PR
n 1. public relations
2. proportional representation
3. US Post = Puerto Rico
4. US offensive = Puerto Rican
n Pol przedstawicielstwo
n proporcjonalne
to be elected by proportional representation zostać wybranym w głosowaniu proporcjonalnym
npl public relations plt inv
modif [manager, department, firm] zajmujący się public relations
PRO
n 1. public relations officer
2. Public Records Office
n państwowe archiwa
n pl notarialne
n specjalist|a m, -ka f od public relations
Pr
n = prince
Prague
prn Praga f
modif praski
Pre-Raphaelite
n prerafaelita m
adj [style, painting, painter] prerafaelicki
[face, look] jak z malarstwa prerafaelickiego
Presbyterian
n prezbiterian|in m, -ka f
adj prezbiteriański
Presbyterianism
n prezbiterianizm m
President of the Board of Trade
n GB = minister m handlu
Presidents' Day
n US dzień urodzin Jerzego Waszyngtona, obchodzony w trzeci poniedziałek lutego
Press Association
n the Press Association brytyjska agencja f prasowa
Prestel
n GB Telcom pierwszy na świecie system wideotekstu
Pretoria
prn Pretoria f
Priam
prn Mythol Priam m
Primus
n (also Primus stove) prymus m
Prince Edward Island
prn Wyspa f Księcia Edwarda
Print
n głowica f wirująca
modif daisy wheel printer drukarka z wirującą głowicą
Privy Council
n GB Tajna Rada f Królewska
Privy Councillor
n GB członek m Tajnej Rady Królewskiej
Probate Registry
n GB Jur = urząd mspadkowy
Procrustean
adj Mythol prokrustowy
fig [measures, solution] drakoński
Prod
n GB infml offensive protestant m, -ka f
Prof
= professor (title) prof.
Prometheus
prn Prometeusz m
Promised Land
n the Promised Land Ziemia f Obiecana also fig
Proms
npl koncerty m pl promenadowe (w londyńskiej Royal Albert Hall)
Prophet
n Relig the Prophet (Mohammed) Prorok m
the Prophets Bible Księgi Prorockie
Prot
n infml offensive = Protestant protestant m, -ka f
Protestant
n protestant m, -ka f
adj protestancki
Protestantism
n protestantyzm m
Provencal
n
1. (native) Prowansal|czyk m, -ka f
2. Ling (język m) prowansalski m
adj prowansalski
Provence
prn Prowansja f
Provisional
n członek m radykalnego skrzydła IRA
Provisional IRA
n radykalne skrzydło
n IRA (IRA-Tymczasowa)
Provo
n infml = Provisional
Prozac
n Pharm Prozac m
Prussia
prn Prusy plt
East Prussia Prusy Wschodnie
Prussian
n
1. (person) Prusa|k m, -czka f
(ancient) Prus m
the Prussians (ancient tribe) Prusowie plt
2. Ling (język m) pruski m
adj (German) pruski
prusacki pej
Hist, Ling pruski
Prussian acid
n kwas m pruski
Prussian blue
n błękit m pruski
practicability
n
1. (feasibility) (of plan, task) wykonalność f
(of idea, proposal) realność f
(of legislation) możliwość f wprowadzenia w życie
2. (of roads) przejezdność f
practicable
adj
1. (feasible) [plan, task] wykonalny
[idea, proposal] do zrealizowania
as far as is practicable na tyle, na ile to możliwe
2. (passable) [road] przejezdny
practical
n (exam) egzamin m praktyczny
(lesson) zajęcia plt praktyczne
adj
1. (not theoretical, concrete) praktyczny
his discovery has no practical use jego odkrycie nie ma żadnego zastosowania w praktyce
for or to all practical purposes praktycznie, faktycznie
in practical terms w praktyce
2. (functional) [clothes, shoes, furniture, equipment] praktyczny
white isn't a very practical colour kolor biały nie jest zbyt praktyczny
3. [person] (sensible) praktyczny
(with hands) sprawny manualnie
at least somebody has a practical mind przynajmniej jedna osoba potrafi myśleć praktycznie
4. (feasible) [plan] wykonalny
[idea, method] możliwy do zastosowania w praktyce
5. (virtual) it's a practical certainty that... jest w zasadzie pewne, że...
