up
adj 1. (out of bed) she's up już wstała (z łóżka) they're often up early/late często wstają wcześnie/późno we were up very late last night wczoraj siedzieliśmy do późna w nocy or do późnej nocy they were up all night w ogóle się nie kładli (spać) she was up all night waiting for them całą noc się nie kładła, czekając na nich I was still up at 2 am o drugiej nad ranem byłem jeszcze na nogach Robert isn't up yet Robert jeszcze nie wstał we arrived before anyone was up przyjechaliśmy, kiedy wszyscy jeszcze spali 2. (higher in amount, level) prices/interest rates are up (by 10%) ceny/stopy procentowe wzrosły (o 10%) numbers of students are up wzrosła liczba studentów his temperature is up 2 degrees gorączka podniosła mu się o dwa stopnie oranges/carrots are up again znowu zdrożały pomarańcze/zdrożała marchew sales are 10% up on last year sprzedaż wzrosła o 10% w porównaniu z ubiegłym rokiem I came out of the deal Ł5,000 up na tej transakcji zarobiłem 5 000 funtów 3. infml (wrong) what's up? co się dzieje? what's up with him? co mu jest? is there something up? czy coś się dzieje? there's something up na coś się zanosi, coś się święci there's something up with him/your dad coś jest z nim nie tak/coś jest nie tak z twoim ojcem what's up with the TV? co jest z telewizorem? what's up with your arm? co ci się stało or co ci jest w rękę? there's something up with the brakes coś jest nie w porządku z hamulcami there's something up with my back krzyż mi dokucza 4. (erected, affixed) the notice is up on the board ogłoszenie wisi na tablicy is the tent up? czy namiot jest rozbity? the building will be up in three months time budynek stanie w trzy miesiące how long have those curtains been up? jak długo już wiszą te zasłony? he had his hand up for five minutes przez pięć minut trzymał podniesioną rękę or rękę w górze 5. (open) he had his umbrella up miał otwarty or rozłożony parasol the hood GB of the car was up samochód miał podniesiony dach the blinds were up żaluzje były podniesione when the barrier is up you can go through kiedy barierka jest podniesiona, można przechodzić 6. (finished) 'time's up!' "kończymy!" his leave/military service is almost up jego urlop/służba wojskowa dobiega końca when the four days/months were up po upływie czterech dni/miesięcy it's all up with the government infml to już koniec tego rządu it's all up with him infml koniec z nim infml 7. (facing upwards) 'this side up' (on parcel, box) "góra" he was lying/floating face up leżał/płynął na plecach the bread landed with the buttered side up kromka chleba upadła posmarowaną stroną do góry 8. (rising) the river is up rzeka wezbrała the wind is up wiatr nasilił się his colour's up (on) nabiera kolorów his blood's up fig krew w nim zawrzała 9. (pinned up) her hair was up miała upięte wysoko włosy 10. (elated) he's up at the moment jest w świetnym nastroju 11. (being repaired) the road is up droga jest w remoncie 'Road up' (on sign) "Roboty drogowe" 12. (in upward direction) the up escalator winda (jadąca) do góry 13. (on trial) to be up before a judge stanąć przed sądem he's up for murder/fraud jest sądzony za morderstwo/oszustwo 14. (in tennis, badminton) Sport up! błąd! 15. (ready) GB infml tea up! herbata gotowa! adv 1. (high) up here/there tu/tam w górze up on the wardrobe/the top shelf/the hill na szafie/na najwyższej półce/na wzgórzu up in the tree/the clouds na drzewie/w chmurach up at the top of the house na samej górze (domu) up on top of the mountain na szczycie góry four floors up from here cztery piętra wyżej he lives ten floors up from her (on) mieszka dziesięć pięter nad nią on the second shelf up na drugiej półce od dołu I'm on my way up idę na górę I'll be right up zaraz przyjdę na górę he's on his way up to see you/to the fifth floor właśnie idzie do ciebie na górę/na piąte piętro it needs to be a bit further up (picture, shelf) trzeba to powiesić odrobinę wyżej all the way up na samą górę 2. (in or toward north) up to/in Scotland do Szkocji/w Szkocji up to Aberdeen do Aberdeen up North na północ(y) 3. GB (in or toward major centre) up in London w Londynie 4. GB (at or to university) to go up to Oxford iść do Oksfordu to be up at Oxford studiować w Oksfordzie 5. (ahead) to be four points up (on sb) mieć przewagę czterech punktów (nad kimś) she's 40-15 up (in tennis) ona prowadzi 40-15 6. (upwards) T-shirts from Ł2 up podkoszulki od dwóch funtów from (the age of) 14 up od lat 14 everyone in the company from the cleaning lady up wszyscy w firmie od sprzątaczki wzwyż 7. (at, to high status) to be up with or among the best/the leaders być wśród najlepszych/w gronie przywódców up the workers! niech żyje lud pracujący! 