Om denne boken

Teksten i denne e-boken er hentet fra Dokumentasjonsprosjektet ved Universitetet i Oslo, http://www.dokpro.uio.no.

Utforming av e-bok ved Lars I. Næsheim

Bilde av Arne Garborg er hentet fra Wikimedia Commons, og er et maleri av Ola Rusti, malt 1912-14.

Innhold

- HAUGTUSSA

- Til deg, du Hei og bleike Myr

- Heime.

- Veslemøy synsk.

- Jol.

- I Gjætlebakken.

- I Slaatten.

- Dei vil ta henne.

- Det vaarar.

- Sùmar i Fjelle.

- Paa Skare-Kula.

- Den store Strid.

- I HELHEIM

- Nedveg.

- Myrkheim.

- Nivlheim.

- Uppveg.

- Vis-møy.

HAUGTUSSA

Til deg, du Hei og bleike Myr
med Bukkeblad,
der Hegre stig og Heilo flyr,
eg gjev mitt Kvad.

Til deg, du visne Lyng um Haug,
der Draumar sviv,
eg gjev min Song um Dimd og Draug
og dulde Liv.

Eg kjenner deg, du Trollheim graa,
du Skugge Natt!
Eg rømde rædd; men stundom maa
eg sjaa deg att.

Eg kjenner deg, du Havsens Marm
med Galdre-Song;
du gauv meg Gru i rædde Barm
so mang ein Gong.

Eg kjenner Striden tung og sein
mot Trolldoms Vald.
Gud hjelpe oss for brotne Bein
og Mannefall!

*

Eg kjener deg -- eg kjenner deg,
som ikkje vann! --
Eg saag din Strid, eg veit din Veg
i Skugge-Land.

Eg røynde sjølv den Striden stygg
i mange Aar,
med ville Mod, med bøygde Rygg,
med svære Saar.

Du um meg sviv, du hjaa meg sit,
du arme Aand!
I meg du enno riv og slit
i dine Baand.

Eg veit det vel: dei sterke Troll,
den Vilje rik;
ein Baat i Foss, eit Kvad i Moll,
sløkkt i eit Skrik. --

*

Men Lerka stig fraa gløymde Grav
med Sigers Ljod;
og Vinden stryker inn av Hav
so frisk og god.

Og um me kjenner Graat og Gru
og Saknad saar,
so maa me Lerkesongen tru,
som lovar Vaar.

Heime.

Veslemøy ved Rokken.

D'er Haust. Det ruskar ute
med Regn og kalde Vind.
Smaafuglen flyg mot Rute
og vilde gjerne inn.
Men under Omnen god,
der ligg paa Sekkje-Pute
han gamle Mons i Ro.

Der ligg han trygg og drøymer
Og blinkar stilt og smaatt
og alt i Verdi gløymer
og hev det varmt og godt.
Og segjer ingin Ting,
men liksom inn seg gøymer
med Rova sveipt i Kring.

Som Silke-Nøste fine
han ligg i mjuke Skinn
med Svevn i kvar den Mine
og alle Kløar inn.
Og glyrer likesæl
med kloke Augo sine
og murrar smaatt og mèl.

*

Skal vìta kvar du vankar
i blide Draumar no?
Kann hende dine Tankar
seg svæver lint til Ro
i gamall Minne-Krins,
som stilt i Hop seg sankar
fraa den Tid du var Prins?

Venaste Prins i Verdi
du gjekk i Skogen grøn
med Gullhaar yvi Herdi
og ung og keik og kjøn
og tenkte paa den Møy
som gjekk og henta Bæri
so vide under Øy.

Daa kom den Trollheks blide
med Sving og Sveiv og Svins
fraa Trolleheimen vide
og saag den vene Prins.
Men skræmd han fraa ho skvatt.
Daa las ho Trollbøn stride
og gjorde han til Katt.

Sidan so vidt han flakkar
igjenom Skog og Skar,
langt yvi Berg og Bakkar,
og kjem til okkons Gard.
Her kann i Ro han døy.
Her vil han kvile, Stakkar,
og tenkje paa den Møy.

Aa hu! det ruskar ute
med Regnvind sur og graa;
Smaafuglen flyg mot Rute
og liksom bankar paa.
Men under Omnen god
du Mons paa Sekkje-Pute
skal drøyme lognt i Ro.

Kvelding.

Snøen fell
i graae Kveld
stilt or mjuke Lufti.
Stilt og tett,
lint og lett;
legg som Dunseng mjuk og slett
dunkvit yvi Tufti.

Veslemøy
vondlar Høy
i den myrke Løda.
Nisselaatt
kvìsar smaatt;
Tuftekall seg likar godt,
naar Buskap fær si Føda.

Gamall Kar
han er i Gard;
strengt han all Ting agtar.
Fylgde blid
fraa fyrste Tid
med i baade Stræv og Strid;
og helst han Fjose vaktar.

Difor òg
veit han fjaag
kva han hev i Vente.
Graae-Kropp,
Raude-Topp
kvar den Kveld sin Mjølke-Kopp
fær av snilde Gjente.

Mat ho ber
til Kui kjær,
og kvar og ei ho kjæler.

Gjerne ho

stullar so:
alltid var ho dyregod
og aldri for Nissen fæler.

Varme Brunn
til tyrste Munn
hit fraa Eldshus ber ho.
Fær so snøgt
Ljos i Lykt,
mjølkar Kui lognt og trygt;
og breddfull Bytta fær ho.

Stelt og god
Kui so
roar seg til Nattenn'.
Jortar smaatt,
legg seg godt;
Tuften kjem med enn ein Dott;
dansar so med Katten.

I Omnskraai.

Dei hev gjort fraa seg i Kjøk og Fjose,
men d'er for tidleg aa kveikje Ljose.
Lars Dreng maa stulle i Stall ei Stund.
Ho Mor, ho tek seg sin Skùmingsblund.

Daa inn dei tuslar fraa andre Garden,
han litle Per ho snilde Maren.
Det er so varmt i den logne Kraa,
og no dei Sogur vil høyre paa.

Det er den Moro dei helst vil velja;
og Veslemøy kann so godt fortelja.
Det gjeng med Segnir og Æventyr
og løgne Rispur um Troll og Dyr.

"Han Helge Haaland so vide jagta;
ein Gong i Byen han laag og slagta.
Men daa han kom seg til Holmesylt
paa Vegen heimatt, daa vart han tryllt.

Det var som Fjelli dei hadde flutt seg;
det var som Leidine hadde snutt seg;
og Jord var Vatn, og Vatn var Jord,
og Hav var Fjellgard, og Sud var Nord.

Han hadde gløymt kvar han heime budde;
i Ring han tulla, og so han snudde.
Attende bar det so snøgt som Eld;
det leid paa Tidi; det var alt Kveld.

Han kjende plent som det saug og drog 'n.
Med ein Gong stod han i Vatneskogen.
Daa vart han fælin, det maa dé tru,
og andre Gongen so laut han snu.

Og berre Søyla han gjekk og glatt i,
og meir og meir vart det svarte Natti.
Og Leidi burte var so for han,
som han skuld' vera i framandt Land.

Og langt og lengi han gjeng og flakkar;
sist stend han ør millom bratte Bakkar.
Her aldri fyrr han i Verdi var.
Men so med ein Gong han ser ein Gard.

Og glad vart han, der han stod forlegin,
og inn han gjeng og vil spyrja Vegen.
Men aldri Orde so fær han frett.
For slik ein Gard hev vel ingin sétt.

Det berre glimar og glor og blenkjer
fraa Krakk og Kraa og fraa Bord og Benkir;
og Perlur hev dei um Hals og Haar,
og Sylvstas singlar kvar Gong dei traar.

Han gløymer reint kva det var han vilde;
og alle her er so hjarte-snilde.
Dei stullar um han i Rad og Krins
med Drykk og Mat som han var ein Prins.

Han gløymer heime og alt der ute;
snart er han sessa paa Silkepute.
Der sìt han stirer og er som ør;
d'er nett han svarar, naar nokon spýrr.

So tidt han tyrster so kjem med Krusi
den vene Dotteri der i Huse.
Slik Dros i Verdi han aldri saag;
reint som ei Hildring det um ho laag.

Han ser paa Gjenta som vil han daane;
ho smiler til han, so han kann braane;
Den Gamle nikkar og segjer daa:
"um du ho likar du kann ho faa."

"Ja fær eg henne og dertil Garden,
so kund' eg aldri bli betre farin."
"Ja Garden fær du naar fraa eg fell,
og Bryllaup held dé i denne Kveld!"

Og alt gjekk godt til um Natti seine,
daa dei i Brur-koven vart aaleine.
Daa alt med ein Gong han skýna maa;
for Huldrerova so fær han sjaa.

Daa baade fæle han maa og flire,
og Kniven dreg han i Hast or Slire;
i same Stundi det gjekk eit Rop,
og svart og burte var alt ihop.

Han fann seg att under Haalandsaasen
med vondt i Hovde og vaat og frosin.
Daa alt han skýna: i heile Gaar
han hadde gløymt lesa Fadervaar.

Men sidan tidt, naar han einsleg staaka,
han denne Huldremøy atter raaka;
og daa med Taarir ho klaga seg:
"du kunde frelst baade meg og deg."

Det er nok mange i Haug og Hamrar
som gjeng og lengtar og stilt seg jamrar;
dei saknar saart baade Sol og Dag;
men talmast maa dei i Tusselag."

Sporven.

Smaa-Sporven gjeng i Tune
og tippar Korn og ribbar Straa
og hev so god ein Une
og lær aat Katten graa.
Pip, pip, det so seg lagar
alle Dagar,
at Monsemann meg jagar,
men kann meg aldri faa.

Eg er so lett paa Vengen,
og Mons maa sleikje seg um Trut;
kvitt, kvitt, den gamle Drengen,
han fekk so mang ei Sut.
Og um i vide Ringar
Hauken svingar,
eg burt meg kverv og kringar
og slepp av Leiken ut.

Eg lìver Dagar lette
og er fornøgd, aa ja, aa ja!
Kvar Dag eg fær min Mette
som eg det best vil ha.
Pytt, pytt, kven spýrr um Føda?
Nok i Løda!
Der ligg den rike Grøda;
der kann eg berre ta'.

Og tidt eg fær i Joli
ein Godbit fin av Veslemøy;
og frys det, hev eg Skjol i
det gode varme Høy.
Og so -- kvitt-kvitt, Gomaar'n!
so kjem Vaaren;
daa fri paa Vengen borin
eg byggjer Reir paa Øy.

Det syng.

Linnvêr og Sus og skodde-vaatt.
Maaneglyttar i sprengde Nott.

Skodde maaneljos, mjølkekvit
skuggelett velter hit og dit.

Skuggar vaknar og driver av.
Susing syng fraa det stille Hav.

Live drøymer i Trolldoms Bann.
Tung ligg Svevn yvi Land og Strand.

*

Veslemøy søv i sin Omnkraabenk.
Lint henne vekkjer ein Maaneblenk.

Dvaledøyvd, magtlaus, or Svevnen raadd
Skuggar ho skimtar i Maaneskodd.

Lett under Glas trippar Bukketraav.
Vinden susar med Sukk um Nòv.

Veks og voggar som Tonebrus.
Inn skjelv Song so linn og so fus.

*

Aa veit du den Draum, og veit du den Song,
so vil du Tonane gøyme;
og gilja det for deg so mang ein Gong,
rett aldri so kann du det gløyme.

Aa hildrande du!
Med meg skal du bu;

i Blaahaugen skal du din Sylvrokk snu.

Du skal ikkje fæle den svale Nott,
daa Røtane gror ned i Jordi;
du saag i Draumen det Maane-Slott
og høyrde dei Leikar-Ordi.

Det frævest i Blund,
det grønkar i Lund,

og Dagen ei kjenner den Sæle-Stund.

Du skal ikkje fæle den mjuke Nott,
daa Draumen slær ut sine Vengir
i linnare Ljos enn Dagen hev aatt
og Tonar fraa stillare Strengir.

Det voggar um Lid,
det svævest av Strid,

og Dagen ei kjenner den Sæle-Tid.

Du skal ikkje fæle den djupe Nott,
som søv under svivande Eimar
og ser gjenom Gru og ser gjenom graatt
langt inn i dei draumhulde Heimar

og voggar deg linn
og lullar deg inn

fraa Dagen den trøytte, av Soli blind.

Du skal ikkje ræddast den Elskhug vill,
som syndar og græt og gløymer;
hans Famn er heit og hans Hug er mild,
og Bjørnen arge han tøymer.

Aa hildrande du!
Med meg skal du bu;

i Blaahaugen skal du din Sylvrokk snu.

Fyrivarsl.

Veslemøy ligg og drøymer
i Morgonstundi graa
og ser si sæle Syster
for Sengebenken staa.
Mjukt fløymer det kvite Lakan
ikring den Skapnad fin;
so vent det skimrar og lyser
med underlegt Bivreskin.

Eit Staup av Sylve klaare
i magre Hand ho bèr.
Dei store stille Augo
med Sorg paa Veslemøy ser.
"Du arme, unge Syster!"
ho kved med kjærleg Sut,
"her er den Kalken djupe,
som du skal tøme ut.

Du hev den tyngste Lagnad
som nokon her kann faa.
Det som i Natti seg løyner,
det skal du skilja og sjaa.
Di legg det svikefulle
Snaarur i Vegen din
og lillar lint og lokkar
og tryller dit unge Sinn.

Aa sjaa deg, sjaa deg fyri!
Du hev so myrk ein Veg.
Men naar du ut vil glide,
eg er ikkje langt fraa deg.
Aa sjaa, aa sjaa deg fyri!
Vegen er myrk og glatt.
Men ljuv er ljosnande Morgon
alt etter den tunge Natt."

Veslemøy vak med Glede
vil helse si Syster god.

Daa lyste gjenom Rute

den fyrste Morgon-Glod.
Den sæle, kjære Syster
gleid burt i Ljosken linn.
Det drogst ein Sukk som døydde
i vaknande Morgonvind.

Sundagsro.

Frosten knakar
i Nòv og Vegg;
Soli gløser
og søv og legg
sitt Eldskin raudt yvi Snøen

Frostskodda heng
som svivande Bru
yvi Isar og Heid
i Upp og i Sud;
men fri ligg vinterstill Bøen

Inne ho Gamlemor
brille-klok
ved Bordkanten uppe
les i si Bok
og tenkjer paa siste Ferdi.

Ved Omnen jønnraud
Ungdomen sìt
og steikjer Skivur
og knaskar og ét;
det er det beste i Verdi.

*

"Kva er det som tyt og aldri tegjer

i villan Heid?"

"Bekken han tyt og aldri tegjer

paa langan Leid."

"Kva er det som høgger heile Dagen

og Flis ikkje fell?"

"Klokka ho tikkar heile Dagen

og lange Kveld."

"Stogo full av den graae Ull

som ingin kann taka?"

"Røyken er denne lette Ull,

som ingin kann maka."

"Det kjennest paa mjuke Kattesnute

baade varmt og kaldt;

d'er ikkje inne og ikkje ute,

men tekt yvi alt?"

"Og ikkje inne og ikkje ute,

baade varmt og kaldt,

det er i Glase den klaare Rute

med Tak yvi alt."

"Rundt som eit Egg og langande langt

som ein Kyrkjeveg?"

"Garn-Nyste er baade rundt og langt,

kann eg segja deg."

"Fire heng og fire gjeng,

naar Lauve det spretter;

tvo stend i sky; tvo finn Vegen til By,

og ein diltar etter?"

"Kui med Jure paa fire gjeng,

naar Lauve det spretter;

Horn stend i Sky; Augo ser imot By;

men Rova sleng etter."

"Brunt i Roti det lær til deg,

men kvitt uppi Toppen;

under eit Aaklæd' det spelar seg,

og gjer godt i Kroppen?"

"Ny-Øle æser og brunt seg dreg,

med Skùmhatt paa Toppen;

i aaklæd-tekt Kjer so spelar det seg

og gjer godt i Kroppen."

"Um Vinteren veks eit underlegt Tre,

men minkar um Vaaren;

Roti snur upp og Toppen ned,

og smal er han skorin."

"Jokulen er dette Vinter-Tre,

som minkar um Vaaren;

han heng under Take med Toppen ned,

og smal er han skorin."

"Vaar Herre fær det visst ikkje sjaa,

men me ser det kvar Dag?"

"Sin Jamlike er det han ei fær sjaa,

men som me ser kvar Dag."

"Rotlaus veks det av lange Røtar.

Um Dagen det skrid

paa tvo, men til Morgons paa fire Føtar,

um Kvelden paa tri?"

"Mannen veks rotlaus av mange Røtar

fraa Adam av.

Og fyrst han kryp; so gjeng han paa Føtar,

men sist med Stav."

Veslemøy synsk.

Gamlemor ventar.

I mjuke Kòle-Ljose
ved Omnen glødd og varm
ho Gamlemor snur paa Rokken sin
og tøygjer den magre Arm.

Um skrinne skrale Lìkam
ligg Kjolen grov av Ull.
Hovude bøygjer seg sveipt i svart, --
ein nikkande Klædetull.

Med skrukne Knokehandi
ho dreg den lange Traad.
Rokken knurrar sin gamle Song,
som lite ho høyrer paa.

Rundt Golv um gamle Veggir
som Bøyg i krulla Ring
gaper den skùme Skugge-Natt
og gløyper alle Ting.

Viker og fram-att dreg seg
or Myrkeheimen stor
og blundar stilt og geispar tomt
og drøymer rædd og glor.

Upp av den graae Skùming
stig som ei Aand or Grav
Gamlemor sin Skugge
vittande att og av.

Og Rokkeskuggen sviver
paa Veggen skakk og graa,
og Hovud-Tullen nikkar smaatt
mot Rokken til og fraa.

Og Kòla brenn so dauvleg,
og Kola brenn so blaatt;
Mor tekst med tunge Tankar:
er noko tids i Nott?

Det græt um Nòvine ute,
det dunkar i Vegg og smell;
ei Uro prikkar i Barmen:
er noko tids i Kveld?

*

Daa stansar Rokken braadt,
og Kroppen lyer stiv;
ho høyrer Stìg; det spring
som galdt det Sjæl og Liv.

Ho høyrer Stýn og Sukk
og strøypte Andedrag;
ho høyrer Bøn til Gud
og liksom Hjarteslag.

Ho reiser seg og gjeng
uroleg att og fram
og krossar seg og bed:
"aa Jesus, du Guds Lam" ...

Og Klokka gjeng so seint,
og Klokka gjeng so smaatt,
og Klokka døyr og stansar ...

-- "Aa gjer det fredt i Nott!"

Og ute er det svart,
og ute er det stygt,
og ute uler Vinden;

-- "aa gjer det fredt og trygt!

Og midt paa svarte Heid,
der flyg den Arming no
med Ryggen kald av Rædsle;
aa send ho heim i Ro!

Eg høyrer inkje meir ...
Aa, hjarteleg eg bed,
aa send mi Veslemøy
til Mor si heim med Fred!" --

*

Daa høyrer ho paa nytt
den same skræmde Gang,
det same Andetak,
det same Livsens Sprang.

Upp Døri flyg med Brak;
inn stuper Gjenta kvit
med Munnen turr og opin,
med Augo utan Vit ...

"Mor -- Mor, eg er so rædd.
Her er so stygt og svart.
Og, du, -- i Grave-Heid,
der saag eg noko rart" ...

"So, Barn; her er du trygg.
Her naar deg ingin Draug.
Kom, set deg. Vart du skræmd?
Eg høyrde kor du flaug.

Her; drikk ein Drope Mjølk.
Og roa deg ei Rid.

-- Eg kvakk! So vel eg aldri

visst høyrde Fylgja di."

Veslemøy.

Ho er mager og myrk og mjaa
med brune og reine Drag
og Augo djupe og graa'
og stilslegt, drøymande Lag.
Det er som det halvt um halvt
laag ein Svevn yver heile ho;
i Rørsle, Tale og alt
ho hev denne døyvde Ro.

Under Panna fager men laag
lyser Augo som att-um Eim;
det er som dei stirande saag
langt inn i ein annan Heim.

Ho gjeng aat sin Omnkraabenk
og set seg, men veit det knapt,

og tek denne Mjølkeskjenk

og sit der roleg fortapt.
Berre Barmen gjeng sprengd og tung,
og det bivrar um Munnen bleik.
Ho er skjelvande sped og veik,
midt i det ho er ven og ung.

Syne.

" -- Nei Mor, det kann du tru med Lit;
eg misste korkje Hugs hell Vit.
D'er ingin Draum eg fèr i.
Nei; vel eg veit, for fyrste Gong
eg saag inn gjenom Glytten trong
inn i den andre Verdi."

-- "Daa fekk du Feigmanns-Gjerdi."

"Syt ikkje, Mor, for Veslemøy!
Det er kje eg som burt skal døy
og meg i Naa-Ham hylja.
Men Morbror hev me misst i Kveld.
Eg møtte han i Grave-Dæld.
Han skein som Moreld-Bylgja."

-- "Gud vil honom naadig dylja."

"Det myrkna yvi Haug og Heid,
og Skùming dulde Lengd og Leid.
Eg gjekk med Gud i Tankar.
Daa vart det stilt som djupt i Grav.
Det var som Verdi sovna av.
For Øyro Blode bankar ..."

-- "Alt Dult i Myrkre vankar."

"Eg vart kje rædd. Eg undrast smaatt ...
Daa ljosna fram av tette Nott
ein Mann i Maaneskins-Lakan.
Eg kjend' han vel og venta stilt.
"Far vel," han kviskra kvævt og mildt.
Og burt i Lufti rak han."

-- "Gud i din Himil, tak han!"

"Daa var det som eg lukta Lik;
og høgt i Heíi gól eit Skrik.
Eg vitlaus vart og fæli
og sprang i Ørska villt min Veg,
til glad eg her fekk finne deg.
Men Minne er eg sæl i."

-- "Gud æveleg glede Sjæli!"

Haugtussa.

Ein Dag dei spurde
med Kolning um Munn,
at Mannen var daain
i same Stund,
ja nett i den same Time.

Daa skalv den unge
i Hùg og Hold:
"no maa eg sjaa
baade Draug og Troll
og Gasten med Haari lange."

"Gud trøyste deg daa,
du Veslemøy;
det vøre deg betre
du maatte døy,
so fingje du Fred i Jordi!"

"Aa heller vil eg
med Augo sjaa,
enn dauv og blind
gjenom Verdi gaa
og ikkje det sanne skilja!"

-- Sidan saag ho

i Haug, paa Voll,
baade Nisse og Nøkk,
baade Draug og Troll
og Gasten med Haari lange.

Tidt mullande gjekk ho
med myrke Ord
og skræmde stundom
si eigi Mor;
dei sa ho vanta paa Vìte.

I Lyngmarki nord
millom Haugar tri,
der gjekk ho gjætte
si meste Tid.
Og Haugtussa vart ho heitand'.

Jol.

Ungdom.

Det er Joletid; det er Annandag.
Hjaa Gamlemor held dei sitt Danselag.
Dit flokkar seg Gut og Gjente.
Føre er fælt med Snø og med Slaps;
Vegane er berre Grugg og Graps;
men alle so er dei plente.

Me veit kor det er i Ungdomens Tid;
etter all den kvardagsleg' Sut og Strid
ein Leik so hjarteleg smakar.
Og Gleda er gjæv og Gleda er kjær;
dei hoppar som Folar og Rundkast slær
og spenner i Golv so det brakar.

Og Guten drikk seg eit lite Mot;
so sullar dei fram paa dansande Fot
og held seg i varme Hendar.
Aa hei! ropar Guten og svingar sin Arm;
og Gjenta smyg etter so sæl og varm
og lær med dei kvite Tennar.

Og Gleda svell i den unge Barm;
gløymd er baade Strid og Sutir og Harm,
og Live stormar og strøymer.
Hugen leikar og Augo lær,
Elsken gløder og Hjarta slær;
det er Stundir ein aldri gløymer.

Men vert det for mykje med Drykk og Braak,
og vaknar Sinne med Slaasting og Staak,
daa kjem han, den vonde Mannen.
Og sìt i Kraai og flirer og glor.
Og daa gjeng det laust med Meinferd og Mord,
til dessmeir Hugnad for Fanden.

Daa fèr ei Uferd so mang ein Gut,
og Gjenta kjem ut i Skam og i Sut,
og Gleda vendest til Vaade.
Di skal me fagnast paa sømeleg Vis
og all Tid gjeva vaar Herre Pris,
som unner oss Liv og Naade.

Lage.

Aa hau deg og hei, no tek Fela i,
og ho lær og læt
og ho syng og græt;
aa kom, aa kom no, du Gjenta mi,
no skal me sulle saman.
Aa lengi gjekk me no kvar for seg
og lengta so langt
og tenkte so mangt;
no hev du meg her, og no hev eg deg;
det er so godt eit Gaman.

Aa hugsar du sist paa den grøne Eng;
eg sneidde og slo,
du breidde og lo;
so sat me kvilte paa Moseseng;
aa du, det var blide Dagar.

Eg saag paa deg og du saag paa meg,
og me lo so godt
og forstod so godt;
eg tenkte med meg: dette jamnar seg,
og sidan seg allting lagar.

Aa ja, du Gjenta mi,
det er so lang ei Tid;
eg segjer fritt,
og tenkjer tidt:
aa var me no alt paa Veg!
Her er so leidt og kaldt,
og d'er so langsamt alt,
men hadd' eg ho
eg meiner no,
so sytt' eg kje meir for meg.

Aa hei! lat oss danse med' Dansen gjeng!
no Soli ho snur,
og Joli ho snur;
lat gaa det paa Kar, lat gaa det paa Spreng!
No gjeng det paa rette Maate.
Til Vaars, kven veit, stend ein annan Dans;
hei! det skal bli Stell,
hei! det skal bli Smell;
ja daa skal me leike forutan Stans,
aa du, so glade og kaate.

Og rundt dei sviv
i laage Rom
med Hopp og Hiv
og Fele-Ljom,
og Guten rak
i faste Tak
si staute Gjente svingar.

Dei stormar paa
med Kast og Spenn
fraa Kraa til Kraa
so Duren stend;

og Drengen blid

med Drosi si
um sæle Hjaasvæv' tingar.
Men Gjenta vâr
med Smil og Spott
gjev snøgge Svar
til Glis og Laatt;
og Øle renn,
og Blode brenn,
og Slaatten kved og klingar.

*

Haugtussa ho sit i myrkaste Kraa
og ser paa og myler og mumlar;
ho ser det dei andre ikkje kann sjaa,
som villt seg i Dansen tumlar.

I Stogo det kryr
med alle Slags Dyr;

dei hoppar som Skuggar og flyg og flyr.

Kvar ein og kvar ei hev Vardyvle sitt,
det fylgjer so trugi sin Herre;
det eine er svart, det andre er kvitt,
eit stygt og det andre verre.

Aa kunde dei sjaa!
dei fælte visst daa

og Vondskap og Villskap seg vende fraa.

Han Topp-Ola Leite strokin og stram,
som sviv der med Midja den svange,
han hev til Fylgje ein Haneham
med Sterten og Sporane lange.

Han Daase-Per Skau,
han heve ein Sau,

og sløge Jo Bliland hev Reven raud.

Han Late-Knut Aase, Likesæl-Knut,
maa fylgjast med Feitsugga fæle;

han Andrias Haaland, den Gjentefut,

hev Bukken hoppand' i Hæle;

men søtmælte Svein,
som gjeng der so rein,

hev Vargen den graa' med dei lange Bein.

Med Slurve-Jens fylgjer ein utsvelt Gamp,
han fekk korkje Høy eller Vatten;
og Bjørnen er med han Sterke-Lars Kamp;
men Haale-Jakop hev Katten.

Han Kristian Skar
vil vera slik Kar,

men Hare-Pus spring i hans Fotefar.

Ho Skravle-Guri, ho hev ei Geit
med Horni som kvast kann rispe;
med Rund-Malli hoppar ein Smaagris feit,
og Berit Floks hev ei Tispe;

ho Mari der nord,
ho heve ei Skjor;

ho Langskankle-Rakkel hev Merri stor.

Ho Maren og Mette og Lisabet
og Stine fraa Storbrekke-Møne
og Jòrina Klopp og Olina Klett,
dei hev berre kvar-si Høne.

Men Megga fraa Aas,
med Sylv under Laas

og Garden aaleine, ho hev ei Gaas.

So leikar dei rundt i lysteleg Dans,
paa tvo Bein og andre paa fire;
det svingar med Arm og sveiver med Svans;
det dissar i Stokk og i Spire.

Daa høyrest det Traakk.
Inn støler ein Flokk ...

Jau no skal me sjaa her vert folksamt nok!

Huldri or Haug,
Tuft og Dverg og Draug,

Bøyg og Bustetroll

bykser inn i Koll;
lufsar i Kring
lett som inginting,
kravlar upp paa Kant og Kiste;
lempar seg Rom
midt i Staak og Ljom,
dansar der i Kraa;
ingin kann det sjaa;
Gryte og Kjel,
Horn og Tussespèl
Læt ein Laatt som ingin visste:

Vatsdrope-Klunk, Bekkje-Surl i Jord,
Vindgraat av Vest, Baaresus av Nord,
Kviskring i Kraa, Dùn av døyvde Ord,
Kvasl av Lauv, som fell fraa Kviste ...

Sulle no, tulle no,
Graakall og Graakulle,
tulle no, sulle no,
svævd er Sol;
humpe no, hoppe no,
Graatopp og Graatoppe,
hoppe no, humpe no,
hau! d'er Jol.

Bummel,
Bammel,

Rokkedans og Rammel,
myrkt fraa Berg til Blaane.

Bammel,
Bummel,

Rangedans og Rummel,
sløkt er Sol og Maane.

*

Og villt og villare, hei! det gjeng,
hei! kringande deg,
hei! svingande deg;
no gjeng det paa Kar, no gjeng det paa Spreng,

no gjeng det forutan Maate.
Og aldri saag du slikt Hurlumhei
med Sveim og med Staak,
med Bræl og med Braak;
det durer i Natti paa langan Leid,
og dei er fulle og kaate.

Tingel,

Tangel,
Rumledans og Rangel,
Brak i Bjørnekjole ...

Og her er Guten, aa hei og haa!
gjenom Berg og Fjell,
gjenom Os og Eld;
aa vil du meg ha, so kann du meg faa;
eg fær naar eg berre peikar.
Aa kom med Truten, aa haa og hei!
slik drusteleg Dreng
kann du faa i Seng;
det finst kje slik Kar um til Rom du reid;
aa ser du kor lett han leikar.

Tangel,

Tingel,
Vavredans og Vingel;
godt og myrkt i Joli ....
.........................

*

-- Veslemøy sit som tryllt og glor,
og tungt av Barm ho andar.
No gjeng det baade ned og nord;
for Troll og Folk seg blandar.
Og Ljosi dovnar. Myrkre meir
og meir seg saman ringar.
Tussar tumlar seg fleir og fleir.

-- So stryk det upp med Springar:

Aa gjævaste deg,
eg giljar for deg,
aa sulla med meg

i sudeli-dudelidei.

Venaste deg,
aa venta paa meg,
no kjem eg til deg

i dudelidei.

Aa hildrande du,

no vil eg meg snu
og byggje og bu

i Haukeli-Haukeli-hei.

Gildrande du,
med meg skal du bu
og Rokken din snu

i Haukeli-hei.

Ragg skal du spinne,
Traad skal du tvinne,
Sokk skal du binde,

surelilei;

eg skal deg sulle,
stelle og stulle,
hyggje og hu-

-delideia !

Vev skal me renne,
Rev skal me vende,
Brisk skal me brenne,

surelilei;

Vogga skal knaka,
Reinknok skal smaka,
Braud skal me bak-

-elibeia!

Aa gjævaste deg!

aa gilja til meg,
og sulla med meg

i sudeli-dudeli-dei;

venaste deg,
aa venta paa meg,
no kjem eg til deg

i dudeli-dei ...

................

*

... Mjukt som i Graat
tonar Harpelaat,
lokkar lett og linn
liksom Sumarvind,
voggar seg blid,
strøymer sterk og fri,
svævest av i Draum og Stille;
vaknar so spakt,
velter fram med Magt,
brusar upp i Brand
liksom Marm ved Strand;
søtt som i Blund
stig ein fager Lund,
elskhugvarm, med sorgblid Trille ...

Fram dansar ein Haugkall fager og blaa
med Gullring um Haare som fløymer;
han giljar for Veslemøy til og fraa,
og Tonar ikring honom strøymer.

Aa hildrande du!
Med meg skal du bu,

i Blaahaugen skal du din Sylvrokk snu.

Um Dagen er eg den brune Bjørn,
som bykser i Skogane vide
og laugar mitt Ragg i djupaste Tjørn
og vassar i Straumane stride

og leikar i Strand
og raar yvi Land,

so langt som ditt Auga det timja kann.

Men naar det lid til Midnettes Bìl,
og Dagen i Haug er gjengin,

daa høyrer du Klunk og yndelegt Spel

som lindaste Lokking fraa Strengen;

daa kjem eg til deg
fraa villande Veg

og søv i din Arm, til det vekkjer meg.

Men du skal sitja i Blaahaug Brur
i Silke og Sylv so det bragar,
og aldri kjennast saar eller stur
i alle dei Lìvedagar.

Aa hildrande du!
Med meg skal du bu,

i Blaahaugen skal du din Sylvrokk snu.

Han rettar ut si bleike blaa Hand;
ho skjelv av Uro og Otte
Men daa den Møy skuld' kysse den Mann,
daa hadde han Munn som ei Rotte.

"Aa Jesus!" -- ho bed
um Frelse og Fred

og sig i Uvìt av Benken ned.

I Gjætlebakken.

Vindtrolli.

Tsjuh! buh! segjer Nordan-Kvitskjegg,
han hiver med myrke Vengir.
Det yler og kvin yvi nakne Heid;
det kvitnar um Aas og Engir.

-- Tsju ........

Tsju-hu-huh! segjer Nordvest-Istroll,
det velter Skip og Stamnar.

Have rørest av djupe Grunn

og bryt paa femtan Famnar.

-- Tsju ......

Tsjui-lu! segjer Vestan-Havmann,
han kjem so vide av Sjø.
Lett leikar den Gut um brune Bakkar,
men lite so er han stød.

-- Tsju ......

Tsjui-lu! segjer Vestan-Havmann,
han er so salt og vaat.
Han lokkar med Sol og Blaaning blide,
men helst det endar i Graat.

-- Tsju ......

Tsju -- su! segjer Austan-Bergkall,
han er so kvass og klaar.
Han kjem fraa alle dei ljose Tindar
med Snøhatt um snøydde Haar.

-- Tsju ......

Sulilu! segjer Sunnan-Ljosalv,
han susar i Lauv og Lyng.
Blomar hev han i fløymde Haare
og blæs paa Fløyte og syng.

-- Tsju . . . . . .

Sulilu, segjer Sunnan-Ljosalv;
daa er det godt aa gjæte
Daa er det lognt under solvarm Stein;
daa vil mine Lomb seg kjæte

-- Tsju ......

Sulilu! Aa du sæle Sùmar
med Sol i Bakke og Bròt.
Daa søv eg i Lyngen min beste Blund
og vaknar utan Graat.

-- Tsju ......

D'er kje greidt.

Aa Stakkar kor du kulsar, du snilde Smalen min,
i dette Ruske-Regne og denne vaate Vind!
Der under Alve-Steinen, der er ei Livdekraa;
der fær du inn-aat kryle og prøve um du maa

Lindring faa.

Men Kui ho vil heim att; det er so stridt eit Jag;
ho hev kje Fred i Marki paa slik ein Regnvêrsdag.
Men tomt det er i Lødo; kva skal me gjera der?
Me fær no heller stogge og freiste um me fær

noko her.

Attunder Rundehaugen, der er kje fullt so stridt;
der fær me trøyte Tidi, du gode Bùje mitt!
Og kanskje Huldri slepper oss inn ei Stund hjaa seg;
ho veit kor vondt me lider i Dag paa Gjætle-Veg,

dé som eg.

Alt tek det til aa renne ned etter Ryggen min;
ufysi er det vaate innpaa det varme Skinn!
Og Foten sokk i Myri, og Hol der er paa Taa,
og vaat og tung vart Stakken; aa snilde Ku, du maa

roleg gaa.

Eg frys, so snart eg fær vel min Styng innunder Barm;
daa lyt eg heim meg skunde til Mor i Stogo varm.
Daa fær eg skifte Klæde og kvile meg ei Stund;
og de fær Mjøl og Syddre og gode, varme Brunn

aat svoltne Munn!

Fuglar.

Kra! Kra! segjer Kraaka,
ho flyg so tungt under Sky.
Ho klæd seg i Vadmaal godt og graatt
utan Stas og Kaupe-Ty.

Ho gjeng paa Aakren i Flokkar
og veit seg so klokt aa snu.
Ho er seg so vyrdsleg ei Bondekòne;
men ingin skal henne tru.

Ho gjeng i sitt lovlege Yrkje
der kringum Gjerde og Vegg;
men naar ein so skal sjaa seg til,
so hev ho teki Egg.

Skrat! Skrat! segjer Skjori,
ho hopper so lett i Kring.
Skvatrar og vippar med Vele sitt
og duger til ingin Ting.

Det er ei Fantekjering;
ho fer med Slarv millom Tre.
Garpar og gjøner og lær og lyg;
og stundom stèl ho med.

Kvirrli-kvitt! segjer Staren,
der svartgrøn i Sol han skin;
han er so hoppande glad ein Unge,
og plent som ei Perle fin.

Tipp, tipp! segjer Erla,
der stillt ho hoppar og smett.
Ho er som ein litin Barnetanke,
so rein og blaa og lett.

Smekk! smekk! segjer Steindilpa
ho smattar so trygt og turt.
Men vesle brune Fuglekongen,
han kjem millom Blomar burt.

Tirli-ti! segjer Lerka,
ho stig og stig imot Sky.
Kvar Gong ho tirlar i Morgonstundi,
daa verter Verdi ny.

Tirrli-ti! segjer Lerka,
ho sviv under Kvelven fritt.
Kvar Gong ho tirlar i Morgonstundi,
det kitlar i Hjarta mitt.

Vi -- vipp! segjer Viba,
ho rid seg so høg ein Hest.
Fjør hev ho i Hatten, og Fløyels Kufte,
og kvite Silkevest.

Eg kjenner so vel dei vene Eggi
i grøne Tuve-Reir.
Eg tok deim; men Mori bad so saart;

-- eg gjer det aldri meir.

Men Heluna, vene brune Fuglen
med svarte Fløyels Barm, --
kvar Gong ho fløytar paa lynggraa Tuve,
daa vert eg i Hjarta varm.

Men Heluna, vene brune Fuglen,
som stig meg so stilt imot, --
kvar Gong ho fløytar paa lynggraa Tuve,
det græt meg i Hjarterot.

Under Jonsok.

Sunnan-Regn, Sùmar-Regn
droplar lint fraa lettslørd Himil,
svalar sælt den svidde Lufti,
doggar mjukt dei brende Bakkar.
Drýs og droplar godt og lengi;
lækjer Jordi, laugar Vaaren;
held so etter velgjort Arbeid
mildt og rolegt upp mot Kvelden.
Og det opnar seg og andar,
Blom og Blad og alt som lìver,
Stylk og Straa og friske Lyngtopp,
Pors og Brisk og beiske Triblad.

Heluna: Heilo.

Andar ut si varme Sæle
i dei tusund, tusund Angar,
tusund friske, fine Angar, --
til som Balsam Lufti fløymer.
Og ein Klaar-Eim sveiper Jordi,
Eim av Livsens Elsk og Yljing,
som det lette Slør um brune
runde kjælne Brurebarmar.

Veslemøy med stille Buskap
driv imillom Rundehaugar
nord ikring den svarte Tjørni,
som gror att med Myr og Mose.
Faarleg er den Hengje-Dinsa,
klædd med Bær-taag og med Myr ull;
ned-paa svarte Evje-botnen
søv ein Lyngorm lang og diger.
Men i Bakken Fêe beiter,
nippar av den unge Lyngtopp;
Lombi dansar rundt ikringum;
søkjer so si Mor og pattar.
Og som skire Sùmarkvelden
legg seg mjuk um alle Markir,
og den ljose varme Kveld -- røyk
hildrar alt i Dis og Dimme, --
Daa sin Bunding burt ho gløymer,
Veslemøy, der still ho vankar,
og i tankelause Tankar
sig ho av og ser og drøymer;
ser det livne under Leite,
ser det vakne millom Steinar,
ser paa hulde Aaker-Reinar
fager Bøling søkje Beite.
Haugmøy i den blaae Stakken,
prydd um Barm med Sylvlauv fine,
sìt paa Tuva under Bakken
og straar Salt aat Kyrne sine.
So ho reiser seg og lokkar;
Haare fløymer yvi Herdi;

Bøling vent i Rad seg flokkar,
og mot Fjelle rekkjer Ferdi.
Ku for Ku, og gamle Dimmeld,
Stuten stor som etter ruggar,
synest som ei Rad av Skuggar
mot den ljose Nordan-Himmel.

Ut er slokna Avdagselden;
graae folnar alle Skyir.
Verdi ligg i Draum og lyder,
og det gjeng som Song i Kvelden.

*

Langt det vart aat dykk og meg
inn-um Heime-Helle;
no aat Sùmarstøl me dreg
under Skarefjelle.
Kom no, kom no, Kyri mi!
Svalt det er i Skare-Lid.

Ku-saata!
Ku-saata!
I Fjelle gror grønaste Aata.
Kom Kyri!
Kom Dyri!
Kom Dimmeld og Dros,
kom Randeliros,
um Kveld!

Under Nordan-Aas er godt,
inn-i Huldre-Hagen.
Lang er der den logne Nott,
stutt er Solbrandsdagen.
Og i Berge svalt og stillt
er der Livd mot olmt og illt.

Og naar Skodda sig um Aas
og kvar Solglytt jagar,
driv me rundt paa Ville-Raas
og hev gode Dagar.
Sky og Skodde yvi Lid, --
daa er Huldri trygg og fri.

Ofte daa i svale Kveld
Jutull for meg giljar,
lovar meg sitt heile Fjell,
um eg er til Viljar.
Men so faatt eg fagnast kann
med det tunge Troll til Mann.

Huldri gjeng i harme Sut,
maa i Elskhug brenne
til den ljose Dagsens Gut,
som ho ei fær kjenne.
Gjerne bytt' eg Ham og Haatt,
um med han og fekk det godt.

Soli stig og Soli gjeng;
Vinter kjem og lakkar;
utan Vén og Brureseng
Huldri veglaus flakkar.
Leid er lange Lengtings Brand;
aldri kjem den ljose Mann.

Ku-saata!
Ku-saata!
I Fjelle gror grønaste Aata.
Kom Kyri!
Kom Dyri!
Kom vanka med meg
den villande Veg
um Kveld!

I Slaatten.

No Ljaaen han syng paa den saftige Voll,
og alle Smaablomane slær han i Koll,
og Grase av Roti han sopar.
Det gjeng seg so lett i den dogg-mjuke Eng;
i Skaarane svingar seg Dreng etter Dreng
og slær so or Vegen! det ropar.

Ja svinga, du Slaattar, og Vollane snøyd!
Det angar so godt av det nyslegne Høy,
som Verdi var full utav Blomar.
Det legg seg ein God-daam um Bakke og Bygd;
det er som ei Ørske av Nøgd og av Trygd;
det angar so hjarteleg Sùmar.

Og gjev det vil skifte med Sol og med Vind,
so all den Guds Gaava dei godt kann faa inn!
Det vil eg so inderleg beda.
Ja gjev oss ein Terre so god og so traust!
Daa tarv me kje ræddast den folnande Haust;
og Jol skal me halde med Gleda.

Veslemøy undrast.

Gjentunn' breider der Gutann' slær;
so ropar dei til kvarandre og lær.

-- Me veit, naar det er so laga -- .

Ja lett det gjeng med Lentur og Fjas
paa Vollen der i det fallne Gras.

-- Me veit, naar det er so laga -- .

Og skjemte og fjasa, -- lat gaa med det;
det gjer eg kanskje ein Gong, eg med.

-- Me veit, naar det er so laga -- .

Ja tenk um eg raaka den Guten snilde,
som ikkje aat Haugtussa flire vilde!

-- Me veit, naar det er so laga -- .

Ja skjemte og fjasa, -- det skìl ikkje meg;
men tenk at Gjentunn' vil gifte seg!

-- Me veit, naar det er so laga -- .

Um Guten er ven, naar han litin gjeng,
so vert han ljot, naar han veks til Dreng,

-- Me veit, naar det er so laga -- .

Terre: turt Vêr.

Og endaa um Drengen seg vise kann,
so vert han eit Troll so snart han er Mann.

-- Me veit, naar det er so laga -- .

Ja tenk! at dei lokkar deim til aa frie!
Og tenk at dei vil til Kyrkje ride!

-- Me veit, naar det er so laga -- .

Dei veit dei hev berre vondt i Vente.
Men endaa ingi vil gange Gjente.

-- Me veit, naar det er so laga -- .

Gjenta hev Moro, Kona hev Slit;
men endaa hev dei so lite Vit.

-- Me veit, naar det er so laga -- .

Nei fyrr eg vil byte mitt Gjente-Kaar,
fyrr gjeng eg og gjæter i hundrad Aar.

-- Me veit, naar det er so laga ...

Og fyrr eg vil inn i den Suti hard,
fyrr gjeng eg og bed meg i kvar Manns Gard.

-- Me veit, naar det er so laga ...

Ja fyrr eg vil dragast med Barn og Mann,
fyrr gjeng eg Fanteferd Land og Strand!

-- Me veit, naar det er so laga ...

Skjemte og fjasa eit Grand, -- lat gaa;
men kysse eit Skjegg! Aa langt derifraa!

-- -- Det var, -- um det var so laga?

Dømd.

Det kveldar um Haust yvi laage Land.
Eit Havbrak vaknar ved Nordan-Strand.

Blaakalde Skyir kviler i Vest.
Dagsens Auga sloknar og brest.

Myrane søv under Taake-Feld.
Aa-sus varslar i stille Kveld.

Trolldom lurer i Jordslags Eim; --
Veslemøy hastar med Smalen heim.

*

Men nede paa Bøen, ved Elvestrand
saag ho ein underleg gamall Mann.

Knebrok hadd' han og Kufte sid;
høyrde kje heime i denne Tid.

Daa fekk ho so hjarteleg vond ein Kvekk;
kunde kje koma av tverran Flekk.

Men Mannen tusla paa Elvebard
der attum den eldgamle Skiftesgard.

Tusla og stræva forutan Ro;
sleit og lyfte, men Garden stod.

Lyfte og sleit utan Ro og Rast;
men Steinane laag som i Muren fast.

Daa skreik han og grét av Barmen trong,
skreik og grét til det vart som Song.

*

Eg hev som vigde Mammons Træl
for vesal Vinning selt mi Sjæl;
for dette arme Stykke Jord
eg fraa meg Fred og Frelse svor.
No finn eg aldri Heim og Hamn,
Gud hjelpe meg i Jesu Namn!

Den ut er dømd or Himmerik',
som her i Verdi gjorde Svik;
han miste Ord, han miste Tru
og kann kje millom Venir bu.

No veglaus driv min brotne Stamn,

Gud hjelpe meg i Jesu Namn!

Eg gjekk som ærelause Svein
og flutte denne Deildestein;
eg braut mitt Ord, og braut mi Tru
og kann kje millom Venir bu.
Eg finn kje Fred og Faderfamn,
Gud hjelpe meg i Jesu Namn!

Dei vil ta henne.

Maaneskinsmøyane.

Jordi søv i sitt Vinterlin.
Bjørki den unge, rimkvit og fin,
stend som i Sylve skòri,
eller som bygd av Stjerneskin.

Jordi søv i sin Vinterblund.
Maanen lyser paa Himilrund.
Tusund av Diamantar
glimar um Grein i den frosne Lund.

Braakveikt blenkjande, straalerein
bivrar den Glitring um Kvist og Grein.
Det er liksom Lunden lìvde,
straadd med Perlur og Glimestein.

Stirande inn i den sylvblaa Glans
Veslemøy stend utan Hugs og Sans;
daa ser ho med ein Gong Møyar,
kvite Møyar som gjeng i Dans.

Kvite Møyar som gjeng i Ring;
stille sviv dei i Stìg og Sving.
Det er som ein Dans i Draumar
til Takt av stilslegt Sylvklokke-kling.

Bygde er dei av Lufti blaa;
Kjolar av Maaneflor hev dei paa,
sauma med Stjerneglitter,
løynande lett dei Barmar smaa'.

Haare flyt i vallande Flaum
ned yvi Rygg som ein sylvgraa Straum.
Yvi dei bleike Vangar
Stjerne-Augo i stille Draum.

Aldri saag dei den varme Dag;
stilt det er i det Ungdomslag.
Stivt dei i Dansen smiler.
Kalde søv desse Andlits-Drag.

Lengi tryllt maa Veslemøy staa,
drøymd den Dansen stirande paa.
Daa nikkar dei som til Helsing.
Og kverv i Luft som ein Frostrøyk graa.

Heilagbròt.

Ho tuslar stur i Kring
og lite mæler
og frys um tronge Bring
og ymist fæler.

Skal snart ho av og bu
paa Drauge-Øyar?
Kva vil dei henne, tru,
dei bleike Møyar?

Ho gjeng i kalde Vind,
men heit maa brenne.
Den vonde Styngen sin
ho att fær kjenne.

Imillom Ku og Lamb
ho gjeng og drøymer,

og vimar att og fram

og all Ting gløymer.

Ein Sundag med si Mor
ho gjeng til Kyrkje;
ho vil med heilagt Ord
sin Vanhug styrkje.

Det heng fraa Have inn
med Musk og Væte.
Døyvt syng i Skodda stinn
det Klokke-Læte.

Der millom Greftir sein
og hugtung rek ho.
Der ligg eit morki Bein;
det til seg tek ho.

Ved Barm med vyrdsam Agt
ho vil det live;
det skal den vonde Magt
fraa henne drive.

Kravsmannen.

Ho ligg um Natt i Benken sin
og lyder paa den tunge Vind,
som læt og græt um Stova.
Og Timar sig so smaatt um Senn.
Ho frys og skjelv og stundom brenn;
og aldri fær ho sova.

Som so ho ligg der mod og ør,
det bankar hardt paa Ute-Dør,
og henne just det varar.
Ho upp og ut og kring seg ser.
Er Folk paa Veg i slikt eit Vêr?

-- Ho spýrr, men ingin svarar.

Tri Gongir slik ho fara maa;
men inkje Liv der er aa sjaa.
Daa maa ho ottast Faare.
Ho breider seg i Benken ned,
og so med Munnen att ho bed
tri Gongir Fadervaare.

Som der ho ligg i Sveitelaug,
paa Golve blaanar fram ein Draug
som upp av Jordi skotin.
Han stend og stirer still og kvit.
So hinkar han aat Sengi hit;
tungt dreg han eine Foten.

Av Rædsla nòmi ligg ho kald
og kjenner seg i Daudmanns Vald,
og Halsen inn seg snører.
Den daude med sin valne Arm
fùmlar seg inn aat strøypte Barm
og ved det Beinbròt rører.

"D'er mitt, d'er mitt," han mullar haas;
"du braut den sterke Vigsle-Laas
og stal mi Kneskjel-Spilre;
kom att, kom att, legg Beine ned;
fyrr fær eg ikkje Kvile-Fred,
men maa som Dauding vildre."

Han kverv; og smaatt ho vaknar or
og graatande hjaa Gamlemor
i Storeseng seg gøymer.
Til henne alt ho segja maa.
Daa finn ho Ro; daa ser ho Raad.
Og snart i Svevn ho drøymer.

Men ute Vinden strøymer.

I Skodda.

Ho stend for Glase, der Regne dryp.
Ved Barmen hev ho ein Daudingklyp.

Daa vaknar paa nytt det kalde Agg;
ho paa seg riv sine Kyrkjeplagg.

I Lin-Duk legg ho den Beinstubb inn
og hastar til Kyrkja i Skodd og Vind.

Der grev ho aat Beine so trygt eit Reir.
Men daa ho skal sjaa, ho hev det kje meir.

Som klumsa stend ho; leitar og bed;
men burte er Duken, og Beine med.

Daa kolnar ho burt, daa er ho kje glad;
ho grev og leitar paa all den Stad.

Ho grev og leitar med ville Mot;
ho grev til det blø'r under Nagla Rot.

Ho leitar til Handi er blaa og stinn;
men burte er burte. Ho inkje finn.

Daa tuslar det burte i Kyrkjegardskrok.
Der stod ein Graakall, i Laatt seg skok.

"Det skal du ha, du! haa-haa! hi-hi!

-- I Gaarkveld gløymde du Mjølki mi!"

Burte er han paa lette Legg.
Vinden yler um Kyrkjevegg.

Einsleg stend ho i raadlaus Gru;
Vinden dundrar i Kyrkjebu.

Det javlar i Jordi, ned-døyvt, stridt:
"kom att med Beine ... med Beine mitt ..."

Ho veit ikkje ut, ho veit ikkje inn;
Skodda myrknar um Kyrkjetind.

Av Grav seg tøygjer ein Arm so lang ...
Ho skrik av Rædsle og sèt paa Sprang.

Veslemøy sjuk.

Ho ligg i Febervilla
Dagar og lange Næter.
Gamlemor steller best ho kann
og stilt for Veslemøy græter.

"Du store Mann der uppe,
du leggje kje dette paa meg!
Du veit ho er det siste eg hev;
du maa kje ta Gislaug fraa meg.

Son min drog yvi Sjøen;
han var ikkje Guten hæve.
Eldste Dotter mi kom til By'n;
der gjeng ho no som ei Tæve.

Andre Dotter mi døydde;
det kunde mitt Hjarta brjote.
Arme gode Lisabet mi,
du skulde kje Live njote.

No hev eg ikkje fleire;
du maa meg i Naade spara!
Lat meg faa sitja med Gislaug i Ro,
til eg or Heimen skal fara."

Men Veslemøy ligg i Ørska
og saart seg ankar og øyar.
Ho kavar med Skrymt og Heimgangs-Draug
og mullar um Maanemøyar.

Snøstorm.

Tungt dùnar det ute og bryt og brakar
og myrknar med Tjukkne og Kave.
Det gyv yvi Heidar, og Isar knakar,
og Tordýn rullar fraa Have.
Dei løyste Magtir um Jord seg trengjer,
og Stormen velter, og Frosten sprengjer,

og Leid og Led
vil drive ned,

og alle Vegar seg stengjer.

Og Vargane gøyr i dei høge Urdir
med Blodskùm um blaanande Tenner;
og Nøkken i Os under Isen lurer;
fraa Grendine Naalugt han kjenner.
Og Havdraug bleik gjenom Ròke luvar
og skrik i Stormen og hæ'r og huar

og lær so kaldt;
no fær han alt!

Med Lik seg Marstrandi bruar.

Og Himil og Heid og dei graae Knausar
gjeng saman i Gòv og i Skodde.
Det ramlar i Berg og i høge Hausar;
det kokar um Baae og Odde.
Dei løyste Magtir vil Verdi øyde
og allting rive og allting snøyde;

og alt som kryr
seg saman tyr:

skal Live slokne og døye?

*

Ho ligg og vimrar og illt seg bèr
og stirer mot graae Rute;
det er dei fæle Risar ho ser,
som tumlar i Skodda ute.
Ho skjelv paa si Sengjepute.

Som Skuggar av Fjell dei ragar ikring
og Hovud i Sky maa sløre.

Dei Himil og Hav og alle Ting

i Hop vil velte og føre
og saman i Gyrme røre.

Ein stend til Live i Havsens Svelg
og rotar det upp fraa Grunnen;
ein ligg i Nord og blæs som ein Belg
med Isgufs or hole Munnen.
Slik Gaphals vart aldri funnin.

Ein annan stend i ytste Nordvest
og dreg inn Skyine tunge;
ei Gyger gufsar som ho kann best
eit Snøfok or fulle Lunge.
So driv ho Vaaren den unge.

Paa Skare-Kula under eit Sva,
der Styggedans gjeng i Joli,
der sit Trollkjeringar tolv paa Rad
og galdrar med Gjèling hóle,
skal freiste aa sløkkje Soli.

Og fær dei Framgang med denne Sak,
so vil desse Risar vinne
og Live slokne med Skjelv og Skak
og siste Dagen sin finne.
Og alt vil daa Isen binde.

Men Soli smiler ovanum Sky;
ho meiner ho kann det herde.
Dei naar ikkje upp med sitt Gnaal og Gny
og Galdresongane svære, --
um aldri dei dette kann lære.

Draken.

Han Heilag-Per Aase i Verdi er glad,
og Gardar og Jord eig han nokon-kvar Stad;
men nok hev han endaa kje fengi.

Den Haugastadparten som Gamlemor eig,

det er slik ein lettvinn og nibbeleg Teig;
den lurde han etter so lengi.

Og no kann han rekne det meste for sitt;
han Enkja laut hjelpe med Pengar so tidt,
daa Mannen aat Jordi var borin.
Med Rentur det voks, som det var no hans Von;
og no vil han Garden faa sett til Auktion;
so tek han det heile til Vaaren.

Der sìt han i Benken so stabben og tett
og krever av Gamlemor heile sin Rett:
"no kann eg kje lenger deg live!"
Den gamle ho jamrar og veit seg kje Raad;
"aa arme mi Veslemøy, kor skal det gaa?
No vil dei paa Bygdi oss drive!"

Men støkkt maa ho stogge med Graat og med Skrik;
paa Sengi ligg Veslemøy stiv som eit Lik,
og fælsleg ho skifter sin Hamlìt.
Bleik snur seg den Gamle til Kravsmannen hard;
"ja no kann du faa baade Stogu og Gard;
men gakk so -- med Liv paa ditt Samvìt!"

Han Heilag-Per sìt der i Andlite graa:
"kva er det -- kva er det ho stirer so paa?
Ho ser noko! Hu, eg tek Fæla!"
"Aa Barne mitt arme, du tak' det med Ro!
Me skal nok faa Føda vaar lel, baae tvo,

-- skal so eg paa Bygdine stela!"

Men Veslemøy kvæser med kavande Munn:
"sjaa Draken -- sjaa Draken -- med Gap som ein Brunn ...
og Eldkam fraa Hovud til Halen ...
Aa Fader vaar ... Jesus ... som Djevelen batt ..." --

-- Han Bøne-Per triv etter Sylv-Stav og Hatt

og stuper paa Døri som galin.

Hjelpi.

Det er so vondt um Natti;
daa kjem dei Daudingar kalde
hit av den stengde Kyrkjegard
og ringar seg um henne alle.

Og fiktar og slær i Lufti
med Knokar og knytte Hendar
og gaper med glisande Kjakebein
og griner med grésne Tennar.

"Daudingbeine stal du ...
Daudingbeine naut du ...
Kaldt det er paa Kyrkjegard;
Daudefreden braut du ..."

Ho kavar i kjøvde Rædsla
og vrid seg og vondt seg ankar;
Gamlemor fær kje i Hjarta Fred
for alle dei myrke Tankar.

Daa sender ho Bod til Presten.
Han kann dei Bandi vinde
og med det heilage, sterke Ord
Vondemagtine binde.

Presten i Kappe og Krage,
høg han for Sengi stend;
so vel han kjenner dei vonde Magtir,
og Harm i Hjarta hans brenn.

Han les av den vigde Boki
Bønir og Eidar harde:
"eg byd deg ved Gud i Jesu Namn,
av Hold og av Ham du fare!" --

Daa gjeng det eit Brak um Huse,
og fælt det i Skorstein tyt;

Gamlemor græt med Gledetaarir;

no veit ho det vonde tryt.

Veslemøy slær upp Augo,
dei lyser so vent og blaatt;
daa signar han henne med kvite Hendar;
det gjorde i Hjarta godt.

"Herren signe og vare deg,"
so fagert han for ho bed;
"han late si Aasyn lyse
paa deg og gjeve deg Fred!" --

Presten til Gamlemor talar:
"no trur eg, til Liv det stend."
So rid han strak paa staute Folen
ut or den stille Grend.

Veslemøy tryggare sidan
ligg med rolege Faktir.
Gud velsigne den Prestemann!
Han batt dei vonde Magtir.

Det vaarar.

Mot Soleglad.

Det stig av Hav eit Alveland

med Tind og Mo;

det kviler klaart mot Himilrand

i kveldblaa Ro.

Eg saag det tidt som sveipt i Eim

bak Havdis graa;

det er ein huld, ein heilag Heim,

me ei kann naa.

Ho søv, den fine Tinderad

i Draume-Bann;

men so ei Stund ved Soleglad

ho kjem i Brand.

Naar Dagen sig som Eld og Blod

i Blaae-Myr,

det logar upp med Glim og Glod

og Æventyr.

Det brenn i Brè og skjelv og skin

med Gullan-Bragd,

og Lufti glø'r i Glans av Vin,

Sylv og Smaragd.

Men av han døyr, den bleike Brand

som slokna Glod,

og klaart som fyrr ligg Alveland

i kveldblaa Ro.

Eg lengta tidt paa trøytte Veg

der ut til Fred;

men Lande fyrst kann syne seg,

naar Sol gjeng ned.

Vaardag.

Aa nei, for Himil rein og klaar!
Aa sæle meg, no er det Vaar!
No spelar Liv um Land og Strand;
aa sæle meg, at upp eg vann!

Aa nei, for Dag vaar Herre gav!
So skirt um Fjell, so svalt i Hav!
So linn ei Luft, so høgt um Haug!
Og dette sæle Solskinslaug!

Aa nei, eg høyrer Lerka slaa
upp under bleike Himilblaa;

mot Kvelv ho stig med Songen sin;

snart naar ho visst i Himlen inn.

Sjaa Maaken ror fraa klaare Nut
i stille Tak mot Have ut;
og Fugl det kvitrar, kved og syng
i Tun og Tre, i Lund og Lyng.

Og aa, som Soli lognar trygg
som Varmeflaum um Barm og Rygg!
Og gjenom all den milde Dag
det mjuke, salte Havsens Drag!

Det brydder Straa, det sveller Knupp,
og Sevja stig i Trée upp;
ein Daam det vaknar søt og tung ...
Aa sæle meg som er so ung!

Sùmar i Fjelle.

Paa Fjellveg.

Her gjeng eg rædd i fæle Fjell
med Hugen kvævd og sprengd.
Aa hu! Visst aldri ut eg held
aa gaa slik innestengd.

Det legg seg tungt for Barmen trong;
eg fær kje ande ut.
Eg skjelv og tenkjer Gong paa Gong:
han fell, den tunge Nut.

Det stengjer Vegg og Rygg og Kamb
for Syn og Sans og Sinn.
Den graae Bergufs skyt seg fram
og vil meg byggje inn.

Her er kje Raad, her er kje Rom,
her er kje Vind og Luft!
Men rundt i Fjelli døyvde Ljom
som Rop fraa Djuv og Kluft.

Og um fraa ville Kampe-Heid
eg fæli burt meg snur,
so stengjer paa den andre Leid
den blaae, bratte Urd.

Aa hu, so myrkt og trongt og villt!
Det kolnar meg um Kne.
Og hu, som her er audt og stilt!
Eg er som gravi ned.

Den snilde Guten.

Det er han Jon som gjætte her til no,
den eldste Son hans Aamund upp i Bròte;
dei øygnar Garden langt burti ei To
som hev seg inn i bratte Berge skoti.
No er han glad for her han skal ifraa;
han er alt vaksin og skal ut og slaa.

Hans unge Andlit er so godt og rundt,
med ljose Luggen tett um Panna runnin;
paa Lippa gror eit Dun so lett og tunt,
og kvite smiler Tennane i Munnen.
Som Killing lett han hoppar Stokk og Stein
og synger kvat og lær aat alle Mein.

No skal han fylgje denne fyrste Ykti
og vise henne Veg og Merke-Leid,
so ho kann kjenne denne ville Heid
som aldri noko Folk hev butt hell bygt i.
Med nye Buskap maa ho og bi kjend;
til Framand seint vert Dyrehugen vend.

So driv dei Buskap fram i Morgon klaare
i Luft so rein som aldri fyrr ho saag;
det er som Urd og Koll utsona laag
i Glans av dette Ljos fraa Himlen bòri.
Ho drikk den lette Luft i djupe Drag
og syger Liv av denne Herrens Dag.

Han syng og blistrar, driv, og stundom røder,
halvt gutebljug, halvt mannsleg klok og kaut;
det gjeng um Vêr og Vind og Sol som gløder,
um Fjelli her og desse snilde Naut.
Han mangt fortel um kvart og eitt av Dyri.
Men mest han veit um "Dokka", Bjøllekyri.

Og fri og glad og reint som kjend ho blir,
og svallar med i denne gode Trygdi;
han hev kje denne halve, kalde Flir
som desse tunge Gutar nedi Bygdi.
Han nemner henne beint og godt og greidt;
Haugtussa-Namne visst han aldri veit.

Han syner henne Gjætle-Berg og -Bekk,
og Svartedalen lang med Kvervesteinen,
som stundom snur seg, plent som Liv han fekk,
og Skare-Ufs, der Farfar hans skaut Reinen.
Men der i grøne, svale Bjørkelid,
der hev det ein Gong vori Bjørnehi'.

Ho spýrr som halvt i Skjemt um her er Troll;
"aa ja," han svarar utan Spott i Tanke;
"det bur nok sumt i baade Kuv og Koll;
men meir det sviv ikring paa Videvanke."
Og no ho vìta fær at Jon er klok;
han grev i Kufta si og finn ei Bok.

"Kann hende trur du kje at slikt kann finnast?"

-- det kjem eit Mistru-Drag um Munnen fjaag -- ;

"men meir enn ein eg veit som vel kann minnast
at slike Ting han klaart med Augo saag.

Og her i denne Bok eg ein Gong fann

du skal faa sjaa at denne Tru er sann."

Det er so knapt ho kann si Glede styre.
Att-under Stein dei sèt seg baae tvo;
her Ku og Smale gjeng so godt i Ro,
so no dei kann seg trygt med Kunnskap hyre.
Ho ser paa Jon mjuk i sitt Augnelag.
At Dreng kann vera ven ho veit i Dag.