'up with Manchester United!' "niech żyje Manchester United!" prep 1. (at, to higher level) up the tree/a ladder na drzewie/drabinie the library is up the stairs biblioteka jest na piętrze he ran up the stairs wbiegł po schodach the road up the mountain droga na szczyt góry a spider crawled up my back pająk łaził mi po plecach the pipe runs up the front of the house rura ciągnie się wzwyż przez całą fasadę 2. (in direction) the shops are up the road sklepy są trochę dalej she lives up that road there ona mieszka trochę dalej przy tej ulicy he lives just up the road on mieszka kilka domów stąd the boathouse is further up the river hangar na łodzie znajduje się (dalej) w górę rzeki his office is up the corridor from mine jego gabinet jest dalej (za moim) w tym samym korytarzu he walked up the road singing szedł ulicą i śpiewał the car drove up the road samochód przejechał ulicą I saw him go up that road there widziałam, jak poszedł tamtą ulicą she's got water up her nose naleciało jej wody do nosa he put it up his sleeve wsunął to do rękawa 3. (at, to) GB infml he's up the pub (on) jest w pubie up above adv phr, prep phr powyżej, w górze Relig w niebie up above sth ponad czymś up against prep phr up against the wall (oparty) o ścianę fig to be up or come up against difficulties/opposition napotkać trudności/sprzeciw they're up against a very strong team za przeciwników mają bardzo silny zespół it helps to know what you are up against dobrze wiedzieć, z czym się ma do czynienia we are really up against it mamy nie lada problem up and about adv phr [be] na nogach up and down adv phr, prep phr 1. (to and fro) tam i z powrotem to walk or pace up and down chodzić tam i z powrotem he was walking up and down the garden przechadzał się po ogrodzie they travelled up and down the country zjeździli kraj wzdłuż i wszerz she's been up and down all night (in and out of bed) w nocy kilkakrotnie wstawała he's a bit up and down at the moment fig (depressed) (on) trochę podupadł na duchu (ill) (on) nienajlepiej się czuje 2. (throughout) up and down the country/region w całym kraju/regionie up and running adj phr, adv phr to be up and running [company] prosperować [project] rozwijać się [system] dobrze funkcjonować to get sth up and running rozkręcić coś infml up for prep phr he's up for election (on) kandyduje w wyborach the subject up for discussion/consideration is... temat przedstawiony do dyskusji/rozpatrzenia to... up to prep phr 1. (to particular level) do (czegoś) up to here do tego miejsca, dotąd up to there do tamtego miejsca I was up to my knees in water woda sięgała mi do kolan 2. (as many as) up to 20 people/50 dollars do 20 osób/50 dolarów up to 500 people arrive every day codziennie przyjeżdża do pięciuset osób reduction of up to 50% obniżka sięgająca 50% tax on profits of up to Ł150,000 podatek od zysków do 150 tysięcy funtów to work for up to 12 hours a day pracować do dwunastu godzin dziennie a hotel for up to 500 people hotel przyjmujący do 500 gości 3. (until) do (czegoś) up to 1964 do 1964 roku up to 10.30 pm do wpół do jedenastej wieczorem up to now do tej pory, dotąd up to chapter two do rozdziału drugiego 4. (good enough for) I'm not up to it (not capable) to przekracza moje możliwości (not well enough) to ponad moje siły I'm not up to going to London/going back to work nie czuję się na siłach, żeby jechać do Londynu/wrócić do pracy I'm not up to writing a book nie potrafię napisać książki the play wasn't up to much sztuka nie była wiele warta this piece of work wasn't up to your usual standard tym razem gorzej się spisałeś 5. (expressing responsibility) it's up to you/her to make the next move następny krok należy do ciebie/do niej 'shall I leave?' - 'it's up to you' "mam wyjść?" - "jak chcesz" if it were up to me/him gdyby to zależało ode mnie/od niego 6. (doing) what is he up to? co on robi? what are those children up to? co te dzieci kombinują? infml they're up to something oni coś szykują infml vt (prp, pt, pp -pp-) (increase) podn|ieść, -osić [price, interest rate, wages] vi (prp, pt, pp -pp-) infml he upped and left/hit him wstał i wyszedł/uderzył go she upped and married someone else wzięła i wyszła za mąż za innego infml the company is on the up and up firma coraz lepiej prosperuje to be one up on sb mieć nad kimś przewagę być o oczko lepszym od kogoś infml to be up for it infml być gotowym na wszystko the ups and downs wzloty i upadki (of sth czegoś) to be (well) up on sth znać się (dobrze) na czymś [art, history] dobrze się w czymś orientować [news, developments, changes] up yours! vinfml goń się! vinfml