Han les i Boki svart som bakt i Jord,
og d'er visst lengi sidan dèr han stikta;
der stend um Nykk og Troll med reine Ord;
og daa me veit det kann kje vera dikta.
Kvart Ord ho syp, og lyder trutt og ant,
og lær og ropar: "sjaa um d'er kje sant!"

No kann dei lengi nok faa læ og flire;
det stend i Boki; og han Jon det trur.

-- So glade sìt dei saman der i Urd,

og Sogur gjeng, og dèr tarv ingin fire.
Og Nistematen saman gneg dei paa;
Jon sìt og sìt og gløymer reint aa gaa.

Med Undring høyrer han det store Ord,
at um han Tagnad tru vil ærleg lova,
so er ho sjølv av desse faa paa Jord,
som hev den underfulle Synegaava.
Han gjev si Hand. Av Vyrdnad er han fyllt.
Og alt ho no fortèl. Han er som tryllt.

So lid det til; dei tenkje maa paa Klokka.
Det er alt seint; ho er visst mote sju.
For siste Gong han helsar Sau og Ku
og kjæler kjærleg for den blide "Dokka".
So maa han gaa. Aaleine stend ho der.

-- Men Dokka fekk fraa same Stund ho kjær.

Paa Gjætleberg-Nut.

Det er som villaste Røys og Urd,
so vidt som Augo kann vinne;
men Gudskjelov! naar eg rett meg snur,
so kann eg Have finne.

Aa Gud velsigne den blanke Rand,
som ringar seg blaa der ute!
Og Gud velsigne kvar Siglarmann
og kvar den symjande Skute!

Men hu, denne Fjell-Urd med Kamp og Koll
i villaste Vill-Røys slengde, --
det er som ei herjande Horg av Troll,
av Tora slegne og sprengde.

Og Nòs og Nabbe og vide Stakk
og Hausar rullande runde,
d'er Gygr og Rise som sprang og sprakk
i solblanke Morgonstundi.

Dei staaka og stangast i harde Tak
mot Gudar og ljose Sveinar;
men ned dei ramla med Røyk og Brak
som Bergbròt og Kampesteinar.

Og Armar datt yvi krøkte Bein
og Haus millom Bùlar lange;
so veltest ihop denne Verd av Stein
av Skoltar og Bròti mange.

I Logn under bratte Bergvegg-Stup,
der søv dei svarte Votni;
dei glor som glimande kalde Glup
med falske Underbotn i.

Naar stilt det regner i myrke Kveld,
vil Nykken i Vatsmaal drive;
han uler fælt millom aude Fjell,
naar nokon snart skal blive.

Aa hu, for skræmeleg Graasteins-Urd!
Ho vil meg med Trolldom binde.
Men Gudskjelov, naar eg rett meg snur,
so kann eg Have finne.

"Dokka".

Aa Dokka, Dokka, snilde Kui mi!
naar Graaten kjem i desse Dagar seine,
so kom og kjæl meg du med Kinne reine;
du er so god; du er so hjarteblid.
Ja berre du meg fylgjer her i Lid,
so er eg endaa ikkje reint aaleine.
Og kjære seg meg, trur du det er Von ...
Seg, trur du eg maa tenkje paa han Jon? --

Veslemøy lengtar.

No stend ho steller i Kjøken-Kraa,

ho Mor;

ho er so gamal, ho er so graa,

ho Mor.

Aa var eg Katten i mjuke Skinn,
som kjæle fær seg som Barne inn

til ho Mor.

Ho grev og putlar med Hit og Holk,

ho Mor;

ho lagar Mat til sitt Slaattefolk,

ho Mor.

Aa var eg Breitle-Brit svart og svær
som kvar ei Kvilestund svalle fær

med ho Mor!

Ho gjeng paa Tun i den stille Gard,

ho Mor,

med kvike Sporv i sitt Fotefar,

ho Mor.

Aa var eg Sporven so glad og lett,
som høpp og dansar og sprett og skvett

um ho Mor!

Ho likar Soli paa skrukne Kinn,

ho Mor;

ho likar Havgùla sval og linn,

ho Mor.

Aa var eg Havgùla frisk og fri,
eg skulde svala mi heile Tid

um ho Mor.

Men Gikt ho fær, som i Ryggen flyg,

ho Mor,

naar Vinden kald gjenom Kjøken syg;

ho Mor.

Aa var eg Døri gamal og fæl,
eg tett meg stengde og livde vel

um ho Mor.

*

Eg veit so vel kva ho tenkjer paa,

ho Mor,

naar der ved Gruva ho mødd maa staa,

ho Mor.

So tidt ho gløymer sitt Træl og Mas
og stirer ut gjenom Kjøkenglas, --

gjer ho Mor.

Ho gløymer Stræv og ho gløymer Stell,

ho Mor,

og stirer upp mot dei ville Fjell,

ho Mor.

"Kor gjeng det Veslemøy, arme Ting,
som renne maa alle Berg i Kring?" --

spýrr ho Mor.

Aa visste du, kor eg lengtar her,

du Mor!

Den brune Heidi, den fekk eg kjær,

du Mor!

Her gjeng eg ør millom aude Fjell
og græt meg i Svevn kvar einaste Kveld

aa du Mor!

Og alt er framandt og nytt og vondt,
du Mor!
det stirer kaldøygt ikring meg rundt,

du Mor.

Her er kje Liv som eg fritt kann tru;
og ingin einaste er som du, --

du mi Mor!

Aa tru den Tidi fekk rundt seg snutt,

du Mor!

Eg reknar Time og kvar Minutt,

du Mor!

Aa kunde eg stige med Sjumils-Stig
og sitja ei ørliti Stund hjaa deg,

du mi Mor! --

Blaabær-Lid.

Nei sjaa kor det blaanar her!
No maa me roe oss, Kyra!
Aa nei, slike fine Bær;
og dei som det berre kryr a'!
Nei Maken hev eg kje sétt!
Sùmt godt her er daa til Fjells.
No vil eg eta meg mett;
her vil me vera til Kvelds.

Aa nam-nam, so søtt og godt!
Ja naar det slik seg lagar! --
Og allestad blaatt i blaatt!
Her hev eg for mange Dagar.
Slik Smak so frisk og so fin!
Eg er som paa Kongens Slott.
D'er plent som den beste Vin;
aa nam-nam, so søtt og godt!

Men kom no den Bjørnen stor!

-- Her fekk bli Rom aat oss baae.

Eg torde kje segja eit Ord
til slik ein rysjeleg Vaae.

Eg sa berre: ver so god;

no maa du kje vera bljug!
Eg læt deg so vel i Ro;
tak for deg etter din Hug.

Men var det den Reven raud,
so skuld' han faa smaka Staven;
eg skulde banke han daud,
um so han var Bror til Paven.
Slik skarve, harmelegt Sleng!
Han stèl baade Kje og Lamb.
Men endaa so fin han gjeng
og hev korkje Agg hell Skam.

Men var det den stygge Skrubb,
so arg og so hol som Futen, --
eg tok meg ein Bjørkekubb
og gav han ein god paa Snuten.
Han reiv sund Sauir og Lomb
for Mor mi so traadt og tidt;
ja sant! um han berre kom,
so skuld' han so visst faa sitt.

Men var det den snilde Gut
der burte fraa Skare-Bròte, --
han fekk vel ein paa sin Trut, --
men helst paa ein annan Maate.
Aa Tøv, kva tenkjer eg paa!
Det lid nok paa Dagen alt ...
Eg maa til Buskapen sjaa; --
ho Dokka drøymer um Salt.

Møte.

Ho sìt ein Sundag lengtande i Lid;
det strøymer paa med desse søte Tanker;
og Hjarta fullt og tungt i Barmen bankar,
og Draumen vaknar, bivrande og blid.
Daa gjeng det som ei Hildring yvi Nuten;
ho raudnar heit; -- der kjem den vene Guten.

Burt vil ho gøyme seg i Ørska braa,
men stoggar tryllt og Augo mot han vender;
dei tek einannan i dei varme Hender
og stend so der og veit seg inkje Raad.
Daa bryt ho ut i dette Undringsord:
"men snilde deg daa ... at du er so stor!"

Han smiler raud og strekkjer Led og Legg;
"det er vel so, naar Guten Kar maa vera,
han lærer au som vaksin Kar seg bera."

-- "Og tenk, eg trur at du hev fengi Skjegg!"

"Det var der fyrr," han svarar stø og sann;
"men kanskje det hev vaksi litegrand."

Han mjuk seg ned attunder Steinen slengjer,
og upp or Lumma Nistemat han dreg;
og gild han vera skal som andre Drengir;
"sjaa her er Egg! Deim tok eg med til deg."
Ho lær og sèt seg, so ho nett kann sjaa han.
I Barm det gjeng; ho fær kje Augo fraa han.

So sìt dei der i denne varme Dag;
han lentug er, og ho maa læ i eino;
ho er so glad som Fuglen millom Greino,
men kann kje koma rett i Svalle-Lag.
No, daa dei rett skal hava gildt og Gaman,
ho sìt der hjelpelaus og er som framand.

Han bed um Sogur, men kann inkje faa;
alt det ho stundom saag og langsynt drøymde,
det kann ho liksom ikkje koma paa;
det er som alle slike Ting ho gløymde.
"Nei lat no Trolli," bed ho, "gaa for seg.
I Dag eg heller høyre vil paa deg."

Han gjerne daa fortêl um Skarebròte,
der upp han vaks, og som han ein Gong fær;
dei fire Kyr skal maklegt føde der,
naar han fær stelt det paa den rette Maate.
Kvart Orde hans ho trygt kan stole paa;
og alt ho spýrr um; alt ho vìta maa.

So dreg dei rundt um Lid og logne Strendar
med snilde Smale og den kloke Ku;
og naar eit Bìl dei kann seg trygge tru,
so tek dei Fisk i Bekk med berre Hendar.
Den steikjer dei paa Glod som best dei rekk,
og tømer so den gode Nistesekk.

D'er gildt! -- naar berre ikkje dette var,
at ingin av deim lenger fri og kyrr
den andre kann i Augo sjaa som fyrr; --
han òg er brydd, som skulde vera Kar.
Naar berre ikkje dette eine skilde,
aa nei, so godt som daa det vera vilde!

Men upp det dreg; og døyvde Toremaal
i Bergi brumlar; snart vil Regne drive;
ved Gjætleberge snøgt dei maa seg live;
der under Heller er eit Livdahòl.
Det er kje stort; nett so det vel er vitjande.
Der inn dei kryler, og der vert dei sitjande.

Og som det lid til svale Kveldings Stund,
alt meir og meir i Lengt dei saman søkjer;
og braadt um Hals den unge Arm seg krøkjer,
og øre skjelv dei saman Munn mot Munn.
Alt svimrar burt. Og der i Kvelden varm
i heite Sæle søv ho i hans Arm.

Killingdans.

Aa hipp og hoppe,
og tipp og toppe
paa denne Dag;
aa nipp og nappe
og tripp og trappe
i slikt eit Lag.
Og det er Kjæl-i-Sol,
og det er Spel-i-Sol,

og det er Titr-i-Lid,

og det er Glitr-i-Lid,
og det er Kjæte
og Lurvelæte
ein Solskinsdag.

Aa nupp i Nakken
og stup i Bakken,
og tipp paa Taa;
aa rekk i Ringen
og svipp i Svingen,
og hopp-i-haa.
Og det er Sleik-i-Sol,
og det er Leik-i-Sol,
og det er Glim-i-Lid,
og det er Stim-i-Lid,
og det er Kvitter
og Bekkje-Glitter
og lognt i Kraa.

Aa trapp og tralle,
og Puff i Skalle,
den skal du ha.
Og snipp og snute,
og Kyss paa Trute,
den kann du ta.
Og det er Rull-i-Ring,
og det er Sull-i-Sving,
og det er Lett-paa-Taa,
og det er Sprett-paa-Taa,
og det er hei-san,
og det er hopp-san
og tra-la-la.

Elsk.

Den galne Guten min Hug hev daara;
eg fanga sìt som ein Fugl i Snòra;
den galne Guten, han gjeng so baus;
han veit at Fuglen vil aldri laus.

Aa gjev du batt meg med Bast og Bende;
aa gjev du batt meg so Bandi brende!
Aa gjev du drog meg so fast til deg,
at heile Verdi kom burt for meg!

Ja kunde rett eg mi Runelekse,
eg vilde inn i den Guten vekse;
eg vilde vekse meg i deg inn,
og vera berre hjaa Guten min.

*

Aa du som bur meg i Hjarta inne,
du Magti fekk yvi alt mitt Minne;
kvart vesle Hùgsvìv som framum dreg,
det berre kviskrar um deg, um deg.

Um Soli lyser paa Himlen blanke,
no ser ho deg! det er all min Tanke;
um Dagen dovnar og Skùming fell:
skal tru han tenkjer paa meg i Kveld?

Um Vinden strid yvi Heidi susar,
det gule Haare ditt visst han krusar;
um Regne dryp med sin døyvde Graat,
so stakkars Guten, no vert du vaat.

Aa berre Timane vilde skride,
og berre Dagane vilde lide!
Men eg vil kveda og vera glad;
for um Sundag kjem han, trala, trala!

Skog-glad.

Aa stakkars vesle Hare
so fin og silkeklædd,
Gud veit kvar du hev fari,
med di du er so rædd?
Du spretter og du skvetter
so hovdalaus i Kring;

kva er du renner etter

og snøgg i Hol deg sting,

arme Ting!

Her er so god ein Sùmar
med Hus i kvar ein Busk
og Lauv og friske Kùmar
aat slik ein liten Trusk.
No skal me vera kvate
i slik ei Solskinsstund;
no skal me vera late
og taka oss i Lund

lette Blund.

Du er so brun og lekker
i Sùmarkjolen din;
d'er berre du for klekk er
te vera Guten min.
Men vil du glad meg gjera,
so hoppa her i Lid,
og Venir skal me vera
og Venir skal me bli

all vaar Tid.

Eit Spursmaal.

Og det var Gamlen paa Skare;
so lognt han paa Skraae snur:
"Aa jamenn er de no rare,
som alt dette Trollsnakk trur.

For var her slikt Ugagns Elde
som de vil vìta og sjaa,
og hadde det slikt eit Velde,
so kunde kje Verdi staa.

Det trolla oss Sótt i Bringe,
dei trolla oss ned og nord
og kunde med Galder tvinge
til seg den heile Jord."

Til svara hans snøgge Kòne,
ho var so lett paa sin Munn:
"no maa eg ein Laatt meg laane;
for no lyt eg læ ei Stund.

Stødt er de Mannfolk saa kloke.
Og stødt so kjem de i Beit.
Og all Ting fær de i Floke,
med alt det de veit og veit.

Aa nei, du, Trolli maa træle
som Tussar i svarte Jord;
og aldri tarv nokon fæle,
um Flokken vart nok so stor.

Ja var dei mange som Grase
og sterke som Straum i Foss, --
det døyver seg sjølv, Tyrase,
og fær ikkje tenkje paa oss.

Lite dei haar og haattar,
med alt sitt Braak og sitt Rop.
Dei er nokre Faamings Fjottar:
dei kann ikkje halde ihop!"

Ku-Lokk.

Aa Kyri mi vene, aa Kyri mi!
Her sviv me no glade i Sùmars Tid;
i Fjelle finn me dei finaste Straa;
i Dalen strøymer den stride Aa.
Og Vinden stryker so ljuv og linn
som signande Sus fraa den klaare Tind.

Aa Kyri mi gode, aa Kyri mi!
Her skal du vel trivast i grøne Lid;
her sildrar Kjelda med Surl og Skval,
og Grase er mjukt og Skuggen sval.
Ja Nordanaas-Lidi, der er det godt;
der gjæter Huldri kvar einaste Nott.

Aa Kyri mi snilde, aa Kyri mi,
aa hav det no godt denne vesle Rid!
Eg Ormen skal jaga som bit din Legg,
og Flugu og My og stingande Klegg.
Og Dagen skal gaa som den lette Vals;
og vil du kvile, eg klaar din Hals.

So lyder dei etter ditt Klokkespél,
naar heim me stundar ved Solegladsbìl;
daa kjem du so god med ditt fulle Jur
og slikkar ditt Salt framved Kjøken-Mur.
So vert du mjølka og gjeng i Kve
og jortar og drøymer og søv i Fred.

Aa Kyri mi vene, aa Kyri mi!
Drøym godt um meg og den grøne Lid!
Der sullar me sæle den Sùmar lang;
til Hausten skal me paa Heimevang.
Daa kjem du til Gards som ei Dronning du,
og alle ropar: aa nei, for Ku!

Vond Dag.

Ho reknar Dag og Stund og seine Kveld
til Sundag kjem; han hev so trufast lova,
at um det regnde Smaastein yvi Fjell,
so skal dei finnast der i "Gjætarstova".
Men Sundag kjem og gjeng med Regn og Rusk;
ho eismal sìt og græt attunder Busk.

So vel ho veit han aldri svike kann,
um det kjem gode Dagar eller vonde;
han veit at daa ho aldri lìva kunde,
men sokk og dreiv som kalde Lik i Land.
Men tungt er Hjarta i den unge Bringe,
og rædde Graaten kann ho ikkje tvinge.

Daa kjem ho heim ein Sundags Kveld mot Haust,
av Hugverk mødd og sjuk av Ank og Otte
og trøytt og tung. All Dagen hev det aust

Med Regn, so reint i Flaum ho vasse maatte.

Ho berre skundar seg og vil i Seng.
Det er det einaste ho veit og treng.

Men nett er Gamlen komin heim fraa Kyrkja;
og no med Pipa nøgd han nytt fortèl:
"jau daa var Jon i Skarebròte sæl,
um hans ho vart, den kaute Velstands-Fyrkja!"
Ho kjenner Styng i Bryst og Skjelv i Kne;
i Vanmagt trøytt ho sig paa Stolen ned.

Daa fær ho høyre meir enn sjølv ho vilde;
ho høyre maa, at denne Guten staut,
som so ho trudde, lett sin Lovnad braut
og floksa fritt med alle Gjentur gilde.
Men no han vankar klok paa Bele-Raas
til sjølve rike Megga ifraa Aas.

Og denne etter Jon er reint som gali;
ho lokkar han so alle kann det sjaa;
og han so vel som andre vìta maa,
at ho er best av alle Gifte-Vali.
Og so med denne Drosi eine dansar han,
og andre gode Gjentur aldri ansar han.

Som Fuglen, saara under varme Veng
so Blode tippar lik den heite Taare,
ho dreg seg sjuk og skjelvande i Seng
og vrid seg Natti lang i Graaten saare.
Det slit i Hjarta og det brenn paa Kinn.
No maa ho døy; ho misste Guten sin.

Ved Gjætle-Bekken.

Du surlande Bekk,
du kurlande Bekk,
her ligg du og kosar deg varm og klaar.
Og speglar deg rein
og glid yvi Stein,

og sullar so godt

og mullar so smaatt,
og glitrar i Soli med mjuke Baar'.

-- Aa, her vil eg kvile, kvile.

Du tiklande Bekk,
du siklande Bekk,
her gjeng du so glad i den ljose Lid.
Med Klunk og med Klukk,
med Song og med Sukk,
med Sus og med Dus,
gjenom lauvbygt Hus,
med underlegt Svall og med Svæving blid.

-- Aa, her vil eg drøyme, drøyme.

Du hullande Bekk,
du sullande Bekk,
her fekk du Seng under Mosen mjuk.
Her drøymer du kurt
og gløymer deg burt
og kviskrar og kved
i den store Fred
med Svaling for Hugsott og Lengting sjuk.

-- Aa, her vil eg minnast, minnast.

Du vildrande Bekk,
du sildrande Bekk,
kva tenkte du alt paa din lange Veg?
Gjenom aude Rom?
millom Buske og Blom?
Naar i Jord du smatt,
naar du fann deg att?
Tru nokon du saag so eismal som eg.

-- Aa, her vil eg gløyme, gløyme.

Du tislande Bekk,
du rislande Bekk,
du leikar i Lund, du sullar i Ro.
Og smiler mot Sol
og lær i ditt Skjol,

og vandrar so langt

og lærer so mangt ...
aa syng kje um det som eg tenkjer no.

-- Aa, lat meg faa blunde, blunde.

-- -- -- -- -- -- -- -- -- -- --
-- -- -- -- -- -- -- -- -- -- --

Mjukt som i Graat
tonar Harpelaat,
lokkar lett og lind
liksom Sùmarvind;
voggar seg blid,
strøymer sterk og fri,
svævest av i Draum og Stille;
vaknar so spakt,
velter fram med Magt;
brusar upp i Brand
liksom Marm ved Strand;
søtt som i Blund
stig ein fager Lund
elskhugsvarm, med sorgblid Trille ...
.....................................

Med Lauv um myrke Haar som fløymer ned,
med Sylgjebivr um sine fulle Barmar,
med Sylvbaad breide um dei brune Armar
stend Huldri under gulna Bjørk og kved.

"Du skal kje graate for din Gut deg sveik,
og ikkje gaa med desse saare Tankar;
han minnest deg so tidt der no han vankar,
og tregar sorgfull, for han var so veik.
Den tyngste Sut ein sistpaa med kann vinnast;
paa fagre Solfjell skal de ein Gong finnast

Men den som sjølv si Sorg med Saknad bar
og veit kor Hjarta saart i Lengt maa kvide
og veit kor seint den lange Dag vil lide, --

daa maa du ikkje lenger vera hard.

Naar tidt i Lid du høyrde Strengir laate,
det er ein Vén som etter deg maa graate.

Han vil deg berre vel, min gjæve Bror;
og Kveld og Natt hans Song i Skogen klagar,
og huglaus vildrar han dei vonde Dagar
og søkjer deg med Lengt og linne Ord.
Du maa kje kald og svarlaus burt deg vride,
men tenkje mjukt um den som so maa lide.

Naar Vinterstjerna fyrste Gong seg ter,
daa held me Fyri-Jol paa Fir-kam haage;
daa vert du lyft av deim du ikkje ser;
men ver kje rædd; dei er deg alle fjaage.
Der fær du sjaa det ingin veit i Bygdom;
og den du finn, som dreg deg heim av Høgdom."

Ho folnar burt og kverv i Skogen djupe.
Haugtussa vakna av sin halve Blund,
og tottest timja i den same Stund
som brune, snare Vengtak av ei Rjupe.
Som klumsa stirer ho med Auga drøymt.
Alt det ho hugsa fyrr, det hev ho gløymt.

Paa Skare-Kula.

Det vaknar.

Maanen sloknar i Havsens Eim
nede i lægste Sud;
Stjernur tryllte i Ørskesveim
rapar fraa Himilbru.
Vinter gufsar fraa Jotunheim

yvi Fjellom.

Myrk seg sveiper den tunge Nott
tett ikring trollsvævd Jord;
tomt i Stilla det høyrest Laatt,
Dvergmaal og døyvde Ord.
Lyktemann vaknar og Naa-Ljos blaatt

yvi Fjellom.

Skrattande Skrell av Hovsveins Lur
gjeng ifraa Varde-Topp;
graatt daa livnar i Ufs og Urd
Krok og underleg Kropp.
Hit skal alt som ned-under bur

yvi Fjellom.

Vinter-Ljose vaknar i Nord
tøygjer dei grøne Bogar,
jagar med Sus under Kvelven stor
fram sine frosne Logar,
skimrar som Sylv og Perlemor

yvi Fjellom.

Skifter, glimtar i vinraud Glans,
ljosnar og av att fell;
staalkalde Straalar i isbleik Krans
skyt seg fram yvi Fjell,
braar og bivrar som Sverd i Dans

yvi Fjellom.

Ljosken vinn yvi Varde
knyter seg der i Knut,
gøyser, velter sitt Bivreskin
skiftande ut og ut.
No stend Halli tjeldprydd og fin

yvi Fjellom.

*

Daa no allting er so i Stand,
blæs han paa nytt, den Sveinen; --
høgt med Brak kjem den svarte Mann,

set seg paa Store-Steinen.

Augo gløser som Glod og Brand

yvi Fjellom.

Fram so glider dei Draugar,
ranglar med sine Bein;
ein Gong gav dei seg Hin i Vald,
maa no lide det Mein.
Gravsong susar som Vinden kald

yvi Fjellom.

Kjem so den hoppande Haugbukk,
Svartalv og svidde Dverg,
Havtroll og Nøkk og den gule Gast
og alle som bur i Berg.
Hit dei hiver i Sjumils-Kast

yvi Fjellom.

Sist kjem Trollmann og Kvende
hit yvi Aude-Heidar,
rid paa Limar og Staur og Stong,
mullar so harde Eidar.
Fælsleg gaular den Galdresong

yvi Fjellom.

So er dei samla den heile Hop
baade fraa fyrr og no;
full er Troll-Kluft og Svarte-Grop,
stappa er Tusse-To.
Laatt det rullar og Helsingsrop

yvi Fjellom.

Og som Storm yvi stride Hav
vaknar den svarte Songen;
Tonar fraa Haug og Tonar fraa Grav
helsar og hyller Kongen.
Stig og strøymer og stilnar av

yvi Fjellom ...

Dei hyller sin Herre.

Heil sitje du og sæl,
du Hovding høg i Hel
og Drott paa Jord.
Ver sterk og stor og fræg!
Gakk staut din Sigers Veg!
Legg Verdi under deg
fraa Sud til Nord!

Gjev kvar din Uvén maa
paa Jordi bannstøytt gaa
forutan Trygd!
Men den som gjev seg deg,
lat han faa magge seg;
gjer lett hans Ljugarveg
til Heir og Høgd!

Daa ber me deg i Famn
og bannar ved ditt Namn
tri Gongir tri.
Tri Gongir tri du er
vaar Hovding her og der!
Du eig oss kvar me fer
i allan Tid!

Prøve.

Fanden sìt med si Bok paa Kne,
rìtar med Blode raude,
set sine Teikn paa tvers og Snìd
for Livande og for Daude.
Sist kjem dei nye som no skal med

inn i Flokken.

Fram dei møter for høge Stol
mullande Bøni tung;
Fanden gaper med Halsen hol
etter baa' gamall og ung.
"Vil de paa denne Fyri-Jol

inn i Flokken?"

Ein etter annan dei svarar Ja;
det tykkjest Fanden Mùn;
upp dei steller seg daa i Rad
liksom til Konfirmation.
Prøve krevst, fyrr han vil deim ha

inn i Flokken.

Svarte-Katekisma.

"Det fyrste Krav, det er?"

-- Sjaa ut som dei andre i all di Ferd.

"Det andre au du kann?"

-- Banna i Hjarta Gud og Mann.

"Veit du mitt tredje Yrkje?"

-- Gakk kvar den Sundag til Kyrkje.

"So nemne du meg det fjorde?"

-- Haldt alltid med dei Store.

"Det femte?"

-- Spar ikkje den,

som i Vegen for deg stend!

"Det sette?"

-- Ver eit Svin,

men utantil blank og fin.

"Det sjuande?"

-- Det er Trollmanns-Sæla:

lìva stort av i Løynd aa stela.

"Det ottande?"

-- Beste Verja,

det er aa ljuge og sverja.

"Det niande?

-- Sløg du vere og snar,

naar Teften du fær av Annanmanns Gard.

"Det tiande Krav?"

-- Din Granne svike,

i stort og i smaatt, du alltid maa like.

"Visdomens Grunn, fekk den du fat?"

-- Aldri du gløyme det store Hât!

"Kva trur du?"

-- Eg trur og i Sanning finn,

at alltid til Slutten det vonde vinn.

"Kva bed du?"

-- At aldri i all si Tid

denne vonde Verdi maa betre bli.

"Nemn meg so det du høgast vil?"

-- Eige Verdi og høyre ho til.

"Er denne Viljen din heil og all?"

-- Med Blod vil eg skrive meg deg i Vald.

"Og sidan?"

-- At denne Pakti kann staa,

vil kvart Aar eg til Alters gaa.

*

Trollmanns-Emne legg seg paa Kne;
daa stig eit Glede-Rop
sterkt som Stormsus i gamle Tre
upp fraa den heile Hop.
"Han hev Trui! Han er som me!

Inn i Flokken!"

Fanden Firkloi lyfter,
sver ved den namnlause Store:
"Fraa i Natt hev du Magti mi;
det vere her deg svori!
No eg tek deg for all di Tid

inn i Flokken!"

Stjernefall.

Fram daa stiger dei gamle,
Kvende og sidan Menn,
tel sin Herre alt dei hev gjort,
kvar i si Bygd og Grend.
Fanden flirer so blidt og stort

til deim alle.

*

Finnekjering.

Eg manar Sott paa Folk og Fe,
og sender Flugo den gule;
eg løyser Storm; eg spiller Fred
med Ordi range og fule.

Fantekjering.

Eg lærer Draapsmann den kalde Ro
og Tjuv aa dirke Laasen;
eg trollar so Kui mjølkar Blod
og stuper daud paa Baasen.

Gulklædd Kjering.

Eg Mistru set millom Møy og Gut
med snikjande Trylle-Ordi;
eg veit, naar Mann og Viv fell ut,
daa visnar Grase paa Jordi.

Ei mager Kjering.

Eg vekkjer vondt millom Mann og Mann
og Tankar som Tru kann tære;
eg veit, naar Ovund kjem rett i Brand,
kann alle det vonde lære.

Krylrygg-Kjering.

Greide Menn med det faste Mod
eg kann slett ikkje like;

eg legg deim Vanhug i valne Blod

og lærer deim aa svike.

Kjering som blinksar.

Eg kverver Syne paa Gjenta holl,
at ilt ho for seg skal byte;
ho kastar seg burt til Fark og Troll
og maa ihel seg syte.

So øydest Live i kalde Harm,
og ned ho krøkjest og kruknar;
Hjarta klakar til Is i Barm,
og alt ikring henne sjuknar.

Troll-Kokke.

Eg trollar Ørske paa svikne Møy,
der Barne ho eig i Skjole;
ho løyner det burt, ho læt det døy;
so fær me Steik til Joli.

Halvnaki Trollkjering.

Paa Viddi med meg flyg tryllte Gut,
til Hold og Heile blotnar;
sistpaa sìt han i einsleg Sut
med Reivar um Arm og rotnar.

Brille-Kjering.

Eg vil at Live visnar i Knupp;
daa skal me snart oss hevja;
eg vekte Kvinna or Svevnen upp
og lærde henne krevja.

No gjeng ho sterk sin Krevjarveg;
ut vil ho allting teige;
og berre daa vil ho gifte seg,
naar Mannen vil Borni eige.

Trollmann med ein bolle.

Skal Mannen til Gagns me gjera tam,
so maa kje Øle dovne;
med det eg trollar Viljen lam;
for det maa Vite sovne.

Nakin Trollmann.

Med friske Arbeid og jamne Trott
vert Mannen oss altfor hardbeitt; --
eg lærer Folk aa lìva godt,
fyrr Løni dei upp hev arbeidt.

Trollmann med ei Øks.

Bygd mot Bygd av blide Kaar
eg saman paa Kniven jagar;
og alt dei avla i aatti Aar
er spillt paa aatte Dagar.

Trollmannen Likeglad.

Det lite er um den sterke Kar,
naar av han høgger Neven;
eg preikar Fred i Hønsegard,
fyrr eg hev bundi Reven.

Trollmann med eit Ris.

Eg trollar i Haug dei leikande Smaa'
og klæd dei i Trælebroki;
naar ut dei kjem kann dei inkje sjaa;
eg batt deim for Augo med Boki.

Trollmann med ein Sekk.

Av Synd og Sorg er Sekken full
som tung meg tyngjer Herdi;
med Laas og Lekkje av Sylv og Gull,
eg trollbatt heile Verdi.

Armod vesal i Villa gjeng
og Sjæli or Skinde plagar;
Rikdom vrid seg i Puteseng
og rotnar av gode Dagar.

Trollmann med ei Svìpu.

Eg vil rikje og eg vil raa,
og eg vil for alle tenkje;
der eg gjeng fyri skal alle gaa;
sjølv vil eg i Brodden blenkje.

Trollmann med tvo Andlit.

Eg manar Elvi til stilt aa staa
og bind i Skùming Døgre;
eg vil baade fram og attende gaa
og baade til Vinstre og Høgre.

No stend mi Bygd som den stille Dam
med Rôt og rare Dyr i;
ho sig ikkje att, ho vinn ikkje fram;
snart er ho berre Myri.

Hesteskjerar.

Smaamann skal ha det store Rom
og styre paa Smaamanns-Gjerdi;
daa dreg han alt ned i Armodsdom,
og det vert trongt i Verdi.

Og den som var skapt til veldigt Verk,
skal sitja blid ved Rokken;
eg tek hans Manndom, og Guten sterk
vert blaut som den andre Flokken.

Aale-Trollmann.

So mang ei Uferd eg Arming fór;
no treisk eg med Trollkunst fiktar;
Split eg vekkjer med range Ord
og Vildring, naar braadt eg svigtar.

Kann ein kje vinne i opin trid,
so kann ein som Fant seg klara;
den Visdom lærde eg Bygdi mi;
med den skal ho ille fara.

Trollmann med Muleband.

Eg lærer Folke det stille Svik,
som alltid laagare bautar;
so mang ein god Gut er alt meg lik
og tegjer naar Urett brautar.

Svartebrødrar.

Me sutrar Salmar og Bønir gneg
og mullar Lov og Vangilje,
til Folk trur dette er Livsens Veg,
og gløymer Livsens Vilje.

Diger Trollmann.

Eg stor Mann um i Bygdi dreg,
men smaatt so tidt eg gjorde,
at den som lærer aa kjenne meg,
han trur kje meir paa det store.

Litin Trollmann.

Um eg er veik so veit eg Raad:
kvar den som vann upp Aasen
Finskòt eg sender or Løyndekraa
og Motbør or Skravleposen.

Ingin er so hjarteleg glad
som Smaaing naar smaatt han fær tenkje;
eg fær dei med meg alle paa Rad,
naar stort eg med stygt kann krenkje.

Eit Beinrangel.

Eg sender Daudskòt i valne Bring,
so magtlaus dei maa seg bøygje;

dei ser seg leide paa alle Ting

og legg seg til aa døye.

-- -- -- -- -- -- -- -- --
-- -- -- -- -- -- -- -- --

*

Fanden priser med Fagnad stor
sine Tenarar gode;
"held stødt de fram, skal Live paa Jord
vel sjaa sin Aftanrode."
Rundt han svinsar og hev eit Ord

til deim alle.

Kvar daa fær seg eit Svaavelband
til Stas paa Kjoleborden;
d'er det største ein vinne kann:
den høge Langrove-Orden.
Naadig nikkar den svarte Mann

til deim alle.

Men Ære den som Ære bør;
best skal den beste beite;
ein vert Riddar og ein Kommandør,
men Basen fær Storsvins heite.
Fanden helsar med lyfte Klør

til deim alle ...

Ein Søkjar.

Fram kryler ein kaapeklædd, gullkrynd Mann
med Reiv um sin bøygde Skalle;
Kaapa er sulka, som hadde han
i djupaste Dye falle.

"Aa Helvìt-Herre, aa høyr mi Bøn!
Eg er ein Konge i Pine;
og deg eg søkjer um Hjelp og Løn,
for no er eg ein av dine.

Mange lika den lette Leik
eit rolegt Land aa herja; --
eg gav meg Fanden og mannsleg sveik
det Folk eg skulde verja.

Men sidan rædde dei burt seg dreg
og lite signar Verke;
og Folke stirer stygt paa meg;
det ser Forraadar-Merke.

Aa tak det av meg, eg bed deg blidt,
du Overherre sanne,
so atter eg kann lyfte fritt
mi høge Herrepanne!"

Fanden skriv i Boki hans Namn
og flirer av Hjartegrunnen;
so tek han den merkte Drott i Famn
og kysser han glad paa Munnen.

"Meinsvorin Munn hev ein Svaavelsmak,
som alltid eg like kunde.
Og vel vere deg som bar mi Sak! --
Eg trivst der Folke er bundi.

No stend du skrìvin med Judas inn;
det er den øvste Æra.
Men Svidemerke paa Skallen din,
med det kann eg Inkje gjera.

Det maa deg fylgje i Liv, i Grav,
i Sogu og Skuggeheimar;
d'er slikt, det læt seg kje svide av
i alle Helvites Eimar."

Høg Gjest.

Fram rid Beingrind paa blakke Hest;
svart er hans Kaape sid;
Sigden ved Sida han vel hev fest,
vil no raste ei Rid.
Nikkar til Fanden med Breidflir blid

gjenom Natti.

"Høh, høh,"      haast han kremtar,
"kvatan      Kveld i Lage!
Her eg      helst vil vera;
gjæve!      gjev meg Sæte."

Fanden av Stol seg lyfter,
tek seg aat Panne-Reimi:
"Herre Bror min, velkomin til!
Sìt millom oss som heime.
Rettno byrjar me Dansen vill

gjenom Natti.

"Høh, høh,"      hostar Dauden;
"all Tid      eg deg elska.
Trøytt eg      Træl maa fara
Verdi      vid igjenom,
harm min      Herre tena,
Róm aat      Live rydja.
Aldri      Løn eg aatte;
faafengt      maa eg fikte;
alt eg      av kann øyde,
verre      veks det sidan.
Her min      rette Herre
kjær eg      atter kjenner;
her kann      heil i Hugen
Daude-      Dans eg treda."

"Meir enn gjerne," kved Fanden i,
"unner eg deg ein Leik;
tidt og ofte paa Ferdi di
Livsens Magtir du sveik;
sende meg snøgg so mang ei god Steik

gjenom Natti.

Kvar Gong du høgg den unge Kvist,
kann eg min Bate finne;
saman med deg, det vonar eg visst,
skal me vel ein Gong vinne.
No skal me danse forutan Tvist

gjenom Natti!"

Troll-Dans.

Det klakkar i Berg og Bru
av Hov og av Heste-Sko;
det traavar um Stein og Stuv,
det trippar av Klauv og Klo;
og som naar Vindkast av Kamb
sèt Skodda i Flog og Flaum,
so yrer Trollstimen fram
i veltande Straum ...

Det ringlar i rusta Laas,
det piper i To og Kluft,
det yler um Egg og Aas,
det plistrar i kalde Luft;
det kvin og skrik yvi Heid;
det er den Helvites Slaatt,
som jagar den ville Skreid
i Dans gjenom Nott ...

Og rundt i Vilske det gjeng
med Rop yvi Stokk og Stein;
det svingar med Svans; det sleng
med Hovar og Daudingbein;
og gnellande Trollkjeringmaal
syng Visa til denne Vals
med Skratt og kaatgalne Skraal
or remjande Hals:

Det var Troll til Troll
i sitt harde Hold,
det var Troll til Klo,
ho Kloveberg-Gro;
ho trolla ein Gut,
ho trolla 'n Knut,
ho trolla Guten galin.
Og Knut'en vart sta
og vilde ho ha,
og sulla i Sveim
og drog henne heim;

og Resten -- hi-hi!
til Presten -- hi-hi!
Det lo i heile Dalen.

Men daa vart det Dans
daa ho fyrst var hans;
ho banna og beit,
ho slo og ho sleit,
og leika paa Voll
med sitt Kloveberg-Troll,
so baade det lo og lét.

Og Borni hans Knut,
deim sette ho ut
og gjødde deim vel
og stakk deim ihel,
og sette deim fram
med Drykk og med Dram
for Knut'en, som aat og grét.

Men leid ho vart til sist
av all den Tvang og Tvist;
det var kje Ro
for Rove-Gro,
um baade ho gol og grein.
Ho stengde Knut'en sin
i svarte Kjellar inn
og sette Eld
paa Vegg og Tjeld,
so høgt det til Himils skein.

Haa, haa, kor det brenn!
Sjaa kor Logen stend!
Her reider me Seng,
du Kloveberg-Dreng!
Her luktar det heitt,
her luktar det feitt,
her steikjer me Flesk til Joli.

Kom Haugkall or Hi',
her hev du meg fri;
kom Djevlebukk kaat
og leika paa Tròt;
kom Rise or Slott,
her fær du det godt
og varmt som Smør i Soli -- -- --

-- -- -- -- -- -- -- -- -- -- --
-- -- -- -- -- -- -- -- -- -- --

Veslemøy fæler. So stygg ein Song
aldri høyrde ho nokon Gong.
Men Trollskapen lær og dansar.
Flyg og floksar med Staak og Styr
som galne Dyr.
Djevlar i Lufti tullar og flyr
med Smell og svingande Svansar.

Nordljos sloknande skjelv og skin.
Vinden tyter, og Slaatten kvin
gjenom dei myrke Kluftir.
Kvin og yler med Skrik og Spott
villt gjenom Nott;
Trolldansen tumlar seg graatt-i-graatt
yvi dei nakne Tuftir.

*

... Nye Tonar vaknar og skjelv.
Syng som Sus av den svævde Elv
i drøymetunge Næter.
Døyvt det klunkar som Tussespél
i tronge Gìl;
brusar fram som susande El
og sturt og stusleg græter.

-- -- -- -- -- -- -- -- -- -- --
-- -- -- -- -- -- -- -- -- -- --

Fram dansar den Haugkall fager og blaa
med Gullring um Haare som fløymer;

han giljar for Veslemøy til og fraa,

og Tonar ikring honom strøymer.

"Aa hildrande du!
med meg skal du bu;

i Blaahaugen skal du din Sylvrokk snu.

Der skal du hullast av Laat og Leik
og fager i Dansen skride
og gløyme alt som saara og sveik,
og aldri lengte og lide.

Kvart Ynskje du daa
i Fagnad skal faa,

og Møyane mine deg tena maa.

Den eine reider ditt brune Haar,
den andre bind det i Knute;
den tridje Sylvkruna til deg naar;
den fjorde jamnar di Pute;

den femte so linn
deg Solane bind;

den sette veiftar ditt mjuke Kinn.

Den sjuande spelar den Lange-Leik
som Vinden i Skogane susar;
den aattande snur deg den søte Steik,
med' Øle i Staupe brusar;

dei andre i Krans
seg svingar i Dans

og hullar og lullar din Hug og Sans.

Den niande lint dei Lokkane kved
um Møyar og giljande Sveinar;
sjølv gjeng du Dronning i Dansen med,
i Glans av glimande Steinar.

Og ingin som du
seg fagert kann snu,

og ingin so lett traar den gyllte Bru."

"Og lite meg lokkar den Haugen blaa
med Glans i glimande Salar;

min vene Guten eg her vil sjaa;

so song det for meg i Dalar.

Aa Guten min du!
paa deg vil eg tru;

med deg vil eg byggje og alltid bu!"

"Og vil du vìta den Guten blid,
so sjaa deg att yvi Herdi! --
Du ser han i Lofte med Gjenta si;
der gløymer han heile Verdi.

So hev han det godt
kvar langande Nott,

og Haugtussa hev han til Spe og Spott."

Som Steinen stend ho i Grye kaldt,
og Hjarta stivnar og isnar;
no ser ho det vel; no hugsar ho alt,
og Verdi for Veslemøy visnar.

Ho vender seg graa.
"No kann du meg faa.

Nu kann eg gjerne i Haugen gaa."

Høgt hoppar den Haugmann paa nakne Sva;
han maa vel sin Lagnad prise.
"Men no skal du gløyme og vera glad.
Fylg med, so skal eg deg vise

min Herredom stor
i Berg og i Jord

og Gumle den gamle med Visdomsord!"

Bergtroll.

Laagt Loft. Vidt um Veggen.
Glim av Rim og blaa Jøkul.
Skùmt i Hall.
Sylv sprengt i Stein gløser,
krøkjer Krok og rang Rune.
Gufs stend som or Kjellar
kald.

Bord breidt rundt seg tøygjer.
Ragge-Troll, Nase-Gygrer
sìt i Kring.
Murr, Knurr, Varge-Gøying,
Grin og Glefs, Gryl og Grymjing
gjeng rundt i den vide
Ring.

Klo klaar Skabb og Skorpe;
Blod renn; harde rullar
Brak av Laatt.
Drjugt drikk saggne Sellar;
blidgast smaatt. Troll og Gygr
riv, gnid Trant mot Tryne
godt.

Tungt kring Hallar-Golve
slaapar dauv Unge-Ætti
Hóp um Hóp.
Sein gjeng Svivedansen.
Baste-Streng Slaatten snurrar.
Traadt dei sviv med Geisp og dauve
Rop.

Døyvt djupt att-i Myrkre
Gygr grin, Trollkall ræer
elskhugs-braa.
Attaat læt Ul og Fræsing:
Klo mot Klo, Tann i Strupe
Uvén vil arge Uvén
flaa.

"Stygt, stygt laug du, Haugmann!"
Gislaug kved; "fæl meg synest
Hirden din!"

-- "No i Miss tek du storleg,"

svarar snøgg blide Haugkall;
"dette er Træleflokken
min!"

"Slik Magt, -- vil den træle?"

-- "Magtlaust er myrke Faavit

all si Tid.
Sjølv skal her du høyre.
Røynast skal Rise-Klokskap
djup og myrk, utan Meining
i!"

Stig han fram til den eldste:
"seg meg, kvi saar um Vaaren
Bonden Fræ?"

-- "Hæ?" -- Hin uppatt fregar.

Tankefull Risen stirer.
Grin, glor med Grise-Augo:
"Hæ?"

Stig han fram til den yngste:
"seg meg kvi Aai lengtar
ned aat Hav?"
Rise traud Trut rengjer,
lìdar leid lange Øyro:
"ytt som bytt, kvar ho renner
av."

Fram han stig til ei Gygr:
"kvifor grin Barn, naar Augo
upp det fær?"
Gygri glor: "lat det grine."
Skjeglar stygt etter Gislaug.
Snufsar, grin, skarpt med Tennar
skjer.

"So er Træle-Ætti.
Inkje eig Jutull Spursmaal,
inkje Svar.
Betre no i Djup stige,
høyre Kvad og Harms Kvæde,
olme Ord av gamle Gumle-
far."

Gnavlehòl.

Langt inne, djupt i Skarefjell-Grunn
seg holar ein Hall av Kopar;
han kvelver irgrøn sin høge Rund
med Glim av glidande Dropar.
Eit Blaa-Skimmer gløser som halvt i Blund.

Det tiklar og siklar og renn og dryp
der rundt i Kræane skùme;
det kvislar kvævt av Firfisle-Kryp;
det gjeng som Geisping i Rome.
Der Lyngormen søv med sin Spord i Glyp.

Her inne i løyndaste Myrke-Kraa
sit Gumle i Tidine lange.
Som turre Tre-Rot han er aa sjaa
med Lemine vridne og vrange.
Um Hausen gror Steinrot og Mose graa.

"Du Gumle gamle i Gnavlehòl!"
kved Haugkall med Mæle skrinne,
"du vakne og mumle ditt Gumle-Maal,
det maa ikkje gaa av Minne.
No Ungdomen kved berre Rask og Raal."

Daa dreg det upp som Klokke til Slag
i Halsen skrukne og turre;
det gnidkar og gneg som Bor og Sag
og mèl som i Katt og Knurre.
Og Gumle-Maal losnar i lange Drag.

Gumlemaal.

Maal kved Gumle
um Gamle-Æva.
Daa raadde Risar
Heims-Ringen.
Natti laag
nifs yvi Land.

Inkje Maane.
Inkje Stjernur.
Nordskin braga
um breide Brè.
Dal og Dokk
i Duld drøymde.

Godt var daa
i Leik gange,
Berg sprengje
og Eld sprute,
Storm reise
og Hav røre,
Is tumle
med Tore-Dunder.
Godt, godt
i Strid gamast,
Ragg rive
og Rygg brjote,
Skallom skurast
og Hornom hoggast,
med Klo klorast
og Øyro klaa.
Godt, godt
aa dauv døse.
Lat i Logn
Labb live.
Yrkjeslaus
inkje anse.
Mett og maggin
sova i Mak.

Aldri Uro
av ljose Eimar.
Aldri Sol
i saart Auga.
Ingin Vokster
i vide Dalar;

ingin Os

av Aare-Eld.
Dag sov
Daude-Svevnen.
Rim kvitna
um Rise-Heimar.
Land laag i Logn,
Rike i Ro.
Tidi stod.
Alt tagde.

Au! Au!
Øydest Alder.
Aa! Au!
Utid veks ...

Alv vaks.
Æsir kom,
Sol vakna;
Dag vigdest.
Ned seig
Nivlheims-Natt.
Oll var
Rise-Æva.

Vinter leid
Vaar vermdest;
Is flotna.
Foss fløymde.
Gror grodde;
Grønt grodde;
Skog tettna
i Taake-Lidir.
Mennar vaks.
Møyar vaks.
Eld eima
paa sota Aare.
Staal skar
skrinne Voll.

Fram seg grov

grønkande Grendir.

Sol seig,
Sol steig;
Dag raadde
Heims-Ringen.
Tid tøygde
lange Tankar,
meda Maal
og Raad og Rekning.
Ufred! Ufred!
Aand! Aand!
Merk, Ungdom,
Skilje-Ordi!
Alt av Aand
vill upp og fram.
Alt av Troll
vil trygt sitja.

Jutull gjæse
i Berg gøymdest;
kraup i Kraa
lite kry.
Duld under Stein
han Dag banna;
nytta Natti
til Nids Verk.
Vaar han døyvde
med Vintergufsar.
Løyste Fonn
og fælt Fok.
Grov ned Grendar
i Aur og Yre.
Velte Stein,
stuva Is.
Stogga, stengde
med Mur og Myrker.

Sky og Skodde
for Soli skaut.
Rot reiv.
Rørde Hav.
Vinter vekte,
Fimbul-Vinter.
Men Sol spratt.
Sprengde Skodd.
Braut Is,
brædde Snø.
Tinte, tekte
med Gras grøne.
Nytt leika Liv
um alt Land.
Ny skaut Skog
med sval Skugge.

Ein for ein
øyddest Ætti.
Sprakk for Sol.
Stokk i Stein
for kvervin Hamar
og kvite Krossen.
Ein og ein
etter sìt,
bundin i Berg,
bannar Dagen.
Andre, blautare,
Blod blanda,
skjemde Ætti
med Skams Gifte,
mengdest med Menn,
avla med Alv.
No er Haugtroll
i Rike Hovding.
Modlaus og mødd
Minkar Lyden,
smyg smaatt,
og jamt smærre.

Lite er att

av Alders Ætti;
øydt er det gamle
Graasteins Grjot.

Høyr meg, Unge,
at Hat de lærer!
Gjæse Jøtun
maa Hjelp laane.
Lag halde
med Lurvekryp,
Fark og Farre
or Fuskeheimar,
Gand-Mennar
og Galdre-Kònur,
verste Herk,
som Verdi visste,
Svivesvansar
med Svartebøkar,
ikkje Troll,
ikkje Menn.
Hu! Hu!
Graate-Tidir;
Hu! Hu!
Gremje-Tidir!
Og av alle
øvst raader
Svarte-Vimsen
or Svaavel-Lande,
Halte-Fanden
med Hestehoven,
halvt Primar
og halvt Prest;
honom Herre
me no maa hylle;
han raar
Rise-Rike.

Upp alle
med Yngd i Blode,

upp, Vaa'ar,

for Jøtun-Velde!
Ingin Rise
i Ro røyte,
fyrr av høge
Loft-Himil
Soli raude
er ned rìvi
og alt roast
i Ragnaròk!

-- -- -- -- -- --
-- -- -- -- -- --

Det snufsar stundom i myrke Ro
med Higst og underleg Hæsing;
det tøygjer med Arm, det krafsar med Klo;
daa skrik det med Snerr og Fræsing:
"Uhu! her luktar Kristinmanns Blod!"

Ho raadlaus Armane slær i Kross
um Bringa som folnar og stivnar ...
Fram bryt eit Brak som av Sjø og Foss,
og Dagen ikring henne livnar.

-- Aaleine ho sit under Skare-Aas.

Den store Strid.

Haust.

No rullar Have svært mot Land
med Skùm um skavlande Ryggir
og bryt seg sprengt mod Øydestrand,
der berre Vindtroll byggjer.
Og Stormen skrik i ville Gru,
der yvi Djup han jagar
med Fòk og Ròk um Rev og Flu
i desse haust-myrke Dagar.

Eg høyrer den villande Skræmesong
av Møy som Brìmhesten rider;
ho kvad og galdra so mang ein Gong
mot Naud og Nedgangs Tidir.
Det gjeng som Sorg, det gjeng som Spott,
det gjeng um Vaa og Vande;
det er den varslande Vildrelaatt
som skræmer Liv av Lande.

Og Jordi skjelv i Havsens Marm,
der bleik ho frys i sitt Snøyde;
det folnar Bø og det kolnar Barm;
det vert i Verdi øyde.
Den siste Graa-Gaas strauk mot Sud;
tungt under Sky ho kava;
alt Liv i Hie og Vinterbu
vil ned og burt seg grava.

Lauvsblokka rustnar i livde Lund
og ryk av sinom Kviste;
det vart so syrgjeleg stutt ei Stund,
til ho sitt Ynde miste.
Paa Vollen blømde Blomar smaa',
so sælt mot Soli nøydde;
no er der ingin meir aa sjaa.
Dei folna burt og døydde.

So døyr det burt i den unge Barm,
so folnar Blom og Blide,
naar Saknad sløkkjer Voni varm
med Taarir salte og stride.
So døyr det burt, so døyr det ut,
mitt Liv med alt, det drøymde,
naar Elskhug vendest til Harm og Sut,
og Guten burt meg gløymde.

No er her sturt, no er her kaldt,
og Stad og Stund meg møder;
mi svikne Von tok fraa meg alt,
og Hjarta svider og bløder.

Og Have rullar svært mot Land,

og Regne driv mot Rute;
det syng og susar um Øyde-Strand,
at no er allting ute.

Raadlaus.

Aa gode min Gut,
aa vene min Gut,
nei burte fraa deg held eg aldri ut.
Alt dreg meg og dreg
til deg og til deg,
og kvar eg vil gaa,
eg minnast deg maa,
og Taara brenn som den beiske Lut.

-- Aa, aldri meir kann eg trivast.

Aa snilde min Gut,
aa gjæve min Gut,
for deg so gav eg min siste Klut.
Ja var du meg god,
so gav eg mitt Blod,
og var eg ditt Viv,
so gav eg mitt Liv,
um deg eg fekk fri av den minste Sut.

-- Aa du som eg trudde av Hjarta!

So trygg og varm
i din gode Arm
eg gløymde Sorg og eg gløymde Harm.
Men aldri meir
eg finne deg maa,
og aldri meir
deg i Augo sjaa,
og Graaten brenn i min kjøvde Barm.

-- Aa nei, at du kunde svike.

Kvar skal eg meg snu;
kven skal eg vel tru;
eg finn kje Veg og eg finn kje Bru.

Alt vendest til Naud;

eg ynskjer meg daud;
kvar skal eg vel av,
utan djupt i Grav;
for alt eg hadde so var det du.

-- Aa! -- aldri ein glad Dag meire.

Den som fekk gløyme.

Den minste Minning eg um deg møter,
so tungt det tek meg, so saart det grøter;
det minste Orde eg høyre maa, --
med Hjartegraat gjeng eg derifraa.

Eg skulde aldri den Suti gøyme,
naar so det var at eg maatte gløyme;
eg skulde aldri gaa sjuk i Kring,
naar eg fekk gløyme den eine Ting.

Kor hev det seg?

Kor hev det vorti Veslemøy no.
Eg kjenner meg ikkje. Eg var ikkje so.
Eg gjekk her trygg og tulla og sprang
og visste kje av at Dagen var lang.

Det er som ein Draum, naar eg tenkjer paa
den Tid eg kann ikkje meir forstaa.
Den same gjeng eg, i same Ferd;
men d'er som eg var i ei onnor Verd.

Alt ser eg og hugsar som daa eg saag;
men stur er eg no der fyrr eg var fjaag.
Alt er det gamle, i Hus og Gard,
men annarleis, annarleis enn det var.

Heimen ligg paa den same Flekk;
ho Mor gjeng tuslar som fyrr ho gjekk.

Men tom stend Heimen forutan Ord;

og framand vart mest mi eigi Mor.

Framand er Heid og framand er Myr;
framand tykkjest meg Katt og Kyr.
Framandt glor det sin eigin Veg;
vil meg kje noko. Kjenner kje meg.

Stogo gleiner so kald og graa;
audt og stuslegt det er i Kraa.
Som vali gjeng eg paa Hand og Fot;
alt fell meg tungt. Alt er meg imot.

I Glaskarmen heng eg og stirer stur;
lengtar, lengtar som Fugl i Bur.
Men ingin aa sjaa paa Veg eller Vang.
Jau no hev eg lært at Dagen er lang.

Aa, denne Heimen so god og kyrr;
aa her som eg treivst so hjarteleg fyrr!

-- Nei Mor, eg kann ikkje vera glad;

Hugen min er paa ein annan Stad.

Vinter-Storm.

Aa lat det bure, aa lat det braka;
lat Huse riste og Tufti skaka!
Lat brotne allting som brotne kann!
Det døyver Tankane litegrand.

Um Stormen tok baade Hus og Hytte, --
det var eit Bìl daa eg mindre sytte.
Um Jordi gav seg i djupe Grunn, --
daa fekk eg gløyme ei liti Stund.

Um Sky datt ned som paa Himlen flakkar,
um Have braut yvi alle Bakkar,
ja um all Verdi seg søkkte ned, --
so var det Slutt og so vart her Fred.

I Kyrkja.

Eg sìt i Kyrkja som Snikjegjest;
eg gløymer Gudsord og gløymer Prest,

-- eg arme!

Eg lesser Synd etter Synd paa meg,
for um eg ein Glimt kunde faa av deg.

Og naar eg ser deg, eg veit meg knapt;
det bløder i Barm; eg er som fortapt

-- eg arme!

Alt vert for Augo til Glim og Glod;
og Vonir vaknar i varme Blod.

Men er du burte ligg allting audt;
det sloknar i meg og kolnar daudt;

-- eg arme!

Modlaus eg dreg meg paa Heimveg att,
og Tankar vildrar som Sky i Natt.

Og ser eg henne, som sìt so trygg
langt framme der med sin breide Rygg

-- eg arme! --

daa veit eg kje meir kva eg tenkjer paa.
Eg skvett og vaknar, naar Folk vil gaa.

-- Aa, frels oss ifraa det vonde!

Ein Bêle.

Det kryp ein Haugbukk fram under ein Stein.
Han hev Horn i Skallen og Bukkebein.

Og aldri saag du so langt eit Skjegg;
det rekk midt nedpaa hans magre Legg.

Og aldri saag du slikt Skrukkeskinn;
det valkar seg ut og det snurpar seg inn.

"Her bykste eg rundt i nihundrad Aar;
men aldri veit eg so varm ein Vaar.

Og aldri veit eg so vent eit Viv;
men her gjeng du gjæter og Sauir driv!

Ja her du gjeng i ditt attande Aar;
og enn maa du bera dit Gjente-Kaar.

Men daa maatte Verdi seg um ha skift,
um ikkje du skulde snart bli gift.

Og daa maatte Verdi ha skapt seg paa Tull,
um ikkje du fanga Gard og Gull.

Men høyr ikkje paa denn Blaahaug-Kallen;
slik Jypling som ikkje hev Horn i Skallen!

Og høyr ikkje paa denne Blaahaug-Krok;
slik Arming som eig knapt si eigi Brok!

Tru kje paa det den Ljugaren kvad;
Mor hans gjekk haug-imillom og bad.

Men vil du, so er eg den Guten gilde,
at snart eg skal gjera det helst du vilde.

Gjev meg den Duken du ber um Barm;
av den dreg eg ut din heitaste Harm.

Av den dreg eg ut ditt tærande Hat;
det fær ho i Kveld til Salt i sin Mat.

Daa ligg ho i Morgo og ille læter,
men tagnar -- so vel -- um tolv-trettan Næter."

Veslemøy løyser det lette Plagg;
daa stansar ho braadt; ho kjenner eit Agg.

Skal ho? Vil ho? -- Dette er stygt.
Daa riv ho det laust og gjev han det snøgt.

"Hehe!" mekrar Trolle med Gledefaktir;
"men Løn eg tek for dei Natte-Vaktir!

Naar Drosi fraa Aas til Kyrkjegard dreg,
daa rid ho Veslemøy Brudferd med meg!

Men aldri so vere du syrgjefull!
Eg klæd deg upp i det skinande Gull.

Eg vil ikkje skryte; eg er ikkje kaut;
men paa Fjose mitt hev eg tolvhundra Naut.

Grisir hev eg som Stein i Strand;
Smalen min aldri eg telja kann.

Land eg eig fraa Hav og til Brè.
Og er eg rik, er eg fager med.

Horn hev eg framme som drusteleg Dreng,
og bak hev eg au det eg tarv og treng.

Eit betre Gifte du aldri naar:
rik Mann og gild, i dei beste Aar!"

"Eg vil ikkje! Nei; ho skal ikkje døy!"
ropar angrande Veslemøy.

Til Gud ho bed og slær Kross for seg:
"gjev meg Duken og drag din Veg!"

Burte er den byksande Svein;
Duken ligg att ved den graae Stein.

Duken ligg att paa den Tuvebanke.
Veslemøy skjelv for sin vonde Tanke.

Uro.

Kor skal det gaa meg, naar Gud eg gløymer,
og Hjarta sjukt seg i Elskhug drøymer?
Kor skal det gaa meg so sant og visst,
naar burt meg sjølv eg so reint hev misst?

Og aldri kann eg meg atter vinne,
og aldri meir kann eg til meg finne;
so vel er stengd baade Von og Veg; --
eg maatte finne meg sjølv i deg.

Bøn.

Aa hjelp meg du som hjelpe kann!
Du ser kor saart eg strider.
Mitt Hjarta trøytt i tunge Band
forutan Von seg vrider.
Mi Naud eg kann kje ut faa sagt;
det vonde fekk so stor ei Magt;
som Brand i Barm det svider.

Ja hjelp meg du som hjelpe kann!
Til deg mi Bøn eg sender.
Du stridde sjølv og yvi vann;
du Myrke-Magti kjenner.
Mi Naud er stor, min Strid er fæl;
ver hjaa meg du som vil meg vel!
Daa veit eg alt seg vender.

Paa Vildring.

Lange Tidine sig og skrid;
det gjeng paa Tròt og paa Tjon.
Gud hjelpe den som i Sjælestrid
slepper si gode Von!

Vinter ligg yvi Verdi aud;
han vil seg full' aldri snu.
Gud hjelpe den som i Sjælenaud
slepper si gode Tru!

Veslemøy trøytnar i tunge Kav;
ho kjem ut-av Veg og Leid;
misser sitt Mod og vildrar seg av
og gjeng i Trollkjering-Heid.

Um Natti Trollkjering-Bole ho finn;
"høyr meg! No kjem eg til dykk.
Eg skal meg skrive i Boki inn;
men gjev meg ein Elskhugsdrykk!

Ein Drykk som Hugen kann vende braadt
for min Gut til hans rette Møy!
Eg vil honom eige ei einaste Nott
og so i Djup-Hýlen døy."

Kjeringi myler og hengjer paa
Seidkjelen svidd og svart:
"he-he, den Vegen det lett vil gaa;
men slikt gjer eg aat full' snart."

Ho drøyper av Horn, ho blandar av Glas
med Mulling og mange Læte;
ho mengjer Røtar og Løyndegras
i nordan-rennande Væte.

Kjelen sjoar med Kvink og Klukk;
Kjeringi galdrar og syng;
"no syd eg Taare, no syd eg Sukk;
no syd eg den Hjarte-Styng.

Eg syd det kjætande varme Blod
som brenn etter kjælne Gut;
eg syd med Galder, eg syd med Glod,
eg syd med Eiter og Krut."

Ho vekkjer Veslemøy Blod av Barm
og droplar Dropane tri.
Ho tek sin Trollkatt paa hærde Arm
og blandar av hans upp-i.

"Eg manar for Svik, eg manar for Mein;
eg manar med Maatt og Magne;
tri Gongir tri! I Blod og Bein
dei falske Hugar tagne!

Eg galdrar for Jon i Skarebròt,
eg galdrar med Sòd og Søy;
du Drykk! du vende den Hugen kaat
til Gislaug, hans rette Møy!"

Kjelen sprutar med Os og Fræs;
Eimen stend gul i Tak;
Kjeringi sputtar og blæs og les;
det gjeng um Novine Brak.

"Tri Gongir tri! I Namn av den
som eig det svarte Velde!
Satanas! Satanas! -- Hui! Det brenn!

-- No er de baae selde." --

Upp ho lyfter den svidde Hand,
og alt er stilt som Grav.
Daa kjende Gislaug, at Rædsla vann;
det var som ho svimra av.

Alt vingla og vippa og rangt seg vreid;
det dansa Golv og Gruve ...
Ho fann seg kje att fyrr langt ut i Heid,
paa Sprang yvi Stein og Tuve.

Ho vaknar.

Daa vart det sagt eit lite Ord;
ho høyrde grant det kviskra Mor.
Daa stillna det i Bringe.
Kva hev ho tenkt? Kvar vil ho gaa?
Ho aldri meir kann Mor si sjaa.
Her er kje langt aa tinge.
Ho maa i Hýlen springe.

Ho stend som sprengd av Synd og Skam.
Daa stig det stilt ein Skapnad fram

meir kvit enn alle Fennar.

Rik fell den ljose Kaapa ned.
Veslemøy sig med Rop i Kne.
Fram gjev ho rædde Hendar.
No ser ho, allting endar.

"Aa kjære Syster, sæle Møy!
aa hjelp! no maa eg Dauden døy;
eg gav den vonde Magti!
Eg ligg i Synd og Satans Vald.
Han hev paa meg so fast eit Hald.
Eg somna av paa Vakti;
eg svor den vonde Pakti!"

"Vend deg til den som Sol hev skapt.
Enn er du ikkje reint fortapt,
du arme Syster kjære!
Reis deg med Magt og ut deg rykk;
gjev att, gjev att den Synde-Drykk!
Det store Tòl du lære!

-- Du ut er vald til Ære."

Burt sloknar Syn og Kvæde; matt
stend Gislaug der aaleine att.
med Von- og Vigsels-Taare.
I svære Strid ho yvi vinn;
det vaknar Mod i mødde Sinn.
Ut, ut or Fall og Faare! --
Høgt les ho Fadervaare.

Dei trøytte Føtar Vegen snur.
Ho finn det svarte Trollebur,
og Døri upp ho river.
"Eg vil kje eige Hjelp av deg!
Eg vender um fraa denne Veg!"
Og Flaska inn ho hiver,
so Glod og Gneistar driver.

Ei tung Stund.

Den lange Vinter lakkar;
han syng paa sin siste Sull.
Det brunkar i kvite Bakkar,
og Aai fløymer full.
Med Hjul maa bytast Meidar
paa Veg og Køyrefar.
Det driv med Regn i Heidar
og yvi den graae Gard.

Der inne i gamle Stova
paa Sengi høg og mjuk
maa Gislaug ørski sova;
so braadt ho lagdest sjuk.
Ho søv til Syrgjelundar
som døyvt gjenom Huse smyg;
so læt det med mange Munnar,
naar Vestanvinden syg.

Ho søv til Syrgjetonar
av Vestan-Sòg og Tòt,
Ho trur og visseleg vonar,
det er hennar Likferds-Laat.
Naar Guten, ho sorgfull misste,
rid Brudgom med falske Viv,
han møter den svarte Kiste,
der Gislaug ligg kald og stiv.

Men Svevn vil Ungdom styrkje
som Natti den spede Knùpp.
Daa Guten rid til Kyrkje,
daa stend ho Gislaug upp.
Ho sìt ved grøne Rute
og ser yvi Vegen nord; --
det glytte med Sol der ute,
daa Brudferdi framum fór.

Aat Sengi att ho vender;
ho vart so arm og veik.

Og heite Taarine brenner

ned yvi Kinni bleik.
Ho vrid seg Nætar og Dagar
og inkje Kvild kann faa;
so saart ho kvider og klagar,
at lenger ho lìva maa.

Med Hagl og Holke-Splintir
og Isvind og Drivesø
den sture Ettervinter
seg klengjer til Bygd og Bø.
Det er so vonde Tidir
med Skifting att og inn; --
det er dei siste Stridir,
fyrr Vaaren kjem og vinn.

I Blaahaug.

Vaat heng den tunge Lufti.
Det dryp av Kvistir og Runnar.
Myrkeskodd velter ollande inn
or Hav og Himil-Grunnar
som Skuggen lett og som Natti stinn.

Burt kvervest Taarn og Tuftir
og Haugar og alle Bøar.
Som gløypt og gøymt av dei store Votn
ligg Land under Tòkusjøar.
Alt er som var det paa Havsens Botn.

I lyngsvarte Markir inne
Veslemøy Smalen sankar.
Eit Havbrak susar fraa Vestansjø
med Tòt og tunge Tankar.
Ho glett i Holke og Flekkesnø.

I Skodda inn ho hildrast
og um paa Villheidi tumlar;

dregst av Rop og flakkande Ljom

og Gulp som or Aai mumlar.
Det vaknar og lìver med Tussedom.

Upp or dei djupe Hyljar
stig som glidande Skuggar
Nøkken blaa paa sin halve Hest
og Vasstroll med vaate Luggar.
Dei okar seg fram som dei orkar best.

Or Haug og blaae Heller
rid lange Radir og Reidir
fram yvi flekkut Grovemyr
og inn dei lange Leidir
med Om av Ringling og Rop og Styr.

Som der ho gjeng i Draumar
og slitst av dei saare Minne,
so stend ho uppi ein Alvedans-Ring
og er der som mana inne
med Skodda tett som ein Vegg i Kring.

*

Vàr ho lyfter si Augne-Brun;
daa er ho innpaa eit Kongsgards-Tun.

Still ligg Garden i stengde Trygd,
maaneskinsljos, i ein Firkant bygd.

Tune er som ei Mose-Eng;
Svalgangar breide ikringum gjeng.

Rausti er blaae med gylte Flak;
Sular av Sylv ber det høge Tak.

Bogar svære Sulane bind;
d'er Orm og Drake, i Bugt seg vind.

Slotte lyser, i Høgdi strekt,
med berre skinande Kopar tekt.

Taarn seg lyfter med Glim og Tir;
Gullhanar glor paa dei høge Spir.

Som der ho stend, fortenkt og fortryllt,
er heile Tune med Hovmenn fyllt.

Fagre Møyar i kvite Lin
av Sylgjur og Lad og Gulldobbar skin.

Daa tinklar det stillt som av Bjøllur smaa,
so vent at Veslemøy graate maa.

Og upp det stryk med so vill ein Slaatt;
Veslemøy er millom Graat og Laatt.

Sist kjem det ein Lund so sæl og so blid;
ho var kje so glad i si heile Tid.

Fram dansar dei Møyar i ljose Rad:
"her kann du alltid faa vera glad.

Der ser du Kongen; vil her du vera,
skal Dronning-Krune og Krans du bera."

Veslemøy ser den Haugkallen blaa
Konge staut i Svalgangen staa.

Kruna lyser som raude Glod;
Purpure er som det heite Blod.

Kongsstaven skin av brennande Stein
som Elden gul og som Logen rein.

Herleg er Kongen, fager og gild; --
all denne Stordom ho eige vil.

Dansen gjeng yvi Tune kaat;
Tonar lokkar og Felelaat.

Aldri var ho so ør og glad;
daa Møyane spurde, svara ho Ja.

Det er dei Møyar i kvite Lin;
dei flir henne Staupe breddfullt med Vin.

"Drikk, so opnar seg Kongens Borg!
Drikk, so gløymer du all di Sorg.

Drikk av Staupe, og drikk det ut!
Daa gløymest den hardaste Hjartesut.

Tenk deg kje um, men gjer som me song!
No bydst deg dette for siste Gong."

*

Veslemøy bleiknar um brune Kinn;
det gjekk henne kaldt gjenom Hug og Sinn.

Veslemøy bleiknar um brune Vangar;
Tanken vaknar og Minne fangar.

"Skal burt eg gløyme mi Hjartesut?"

-- "All di Sorg den sløkkjer me ut."

"Sløkkjer de Elden som heitast brenner?"

-- "Naar Staupe er tømt du Inkje kjenner."

"Ja vil de sløkkje den Suti heit,

-- den kann eg kje misse for alt eg veit.

Og fyrr eg vil sleppe den Suti hard,
fyrr gjeng eg og bed meg i kvar Manns Gard.

Og fyrr eg vil gløyme den Sorg som brenn,
fyrr gjeng eg Narr i mi heile Grend.

Ja fyrr eg vil gløyme Guten eg fann,
fyrr gjeng eg Fanteferd Land og Strand.

Ingin annan fær meg i Famn;
no riv eg meg laus i Jesu Namn."

-- Alt er burte. I Skodda sansar
ho liksom ein Skimt av kvervande Svansar.

Fri.

Um Natti still ved Sengjekraa
Veslemøy ser eit Kvende staa
i lange, myrke Klæde.
Hjaa henne ser ho Syster si
fager og ljos og aalvorsblid
med Smil av heilag Glede.
Ho kved so lint eit Kvæde:

"Statt upp, statt upp, du Syster kjær!
No er du løyst til betre Ferd.
Høyr Helgeklokka klingar!
Fraa alle Troll du laus deg vann.
Og i di Sorg deg sjølv du fann.
No upp mot høgre Ringar
din styrkte Hug seg tvingar.

Kom, fylg oss paa din nye Veg,
som upp or Myrkheim fører deg
til Ljos og klaare Dagar!
Den Stig er bratt, den Veg er lang.
Men ingin angrar denne Gang.
Um trøytt du stundom klager,
til sist seg allting lagar.

Her ser du Visdoms Volve staa.
Ho vil deg gjeva djupt aa sjaa
og store Røynslur herde.
Ho ber deg gjenom Helheims Gov;
der skal du skimte Livsens Lov
og gjenom Rædsle lære
det Verk, som vert di Ære."

I HELHEIM

Nedveg.

Veslemøy gjev
kjær Syster si Hand;
no skal dei fara
til Naae-Strand.

Lett ho lyft
gjenom Lufti glid;
Volva Vegvisar
fyri skrid.

Volva den kvite,
sveipt i Nott,
som Vegen veit
til dei drøymde Slott.

Volva den vise
som stig av Eimar
og Vegane veit
i dei dulde Heimar.

Fyri ho skrid
i bleike Ro;
stille fylgjer
dei Systrar tvo.

Skyir driv,
og Vind svalar;
Systeri Trøyst
for Veslemøy talar.

"Trygg er Førsla,"
ho linnmælt kved;
"du skal kje fæle,
men fylgje med.

Tarv kje fæle
paa myrke Veg;
fyri oss Visdom
Ferdine dreg.

Tarv kje fæle
um djupt under Grav;
fyri ber Visdom
den vigde Stav.

Teikne ber ho,
som hev med Magt
Heimane alle
under seg lagt.

Teikne fyri
med Ljos gjeng;
Krossen skin,
der dei heilage heng.

Krossen skin
som den stille Stjerne;
den kann me fylgje
so trygt og gjerne.

Vondt rømer
som rundt seg ringar,
naar Visdoms Volve
det Teikne svingar.

Og lyfter ho Teikne
og byd med Krav,
daa ser du klaart
gjenom Natt og Grav.

Og gjer ho den sterke
Runesving,
daa ser du i Synir
dulde Ting.

Og gjer ho Teikne
og krev med Magt,
daa høyrer du tenkt,
daa høyrer du tagt.

Men kved Volva
med Ordi,
daa svarar det
under Jordi."

*

Volva stoggar
Ved Kyrkje Grind;
so syrgjeleg yler
den kalde Vind.

Volva stoggar
ved Kyrkje Led;
so fælsleg gleiner
Maanen der ned.

Volva svingar
med Staven snildt;
daa tagna Vinden;
daa vart det stilt.

Volva svingar
med Staven hardt;

daa slokna Maanen;

daa vart det svart.

Veslemøy veit ikkje
kor det er vori:
dei er i Kyrkja,
uppe i Kore.

Dei er i det gamle
heilage Kor;
ho kjenner so vel
det Altarbord.

Ho kjenner so vel
dei Ljosi smaae:
døyvt dei brenn
med Ljosken blaae.

Inn um Blæja
ved Altaren næst
stend ein underleg
gamall Prest.

Han er som ein Skugge
tom og fin
med Messekaape
av Maaneskin.

Han glid paa Golv
uten Led og Legg;
isgraatt skimrar
det breide Skjegg.

Hand slær Teikn
i Krok og Ring;
Munnen mullar
um dulde Ting.

Rundt stend Daudingar,
kvite, kalde,
lyder til Ordi
som vert deim talde.

Rundt stend Draugar;
tom-øygt dei glor;
lyder stivt
til dei stille Ord.

Presten.

Or Mare-Draum og Helsvevn djup,
or kvæve Døyvd i kalde Glup
som Sol skal all Tid sakne,
or Daudetyngd og Dvale stiv
til Drøymeferd og Draugeliv
du enn ein Gong laut vakne.

Stynjing.

Oi, oi. Oi, oi.

Presten.

Du agta ikkje Tidi di,
og skildest burt, fyrr du var fri,
som Tre i Stormkast falli.
Men um den sterke Stomnen brast,
frisk sit di Rot i Jordi fast,
med sine Tægar alle.
Det er so hardt eit Heft og Band,
som held deg att i Jordheims Land,
at Fred du maa kje vinne.
Oi, oi for Naud, du arme Sjæl,
som slitst imillom Jord og Hel
og kann kje Utveg finne!

Stynjing.

Oi, oi. Oi, oi.

Presten.

Den Jordhug gjev deg aldri Fred.
Som Myrjubrand i morkin Ved
han tærer og han gløder.
Den Lengt du aldri døyve fær;
han ét og brenn, han gneg og skjer,
so blodlaus Hugen bløder.

Det slit og syg, det vind og vrid;
du fylgje maa, med alt du lid;
du er kje sjølv din Herre;
vakt av den svale Natte-Keim
du smyg deg upp og hastar heim;
daa veks din Jammer verre.
Den Heimen der din Hug er fest,
og der du var so gjerne Gjest
og hadde all di Glede,
naar dit du søkjer saknadsprengd,
daa er han stengd.
Du flakkar tom forutan Fengd
med Sukk og Syrgjekvæde.

Og meir og meir i dette Kav
du slitnar sund og faanar av
og dregst mot Tomheims-Auden.
Der sloknar ut den mødde Sjæl
forutan Von, i Angest fæl;
det er den andre Dauden.

Stynjing.

Seg Raad. Seg Raad.

Presten.

Utløysning, Fange, kann du faa,
so er den milde Lagnad,
naar du med Hug og heile Magt
fær rive ut og fraa deg sagt
den sterke Jordheims Dragnad.

Daa gjeng det ein Gufs
gjenom kalde Rom
av Fræsing og Sukk;
so er Kyrkja tom.

Som Skimt og Skuggar
stillt, fort
dei smett og glett
gjenom Vegg og Port

Veslemøy ser
der Volva peikar:
ut yvi Land
dei daude reikar.

Ut yvi Land
breidt og vidt
dei daude hastar
kvar heim til sitt

Berre ein og tvo
og paa Resten tri
rædde fram
mot Altaren skrid.

Ned dei bøygjest
paa kvite Kne
og der for Presten
skriftar og bed.

Den eine klagar
av Otte full,
at ned han hev gravi
røva Gull.

Og so det Gulle
batt Hug og Haatt,
at dit han hev fari
kvar myrke Nott.

Den andre sukkar
av Hjarte-Mein,
at Deild han flutte
og Skiftestein.

No dregst han heim att
til Synde-Bot;
men magtlaus villar
den mødde Fot.

"Løys meg og send meg
upp eller ned!
I Dom er Rettferd;
i Rettferd Fred."

Den tridje av Bror sin
Banen fekk
og sidan hatefull
heim gjekk.

"Han skuva meg ut
i Bylgja blaa;
rodde so hasteleg
der ifraa.

Rodde ifraa
og lét meg døy;
tok so sidan
mi Festemøy.

Hemnhug drog meg
paa Heimgangs Veg;
men verre farne
er dei enn eg.

Eg vil ikkje meir
den Hemnveg skride;
verre maa dei
enn eg lide.

Gud deim hjelpe,
um Hjelp dei kann faa!
Løys meg, Prest;
eg vil her ifraa."

Presten knefell
for Altarfot,
bed for dei arme
Syndarar Bot.

Løyser deim sidan
ein for ein
av Jorddrags Bann
og av Heimgangs Mein.

Bed og manar
og Bandi skjer.
Hamane stilt
av fer.
_________
Volva svingar
den sterke Stav;
det brultar i Jord
og djupe Grav.

Ho lyfter Staven
med Runesving;

daa sviv for Veslemøy

alt i Kring.

Burt ho svimrar
og i att vaknar;
Fødesheimen
ho tryllt saknar.

Ho er ikkje her,
ho er ikkje der;
ho veit ikkje kvar
ho er og fer.

Det er ikkje Hav,
det er ikkje Jord;
no glid dei og sig dei
ned og nord.

Det er ikkje Luft,
det er ikkje Eim;
no søkk dei og sig
til Naae-Heim.

Sjoging syd,
døyvd, stor,
som Vatn siler
stilt gjenom Jord;
"d'er Blod-Bekkir"

-- Systeri talar -- ,

"Blodflaumar,
som so skvalar;
heim dei søkjer,
djupt under Grunn,
til den fælslege
Naastrand-Brunn,
søkjer heim
djupt under Grav,
til det fælslege
Naastrand-Hav,

som svart i Nivlheim

fløymer,
der Draken dukkar
og drøymer."

Naa-Ljos sviv
i det skùme Gap
og Gløse-Drakar
og Stjerne-Rap;
Kviskr og Kvæs
og kvævd Laat
og Kviding gjeng
og svelgd Graat
og Murr og Mummel
av all den Pine
som Ætti gøymer
i Gravine sine,
all den uløyste
Sut og Harm
som av vart køyrd
i Likferds-Karm,
all Jammer farin,
som ned er gravin
i Kyrkjegarden.
Som Havsus tung
um nakne Nes,
naar Nordanvinden
um Natti blæs,
som Sudrags-sòg
gjenom Vind og Væte,
so marmar og tyt
dette Syrgje-Læte.

Skuggar vaknar
og fram smett;
gaper og glor;
burt att skvett.

Hugar harme
som Helveg rid
huar og gøyr,
der fram dei skrid.

I Vegen for deim
ein Draug seg skyt;
skvakkar og skratar
med høgt Skryt.

"Simon Handlar,
det er mitt Namn;
vis meg Vegen
til Himil-Hamn!

Eg var i mi Næring
ein Tjuv som alle;
og veik i Kjøte
eg tidt hev falli.

Men godt eg gjorde
likso vel,
og inn att dermed
løyste mi Sjæl.

Gaavur gav eg
til godt aa styrkje;
gav til Missjonen
og til mi Kyrkje.

Aat Fatigfolk
i Rota vaar
eg gjorde eit Mat-Lag
kvart einaste Aar.

I Sælegaave
fem tusund i Rentur
gav eg til fallne
Tenestegjentur.

Eg gav av alt,
eg med Urett aatte;
sjølve Bladi
meg rose maatte."

Volva.

Far di Ferd;
du fekk di Løn.

Draugen skvakkar
og høgt skjeller:
"Gjeld ikkje gode
Gjerningar heller?"

Volva.

Det du gjorde,
gjeld for si Løn;
det du vart,
veit du.

Mykt han murrar,
den arge Svein;
burt han glid;
søkk som ein Stein.

Fram seg tøygjer
ein Ham skrinn:
"vis meg, Volve,
Farvegen min!

Ned det dreg meg
aat Djupe-Dike;
men eg høyrer til
i Guds Rike.

Orde lærde eg
purt og reint;
no skal eg inn
i Himilen beint."

Volva.

Fylg din Dragnad;
daa fer du dit,
der du hev
din Himil.

Upp skyt surøygde
Djevlar tvo:
"spaa oss, Volve,
naar fær me Ro?"

Volva.

Vender seg vondt
og vil godt,
heim daa hittar
hel-bundne.

Djevlane fryner,
fræser blaatt:
"Visdom driver
med Fanden Spott."

Veslemøy skjelv
i sviktande Kne:
"hjelp meg, Syster!"

-- Systeri kved:

"Ver urædd; ikkje
dei kann deg naa;
dei hev den Magti
du læt deim faa."

Farande kjem
med Gny og Glam
eit Hovdingfylgje
fraa Hernad fram.

Um Volva høge
dei tett seg hopar;
Kongen bleik
av Græe ropar:

"Volve høge,
paa Løyndom vis,
syn oss Vegen
til Paradis!

Fiend arge
me drap og øydde
og for vor Magt
manneleg døydde;
vigde vart me
til Himilfred;
men denne Vegen
ber nord og ned!"

Volva.

Helsa din Herre,
Hèr-Draken,
skal du nede
i Nivlheim.

So flakkar vildrande
Skrymt og Skreidir;
men fylgje dei maa
sine sette Leidir.

Veslemøy undrast
i Rædsle stor,
og spýrr seg fyri
med bljuge Ord.

Veslemøy.

Kjære mi Syster, kva er som tyngjer
dei Sælingar ned og ned,
endaa dei vilde daa alle gjerne
snu seg aat onnor Led?

Systeri.

Synd tyngjer og Samvit dreg,
at ned dei maa seg mùne, --
Samvit som ikkje fekk for seg Bot,
og Synd, dei ikkje fekk sone.

Men verre dreg den vonde Hugen,
dei nørde og Rom lét faa;
han lengtar til Hel; der vil han vinne
Magti og sidan raa.

Verre tyngjer den vonde Hugen,
som nøre seg fekk i Fred;
Han voks seg sterk, og i siste Stundi
han drog deim aat Myrkheim ned.

_________

Hitan-um Hel-Aa
hardt det gjeld;
der brenn den blodraude
Sigtings-Eld.

Eimtung osar
den Brand i Sky,
illt tevande,
alltid ny.

Veslemøy stirer
i Elden inn;
Rædsla kolnar
um bleike Kinn.

Rædsla kryp
i kvar Fingertupp:
Menn ser ho og Kvende
brenn lìvande upp.

Fram styrmer det mange
i Elden inn;
færre er dei
som igjenom vinn.

Hit dansar so mang ein
Spròte Kar;
flaug upp i Gneistar
og burte var.

Hit flaksar so mang ei
drusteleg Dros;
kvarv burt i Eim
og ein kvæv Os.

Storherre rullar
fram med Gny;
fjasar upp i Lòge
og brenn som Stry.

Fram skraavar i Silke
Stasfrua gilde;
ryk til Vêrs
som ei Oskefille

Bangse breide
fer fram med Føyk;
vart til ein pøysande
vaat Røyk.

Hit hinkar Amtmann
med breide Gullsnor;
brann som Papir
og av fór.

Randute Hovmenn
og strokne Sprettar
sprakar med Sprut
til Vêrs som Rakettar.

Hit staakar Hèrmann,
den staute Gut;
small burt som eit Skòt
laust Krut.

Storskrytar gjæse
stig fram med Jalm;
burt han lòga
som turr Halm.

Fram flaksar lærde
Skrukkeskinn;
krulla seg saman
og turka inn.

Songar kjem klunkande
bleik og lang;
det høyrdest ein Knett
som ein Traad sprang.

Fram vaggar diger
ein Etarsekk;
vart til ein fræsande
Feiteflekk.

Tung glid Lèting
i Oska ned;
murkar og brenn
som fauskin Ved.

Endelaus dreg seg
den lange Ferd;
mange, mange
lyt stana her.

Hopar og Horgir,
Kvende og Menn
som Utsóp i Dungar
myrjebrenn.

Ille hev dei
paa Jordi staaka,
som her vert i Haugar
paa Elden maaka;

soleis Veslemøy
undrast maa.
Volva peikar
og byd: sjaa!

Veslemøy ser
i dei Hugar skùme;
ser og leitar,
men finn deim tome.

Ser deira Tankar
og Livs Minne:
tomt uppi tomt
er alt der inne.

Alt dei hev
under Hovudhetta
er Jugl og Jaal
og Inkjevetta.

Alt dei hev
innan Sjæle-Kring
er Jugl og Jaal
og Inginting.

Veslemøy.

Aa høyrer du, Syster kjære,
du telje meg Visdom din:
kva synda desse, at so dei maa fara,
og ikkje lenger seg vinn?

Syster

Aa høyrer du, Syster vesle,
eg kynner deg Kunna mi:
Agnine er det som upp vert brende;
dei er det kje Gagn uti.

Aa høyrer du, vesle Syster,
eg tèl deg Lærdoms Ord:
med Avfall nører seg Elden denne
fraa Hagen uppe paa Jord.

Med Ugras og turre Grein og Kvist,
med Vokstrar av Villfræ alne,
med halve Hugar og Sjælebròt
og Viljar visne og valne.

Med Sjælir som brende seg upp i Synd,
so halvdaude hit dei vann;
med veikt og laust og tomt som ikkje
mot Elden staa seg kann.

Med alt som fekk Aar og godan Vokstr
og aldri Frukti bar;
med alt som upp til Unyttes fyllte
i Herrens Aldegard.

Med Sjælir i Kjøt-tyngd bundne,
som tok seg fraa Live Lov;
late grov dei sitt Pund i Jordi
og burt sin Arbeidsdag sov.

D'er Hopen som aldri glødde
i Hug eller Mothug stor;
dei hadde det godt og tenkte kje meir
enn fraa Seng til gode Bord.

D'er Hopen som aldri villa
i Draumar mot Høgdi gjeng;

dei hadde det godt og tenkte kje meir

enn fraa Bord til kjælne Seng.

Ut vert sigta og brende upp
her attum den myrke Port
alle som søkte i Live seg sjølve
og sumla seg sjølve burt.

Veslemøy.

Angir og Avfall drys det daa,
som Haustlauve drys av kviste;
mykje veks Ugras paa denne Jordi,
og meir enn eg tenkte og visste.

Men alle dei vene Drosir
og Frugur og fride Kvende?
Maa so mykje den Fagerdomen
lide slik syrgjeleg Ende?

Systeri.

Faae naar hit av dei mange,
som vavrar seg burt i Vas
og sumlar den dyre Arbeidsdagen
burt med Smaakjav og Kjas.

Dei bryr seg med dei mange Ting
i As og æveleg Strid;
og um dei vilde tenkje seg um,
so kann dei aldri faa Tid.

Dei lever i Tattl og Tøv og Tull,
med' Dagane flyg so fort;
dei klæd seg, trulovar seg, pjatrar, pjutrar
og dansar Live burt.

Med Tattl og Tøv og Inkjevetta
dei burt seg hefter og bind;
og Sjæline døyr med Kroppen
og sloknar som Pust i Vind.

Veslemøy.

Men det som mot Elden stend seg,
naar Skrape er reinska ut?

Systeri.

Det som stend seg i Sigtings-Elden
vert røynt i den lange Sut.

_________

Hel-Aa kyngjer
i Kluftine nord
som Galder og Graat
djupt under Jord.

Hel-Aa bryt seg
i gule Stryk;
Svaavelskodde
or Djuve ryk.

Yvi byggjer seg
Brui bratt,
som inn ber
i Myrkheims Natt.

Hel-Orm seg ringar
grøn og kald
i skjoldklædde Bugtir
um Helheim all.

Hovud han lyfter
og Helbru stengjer;
Augo som Blodmaanar
raude rengjer.

Han gaper som Avgrunn
lét upp sin Belg;
ein Eldgufs stod
or den hole Svelg.

Ormen.

Vik, Volve,
av vaar Veg!
Det Hel hev,
held ho.

Volva lyfter
den Staven god;
daa fræste Ormen
i Rædsle-Mod.

Ormen fræser
med Eiterspy;
gul stend Spruten
i Skoddesky.

Blaa stend Spruten
med Ul og Storm;
daa trutna han fælt,
den arge Orm.

Det bryt og burar
med Gov og Brak;
Volva svingar
sin Stav i Mak.

Svinga ein Gong
og svinga tvo;
daa sputta Ormen
og seig i Ro.

Veslemøy skjelv
i Sjælegru:
"aa kjære Syster,
aa, maa me snu."

Systeri held
den kalde Hand:

"trygge me gjeng

gjenom Bròt og Brand."

Brui stig dei,
den høge, radt;
Hel-Aa kyngjer
i Æve Natt.

Fram skrid der stilt
den lange Skreid
av daude som veit
si Vega Leid.

Fram skrid der døyvt
den blaae Hèr
av Hamar bleike
som veit si Ferd

Dei glor med dei tome
Augo stive:
"kven vaagar seg hit
i lìvande Live?"

Volva.

I Fred den fare
som Fred fører;
søkje seg kvar
sin Veg.

Lett dei stig
yvi rustne Spengar;
det ringlar og riktar
i Band og Stengar.

Det skjelv der Veslemøy
sèt sin Fot;
ho hallar seg bleik
si Syster imot.

Det uler som daud Manns
Skrik under Øy;
so høyrer dei Helhund
av Græe gøy.

Fælt det læt
gjenom Dimme-Nott;
Hunden frøser;
det brenn blaatt.

Blod-Augo sjuke
heitt glor;
mot Skyi veks
Hel-Garm seg stor.

Brui rister
i Ring og Stong;
Hel-Aai veks
med Villesong.

Daa skin det av Staven
i Skodda ned,
og høgt gjenom Hel-Nott
Volva kved.

Volva.

Høyrer du Hel,
som her raader,
du halde din Hund,
du hegde di Aa;
Gjestir du opne
jarnslegne Grind;
fri vere Veg
for Visdoms-kjære!

Alt tagna;
Aa fall;

døyvt gjekk Ord

gjenom Helheim all:

Far i Fred
som fører Fred;
fri vere Veg
for Visdoms-kjære.

Høg stend Hel
ved det tronge Led,
som fører Gjestir
i Djupheim ned.

Høg stend Hel,
blaa um sitt Kinn;
Lykilen skrik
i den rustne Grind.

Det riktar i Laas
og Gjengje;
upp gjeng Led
og Stengje.

Myrkheim.

Audnir endelaust
ut seg breider
ned og nord
dei lange Leidir.

Her er Myrkre,
det store, tome;
her er Fange-
og Røynings-Rome.

Det segjer all Segn
som Bòd kann bera,

at her er det ikkje

godt aa vera.

Det segjer all Segn
som hev vaar Lit,
at ingin i Verdi
hev lengta hit.

*

Volva peika;
Veslemøy saag;
Pinestaden
for Syni laag.

Alt var svidt
og snaudt;
alt var tomt
og daudt;
nakne Moane grein
med berre Sand
og Stein;
svarte Heidi
aa sjaa
so vidt som Syn
kunde naa;
Urdir ville
og sprengde,
og Berg som bratte
stengde,
og graae Koll
og Kuv
og svimrande Avgrunns
Djuv;
her er det æveleg
aude;
her nede tuslar
dei daude.

Alt ligg
under Doms Bann;

inkje Liv

røte seg kann.

Alt ligg
i Daude-Tjon;
her er ikkje Liv
eller Livs Von.

Inkje noko
seg rører ell ruggar
i Skùmeheim
utan Skrymt og Skuggar;
Dauden sjølv
tom og stiv
fører her sitt kaldlege
Draumeliv.

Myrke er Moar
og Møde-Dalar,
der Sol ikkje skin,
og Regn ikkje svalar;
det osar med Eim,
det gøyser med Gufs,
det flaksar svart
under Flòg og Ufs;
ein Moe gul
som av Svaavelbrand
sveiper seg yvi
det svidde Land;
laagt heng Himling
tungt yvi Tuft;
eit Blodskìn skjukt
gleiner i Luft;
eit Blodskìn sjukt
gløser i Sky;
meir ser dei kje Dag
i Hel gry;
som vonde Auga,
daude, raude,

ligg dette Skìn

yvi Heidar aude.

Det brultar med Brak,
det skangrar og skrell,
det mullar med Rædsle,
um Svartefjell,
dunar og dyv
i Koll og Knausar,
skimtar og brumlar
fraa Torehausar;
det hurrar og knurrar,
der er eit Tòt;
det gnistrar med Tennar,
det uler med Graat.

Utev kjøver
stram og stinn;
alt vondt
hit seg finn.
Blodøygd Helulv
luskar, flakkar;
Brodd sting,
Nebb hakkar;
Orm sputtar,
Padde frøser,
Øle-Augo
grønkalde gløser;
Basilisk
og Skorpion
krabbande kvæser
til Kvekk og Tjon;
Eldklegg surrande
rundt sveimar;
Svartfugl skrik
i Kvæve-Eimar.

Det vildrar og sviv
um Kvæv og Mo

Hugar rædde

som veit kje Ro;
det sviv og vildrar
upp og ned
Hugar mødde
som fær kje Fred;
der er ikkje Stund,
der er ikkje Stans;
æveleg gjeng
den Daude-Dans.

Veslemøy skjelv
gjenom kvar den Led;
ustød ho steig
paa Hel-Grunn ned.

Ustød ho steig
paa den gule Sand;
det var som ho trod
i ein Myrjubrand.

Ho var kje so rædd
i all si Tid;
Systeri tek henne
upp att blid.

Veslemøy.

Kvar èlst dei Eimane heite?
Kvi gløder den lause Sand?

Systeri.

Hate er det som fyller Helheim
med all den svidande Brand.

Veslemøy.

Kvi raudnar Skyir som glødde Jarn
med Blodskìn paa blakke Heidar?

Systeri.

So stig dei fælslege Heluvs Ord
og arge Bønir og Eidar.

Veslemøy.

Kva er det for Ramnar og Skinnvengjur
som flaksar so svarte i Kring?
Og kjenner du Eldkleggen gul og galin
som surrar og brenn og sting?

Systeri.

Ramn og Svartflaks er vonde Minne
som hakkar og Hugen riv;
men Eldkleggen er dei arge Ordi,
som eitra og øydde Liv.

Kvart arge Orde som beit og stakk
og avla Harm som brann,
kjem her i ei eldgul Eiterfluge
og piner sin Upphavsmann.

Veslemøy.

Og alt det kraumande Ufyse-Kryp
som Sjæline elter og tyner?

Systeri.

D'er Nids Hugar og stygge Tankar
som so for Augo seg syner.

D'er Nids Tankar og Hugar,
som ikkje vart sona og vende
fyrr Soli seig og Timen slog
og Dagsstundi hadde Ende.

Veslemøy.

Aa arme, arme Synde Sjælir,
aa, at dei skal lide so.

Møde og Talm forutan Kvile;
Rædsle forutan Ro!

Systeri.

D'er tungt treda Dansen under Mold,
der lause Grunnen gløder;
d'er vondt aa vada i heite Hel-Sand
med brende Føtar som bløder.

D'er vondt aa vada i heite Hel-Sand
som gløder med Samvits Eld;
d'er verre aa trøyte Døgre lange
forutan Morgon og Kveld.

D'er vondt aa stige den vide Hel-Heid
paa Stein og kvasse Oddar;
d'er verre aa traa millom gloande Orm,
som sting med Samvits Broddar.

D'er vondt aa ande den brende Eim
som kvæver so tungt for Bringa;
d'er verst aa vera i denne Naud
bundin og inne ringa.

Veslemøy.

Gode mi Syster, bed til Jesus,
bed til den heilage Møy; --
aa, bad dei rett den gode Gud Fader,
han lét kje dei Syndarar døy.

Aa, bad dei rett den gode Gud Fader
med Hjartans Graat paa Kinn, --
han gav dei arme Syndarar Naade
og lét deim i Himlen inn.

Systeri.

Aa kjære mi Syster, Himlen sjølv
for desse vart ingin Sælheim;

i Kjærleike, Ljos og Herrens Fred

dei verre leid enn i Helheim.

Dei elskar det vonde med alt dei lid;
dei maa faa banne og hata;
den opne Himil-Døri sjølve
dei for seg att vilde lata.

Gjer deg hard og gjer deg sterk,
du vene mi Syster milde!
Mykje lyt du i Synir sjaa,
og meir enn du gjerne vilde.

Mykje lyt du i Synir sjaa,
og meir enn kjært deg var;
det er ikkje gjort med lette Hjarta
aa fylgje i Volve-Far.

Veslemøy.

Men sæle mi Syster, er her Veg
fram gjenom det myrke Land?

Systeri.

Volva gjeng fyri med vigde Ljose,
og eg skal halde di Hand.

Stjernur og Sol fær ingin sjaa
i desse Skùme-Heimar;
me fylgjer det heilage Ljose fram
igjenom dei tunge Eimar.

Her vev eg eit Slør av ditt mjuke Haar
og sveiper i det deg inn;
det liver so vel dine vene Augo;
det liver ditt unge Kinn.

So gjeng du fri gjenom Eim og Gòv
og aldri Hel-Røyken andar;
og Visdom sterke som fyri fer
brøyter oss Veg gjenom Vandar.

_________

Trøyste-Ord so
Systeri talar,
og fram dei sviv
gjenom Myrke-Dalar.

Lett dei gjeng
den lyfte Veg;
ingin gaar deim,
der fram dei dreg.

Rundt hastar Hamar
stive, snøgge;
di meir ho deim ser,
di meir vert dei stygge.

Di meir ho deim ser,
som her dei kryr,
dei alle fær
som ein Svìp av Dyr.

Ein minner um Bukk;
ein svìpar paa Svin;
ho ser Revefliring
og Ulvegrin.

Der er Olmstut-Augo
og Ape-Geipar
og Ormtunge-Speling
og Paddefleipar.

Stundom i Skallar
seg Smaahorn ydder;

paa Finger-Endar
Klo-Vonir brydder.

Alt fælt som gløyper
og grip paa Jord
so fram gjenom Hel-Hamar
glytter og glor.

Tett stimar
i veglaus Tummel
dei arme Sjælir
med Skrik og Mummel.

Men kvar sine Mødur
aaleine dreg;
midt i Stimen
gjeng kvar for seg.

Ingin for annan
seg klaga kann;
det er som stengt
millom Mann og Mann.

Ingin aat annan
si Naud fortèl;
det er som daudt
millom Sjæl og Sjæl.

Millom kvarandre
dei skilde sviv;
Røre er der,
men ikkje Liv.

Veslemøy.

Kvi skjeglar dei til kvarandre
so framandt og lite blidt?

Systeri.

Dei kann slett ikkje kvarandre like;
og kvar hev so nok med sitt.

Dei kann slett ikkje kvarandre like,
og ikkje kvarandre tru;
kvar kjenner med seg det vonde Hjarta
og burt seg i Harm maa snu.

Alle dei hatar og ingin trur;
den Naudi er tung aa bera.
Og minst trur det arme sjuke Hat
Kjærleik som vel vil gjera.

_________

Veslemøy.

Mykje syner seg her for Augo
i Helheims-Ljose dimt;
kva er det som gjeng gjenom døkke Dalar
som døyvde Ljoske-Skimt?

"Sjaa!" baud Volva.
Veslemøy saag;
eit Ørske-Under
for Augo laag.

Det er ikkje Hav,
det er ikkje Brand;
d'er Logar som flakkar
um alt det Land.

D'er Logar som sviv
um all den Heim
i toppande Dans,
i Ville-Sveim.

Blaatt det blakrar
med bleike Glod,
og gult som Svaavel
og raudt som Blod,
og grønt som Eir
og som Eiterspy
og staalkvitt som Skimt
or Tore-Sky;
det skifter og skjelv,
det bivrar og brenn
som eit Hav av hoppande
Lyktemenn;
med sjuke Litir
og daud Os
det sviv som ein Sveim
av Naae-Ljos.

Stiv Veslemøy stend
i den skùme Kveld
og stirer inn
i Helvites Eld;
og knapt sine Augo
ho tru vaagar:
det er Sjæline sjølve
som brenn og logar.

Veslemøy.

Du tyde meg, sæle Syster mi,
Branden som skræmd eg ser?

Systeri.

D'er alle dei vonde heite Hugar
som her i Eld seg ter.

D'er alle dei vonde heite Hugar,
og Harmen, dei Hjarta veld;
inne i pinte bundne Sjælir
er dei som logande Eld.

Hate ser du eiter-grønt;
det brenn med Osen fule;
attved blakrar det arge Ovund
med Logar som Pesti gule.

Æresjuken den bleike
er heitaste Helvit-Eld;
Gull-Gir ét med isblaa Lòge,
som lengi Hìten held.

Elskhugs Traa og Syndelyst
braglar med Brand som Blod;
likblaatt bivrar det vonde Samvit,
som veit ikkje Stundi god.

Veslemøy.

Og æveleg logar den Eiter-Brand
forutan Attervende?

Systeri.

Augneblinken i denne Eld
er Æva utan Ende.

_________

Veslemøy.

Mykje syner seg her for Augo
og mangt er underlegt vori;
dei kravlar og mødest og masar her
paa Lag som uppe paa Jordi.

Systeri.

For drøymde Mùnir og Vinning tom
dei her som heime seg møder;
ser det er Draum, men den bundne Hùgen
endaa girande gløder.

Ser det er Draum; maa alt det sjaa,
som Sol-Glir paa Jordi dulde;
endaa trur dei den kjære Draumen,
som so deim daare skulde.

Volva stend
ikkje langt der fraa;
ho peikar og byd
Veslemøy sjaa.

Daa kjem til ein Syndar
ein Aalvorsmann,
som ingin vel anna
enn tru kann.

Med Augo sure
og Minur søte
han byd fram Handi
til godt Møte.

Til Syndaren talar
den vyrdslege Gjest
søtmælt og blidt
som ein Lesarprest.

"Kvi er du so hugfallin,
kjære Bror?
Du kann faa det gildare
her enn paa Jord.

Ser du?" -- han peikar
i Dimma ut;
"naar dit du kom,
var du fri for Sut."

Fram stig,
halvduld i Eim,
paa Høgdir ljose
ein ven Heim.

Grøne Gardar
med blaae Sjøar;
fagre Lundar
imillom Bøar.

Bølingar staute
i Gras aat Kne;
kvite Hus
under gamle Tre.

Bekkir surlande
Engi doggar;
Aaker-Hav
i Vinden voggar.

Hagar gilde
med Alde krur;
der er Loft og Lødur
og Bur ved Bur.

Syndaren stirer
i Undring stor:
han ser det han drøymde
fagrast paa Jord.

Han ser det honom
i Hugen brann,
som alltid han søkte
og aldri vann.

Alt det han hev
som fagrast tenkt,
det ser han no her;
og han græt av Lengt.

Gjesten smiler:
"den Heimen til Slutt
du fær, um meg
du vil tena trutt.

Den Heimen du heil
til Eign fær,
um meg ei Æve
du tenar her."

Han lokkar og snildt
sine Ord snur;
Syndaren veit
det er Lygn, og trur.

"Kann visst den Løni
du lova meg,
med all mi Magt
skal eg tena deg.

Fær eg den Herredomen
gild,
so skal eg gjera
alt det du vil.

Fær eg den Eigni
med Vidd og Vang,
eg tenar deg trutt
ei Æve lang."

Gjesten -- "hans Djevel",
Systeri kved --
lovar og tunge
Eidar bed.

Syndaren all Ting
gløymer glad;
gjev fram Handi
og segjer Ja.

Daa mylte hans Djevel
fult,
og Sur-Augo sprutte
gult.

Han glod-reiv Hendane
sine
no hadde han auka
Pine.

Sidan trælar den Synde
Sjæl
for Herren sin arg
og fæl.

Slit for den Løni
rik;
græt, for det alt
er Svik.

_________

Veslemøy.

Det tuslar um Haug, det tassar i Heid;
mange her inn hev loti;
men desse arme Synde Sjælir,
kva hev dei for seg broti?

Systeri.

Dei vilde vinne Verdi,
der all dei hadde si Von;
auka for det i Heimen Ufred
og Uhug og Naud og Tjon.

Dei vilde vinne Verdi
som lokka so stor og rik;
auka for det i Heimen Urett
og Hat og Banning og Skrik.

Dei vilde vinne Verdi,
som lokka so stor og sæl;
auka vondt og stygt i Heimen
og Skade tok paa si Sjæl.

D'er dei som auka paa Jordi Sut
og tøygde den tærande Kvide;
Myrkheim gjorde dei rundt ikring seg;
i Myrkheim dei no maa lide.

Dei svara paa Bøn med bratte Ord
og ikkje Byrdine letta;
av deim vart ingin nakin klædd
og ingin svoltin metta.

Refsing dei her lyt røyne hard,
maa upp att lìva sin Strid,
og upp att lide sin lange Daarskap
og Daarskaps Løni si.

Upp att træle og kava
med Møde og lite Mùn,
og upp att alltid paa nytt staa skjemde
og brende med bròti Von.

So tidt dei vinn det dei vilde
og søkte med all sin Traa,
so er det Røyk og Inkjevetta;
det lyt dei her skìlleg sjaa.

Veslemøy.

Men snart vil dei arme lære
og snu fraa sin Ørske-Veg?

Systeri.

Djevlar daarar med Lokkesynir,
og sterk er Hugen som dreg.

*

Veslemøy.

Mange sviv som i Hèrota
rundt seg sjølve i Ring;
stirande ser dei stygge Synir
og ufjelge Skræmsle-Ting.

Mange villar som daaresjuke
rundt i den Rædsleheim;

Hèrota: Ville, Ørske.

stygge Synir og fæle Fylgje

elter og skræmer deim.

Systeri.

Tyngde Samvit det er du ser,
som dregst med vonde Minne;
stygge Hamar for Augo syner
den Angest som gneg der inne.

Dei fiktar med Orm og Drake
og Skrymt i so vond ein Strid;
dei fiktar med alle Syndine sine
fraa Jord og Lìvetid.

Kjende Syndir og løynde,
dei aldri gav etter Gaum,
her kjem att og elter dei arme
i æveleg Feberdraum.

Tjuven flyg med si Byrd paa Rygg
og rømer um vide Land;
etter kjem lange Eigar-Manngard
og vil honom leggje i Band.

Mordaren dregst i Rædsle med sìne Lik
og skjelv for dei brostne Augo;
Ljugaren strider med Dikti sine;
dei lìver her millom Draugo.

Ljugaren maa sine Lygnir eta;
det krev so godt eit Tòl;
dei Skjemde-Sogur vart her til Ormar
og slimute seige Aal.

Sæling som gjorde Far sin Sorg
og grøtte si mødde Mor,
kvar han vil fly dei gamle møter
og lyser Bolvings Ord.

Bolving: Vaabøn, Forbanning.

Alt kjem att, kvar ubøtt Synd,
og vondt dei paa Jord fekk løyne.
Kvar den Harm, dei andre gjorde,
maa sjølve her dei røyne.

Kvar den Harm, dei andre valda,
Urett og Sjæle Svide,
lyt dei i saare Samvits Pinslur
sjølve igjenom lide.

Alle for all Synd refser
i denne Heimen vond
den pinande, slitande, blaae Angest,
som aldri gjev Lindrestund.

Veslemøy.

Heite brenn Hel-Elds Logar;
hard er den siste Strid; --
er der kje Linning i Domen?
kjem ikkje betre Tid?

Systeri.

Dei skuldar andre, dei skuldar Gud
for Syndi som hit deim sende;
fyrr dei Skuldi si eigi finn,
det er ikkje Von um Vende.

*

Veslemøy.

Ei Sjæl eg ser som sloknar;
ho er som tærd ut og tom;
fjaglast burt i dei gule Eimar
som Fygl og lette Fjom.

Systeri.

Arme Sjælir som tærest burt
og ikkje si Røyning held, --

dei hadde kje Hugen heile,

som stend i den siste Eld.

Arme Sjælir som tærest burt
og gjeng so reint til Tjon, --
det er den andre Dauden;
daa er der kje Botevon.

Det er den største Rædsle,
det er den namnlause Sut;
daa er dei strokne or alle Bøkar
og or Guds Minne ut.

Veslemøy.

Men Sjæli som Elden herder,
til mykt ho er og rein?

Systeri.

Daa kjem det sæle Uppvegs Vende;
daa vaknar Vonir for Mein.

Veslemøy.

Men um dei Elden herder
og hardare vert i den?

Systeri.

Djevlar daa gjeng dei til Nivlheim,
der Kalde-Elden brenn.

Djevlar daa gjeng dei til Nivlheim,
der Hel-Herren fær deim fat;
honom tenar dei sidan alltid;
dei lærde det kalde Hat.

_________

Veslemøy.

Rundt rømer rædde Kvende-Sjælir;
etter fer bleike Menn
lurande, stirande, valne, daude;
Augo blodsprengde brenn.

Systeri.

Det er dei syndige Kvende,
som lokka og sidan sveik;
det fylgde deim Blod og bleike Vanvit,
og Draugar ikring deim skreik.

Det er dei syndige Kvende,
som flekka Heim og Bu;
dei spillte Fred og den heilage Tillit
og Livsens Trygd og Tru.

Det er dei syndige Kvende,
som blodsaug i Livnad blaute
og ut skjemde og burt øydde
Manndoms Krafti den staute.

Dei var som den løynde Sykja,
utanpaa fager og fin;
etter driv det med blautt og bròti
og kvite Hausar som grin.

No hev dei Fylgje med seg
av Lik og lame Kroppar
som stivt stirande endelaust
etter deim heng og hoppar.

Aldri Stundi dei slepp ifraa
det hinkande Fylgje fæle,
som etter deim heng og søkjer Hemn
for tapte Liv og Sæle.

Veslemøy.

Eg ser under myrke Ufsir
svevnbundne Menn som vrid seg;

Maretroll rid deim miskunnlaust;

dei jamrar men kann ikkje fri seg.

Systeri.

Dei daara og narra Kvende
og burt deim fraa Live laug,
ut deim skjemde og ned deim sulka,
til Søyla deim aat seg saug.

No Kvendi trollgjengne att kjem
og seidar so Mennane sovnar;
rid deim sidan i Mare-Ham,
so mest dei i Angest kovnar.

Veslemøy.

Mennar ser eg, flyg Berg og Dalar
paa blødande Foten snøgg;
magre smaa' Fingrar hev dei kring Strupe
og Ridham paa bøygde Rygg.

Systeri.

Born, av Fedrane gløymde,
her søkjer dei Hemn for sitt Liv;
og Fedrane rædde rundt i Helheim
fredlaust for Synine sviv.

*

Veslemøy tagna
i bljuge Skam;
ei barmberr Jomfru
kom rømande fram.

Etter ein Riddar
hastande sprang,
ropa: "du fagre,
tak meg i Fang!"

Ho stogga med Faktir
som laakt seg sømde;
men daa var det han
som vart rædd og rømde.

Og daa er det ho
som paa kvar den Led
etter spring
og lokkar og bed.

Men stoggar so han,
eggja i Od,
og opnar Armen,
daa rømer ho.

So gjeng det att,
og so gjeng det fram;
den eine er kjælin,
den andre gram.

Og kvar Gong dei skulde
einannan naa,
rædde einannan
dei røme maa.

Daa stanar den fine
Jomfru-Lilje
og manar: "no have du,
Riddar, din Vilje!"

Ho rister han Fjetrings-
Runir for Barm:
"no sove du, Riddar,
i Jomfru-Arm!"

Daa faana han burt,
daa folna han bleik;
rædd seig han i Kne;
"Nei!" han skreik.

"Nei!" han ropa,
"du Lokkefru,
spara du skal meg
for denne Gru!"

Od: "Vellyst".

Ho av tek Kjolen
med Gulltraad rend;
i stive Likskjorta
der ho stend.

Dei sloknar og brest,
dei Augo klaare;
stiv tek ho av seg
det store Haare.

Stiv tek ho av seg
dei Øyro fine;
ho løyser or Munnen
Tennane sine.

Ho løyser Lippa,
som lo so linn;
ho legg fraa seg Nòs
og dei mjuke Kinn.

Likskjorta folnar
i Fjom og fell;
Holde kryp inn
og muldrast som Mjell.

Ei Beingrind i Dans
for Riddaren gjeng,
so Bein etter Bein
ikring honom sleng.

Ei Beingrind dansar,
den Riddar til Spott,
med ranglande Knokar
og turr Laatt.

Ei Beingrind seg sund
for Riddaren dansar;
han fjetra ligg
og lite sansar.

_________

Hold: Kjøt.

Kjem dei fram,
der Striden brenn
heitast imillom
Kvende og Menn.

Sinne logar,
so Gneistar driv;
Augo stikk;
Ord riv.

Dei trappar med Harm;
det ljodar og læt;
Mennar knurrar
og Kvende græt.

Aul og Olster
putrar og syd;
Volva Veslemøy
høyre byd.

Veslemøy høyrer,
i Skodde duld,
Ord og Rop:
"det var di Skuld."

"Du øydde mitt Liv."
"Du drap mitt Mod."
"Du var meg aldri
av Hjerta god."

"Henne du etter
i Elskhug hekk."
"Han i Løynd
til deg gjekk."

"Du gjekk for deg sjølv
din eigin Veg;
Garden elska du,
ikkje meg."

"Aldri ein Tanke
for meg du aatte;
einsmall altid
eg svive maatte."

"Agta deg sjølv!
Arg var du og vond
unnte meg aldri
ei glad Stund."

"Aldri du saag
det for deg eg gjorde;
aldri til Takk
mælte du Orde!"

"For deg eg kava
all min Dag
og stridde; det vyrde du
aldri det Slag!"

Rundt Smaadjevlar smett
med Fliring og Fleggjing
og range Bòd
og Erting og Eggjing.

Smaadjevlar rundt deim
smett og smyg,
ber Sløsur og Drøsur,
mistolkar og lyg.

Hùgann av Argskap
bløder;
Hjarto i Pine
gløder.

Rett som det er
ryk dei i Hop
og rivst og klorast
med høge Rop.

Han henne med Harm
i Luggen dreg:
"det skal du hava,
som narra meg!"

Ho honom dunkar
med Magt for Bringa:
"det skal du hava,
som fekk meg tvinga!"

Han henne med Knyta
knubbar strid:
"kvi heldt du kje av meg
og var meg blid?"

Ho honom rispar,
so det renn Blod:
"kvi heldt du kje av meg
og var meg god?"

Veslemøy.

Her er den verste tærande Sut;
saart er dette Harmstev-Skifte.
Kva hev dei synda, kjær' Syster mi?

Systeri.

Paa Jordi var dei gifte.

Saman løpne og logne,
og saman raska paa Raam;
framande var dei og vart so verand',
og aldri dei saman kom.

Saman løpne og svikne
paa Raam og paa Voni beste;
spelegt er det: tvo framande Sjælir
soleis bundne og feste.

Dei kalla det Elsk og Gifte;
dei kalla seg Mann og Viv;
dei vilde kvar den andre njote;
Kaup var det og Frilleliv.

Dei hadde so mange Ordi,
dei hadde so mykje Tull;
ho vilde inn i den store Ætti;
han vilde auke seg Gull.

Ho vilde med vene Augo sine
vinne ein lydig Træl;
han vilde faa for sin staute Manndom
ei Terne som tente han vel.

Ymist gjekk det, ille og verst,
og Armod vart det aa lìva;
baae kravde, men ingin kunde
av Hjartans Rikdom gjeva.

Baae kravde, kvar av annan,
Livshjelp og Kjærleiks Fagnad;
ingin kunde av Hjarta gjeva;
det vart so kald ein Lagnad.

Uhug vart det og lange Dagar
og Vonbròt og kald-lyndt Kiv;
kvar-sin Veg gjekk dei og skulda kvarandre
kvar for sitt spillte Liv.

Veslemøy.

Mange er daa dei arme,
som so sin Livsfred slit?

Systeri.

Her ser du faae, mi gode Syster;
dei fleste vinn ikkje hit.

Dei laga einannan paa Jordi
eit Helvit av Kiv og Kjav,
og tjaaka og tjaadde ut einannan
med Skulding og Sjølvhugs Krav.

Dei svidde einannan med Hat og Harm
og Ord som bitande brende;
so aat og øydde den Uhugs Elden,
til dess det paa Sjæli var Ende.

Dei pintest av arge, saare Hjarto,
og øyddest Hugnad og Heim;
og daa dei naadde fram aat Gravi,
det var kje meir att av deim.

Spelegt for arme kalde Sjælir
er Brudferd og Brudlaups Skrud;
men dei som kann i god Samhug lìva,
dei ganga beint til Gud.

_________

Kjem dei fram
til Svartemo;
der sprutar Gneistar,
der glimar Glo.

Det leikar ein Leik
der i Dimma graa;
Volva lèt Veslemøy
alt sjaa.

Eit Ord fell,
av Hat sagt;
so kann det kje døy;
so aukar det Magt.

øyddest: øydde for seg.

Det kveikjer Svar,
som Gneisten skvett;
ein heitare Gneiste
imote sprett.

Den avlar ein ny,
heitare enn;
alltid argare
Ordi brenn.

Att og fram
millom Barm og Barm
spring stødt meir brennande
Ord av Harm.

Veslemøy Lògar
sjaa kann
fara som Finnskòt
fraa Mann til Mann.

Det kveikjer i Hug,
det nører i Sinn,
ét seg alltid
djupare inn.

Ét og aukar
og upp fløder,
til heile Hugen
som Eld gløder.

Det bryt i Bringa
med Fræs og Marm
eit alltid heitare
Hav av Harm.

Det sprutar or Augo
som olme rengjer;
or opne Gap
Eldgufsar trengjer.

Ingin sløkkjer
og ingin sonar;
inn-mot einannan
dei fram seg mùnar,
krøkjer og kranglar,
nekkjer, neiser,
Nidverk øver
og Nidstong reiser,
Skuldingar fæle
lyg og trur
og alt rangt
for einannan snur;
løner so langt
dei kann berre,
godt med vondt
og vondt med verre;
kvar vil det einaste
eine naa:
den andre under seg
ned slaa;
kvar vil i vondt
vera best,
til dess det for deim
paa Slutten brest:
i hop dei ryk
med Braadske,
og brenn daa baae
til Oske.

Veslemøy.

Kva er det for vitlause Sælingar,
som slik ein Lagnad seg spinn?

Systeri.

Hemnsjuke er det og hatefulle,
som her lid Domen sin.

Hemn som svidde ikring seg svart,
og Hat som Hugnad øydde;

dei hasta fram paa si Ufreds Ferd,

til dess dei i Ufred døydde.

Vrantar er det og Tverkekrokar
med Hugen hard og braa;
d'er dei som ikkje gav Tilgjeving
og kunde kje heller faa.

Einast naar andre ei Uferd fór,
kunde ein sjaa deim glade;
og aldri lo dei av Hjartans Grunn
utan aat annans Skade.

Veslemøy.

Bed Volva segja det til deim,
at vitlaust og villt dei fer.

Systeri.

Alt dei lære kann av Tale
visste dei fyrr dei kom her.

Veslemøy.

So lærer dei snart av Vonde-Røynd,
der i sin Eld dei kvider?

Systeri.

Dei elskar sitt arge eitrande Hat
og Hemni som gløder og svider.

Veslemøy.

Skal dei daa alle upp brenne,
seg sjølve til Jammer og Spott?

Systeri.

Seint lærer dei Synde Sjælir
aa døyve vondt med godt.

D'er bergfast i Hug deim bundi,
med Trolldom i Laage-Leite,
at vondt med vondt dei sløkkje skal,
og Hat med Hemni den heite.

D'er bergfast i Hug deim bundi,
der dei i Lægdine fór,
at Eld dei sløkkje skal med Olje
og Hat med harmande Ord.

Auga for Auga og Tonn for Tonn,
det er den Visdom dei lærde;
brenn dei kje her i sin Hemnhug upp,
vert flest dei til Djevlar herde.

_________

Inn dei sviv
i ein Steinheim stengd;
d'er Kluft etter Kluft
i Berge sprengd.

D'er Dal etter Dal
i Berge brotin,
alltid djupare
inn skotin,
alltid trongare
millom Eggir
med alltid brattare
Skiljeveggir.

Fullt det kravlar
i Kluft og Dalar
med Hamar som høgt
i Harm talar,
bøygde, skjeggkvite
Brillemenn,
som ropar og preikar
alle i Senn,

langkjole-klædde

Sellar snaale,
som skvakkar og gøyr
med Skrik i Maale.

Kvar Kluft og kvar Dal
er fyri bygd
med Borgir og Portar
til Vern og Trygd;
paa Murane øvst
morske og snøgge
Vaktmennar sìt
som gjæter gløgge,
blæs med Magt
paa Luren sin,
naar nokon dei ser
vil trengje seg inn
som hev kje paa Kjolen
Skurden og Lage
og ikkje Brillur
av rette Slage.

Der er ei Basing,
der er eit Bal;
d'er Ufred jamt
millom Dal og Dal
og Tevling strid
i kvar Kluft,
kven best kann verja
Grunn og Tuft
mot all Aagang,
rett og paa Sned
fraa ymse Sidur
og kvar Led;
og best i Ord
er best funnin;
for her til Vaapn
brukar dei Munnen.

Det gjeng gjenom Kluftir
ein Olster-Gny
som fraa Marknads Torg
i den store By;
det hurrar og surrar
um Haug og Hól
som fraa det uppskræmde
Kvefsebol,
kvin og kvell
med Pip og Læte
som Vinden tyt
imot Vestan-Væte.
Og verst brenn Hat,
som Feber og Pest,
der det um Kjærleik
vert tala mest.

D'er Kluft imot Kluft
og Mann mot Mann;
dei fiktar so lengi
dei skrike kann;
d'er Hop imot Hop
i Hernad fæle;
dei fiktar so lengi
dei fær upp Mæle.
Det huver fraa Haug,
det yler fraa Ufs,
skvakkar og gøyr
med Glam og med Glufs;
Eiter-Pilir
og Eldklegg flyg;
eitt Ord kann ein skilja:
"De lyg! De lyg!"
Men midt i sitt Staak
dei utrygt glor,
og liksom skjemmest
av eigne Ord;
midt i sitt Mod

dei rædde vankar,

og naaljos-blaae
brenn kalde Tankar.

Volva.

Skrik seg skire
til skiljande Tale!

Rop.

"De lyg! Det er Tøv
og Tufs!
Det ser me fraa vaar
Ufs!"

"De lyg og æveleg
laug;
det ser me fraa vaar
Haug."

"Det hjelper ingi
Trætte;
vaare Brillur viser
det rette!"

"Fast stend, kva i Verdi
som brest,
at vaare Brillur
er best!"

"Kvar kann gjenom vaare
sjaa:
her einast er Løysning
aa naa!"

"Gjenom vaare, dei einaste
reine,
er Sanning aa finne
aaleine!"

"Den Sanning ber nord
og ned;
hjaa oss aaleine
er Fred!"

So gjeng det Kjas
og det Kiv;
Hat flengjer og Harm
riv.

Det fløymer med Ord
og kyngjer;
Menn trutnar av Eldklegg-
styngir.

Veslemøy.

Kva er det for Naud som jamrar her;
kva er det for Staak og Skrik?

Systeri.

Det er dei sjau hundrad tusund Vismenn,
som held ein Livnad slik.

Dei tekst og trættast i Ævordoms Tid
um Lærur og Visdoms-Grunnar,
til Mæle visnar i haase Hals
og Tunga i mødde Munnar.

Veslemøy.

Men dei som hev Rett maa vinne til Slutt
og faa for si Sanning Ære?

Systeri.

Urett hev dei alle saman
med all si rette Lære.

Veslemøy.

Kva er det for Runemerke,
dei hev i si skrukkute Panne?

Systeri.

D'er Merke aat Dyre. Dei søkte Magt,
som skulde søkt det sanne.

Dei søkte Magt og sin vesle Vyrdnad
og Meistar-Namn og Ros
som skulde i døkke Mannaheimar
nørt det ævuge Ljos.

Dei søkte Tilheng og Medhald
og Mengd som paa deim trudde;
Sanningi harde dei heller daa
lempa so smaatt og snudde.

Strenge var dei i Læra,
men slog paa Sanningi av;
no gjeng dei her og tærest og turkar
i faafengde Ordstrids Kjav.

Men det er verste Suti
og Harmen tregefull,
at dette dei so maa fyri fikte,
det ser dei sjølve er Tull.

Veslemøy.

Kva bind dei arme, at ikkje dei
til Fridom kann Vegen finne?

Systeri.

Det er den brennande Aabryskap:
dei andre maa ikkje vinne!

*

Eldaugo gløser
grøne og gule,
der Vismenn maa sitja
i Staveskule.

Eldaugo gløser
i kvar Krok,
der Vismenn maa sitja
med Stavebok.

Sitja stille
i Ring og Rad
og stava og stræve:
b, a, ba.

Sitja med Skjelv
i rædde Kne
og stræve og stava:
b, e, be.

Stødt maa det gaa,
for det smell snart;
Skuledjevlane
driv deim hardt.

Jamt maa det gaa,
i eitt As;
Skuledjevlane
fer kje med Fjas.

Skuledjevlane
kjenner kje Bøn:
kvar Synd fær paa Flekken
si drjuge Løn.

So sìt daa dei Vismenn
med Skjelv i Kne
og strævar og stavar:
b, e, be.

Stavar og trutt
ihop legg;
Taarir dryp
i dei kvite Skjegg.

Veslemøy.

Kven sìt der og driv med Barneverk,
som skulde havt Alders-Æra?

Systeri.

Dei som dyrka den bakvende Visdom
maa her den Skjemdi bera.

Dei gav upp Voni den høge
som gjer vaar Armod rik,
og lærde: lat oss byggje paa Verdi;
der veit me at alt er Svik.

Lat oss byggje paa det me veit
er Søkkja og Hengje-Dissa!
Lat oss selja den store Voni
og kaupe den stutte Vissa.

D'er dei som sagde: alle Draumar
er kvorvne or denne Verd;
lat oss søkje vaar eigin Bate,
so veit me daa kva me fær.

D'er dei som sagde: alt er tomt,
og alt er Vitløysa aude;
lat oss eta og drikke godt;
i Morgo ligg me daude.

I Arbeids Staak og Kvardags Møde
dei vilde kje vera med;
dei sagde: alt er Inkjevetta,
og me vil vera i Fred.

Aldri var det nokon Ting
som upp dei Armingar glødde;
Inkje dei hadde av Hjarta kjært;
dei lo, naar Live blødde.

Det er dei daarlege vise;
her nyt dei kje større Ære:
sette vert dei paa Skulebenken,
um upp-att dei kunde lære.

Veslemøy.

Kven er dei Dvergar og Klokedabbar
som sìt der i Skulen nedst?
D'er inkje til Kropp; dei ut er vaksne
i berre Hovud mest.

D'er Hovud som store Hitar
paa Halsar som Stylkir og Straa;
aldri korkje i Trollheim hell Mannheim
eg noko so ulikt fekk sjaa.

Systeri.

Det er dei kloke Daarar
som lærde seg alt paa Jord,
men gløymde Dag og den dyre Stundi
og Livsens Løyndom stor.

Det er dei kloke Daarar
som sat attum stengde Rute
og bygde med Mur av Bok paa Bok
seg sjølve fraa Live ute.

Dei turrtenkte alle Dagar
der attum sin Skuleport;
Tanken vaks og Viljen visna,
og Hjarta turka burt.

Sjæli storkna til Lærebygnad,
ho vart so hard og skrinn;
Hovude vaks og vart eit Bokskaap,
og Hjarta turka inn.

Alt dei visste, og Inkje dei skýna;
Lærde dei Faamingar fór;
no sìt dei paa nedste Skulebenken
med trollvaksne Hovud og glor.

_________

Veslemøy.

Kven sìt der paa Berg-Svad bøygde
og sangrar med sutrande Ordi
og lovsyng med lange Lengtingskvæde
den grøne herlege Jordi?

Systeri.

Det er dei uglade Sellar
som aldri for Live takka
og aldri saag at Jordi var grøn,
um Jordi rundt dei flakka.

D'er dei som alltid sytte
og alltid sytnare vaks;
kóss dei fekk det og kóss det snudde,
aldri det vart deim til Lags.

Kóss dei fekk det og kóss det snudde,
aldri det vart deim godt;
vide vankande Sol dei søkte;
kvar dei kom vart det Nott.

All den Stad dei i Verdi freista,
og kvar deim Vegane bar,
alltid det syntest deim best aa vera
der som dei ikkje var.

So villa dei mangeleis att og fram
med Vonine alltid smærre;
Hyggje fann dei ingin Stad,
og alt vart æveleg verre.

Dei banna Dagen dei bòrne var
til slik ein stusleg og fæl Heim;
Jordi den graae og leide tyktest
til Slut deim verre enn Helheim.

Dauden dei priste som skulde
opne deim Døri den stengde;
det dyre Liv dei til Gaave fekk
keide dei fraa seg slengde.

No sìt dei her med Graat og Laat
paa denne Svadbergtange
og kved um den grøne herlege Jordi
dei Lengtingskvædi lange.

_________

Veslemøy.

Kven er den Presten paa høge Stein
med Eldkrage ovan Herdi?
Aldri saag eg so bleik ein Mann
i hell utanfor Verdi.

Volva!

Høyr!

Prest.

-- -- Ja, han frelste oss
fraa vaare Skyldur,
ofra seg,
at me kunde spara oss,
forsaka Verdi,
at me kunde njote Verdi

og endaa smyrja oss med Himil-Von,

heldt Lovi,
at me kunde synde,
var lydig,
at me kunde vera ulydige,
elska,
at me kunde hata,
gjorde alt
for oss,
so no gjer me som me vil,
og pryder oss med hans Namn,
og segjer etter hans Ord,
og sminkar oss med hans Blod,
dyljande soleis vaar Rotinskap;
ja, Brødrar -- --

Brødrane skrik
av Hjartemein
og støyter Presten
av høge Stein.

Aalvorsstreng
ein annan steig fram;
men lite mindre
vart hans Skam

Annan Prest.

Kom til oss!
Hjaa oss gjeng det til
som med ein rik Mann,
som klædde seg i Purpur
og kostelegt Linty
og livde kvar Dag i Glede og Glans.
Men der var ein Fatigmann,
Lasarus,
som var kasta for Døri hans
full av Saar,
og gjerne vilde mette seg med dei Smular

som fall fraa Borde aat den rike.

Men det hende seg
at den rike døydde
og vart borin av Englane
i Abrahans Fang;
men Lasarus døydde ogso,
og vart gravlagd.
Og daa han slog Augo sine upp
i Helheimen,
der han var i Pina,
saag han Abraham langt burte
og den rike Mannen
i Fange hans.
Og han ropa og sagde:
"Fader Abraham!
Hjelp meg!
Eg lid vondt
i Lògane her!"
Men Abraham sagde:
"Det er di eigi Skuld;
du kunde òg havt det som den rike Mannen;
kvi stal du ikkje i stort?"

Eit nytt Skrik døyver
den Tale fæl;
ned Presten vert skipa
med Hand og Hæl.

Andre annarleis
rengje-kved;
alle med Harm
vert sparka ned.

Og sjølve dei ræddast
si Rengjetale;
men alt dei strævar
so vert det gali.

Alt dei strævar
og rette vil,
dei kann ikkje annarleis
faa det til.

Dei skjeglar og skjelv;
dei uler fælt;
Kallsveiten renn,
og Frauda velt.

Grøne som Gall,
svarte som Jord
dei gruver for eigne
Heluvs Ord.

Systeri kved:
"gjenom Ordi som klingar
det sanne her
seg fram tvingar.

Det tvingar seg fram
som duldest paa Jord;
dei talar her
som dei der fór."

Veslemøy.

Hardt hev dei synda, dei Prestemenn,
som gjeng her i denne Vaade?

Systeri.

Dei laug burt for Folke dei heilage Bòdi
og lærde det synde paa Naade.

Veslemøy.

Kor kann dei fraa Kor og Altar
gaa beint i Helvite inn?

Systeri.

Sjaa, so ser du Merke aat Dyre;
dei hev det i Skallen sin.

Veslemøy.

Kor kunde det stygge Merke inn
i Presteskallar seg svide?

Systeri.

Dei tente Dyre og denne Verdi,
som skulde for Herren stride.

Veslemøy.

Dyre-Merke og Preste-Vigsla,
kann dei vel saman staa?

Systeri.

Der Dyre raader med sine Runir,
der bit ikkje Vigsla paa.

*

Lenger sviv dei
fram og ikring;
Veslemøy ser
tenkte Ting.

Mang ein i Helheim
fredlaus fèr,
ein minst skulde vente
aa finne der.

Ho undrast og fæler
med faatt Skýn:

faatt: lite.

vert slike dømde,

kven fær daa Løn?

Store Lærarar,
heilage Menn,
ser ho i likblaae
Angest brenn.

Illt dei vrid seg:
for alt Folk fram
dei maa i si nakne
Synde Skam.

Stygge, ufysne,
Syndine sine
vise dei maa,
som gjekk her so fine.

Og Djevlane deira
flirer og lær
og ubljuge Rundkast
ikring deim slær
med Smell og Fræsing
og vond Lukt,
og læt deim til Gjøn
staa Kyrkjetukt.

Illske og Argskap
uler her;
Skam og Trege
Tennane skjer.

Dei bit sine Tungur
i Pine stor
og bannar Gud
med brennande Ord.

Volva.

Gjenom Ul og Jammer
Hjartans Sanning tale!

Klagerøystir.

D'er me som preika Orde
og fór alt Land ikring
og sagde andre fyri
um alle gode Ting.
Men arme Lasarus
laag hjelpelaus for Døri
til vaare eigne Hus.

Me vilde heite Rabbi
og hava fyrste Sess;
me ropa Herre, Herre,
men var slett inkje tess.
Me var det skjemde Salt.
Me kravde stort, men sjølve
me drog oss undan alt.

Me brùka heilag Visdom
til Skrymt og Dyljeserk,
og med vaar fagre Tale
me løynde stygge Verk.
Me elska Natti skùm,
men naut i Verdi Ære
og Ros for Heilagdom.

Me var dei rotne Lémir
som tevar ikkje godt;
no her imillom Djevlar
me gjeng til Spe og Spott.
Og det me dulde der
maa her me avklædt syne,
um meir enn Skam det er.

_________

Meistar-Mo breider seg
svidd og brend;
der rundbygt og høgt
Brageberg stend.

Der kravlar som Maur
ei myrjande Ferd
med Hamar som hastar
i Tevleferd.

"D'er Meistrar," kved Systeri,
"ære-tyrste;
kvar vil vera
i sitt den fyrste."

Til Topps dei hastar
fraa laage Hólar;
der stend dei høgreiste
Ære-Stolar.

Til Topps dei vil
i Sprang eller Sìg;
men Vegen vert trengre
Stìg for Stìg.

For kvar som vinn seg
eit Fét fram,
hundra glid ned att
med Harm og Skam.

Men dei som vinn upp
den bratte Lid
fær øvst paa Toppen
sin verste Strid.

Fast sìt dei gamle
med Kransar og Kjolar
og vil ikkje upp
or dei høge Stolar.

Og her gjeld kje Sverd
eller Lanse-Stong;
her maa ein vinne
med Kunst og Song.

Dei leikar og kappast
den lange Dag
med Kunstir og Stev
av nyaste Slag.

Dei kappast og viser
Sløgdine sine,
til arme Gamlingar
vrid seg av Pine.

Dei kappast med Slaattar
og Tonar fæle,
so Gamlingar misser
Maal og Mæle.

Dei leikar med Nidstev
og Spe og Spit,
til Gamlingar misser
Sans og Vit.

Dei braakar med Magt,
dei lempar med List;
det lyt vel ein Gamling
upp til sist.

Men seg-imillom
dei verst tevlar;
alle hastar
og ingin hevlar.

Vinn det ein
aat ein Stol seg fram,
tie vert undan-
trengde med Skam.

Og nye Tevlarar
skyv deim av Led
og sparkar deim utfor
Berge ned.

Men rømer ein Gamling
av Stolen rædd,
daa vert den unge
med Kransen klædd.

Fagna vert han
med Festkvad kaldt;
so sìt han og undrast:
var dette alt?

Til dess den næste
tevlande Gut
fær pint han med ny Kunst
or Stolen ut.

Daa vert han slengd
ifraa Ære-Kuv
ned i det botnlause
Gløymsle-Djuv.

Veslemøy.

Kva hev desse Stakkarar broti
som gjeng her seg sjølve til Spe?
Dei vinn ikkje fyrr den vesle Høgdi,
so maa dei i Glupe ned.

Systeri.

Dei bela til Mengd og Muge
og selde for billeg Ros
ein Song, som skulde i myrke Heimar
nørt det ævuge Ljos.

Dei selde for billeg Ære
og Ros som Inkje gjeld
ein Kunst som skulde i kalde Heimar
nørt den ævuge Eld.

*

Volva fører deim
fram yvi Mo;
ein gamal Skald der
aaleine stod.

Aaleine stod han
skrukkin og skrinn
og reiv i Strengin'
paa Leiken sin.

Skalden.

Saart under Domen tung maa Skalden kvide,
som hugtryllt sveik si Songmøy vigd og vald.
Snart glødd i heite Skam hans Sjæl maa svide,
og snart han skjelve maa i Rædsle kald.
Og aldri, aldri kann han ut faa lide,
fordi han vart ein Ljugar for ein Skald.
Ja gjekk han Æva lang i Syrgjeklæde,
han bøter aldri upp det spillte Kvæde.

Eg skulde songi det som ung meg glødde
i Elsk, i Glede, i den heite Harm,
det Liv som nytt igjenom Strid seg fødde,
den heite Vilje og den sterke Arm,
den Hug som saar i svære Offer blødde,
og endaa gav og gav i Kjærleik varm.
Men kloke Sjølvhug kald med Lygnir sine
eg skulde banna ned i Helheims Pine.

Eg skulde lært dei herresjuke skjelve,
som høgg og riv med Tonn og kvasse Klo,
og vil sitt Velde yvi Verdi kvelve,
og syg seg mette av uskyldigt Blod,
og øyder Arbeid, trampar Eng og Kjelve,
som rik med Gras og heilag Aaker stod;
ja Herrens Dom i Songen skulde jalma,
til Valdsmenn brotne ned i Mold var malma.

Det Live var som strengt meg baud aa kveda,
den Herrens Eld som djupt i Hjarta brann;
igjenom meg si Bøn det vilde beda,
i meg det Orde for sin Vilje fann;
og skulde bori Sorgi fram, og Gleda,
og tolka Livsens Lov med Tone sann,
og alt som stengt og bundi Hjarto trengjer,
det skulde tala høgt paa mine Strengir.

Men alle mine sterke Kvad eg gøymde
og Livsens Méd og Maal og djupe Grunn.
Og Herrens Ord eg veik og vesall gløymde
og song til late Svevn med kjælin Munn.
Det Verdi var som Skaldehugen tøymde
og tamd meg køyrde um seg sjølv i Tunn.
Eg gløymde kveda og eg lærde stava,
og laga det som Mengdi vilde hava.

No gjeng eg einsleg her i Natti aude
og sliter vonlaus Langsemd utan Tòl,
og kved for Audni tom og Viddir daude,
og ingin høyrer paa mitt Klagemaal.
Det verre er, enn um i Elden raude
eg laag og vreid meg som den nakne Aal.
Ja heller steikt paa Rist og glødde Røyrar,
enn svive kvadsprengd her forutan Høyrar!

I Verdi er eg gløymd, og ingin nemner
det Namn som ein Gong var so høgt i Rop.
Dei som eg undan trengde no seg hemner;
no er det dei som eig den store Hop.
No er det dei som fram mot Høgdi stemner,
og kvar dei kjem det Kviskring vert og Kóp.
Eg magtlaus er. Og tomt min Klage tonar;
det spillte Kvad eg aldri uppatt sonar.

_________

Midt i eit eimande
Svaavel-Dy
ligg Babylon, sveipt
i ei Skoddesky.

Der driv det fullt
paa Gate og Torg
med Mas og Møde
og faafengd Sorg.

Der er det Staak
og endelaus Strid
Aar og Ævur
og all Tid.

Dei geispar og sukkar
av Hjartegrunn:
hu, her er annvint
i Babylon.

Dei asar og masar,
fær aldri Fred;
hev heile Verdi
aa bala med.

Kann aldri ei Stund
Kvile faa;
hev heile Verdi
aa tenkje paa.

Dei flyg i eit Føykje
rundt og i Ring;
fær ikkje Stundir
til nokon Ting.

For alt dei skal gjera,
smaatt og stort,
dei Sælingar fær ikkje
noko gjort.

Men um dei masar seg
mest ihel,
langt tykkjer dei
like vel.

Og um dei aldri so
stundtròtne fer,
langt er det aat deim
kor som er.

Med alt det dei alljamt
hev um Hende,
dei kann ikkje faa
paa Stundi Ende.

Dei sukkar og geispar
av Hjartegrunn:
hu, her er langsamt
i Babylon!

*

Volva fører
dei Systrar i By;
kvar dei kjem
er den Sorgi ny.

Uglade Menn
gjeng paa Juglar-Bu:
"høyr, Juglar, kann du
hjelpe oss du?

Myntane mange
skal du faa,
kann du ein Time
faa til aa gaa.

Gull skal ikring deg
fløyme,
kann du oss faa
til aa gløyme."

Juglaren gjer sine
Sving;
det nyttar ingin
Ting.

Han garpar med galne
Ord;
dei berre sìt
og glor.

Han slær sine Bugtir
vrange;
men Stundine vert
so lange.

Dei gjeng paa Spele-
Bu,
vil Lukka freiste
og snu.

Dei spelar um Gull
og Kvende,
men fær kje paa Keidsemdi
Ende.

So lang vert lidande
Stund;
han svid so, den Hugverk
vond.

Som Eld i kvar Led
dei kjenner;
Kort, Terningar, all Ting
brenner.

Ut gjeng dei leide
og valne:
"me freistar dei Kvinnfolk
galne."

Drivne av Keidsemd-
spreng
paa Kvendemarknad
dei gjeng.

Der vimar Kvende
fine
i same Langsjuke-
Pine.

So møtest i Helvite
skùmt
det tome med meir
tomt.

Fa'ngjevin Mann
flyg laus
etter den fa'ngjevne
Taus.

Ho rømer i Lokkings
Leik;
so gjev ho sin Lokkar
ein Kveik.

Ho Leggir viser
so runde,
dei Graasteinar eggje
kunde.

Han fylgjer, heiltupp
heit;
triv Gjenta, fær
ei Geit.

Han sparkar den Ragge-
Feld;
men Geit-Trolle sprutar
Eld.

Svìdne Sellane
grin:
"me skulde havt Brenne-
vin."

Arge dei illske-
læt,
og bannar og bitst
og græt.

"Kvi fer til Narr
me so;
d'er all Ting faafengt
no.

Trældom for Helheims
Herre
er fæl; men hans Moro
er verre."

Jamrande burt
dei driv,
veit ikkje Raad
for sitt Liv.

Veslemøy.

Kven er som talmast i Tòkuby
i denne lange Leidsemd?

Systeri.

D'er dei som søkte i Verdi Moro
og fann den botlause Keidsemd.

Gleda finn den som Arbeid søkjer;
det er den gamle Røynd;
rikaste Skatten i ringaste Skrine
underleg burt er løynd.

Arbeide var deim Trældom;
so vart deim Kvila tom;
no maa dei det æveleg tome røyne;
det bydst ikkje betre Dom.

Veslemøy.

Men desse usæle Kvende,
som her i Vanæra gjeng?

Systeri.

Dei sveik sitt største for smaatt som ruvar;
di lid dei den Pinsla streng.

Hardt dei harmast i Helheim
for Syndi den botlaust store,
at dei sitt høgste til Handelskunst
og kaldklok Rekning gjorde.

Sitt høgste dei svikta og Livsens Helg
for smaatt som ruvar og glimar;
di røyner dei no i beiske Sut
dei æveleg tome Timar.

For falske Mammon dei svikta
sin Kjærleik varm og ung;
di maa dei her i Skjemsla gange
og lide den Langsemd tung.

_________

Midt i Byen
i Svaavelgov
stend det uheilage
Mammons-Hov.

Kor-Borg reiser seg
agefull;
til Høgaltar stend
ein Kongsstol av Gull.

Ein Kongsstol av Gull
paa Rullur svære;
der maggar seg Mammon
i Glans og Ære.

Der maggar seg Mammon
i Gullan-Skrud;
stygg er han aa sjaa,
denne Heimsens Gud.

Tung og diger
paa Lag og Skap;
Sprute-Armar
og Havhaa-Gap.

Gris-Augo glyrer
med daud Glans;
Humrakløar
er Hendane hans.

"Vidt han rekk,"
Systeri kved,
"dreg Ætti all
i sin Haasvelg ned.

Fær han si minste
Klo i ei Sjæl,
dreg han ho bønlaust
ned i Hel.

Sprute: Bleksprute.

Aldri som no
var den Vonde klok,
daa Mammon til fyrste
Tenar han tok.

Daa fyrst fekk han
Ovmagti rette,
daa Mammon til Jarl
paa Jordi han sette.

I Verdi no
hev Mammon Styre
meir enn sjølve
det store Dyre."

Veslemøy snur seg
det Trolle fraa;
kulsar og skjelv;
vil ikkje sjaa.

Framfyri den høge
Altarborg
glamrar med Gny
det store Torg.

Det store Torg
med sin Livnad all
det er Gud Mammon
sin Tempelhall.

Der ramlar Gognverk
og stor Trafikk;
det er Gud Mammons
Tempelmusikk.

Der gjeng eit ævelegt
Ville-Jag;
Der held dei Marknad
Døger og Dag.

Handelen gjeng
med Framgang skrinn:
alle taper
og ingin vinn.

Handelen gjeng
som jamt millom Fantar:
dei snyter og lyg
paa baae Kantar.

Dei snyter og lyg
og fjuskar og stel,
baade dei som kauper
og dei som sèl

Det gjeng med Uling
og Skraal
og Mulling arg
og Gnaal.

Dei græmekved
og kvider
for desse laake
Tidir.

Dei bannar av bleike
Munn:
"alltid Utid
i Babylon."

D'er Jammer paa kvar den
Led:
"det gjeng berre ned
og ned."

Dei klagar av saare
Strupe:
"her er alle like
glupe.

D'er ingi Vinning
aa faa,
naar det ingin er
til aa flaa.

Og daa maa Handlaren
syte,
naar alle hev lært
aa snyte."

*

Mammons-Altar
stend rundt ikring;
Veslemøy ser
fælslege Ting.

Mennar i varme
Innvolar rotar
og kvar sin Næste
til Mammon blotar.

Slagtar og blotar
paa kvar si Vis
sin arme Næste
til Mammons Pris.

Uppatt sitt Liv
paa Jord dei drøymer,
so Angest-Sveiten
av Kinn strøymer;
alt kjem att
og klaart seg ter
so Syndeskammi
dei sjølve ser;
alt kjem att,
størst som minst;
Næsten dei nyttar
til Handelsvinst;
paa Rokkeverk gilde

med Hjul og Armar

Gulltraad dei spinn
av Mannatarmar;
i Trollgrytur svarte
med Rædsle-Mod
Gull dei kokar
av Mannablod;
Næsten dei nyttar
til Ting, til Træl,
driv han med Slit
og Mas ihel,
driv og piskar
Kvende som Menn
og Born med,
so Sveiten renn,
lagar av den
med Sjælemein
blanke Perlur
og Dyrdestein;
piskar og driv
med Svigje kvass, --
so Trælen bløder
for Arbeidslass;
lagar av Blode
med Samvitsbrand
Fingergull
og Glitreband,
Sylgjur til svellande
Kvendebarmar
og Ringar raude
til runde Armar;
driv og piskar,
til flengd fell Hud,
lagar av den
Tjeld og Skrud,
Skarlak rik
og Knipling fin
og Fløyelsduk

og det kvite Lin;

vender det alt
i Pengar
og blanke Gullan-
Spengar.
Men hev dei sin Næste
gjort i Gull
og hev baade Kistill
og Kjellar full, --
andre Mommons-
prestar stend hjaa deim
og lempar og stèl
Mìdelen fraa deim.

Sùme i Villske
med Græmekvæde
ofrar seg sjølve
Mammon til Glede;
sèl seg, gjev seg
den Hel-Gast fæl
heile og haldne,
Kropp og Sjæl;
dukkar i Møda
og Suti arm
og Vinst tøygjer
av eigin Barm,
gruvlar til Heilen
vert som ein Svull,
og slit seg og spinn seg
upp i Gull,
til dess dei ein Dag
seg ut hev spunni
og ingin Ting
sjølve vunni.
For daa fyrst fyllest
dei Kiste-Svelgar,
naar sjølve dei ligg der
som tome Belgar.

Fæl er den myrke
Mammons Torg;
Blodrøyk stig tung
um Altar-Borg;
d'er Seiding og Bloting
med Lukt av Lik;
d'er Tjuvskap og Handel
med Harmingsskrik;
det brælar med Braak
og Brumle-Ljod;
Trollrokkar sviv,
smurde med Blod;
det rullar med Hjul
og surrande Reimar;
det gyv med Gov
og ule Eimar;
men feitt myler Mammon
med Munn som heng;
for no med Kraft
Bruke hans gjeng.

*

-- -- Med' Hel-Eld i Hugane

bivrar blaa,
myrke Skuggar
sviv til og fraa.

Myrke Skuggar
i laake Klæde
glid att og fram
med Skræmslekvæde.

Skrid att og fram
i lange Linur
med Trugsmaal tunge
og Draaps-Minur.

Bugtar seg fram
med Smell og Skòt:

"Hemn kjem for alle

bloduge Bròt."

Bugtar seg um deim
i tett Lag:
"De rike! Lasarus
vaknar ein Dag."

Bugtar seg um deim
i Bøyg rund:
"ein Dag me river dykk
alle sund."

Ormar seg um deim
paa kvar Led:
"til Hemn me ein Dag
traar dykker ned."

Ormar seg um deim
i slyngde Bugtir:
"ein Dag smakar de
Uretts Fruktir."

Armodi mødde
skræmsleg seg ter
som eit upp dragande
øyde Vêr.

Som Torehausar
paa Himil-Rund
ho varslar ei komande
Rædsle-Stund.

Mammonsprestane
folnar i Gru,
men kann ikkje fraa
sine Vegar snu.

All Stad renn
den raude Elv;
all Stad Blotmennar
bleike skjelv.

Dei Hjelp maa vone
av Mammon, sin Herre;
dei dyrkar han meir;
dei blotar verre.

Dei ofrar Guden sin
alt Slag;
dei blotar ukjend
og kjend i Lag.

Dei ofrar kjende,
dei ofrar kjære;
dei ofrar Samvit
og Elsk og Ære.

Dei ofrar Sanning
og Sæle-Von;
dei ofrar Fâr
og dei ofrar Son.

Alt dei paa Jordi
kjært kann faa,
naar Mammon krev det,
so lyt det gaa.

Dei ofrar og so
i Bøn talar:
"Hjelp oss, frels oss,
allmegtige Dalar!"

*

-- -- Volva stoggar

for Leike-Tram,

der Kvende vert ofra

i Last og Skam.

Veslemøy græt,
i Hjarta krenkt;
so vondt hadd' ho aldri
trutt eller tenkt.

Halvnakne dansar
med Skrik og Styr
desse arme daudvigde
Offerdyr.

Syng og dansar
med ubljuge Faktir
for alle lausgjevne
Raaskaps Magtir.

Dansar og syng
med Flogs og Gap
og øser og eggjar
til Ukjurskap.

So maa dei arme
paa Ferdi ned
eggje og draga
andre med.

So maa dei selde
til Blot seg laga
og andre med seg
i Dauden draga.

Til fram dei vert slæpte
for Altarfot
sulka og skjemde
til godt Blot.

Veslemøy.

Tala, Syster, so vert eg sterk!
Mæle ditt er so mildt.
Seg, kven er desse Sælingar arme,
som for seg hev bytt so illt?

Systeri.

Mammonstrælane sankast hit
fraa alle Livsens Kantar:
Snyltrarar, Snytarar, Rente-Iglar
og Tjuvar og Spekulantar.

Herrar som lìver paa Jord i Mak
av Armod som svelt og slit,
maa saart svide i Svarteheimen,
der Angesten brenn og bit.

Og hardt maa dei Syndarar bøte
i djupe Helvit-Grunn,
som falska Mat for svoltin Mage
og Mjølk for Barnemunn.

Alle dei stygge Snyltredyr,
som livde av anna Folks Daude,
maa lide meir enn nokon veit
i Svaavelheimane aude.

Stygt dei spillte sin Livsdag
for Mammonsløni skral;
Sjæli gjordest eit Reknestykkje,
og Næsten vart eit Tal.

Stygt dei spillte sin Livsdag,
der i sitt Kav dei stunde;
Sjæli gjordest ei Kaupmannsbok,
og Næsten vart til Kunde.

*

Kjem dei Fram
paa ein Plass skùm,
der syndige Mennar
lid streng Dom.

Kjeringar arge,
Skrukke-Skinn,
Rivtonn-Tryne,
hev trengt seg inn,
hev trengt seg kvar
til sin Mann fram
og kallar og skjeller
utan Skam;
skjeller med Magt,
so det ryk og renn
og gøyser ut yvi
dei bleike Menn;
Fleggja byd
av Hjartans Grunn
og brùker den verste
Slarvemunn;
Skamord auser
og Nidstev slengjer,
hekser og høgg
og hædeflengjer;
glefser, glibbar,
grin, gryler,
fleggjer og lær,
flirer, fyler;
ertar med atalle
Ord som sting,
neiser med skamlege
Stygge-Ting;
hækjer, hyner
og hundelæt,
til arme Sellar
paa Slutten græt.

Dei græt av Sinne
og Skam,
kann knapt faa Orde
fram;
og fær dei eit Ord
inn sprengt,
straks vert det imot deim
rengt;
og dylja dei ikkje kann,
at her sine Meistrar
dei fann;
d'er hardt; og i Harm
dei yler
og gruffar og ille
gryler.

Volva.

Seg di Sut,
Syndar; kvi græt du?

Klagesong.

Øle-Bit og Ormestyngir
ille full' svide kann;
men eitrande arge Kvinnetunga
er sjølve Helvites Brand.

Eiter av Øle og Skorpion
brenner som beiske Lut;
men stingande kvasse Kvinnetunga,
den held me aldri ut.

Veslemøy.

Kva hev dei synda som lid den Skam,
og kann ikkje for seg svara?

Systeri.

Dei vonde forgiftige Bladmenn er det,
som her maa so ille fara.

Det var deira Ros og Ære,
og det var aa vera stor:
aa kunna skjote med Eiterpilir
og pine med rengde Ord.

Løynmyrding var deira Hugnad,
og Prisen den av deim vann,
som visste med Sløgd kvar Dag aa finne
det Orde som drap sin Mann.

D'er dei som paa Jordi laga
dei nidfulle Fareblad
og let deim fljuge til Folke-Eggjing
som Gneistar fraa Stad til Stad.

Dei laga og fraa seg sende
Vondske som vide fór,
Nidskriftir stygge som fyller Heimen
med Harm og herjande Ord.

Laga og fraa seg sende
til alle som taka gat,
atalle, eglande Farebladi,
som fyller Verdi med Hat.

Nivlheim.

Ned-yvi hallar
Myrke-Heimar
igjenom tettnande
Tòku-Eimar.

Ned-yvi hallar
Myrke-Land
til Nivlheim kalde
med Naae-Strand.

Til Nivlheim kalde,
det nifse Rike,
der Draken uler
i Naae-Dike.

Aldri er dèr
Dags Meim;
det er den skùmaste
Skoddeheim.

Aldri er der
Dags Rand;
det er det tettaste
Tòku-Land.

Som Muskregn vaate
heng inn av Hav,
Kaldskodda gøymer
Lande av.

Som Regnslufs um Hausten
vinter-surt
Kaldskodda løyner
Lande burt.

*

Volva glid fram;
alt seg ter;
djupt gjenom Nivl-Natt
Veslemøy ser.

Illfysin er
den Rædsle-Stad;
det slafsar og renn
med Regn og Slad.

Skinnvengje-Skap,
Eiter-Kinglar

tvist og stilt

i Skodda vinglar.

Likfugl flaksar
med blaae Vengir;
olme Udyr
med Augo rengjer.

Det kraumar og kravlar
rundt i Ring
med ult Kryp
og ufysne Ting.

Der kulsar kruksne
dei dømde daude
og vèd i Snøslaps
med Føtar raude.

Det renn og det driv;
det sutlar og skvalar.
For Veslemøy mildt
Systeri talar:

"Kaldt det er
der me gjeng inn no;
d'er Sjølvhugen hard
som iser so.

D'er Sjølvhugen hard
og hjartelaus,
som so her æveleg
frøyste og fraus.

Det Regne som dryp
or Sky-Tyngd graa
er Taarir som fell
der ovan fraa.

tvist: tyst.

frøyse: faa til aa frjose.

Det Regne som droplar
or Skoddesveim
er Vonløyse-Graat
fraa Mannaheim.

D'er Vonløyse-Graat
som fell so kald
fraa Jordi tyngd
under Herre-Vald.

D'er Vonløyse-Graat
som fell so saar
fraa Folki som trotnar
i Trældoms Kaar.

So fell Graat
alle Dagar
fraa trotne Folki,
som faafengt klagar.

Fell og mengjer seg
smaatt um Senn
med Blod-Aa som hit
fraa Mannheim renn.

Blod-Aa som hit
fraa Mannheim sig
av Hèr-Herjing
og Rans Krig.

Blod-Aa som sig
hit fraa Jord
av Hèr-Herjing
og Folkemord.

Graat seg blandar
med Blod som strøymer;
Naa-Brunn fyllest;
Naastrendar fløymer.

Naa-Brunn fyllest,
der Draken skrik;
Naastrendar fløymer,
fulle av Lik."

Veslemøy.

Kven er dei villande Vaa'ar
som sviv her i Vaat-Roggs Sky?
Og seg, kva maa dei so mødde draga
der fram gjenom Søyledy?

Systeri.

Daude Kroppar dei so maa draga
der fram aat Naabrunns Vik;
Kroppar av fallne Hèrmenn er det
aat Draken som sliter Lik.

For Ufreds Drake, i Naabrunn svelt,
so maa dei i Djupheim træle,
av di dei øydde for Folki paa Jord
Hugnad og Heimesæle.

Hèrulvar er det og Blodmenn,
som rana Jord og Fe;
Heime-Liv og fredsamt Arbeid
dei under seg traakka ned.

Hèrulvar er det og Blodmenn,
som røva Bøndar bleike;
Bøn dei møtte med Bile kvass,
og trampa og trælka dei veike.

No gjeng dei sjølve trotne
og trælar i mødde Kav,
lik Folki arme som dei paa Jordi
so tungt aa bera gav.

Naud lid dei i Naae-Dalar
i Skoddeheimen kald,
som yvi Brørar i Mannaheimen
raade vilde med Vald.

Vondt hev dei aat seg laga
og Mein seg i Naaheim lagt,
som yvi Brørar i Mannaheimen
raade vilde med Magt.

Dei som herdest til Djevlar
paa Jordi eller i Hel,
lide maa den Vonløysa tunge
i djupaste Djupheim fæl.

*

Fram gjenom Natti
stilt det ber;
all Stad Hamar
flakkar og fèr.

Flakkar og fèr
Vegen stygg
med kvar sine Syndir
paa tyngde Rygg.

Kvar hev si Minning
fraa Livs Verke;
men alle hev dei
det same Merke.

Kvar hev si Sut
til Synde-Hyre;
men alle er dei
merkte til Dyre.

Paa Naastrendar vide
det stend kvar Dag

for Hér-Draken hóle

eit hardt Slag.

Det glamrar av Vaapn
all Tid;
dei taper og vinn
kvar-si Rid.

Hèr-Lurar ljomar
og Egle-Song;
dei vinn og taper
kvar-sin Gong.

Kvar-sin Gong
dei fell eller flyr;
i Flokkar døyr Mennane
der i Myr.

Døyr i harde
Bane-Ridir;
vaknar upp att
til nye Stridir.

Folnar og døyr
i kalde Gru;
maa upp att til same
Staake snu.

All den Daude-
Rædsle og Kvide
maa upp att dei der
kvar Dag lide.

Veslemøy.

Kva slæst dei fyri? Og kven skal vinne,
naar ein Gong dei Enden naar?

Systeri.

Endelaust tøygjer seg denne Striden;
det er som paa Jordi vaar.

D'er Hat mot Hat, som med Hemn mot Hemn
kveikjer einannan upp,
so um det døyr paa den eine Sida,
paa hi Sida skyt det Knupp.

Ingin vinn og alle taper,
det kann dei sjølve sjaa;
endaa i æveleg Strid dei kivast
og rivast og slitast maa.

*

Paa Hovmannsdinsa
gjeng Dansen glup
paa Moseduk skral
yvi Avhols Djup.

Paa Hovmannsdinsa
gjeng Dansen lett;
fyrst dei stanar,
dei gjenom dett.

Raads-Dy heiter
ei Blautmyr fæl;
der søkk og bliv
so mang ei arm Sjæl.

Magthavar-Fèni
er næste Rast;
so mang ei arm Sjæl der
vart sitjande fast.

I Doms-Dike ingin
til Botnar gjeng;

Fèn: "Sump".

dei søkk ikkje heilt,

som halvt heng.

I Domsdike-Galgar
det hurglar og tyt;
dei heng ikkje heilt,
som halvt flyt.

Angest og Naud
er all Stad aa sjaa;
so kvar for sin Urett
lide maa.

Veslemøy.

Naar fekk dei det stygge Merke,
dei hev i sin Panne-Svord?

Systeri.

Den Dagen si Sjæl dei Dyre ofra,
til Velde aa vinne paa Jord.

Daa fekk dei av Dyre den Runemagt,
at Urett til Rett dei vende,
og raadde sidan med Velde villt
og tvinga og batt og bende.

Med Dyre Hjelp under Drake Vakt
dei trygge det Velde visste;
men Merke fekk dei i sine Skallar,
og Fred og Fridom dei misste.

Dyre maatte dei tena
og Dyre Truskap sverja
og lyde Dyre i smaatt og stort
og Magti aat Dyre verja.

Aat alt som Dyre elskar
dei reiste Støttur og Slott;
men Sanningsvitne og Guds Profetar
slo dei ihel med Spott.

Dei gjorde Urett som Dyre baud;
aat Magti letta dei Byrdi;
men kom Vorherre i faatøk Naud,
so berre stengde dei Døri.

Dei dømde gali aa vera godt
og Lovi tøygde og rengde;
dei lét dei store Syndarar gaa
og trutt dei smaae dei hengde.

Det er dei syndige Styresmennar,
som døyvde Liv i Land
med Tvang og Tyngslur og Uretts Kravi
og Bendsle og Snøre-Band.

Lide maa dei i Nivlheim,
i Kalddjupe gruggi og gruti,
som skygde med Tyngslur og stengde med Tvang
Soli fraa Folke ute.

Lide maa dei i Nivlheim,
i Kalddjupe vaatt og graatt,
dei harde, vonde Styresmennar,
som lagde um Jordi Nott.

Lide maa dei i Nivlheim,
som bygde med Stein og Staal
fagre, ljose Mannaheimen
um til eit Fangehòl.

*

Fram sviv dei yvi
den Svarm av Draugar

til Dyre som sìt

paa dei sju Haugar.

Der ligg i Nedfall
ein gamall By;
enn lyfter seg morknande
Taarn mot Sky.

Enn lyfter seg Borgir
og Leikar-Hus
og Tempel-Bygningar
halvt i Grus.

Paa Høgste-Haug
yvi Gamle-Torg
ligg den mosgrodde
Raadhus-Borg.

Der sìt Dyre,
det store,
skræmelegt,
underleg vori.

Høgt det ruvar
fraa Bakke-Braut;
bundi sìt det
keikt og kaut.

Bundi sìt det
breidt og bovi;
Løve-Bùl hev det
og Drake-Rove.

Rova seg veivar
i Bøyg og Sving
lang og skjoldklædd
Haugane kring.

Tøygjer seg sidan
ut og att,
til burt ho myrknar
i Nivlheims Natt.

Bùlen lyfter seg
fremst paa Topp
med tvo Hovud
paa ein Kropp.

Det eine er Hovud
av Vargen graa
med Keisarkrone
der ovan-aa.

Det andre er Hovud
av Reven fin;
Pavekrona
der upp-aa skin.

Hovud til anna
stundom kvæser,
skjeglar, glefser,
grin, fræser.

Men Inkje ved Strid
dei vinn eller vann;
det veit dei og blidkar seg
best dei kann.

Ikkje i Sjølvstrid
kann Dyre vinne;
Hovudi blidkar seg,
heite av Sinne.

I Krig ein maa
med seg sjølv halde Fred;
det skýnar og veit dei
i Helvite med.

Ytst stend Hirdi:
Dronningar fride,
Kongar og Keisarar,
Bispar blide.

Det er som dei skjelv
i den isande Vind;
med' djupt dei seg krøkjer
for Herren sin.

Keisarar, Kongar
i Kaapur vide
striglar Dyre
um Bog og Side.

Striglar Dyre
um Bog og Kne;
rundt ikringum
Bispane kved.

Stend i Radir
for Dyre og kved,
svingar med Røykverk
og til det bed.

Pavar stig fram
i stort Skrud;
messar for Dyre
som for ein Gud.

Dronningar høge
svarar i Kor
og dansar for Dyre
i tunt Flor.

Bundne dei er
til Herren sin alle;
han Merke sitt ser
i kvar Skalle

Alt i Gledskap
og Glans seg ter;
daa peikar Volva,
og Veslemøy ser.

Dei Hirdfolk ho ser
med Lovsong i Munn
for Dyre, dei hatar
av Hjartans Grunn.

Ser kor med Høgtiding
hardt dei seg leitar
og under Kinn-Maaling
Blod sveitar.

Og kor under Smiling
og Ord fine
dei lid den verste
Helvites Pine.

Hat og Rædsle
og Angest fæl
hauk-rid og hakkar
kvar Hovmannssjæl.

Dei hatar Dyre
med Herjeklo
og tannkvasse Blod-Gapi
baae tvo;
knurrar i Løynd
mot det tunge Velde,
men slepp ikkje fraa;
er merkte og selde.

Hate er sterkt,
men Rædsla vinn;
blaakald ho ligg
um kvart Kinn.

Veslemøy.

Kven er dette stygge Dyretroll
med Hovud tvo yvi Herdi?

Systeri.

Det er den skraavande Heimsens Magt,
Rike av denne Verdi.

Sterkt er Dyre, um bunde det sìt,
som var det ein Fange berre;
det nyt næst Mammon Ære og Ros
og Elsk hjaa den vonde Herre.

Fraa honom hev det Magti si;
ved honom Gud det svor
Ufred, og Rike sitt eigi sette
i Staden for hans paa Jord.

Veslemøy.

Men Kross det hev yvi Kronur?
Og Bispar ikring det maa smjuge?

Systeri.

Med Krossen, det stal, og det heilage Namn
vil alt det under seg ljuge.

Men Bispar og Pavar som lider her
sin Dom paa denne Gjerdi,
d'er dei som gjorde Guds-Rike sjølv
til Rike av denne Verdi.

*

Fraa alle Nivlheims
Myrar og Flæe

kjem Helsar-Lag

med Talur og Kvæde.

Hit dreg dei seg seint;
burt rekkjer dei fort;
dei smeikjer so søtt,
dei gjøler so stort.

Men løynleg alle
vrid seg i Pine
og sveitar Blod
yvi Lygnine sine.

Og under Festsong
og Helsarskraal
høyrer Veslemøy
Klagemaal.

Og Bønir mot Dyre,
som sveik deim so ille,
og Upprørsrop
og Trugsmaal ville.

Men Dyre skvakkar
med tver Laatt:
"alt de tenkjer,
det veit eg godt."

Dyre flirer
med Augne-Rengje:
"banne meg vel
og banne meg lengi!

Di meir de bannar,
di meir de lid;
og det er min Hugnad
all Tid."

Helsaran' bøygde
burt dreg
den lange Leid
og den tunge Veg.

_________

Dyre skìl
som ein Skimt or Sky;
glytter rædd
mot det veike Gry.

Varge-Augo
raudt brenner;
Dyre stirande
Volva kjenner.

Uling gjeng
gjenom Nott;
høgt gøyr det Hovud
graatt:

Spaamøy som Tidine
veit og ser,
spaa meg du skal,
fyrr burt du fèr.
Suti mi veit du,
som aldri spaknar:
Velde, eg aatte,
saart eg saknar.
Meinsleg det gjeng
og mindre enn godt:
alt paa Jordi
vert veikt og smaatt;
vaakt det gjeng
og all Tid verre:
ingin paa Jord
er lenger Herre;
sund kaurast Heimen
i Rike som Bygdir,

Dvergar kliv upp

paa alle Høgdir;
kløyvd er Magti
og kløyvest meir,
Smaa-Magtir vert det
fleir og fleir.
Ille var det,
og hardt eg sytte,
daa Keisar og Pave
Magti bytte;
sidan Herrane
all Stund
meir og meir
skifte ho sund,
til dess dei no
paa det allra siste
halve Magti
til Folke misste.
Jordi hev tapt
sine Tindar og Berg;
alt er flatt
og Dverg yvi Dverg;
ille gjeng det
og alltid verre;
no er snart
Aalmugen Herre.
Tidine er
meir enn vonde;
alt er Skrap
og Borgar og Bonde;
alle styrer
og ingin raar,
ingin yvi
dei andre naar;
ingin er Cæsar
og Gud paa Jord;
ingin Tyran;
ingin stor.
Volve som veit

Tide-Vendi:

naar fær
denne Armod Ende?
Naar døyr
denne Borgartid kyrr;
naar veks meg Cæsar
veldig som fyrr?

Revehovude.

Høyr, Volve, det eg segjer deg:
den rette Cæsar, det er eg;
i dette Teikne er mi Magt;
ved det er alt meg underlagt.

Eg ein Gong raadde Vargen fritt;
seg naar vert Velde heilt att mitt?
Guds Jarl eg er paa Jordi all;
ved dette Teikn eg vinne skal.

Reven messande,
blid i Ferd, tyder paa Krossen,
som Volva ber.

Vargehovude
grin stygt;
daa høyrer det Volva
kveda høgt.

Volva.

Kløyvd sìt du,
og klovne skal du;
morkne, visne;
Domen er fallen.

Mene, tekel
Magtine skreiv deg;

Udyr var du;

ingin deg saknar.

Vond Tid,
Vaade-Tid;
Graa-Alder,
Græme-Alder!
Mammon den tunge
Mannheim traakkar,
jamnar med Jarnhæl
Jordi flat;
kry gjeng Konge
Kræmaren no;
Vakthund viljug
du vaktar hans Kjellar.

Minkande møder seg
Mannaætti,
vinn seg fraa vondt
til verre alltid.
Sæle ho slepper
og Sut seg avlar
og naknare Naud
for Nøgdi rike;
for Herre-Hugnad
i hardare Trældom
stridande tungt ho
strævar seg ned.

Men midt i den mødde
Mannaheimen
fritt lever
Freds Rike;
aukande daa,
naar det andre minkar,
sterkt ved ein Cæsar
du seint skýnar,
han som mot vondt
vinn med godt

og Verdi tok

med Teikne dette.

Høgt lyfter Volva
den vigde Stav;
det sokk gjenom Nivlheim;
det tagna av.

Høgt lyfte ho Teikne;
det lyste mildt;
Nivlheim tagna
og sturde stilt.

Daa gjekk ein Gufs
gjenom Rome;
det hiksta i Natti
skùme.

Varghovude byste
seg:
"ved dette Teikne
vann eg!"

Daa lyfte seg Skolt
og Skalle;
Gapi opna seg
alle.

Vidopne Gapi
stod,
og heile Helvite
lo.

Volva.

Teikne deg kløyvde;
klovne skal du;
Rike, du rana,
reiser seg nytt.

Mene, tekel
Magtine skreiv deg;
i Lygn vann du,
i Løynd kverv du.

Dyre knurrar
og illt seg ber;
Volva med Møyane
av fer.

_________

Lengst i Nord
stig Frostheimen graa
med Isberg som Eggir
og Spir aa sjaa.

Isberg gløser
i Kaldgòva der
som Eggir og agande
Spir og Sverd.

Under Høg-Egg sìt sveipt
i rimkvit Kjol'
Hel-Herren sterke
paa Keisar-Stol.

Andlite er
som i Hat isna;
Veslemøy kald
ved den Syni visna.

Um Hovde som brattreist
stig og rett,
ei Iskrone glimar
som stjernesett.

Um Ringen ei Løynskrift
blank seg dreg;
Volva les:
"Eg Mot Deg."

Kring honom dansar
dei arge Djevlar;
fuse paa vondt
dei vandt seg hevlar.

Veslemøy kviskra
til Systeri snøgt:
"seg, kann her vera
so mykje stygt?"

Barmen snører seg
kvævd og kald:
"hu! her hev det stygge
Einevald."

Det var so det sveiv henne
Sinn og Sans;
aldri saag ho
so fæl ein Dans.

D'er skakt og skeivt,
d'er vrangt og vindt,
d'er sleipt og kaldt,
d'er skrukkut og skrint,
d'er Kryp som krabbar,
og byksande Dyr
og Trollskap fraa fælslege
Eventyr;
d'er Draken skjoldklædd
og Ormen svinn;
d'er Bustefeldar
og Raggeskinn;
d'er Hettur og Horn
og Brodd og Bryne
og Bløyg og Ugg
og Trant og Tryne;
Ape-Armar
og Hestelegg,
og Luggar og Faks

og Bukke-Skjegg,

Halsar hole
og Nakkar tette
Varge-Vembar,
aldri mette;
d'er trollstore gløsande
Augo ille,
Eld-Augo grøne,
Blod-Augo ville,
Rivtennar, Kløar,
Rovur i Ring,
Skinnvengir, alle
skræmslege Ting;
det dansar, med Uling
som Øyro villar
av Gap som paa Løvur
og Krokodillar,
dansar og svansar,
svinsar og sviv
um Stolen, der Hel-Herren
stirer stiv.

Men styggedans ville
stoggar braadlegt;
Ord stig
inn-argt, utòllegt.

Hel-Herren.

Volve du vise, høyr og seg kva Tidi mun lide;
lengi eg sat; og hardt meg Lengting sliter i Hugen.
Seg meg um Tidi er nær; um han gjèl snart, den sotbrune Hane,
varslande Striden, daa han som hev Rome mitt teke skal falle.

Ende-lause skrid i roleg Gang gjenom Verdi,
seint som Uksar for Plog, dei seige graae Aartusund,
eitt for eitt. Eg mæler og tèl og reknar og gløymer;
ventar Stundi med tòl-laust Mod og æveleg ventar;
aldri mi Tid kjem.

Sant nok; eg raader og rikjer

yvi den vide Jord. Eg er denne Heimsens Fyrste.
Meg med dei mange Namn og mange Hamar som daarar
kvar etter Hug og Smak og Vit, meg tenar dei trottugt,
Storfjølden all, i Borg, paa Børs, i Læger og Kyrkje.
Futar eg hev i Mengd og Tenarar all Stad paa Jordi,
Fyrstar og førande Menn, Riksstellarar, Tenkjarar, Skaldar,
Prestar og fyrst og fremst min beste Lokkemat Kvinna.

Men kva nyttar det alt. Eit framandt Velde hev lagt seg
tungt yvi meg og mitt. Sjølv sìt i Nivlheim eg bundin,
slìten i Uro og heit Harm; og dei som meg tenar,
hughalve gjer dei det, og rædde og uglade oftast,
elte av Samvits Agg og Angest som løynleg gneg deim.
Trygt dei ikkje meg trur. Det andre Velde deim skræmer,
tyngjer til Slutt deim ned og øyder all deira Vinning.
Aldri Tenaren min fær hugheilt Løni si njote;
rædd han fæler ei Magt, som lurer og fraa honom lempar
meir til sist enn han vann.

Ein Gud i Band og i Trældom

sìt eg her til Spott. Og Tenarann' mine er bundne
liksom eg. Det tòlte og bar eg mykje for lengi.
Aldri Ro i min Hug eg fær, fyrr Stundi er komi,
daa med Hel-hèren fram eg gjeng og Himilen stormar,
leggjande under meg alt; med Rett, for daa hev eg Magti.

Fri vil eg staa og sterk, og frie skal Mennar meg tena;
fri skal den store Lyst yvi Verdi grenselaust fløyme
utan Trege og Sut for deim som er mine av Hjarta.
Eg er Gud og raar; min Vilje er Livslov og Lagnad;
gjenom Ævur og Tid og Rom gjeld mitt Ord aaleine;
ingin sèt meg Mein i Mannheim, Hèl eller Himil.

Daa er Verdi fri og sterk, og Live fær Helse,
løyst av Rædsla sjuk og Samvits pinande Uro;
fritt daa rullar Blod med Elsk og Hat gjenom Aarir;
heit brenn Hug i Strid for glødande Eigin-Vilje;
veikt og skralt og mildt lyt døy og det sterke skal vinne;

Gudar og Djevlar veks paa Jord og Gjerningar store,

Vaae-Verk eg Ville-Leik som lyser til Himlen.
Daa er det komi, Rike mitt. Spaa, Volve, naar kjem det?

Volva.

Upprørar er du
alle Dagar,
Liv-Øydar,
Lov-Vendar,
Mot-Gud,
Mot-Krist,
Brjotar som ikkje
Byggjar kann vera.
Eigna-laus
annans Rike
raade du vil,
rive du laut;
vondt veld du,
vinn aldri.
Langt fraa dei laage
Leidine dine
Veg til Guddom
viste ein større.
Bøygd ber
beint den Veg
gjenom døkke Dalar
til Dag fram,
alltid upp,
merkt med dette.

Volva lyfter
det vigde Tre;
med Jammer søkk Nivlheim
i Skodda ned.

Med Jammer søkk Nivlheim
i Skodde-Skygd;
Volva med Systrane
stig mot Høgd.

Uppveg.

Dei stend millom Morgon-
skyir og ser
løyste Sjælir
som upp fèr.

Løyste Sjælir
i kvite Lin
som upp stig
i Morgonskin.

Fraa Jordheims Dalar,
der spreidt dei vankar,
smaatt um Senn
dei saman seg sankar.

Saman seg sankar
fraa Berg og Skjer
som kvite Fuglar
paa Flytjeferd.

Enno heng Saknad
i Hugen att
og Gru fraa den myrke
Daude-Natt.

Enno hev Saknad
og Sæle Strid;
saar er Skilnad
og Løyningsrid.

Sorgmild gjeng Song
um den ljose Ferdi;
blidt dei helsar
til Avskil Verdi.

Sorgmild gjeng Song
i stille Baarur;

Augo doggast

med Minne-Taarur.

Upp seg lyfter
den kvite Ferd;
den siste Sorgi
Hugane skjer.

-- -- Meir etterkvart

gjeng Stigen gjegn,
og meir leikar Sol
gjenom Taare-Regn.

Lengtande stig
Vandrar fegin;
Regnbogar byggjer seg
yvi Vegin.

Under Regnbogar
gjeng dei inn
i Himil-Høgdir
til Herre sin.

Trygge, glade
midt i si Sorg
naar dei stigande
Himilborg.

Høgare svell
Songen glad;
dei helsar sin Fridom
med Siger-Kvad.

Løyste, lyfte
Sjæline kved;
dei helsar med Fagnad
den store Fred.

-- -- Men sùme kjem utrygt

i einsleg Ferd
og tvilar, undrast:
"gjeng vaar Veg her?"

Dei stig, stoggar,
ser seg ikring:
"kann vaar Veg gjera
so høg ein Sving?"

At dei skulde treda
Himil-Bru,
er noko som ikkje
dei kann tru.

Fram gjeng dei for Volva
med Uro-Tale:
"du segje oss Veg!
Me fer visst gale."

Volva peikar
mot Skybergs Kamb:
"for stigande Sjælir
ber Uppveg fram."

"Ja no," smiler Systeri,
"er det Tid
til Glede for deim
som stod sin Strid.

No stig dei i Siger-
Lin
aat Høgdi der Guds Ljos
skin.

No stig dei lett under
Bogar
aat Høgdi der Guds Ljos
logar.

Herrar frie
av Verdi
fer dei den gode
Ferdi.

Løyste av Trollheims-
Snara
vinn dei det
som skal vara.

Her er den vigde
Stad,
der Sorgi tagnar
glad."

Veslemøy.

Aldri høyrd' eg so ven ein Song;
aldri var eg so sæl;
kann Mannaborn slik Hugnad njote,
kven gjev seg daa meir til Hel?

Aldri høyrd' eg so sæl ein Song;
aldri drøymd' eg slik Fagnad;
Syster, kven er dei Heilagmenni,
som fær denne ljose Lagnad?

Systeri.

Dei var ikkje Heilagmenne
meir enn du eller eg;
arme Synde Sjælir var det,
som valde den gode Veg.

D'er dei som med Sut og Saknad

-- den heite sterke Lut --

fekk vondt og stygt og smaatt og ureint
svidt seg or Hugen ut.

D'er dei som ofra Live
og so det vann og trygde;
d'er dei som i Striden mot sjølve-seg
sjølve-seg nye bygde.

*

Dei stend for Inngangen
høg og stor;
der yvi les dei
eit ljost Ord.

Dei les yvi Inngangen
høg og prud:
"Her kviler dei sæle
som søv i Gud."

Som Sjæline stigande
Høgdi vinn,
der stend Sankt Peder
og viser deim inn.

Han fagnar kvar Sjæl
med Helsing blid:
"velkomin heim
fraa den store Strid!"

"Velkomin heim,
og vel vere deg,
som fann og fylgde
Meistarens Veg!"

-- -- Sùme modigt

slær stort paa;
Sankt Peder læt det
med godom gaa.

I kved ein Konge
med kvass Tone:

"eg kristna eit Land;

kvar er mi Krone?"

Til svarar Sankt Peder:
"inn du smett,
for du gav den faatøke
Enkja Rett."

Ein Riking ropar
med djerv Bøn:
"eg bygde sjau Kyrkjur;
kvar er mi Løn?"

"Du slepp," lyder Svare,
"Helheims Naud,
for du gav den sjuke
Stakkaren Braud."

Ein Prest stig fram:
"Er Domaren du?
Ég hadde den einaste
rette Tru."

"Gakk inn, du Son min,"
Sankt Peder kved;
"du førde ei fatik
Kjering Ved."

Men til dei bljuge
som knapt seg vaagar
inn under hans ljose
Augne-Logar,
til Sjælir rædde,
ned-sedde paa Jord,
talar han milde
Trøyste-Ord.

Ein Arming stotar:
"eg er ikkje verd -- ;

det var kje mi Meining

aa koma her.

At hit eg er drìvin
maa vera ein Spott;
eg hev visst aldri
gjort noko godt.

Eg er nok for ring
ein Mann til dess;
alle sa
eg var lite tess.

Fant var eg og skifte
med annan Fant
det vesle eg hadde;
det er nok sant.

Men det sagde alle
som visste det rette,
at Ugagn helst
eg gjorde med dette.

Eg skulde pint
paa mitt Smør og Mjøl
og lagt meg upp Pengar
og tenkt paa meg sjølv.

Send meg av
til mitt rette Rom!
Ser dei meg her,
fær eg verre Dom."

Sankt Peder med ljose
Augo lær:
"Velkomin, Son;
du er heime her.

For deg og dine
du sleit som ein Mann,
og skifte med deim
som mindre vann.

Det Grautfat du godsleg
med Stakkaren skifte,
er betre enn baade
Bøn og Skrifte.

Herren i Naud
til deg kom;
du fagna han vel,
du gav han Rom.

Herren kulsa
i Vinter-Sut;
du gav han din siste
arme Klut.

Her hev du lagt upp deg
Skatten din;
di gange du trygt
til Kvila inn!"

Rædd skjelv den arme
Synde-Sjæl:
"du tek imist;
eg høyrer det vel.

Saag eg Herren
i Naud og Trong?
Hev eg hjelpt honom
nokon Gong?

Anna aa minnast
eg Stakkar hev;
kor greider eg vel
dette Syndebrev?"

Sund riv Sankt Peder
Synde-Breve:
"det Naudi du gav
er Herren gjevi."

Han smiler høg
i sitt Bispeskrud:
"det gode du auka;
gakk til Gud!"

Ein annan stig fram:
"D'er nok altfor visst;
eg ser eg er farin
reint imist.

Eg skýna meg ikkje
paa Teologi;
og Kyrkja kom eg nok
sjeldan i.

Eg hadde knapt
noko vidare Tru;
so d'er nok best
di fyrr eg fær snu.

Eg var som ein Granskar, --
um det Ord gjelder;
kom elles ikkje
langt med det heller."

Sankt Peder svarar:
"Du hev den Ros:
du var av dei Vismenn
som auka Ljos.

Trutt du søkte
og ærleg stod
og fast, og hadde
til Sanning Mod.

Her er Kjelde
og Utfalls Os
for Sanning; gakk inn
og finn meir Ljos!"

Ein annan kjem;
vil òg snu;
høyrer kje hit;
hev ikkje Tru.

"Eg laga Musikk;
kva skal dei med den,
desse høge, heilage
Bønemenn?"

Sankt Peder smiler:
"du gjekk og drøymde,
og gjorde godt
og burt-att det gløymde.

Det fagre du dyrka
med Liv og Blod;
det fagre er Gud;
han vil vera deg god."

Undringsglade
dei daa seg vaagar
inn gjenom dei straalande
Høgport-bogar.

Vaagar seg fram
i glad Snøgd
Vegen som ber
til den høgste Høgd.

*

Veslemøy.

Sæle mi Syster, du segje meg sant
det no eg vil deg beda:
kor kann desse arme Mannaborn
naa denne høge Gleda?

Den Kvardags Stakkaren full av Synd
og urein og stygg og fæl,
kor kann han her i Ljos faa kvile,
kvitklædd og rein og sæl?

Systeri.

Den Kvardags Stakkar med Syndi si
seg inn i den Reinleik tøygde,
og ofte han paa si Stakkars Vis
i Kjærleik sin Vilje bøygde.

Dei mùna seg fram ein Mùn, so tidt
dei døyvde eit eggjande Ord,
og mana burt ein Illske-Tanke,
og Hemnsverk fraa seg svor.

So tidt dei gløymde sitt eigi
og Større-Kravi lydde;
so tidt dei styrkte det fagre paa Jord
og ufint og ufjelgt flydde.

Kvar Gong dei vann paa vesalt og vondt
dei klæddest i Reinleiks Skrud;
og naar dei auka Fred paa Jordi,
dei var ein Straale av Gud.

Veslemøy.

Eg bed deg vent, mi sæle Syster,
du spyrje den Spaa-Møy milde:
der inn i det ljose Rike med deg
ei Stund so gjerne eg vilde.

Systeri.

Volva ruggar sitt kvite Hovud,
sveipt i det svarte Flor;
og var du det høgste Heilagmenne,
den Bøni er for stor.

Ho ser paa deg, den høge,
med Sorgmod i Augneferd:
Lìkamen maa du av deg leggje,
fyrr inn du gange her.

Uppe i Høgheim straalar Gud
som tusund Solir um Tind;
du kunde aldri det Ljose timja, --
daa vart kjær Syster mi blind.

Uppe i Høgheim klingar Gud
som Verdi var tonande Strengir;
det minste Vék av den Allheims Samklang, --
daa vaks deg Engle-Vengir.

Det minste Vék av den Allheims Samklang
fløymande rein og rik, --
du kunde kje lenger Jordi tòla
med alt hennar Skraal og Skrik.

Veslemøy.

Aldri ber dei meg Barn til Skirsle,
og aldri stend eg Brud;
gjerne døyr eg i denne Stundi,
um eg maa skòda Gud.

Systeri.

Det ser eg i djupe Volve-Augo,
din Traad er ikkje ut-spunnin;
og aldri maa du deg ynskje løyst,
fyrr rette Dagin er runnin.

Volva.

Heil av Helferd
du heim fare;
Bòd og Ærend
du bera skal.

Vel veit du
Visdoms Vegar;
Livs Leidine
lagdest for deg.

Gjeng med Jalm
yvi Jordi Dom:
alt vert uppbrent
som inkje duger.
Heimen i Hat
og Hugsott gløder;
av øydest
i Ufred Verdi.

Men løynt og lognt
med Lidir svale
fritt ligg det fræge
Freds Rike.
Størst stend
millom store der,
ikkje Herjar
men Heimfredar,
ikkje Brennar,
men Byggjar og Bøtar,
Avlar og ikkje
Øydarvarg;
Herre heiter
høgast den,
som Lov lyder,
han lagde for seg,
og Vinnar den,
sin Vilje tvingar

og Hugen hardvikte

held i Taum.

Sæle dei spake
som sitt ofrar! --
erve dei skal
og eige Jordi.
Stor den sterkaste
stig or Duldo,
sankar sine
fraa sùd og nord,
fraa Vald vinn deim
og Velde gjev deim,
heilagt hegner
og høgt tryggjer,
Mannheim midt
i Mordheim vigjer;
alt i Kjømdi
han er for Synte;
Røyster i Audni
ropar hans Namn.

Fylg dei fredsame
fram gjenom Striden!
Einslege fer dei,
men endaa sterke.
Sæl eg deg segjer,
du Sannings-valde;
godt skal fylgje deg;
far i Fred.

Burt bleiknar Volva
i Morgonglans,
og er ikkje meir
for Syn og Sans.

Veslemøy held
kjær Syster i Hand;
lett sviv dei yvi
det ljose Land.

Sjælesong gjeng
under Kvelvar stilt;
det dreg so mjukt,
det svæver so mildt.

Sjælesong stig
under Kvelven linn;
varme fell Veslemøy
Taarir paa Kinn.

-- -- Alt løyser seg upp

i Ljos som skjelv
og Song stor
under høgan Kvelv.

Veslemøy veit ikkje
kor det er vori;
ho sigler i Sky;
ho er paa Jordi.

Ho kviler i ljosnande
Vakning blid;
fast i Hand
hev ho Syster si.

Ho kviler i linne
Vakning kurt;
Systeri ljosnar
med Smil burt.

Ljosnar med Smil
burt og kved;
stilt det syng
som or Lufti ned.

Systeri.

No maa me skiljast, kjær' vene Syster;
Morgonsol renn for deg.
No have du Fred i ditt unge Hjarta,
og sæl du vandre din Veg!

Seg det du saag i Syni di
i Høgheim og Djupe-Dike:
Verdi vinn me naar upp me gjev ho,
og Rettferd søkjer og Rike.

*

Enn heldt Veslemøy
Handi varm
fast og tett
uppunder sin Barm.

Heldt Handi fast
med bedande Ord;
daa var det Handi
til Gamle-Mor.

Gamlemor bøygd
for Sengi sìt;
daa var ho so glad,
ho av Glede grét.

"Aa, vaknar du, Veslemøy?
Aa, er det visst?
No trudde eg plent
eg hadde deg misst.

Kvit laag du og still
i Dagane sju; --
aa nei, er det visst?
aa nei, er det du?"

Mangt talar dei tvo
der yvi Sengi;
Veslemøy kviler
godt og lengi.

Og som ho att
vinn Magt og Mæle,
ho fortèl sine Synir
fagre og fæle.

Moderi stirer
paa Dotteri bleik:
"Gud Takk, at du slapp
fraa den Leik.

Heilag maa du
visseleg vera,
som ut vart vald
til so stort aa bera."

Vis-møy.

Aat Folke som sankast
av vide Bygd
fortèl ho dei Synir
fraa Hel og Høgd.

Ein Morgon styrkt
ho stend av si Seng
og til sitt vanlege
Arbeid gjeng.

Ho er den ho var;
men fredsæl Ro
ligg som ei Lysning
um henne no.

Ho er den ho var,
men ei Linne
hev lagt seg um hennar
Minne.

*

Ho fylgjer Lærdomen
mild og streng;
ho elskar den Vegen
ho stilt gjeng.

I annsame Aar
stellar ho Môri,
til dess ho henne
lyt fylgje aat Jordi.

So stullar ho einsleg,
i Framvon glad;
Venir hev ho
all stad.

Ho strider og strævar,
spinn og syr,
og hjelper og steller
Folk og Dyr.

Ruslar ved Vogge
og Sjukeseng;
hugsar og hyggjer um
alt som treng.

Men ein Ting vart tung
meir enn Von:
aa tilgjeva henne
som tok han Jon.

Ho stridde og stridde;
Viljen var rein,
men Kjøte det veike
lagde Mein.

Ho tenkte so tidt:
no er det gløymt.
Men berre so var det
djupare gøymt.

Ho tenkte: no hev eg
ned det lagt.
Men upp att det glødde
med meir Magt.

Ho stridde og stridde;
Viljen var god;
men djupt sat Syndi
i Kjøt og Blod.

Daa hjelpte Vaarherre
med Braae:
tok Jon ifraa deim
baae.

Daa hjelpte Vaarherre
med Ro:
tok Jon fraa deim baae
tvo.

*

Det var som det løyste seg
Band av Barm;
det lettna; ho vart som
so god og varm.

Veslemøy tilgav;
ho kunde no;
daa vart ho um Hjarta
so varm og god.

Ho tala til Enkja:
"lat vondt vera gløymt.
Eg ber ikkje Agg.
Det er alt som drøymt."

Enkja stilt
i Graat stod:
"no hev Gud skilt
millom oss tvo."

_________

Veslemøy eldest
fort ifraa daa;
men enno dei kann ho
paa Kyrkjeveg sjaa.

Ho studrar ofte
med Duk og Stav
til Kyrkja og helsar
Jon i hans Grav.

"Du var den fyrste
og vert den siste,
dess meir meg kjær,
av di eg deg misste.

Du var mi Sorg;
eg var di Brud;
no eig eg deg heil
og rein for Gud."

Gjerne ho lìver;
glad vil ho døy;
til Vismøy er vorti
Veslemøy.

Table of Contents

HAUGTUSSA

Til deg, du Hei og bleike Myr

Heime.

Veslemøy synsk.

Jol.

I Gjætlebakken.

I Slaatten.

Dei vil ta henne.

Det vaarar.

Sùmar i Fjelle.

Paa Skare-Kula.

Den store Strid.

I HELHEIM

Nedveg.

Myrkheim.

Nivlheim.

Uppveg.

Vis-møy.