practical disaster niemal katastrofa
practical joke
n psikus m, figiel m
practical joker
n kawalarz m, dowcipni|ś m, -sia f
practical nurse
n pielęgniarka f
practicality
n
1. (of person, clothes) praktyczność f
(of equipment) funkcjonalność f
2. (of project) wykonalność f
(of idea) realność f
practicalities npl strona f praktyczna
practically
adv
1. (almost, virtually) właściwie, niemal
2. (in a sensible way) [consider, think] praktycznie, w sposób praktyczny
[say] roztropnie, z sensem
practicalness
n = practicality I
practice
n
1. (opposed to theory) praktyka f
to put sth into practice zastosować coś w praktyce
in practice w praktyce, w rzeczywistości
2. (exercises) ćwiczenia n pl
(experience) praktyka f
(proficiency) wprawa f
(in sport) forma f
she is doing her piano practice teraz ćwiczy na pianinie
you need more practice musisz więcej ćwiczyć
it's just a matter of practice to kwestia praktyki or wprawy
to have had practice in or at sth/in or at doing sth mieć doświadczenie w czymś/w robieniu czegoś
to be in practice mieć wprawę
Sport być w formie
to be out of practice stracić formę
3. (meeting) (for music, drama) próba f
(for sport) trening m
a choir practice próba chóru
a hockey/football practice trening hokejowy/piłkarski
4. (procedure) zwyczaj m
a standard/common practice przyjęty/powszechny sposób postępowania
against normal practice wbrew panującym zwyczajom
business practice sposób prowadzenia interesów
5. (habit) zwyczaj m
my usual practice is to do sth mam zwyczaj coś robić
to make a practice of doing sth, to make it a practice to do sth regularnie coś robić
as is my usual practice jak to mam w zwyczaju
6. (custom) obyczaj m
the practice of doing sth obyczaj robienia czegoś
they make a practice of doing sth, they make it a practice to do sth mają obyczaj robienia czegoś
religious beliefs and practices wierzenia i praktyki religijne
7. (of doctor, lawyer) (work) praktyka f
(place) Med gabinet m
Jur kancelaria f
to have a practice in London mieć gabinet or praktykę/kancelarię w Londynie
to set up in or go into practice rozpocząć praktykę
he is no longer in practice już nie prowadzi praktyki/nie ma kancelarii
she has a profitable/large practice ona ma dochodową/rozległą praktykę
modif [exam, test, run] próbny
[flight] treningowy
vt, vi US = practise
practice makes perfect Prov ćwiczenie czyni mistrza
GB zob. practise
practice run
n próba f
practice teacher
n US nauczyciel stażysta m, nauczycielka stażystka f
practiced
adj US = practised
GB zob. practised
practicing
adj US = practising
GB zob. practising
practise
US vt
1. (work on) prze|ćwiczyć [dance, song, serve]
wprawi|ć, -ać się w (czymś) [English]
przepowi|edzieć, -adać [speech]
z|robić próbę (czegoś) [play, performance]
to practise one's scales ćwiczyć gamy
to practise the piano grać wprawki na fortepianie
she's practising what to say to him przepowiada sobie, co ma mu powiedzieć
I practised my English on him wypróbowałem na nim swoją angielszczyznę
2. (use) wypraktykow|ać, -ywać, za|stosować [method, form]
zachow|ać, -ywać [patience, tolerance, restraint]
za|stosować [torture]
we have to practise economy musimy być oszczędni
to practise deceit on sb oszukać kogoś
3. (do as custom) wyznawać [religion, one's belief]
praktykować [custom, habit]
uprawiać [magic, sport]
he practises vegetarianism/Buddhism on jest wegetarianinem/wyznawcą buddyzmu
4. (follow a profession) to practise medicine/law być lekarzem/prawnikiem
vi
1. (train) [musician, dancer] ćwiczyć
[sportsperson] trenować
(for play, concert) przygotowywać się
to practise for a match/concert przygotowywać się do meczu/koncertu
2. [doctor, lawyer] praktykować
to practise as a doctor/lawyer praktykować jako lekarz/prawnik
to practise what one preaches potwierdzać słowa czynem, być w zgodzie z własnymi przekonaniami
practised
US adj
1. [doctor, teacher, nurse] doświadczony
[player] wprawny
[liar, cheat] przebiegły
to be (well)-practised in sth mieć w czymś (dużą) wprawę
2. [ear, eye, movement] wprawny
[grace, performance] wyćwiczony
[leer, smile, grace] sztuczny, wystudiowany
practising
US adj [Christian, Muslim, doctor, lawyer] praktykujący
[pacifist, homosexual] aktywny
practitioner
n
1. (of profession) medical practitioner lekarz
dental practitioner dentysta
legal practitioner prawnik
2. (of belief) wyznaw|ca m, -czyni f
a practitioner of poetry/acupuncture parający się poezją/akupunkturą
praesidium
n = presidium
praetorian
adj pretoriański
the Praetorian Guard gwardia pretoriańska also fig
pragmatic
adj
1. pragmatyczny
2. Philos pragmatystyczny
pragmatical
adj Philos pragmatystyczny
pragmatically
adv pragmatycznie
pragmatics
n (+ v sg)
1. Ling pragmatyka f
2. (of scheme, situation) strona f praktyczna (of sth czegoś)
pragmatism
n pragmatyzm m
pragmatist
n pragmatyk m
Philos pragmatysta m
prairie
n preria f
prairie chicken
n US Zool cietrzew m preriowy
prairie dog
n piesek m preriowy, nieświszczuk m
prairie oyster
n US
1. infml (drink) koktajl z żółtkiem i przyprawami, środek na przepicie
2. Culin prairie oysters (testicles) gotowane jądra n pl cielęce
prairie schooner
n wóz m pionierów Dzikiego Zachodu
prairie wolf
n US kojot m
praise
n
1. pochwała f (for sth/for doing sth za coś/za zrobienie czegoś)
to be full of praise for sb/sth nie szczędzić komuś/czemuś pochwał, być pełnym uznania dla kogoś/czegoś
I've nothing but praise for him złego słowa nie mogę o nim powiedzieć
to be loud in one's praise or praises of sb/sth sławić kogoś/coś
to heap praise on sb obsypywać kogoś pochwałami
to speak in praise of sb wystąpić z mową pochwalną na cześć kogoś
beyond praise godny najwyższego uznania
worthy of praise godny pochwały
faint praise zdawkowa pochwała
high praise najwyższa pochwała
that's praise indeed coming from her w jej ustach to prawdziwa pochwała
2. Relig chwała f, cześć f
songs of praise pieśni pochwalne
let us give praise unto the Lord chwalmy Pana
praise be! dat chwała or dzięki Bogu!
vt
1. po|chwalić, wychwalać [person, book, achievement]
to praise sb for sth/for doing sth chwalić kogoś za coś/za zrobienie czegoś
he cannot praise her too highly nie może się jej nachwalić
to praise sb/sth to the skies wychwalać kogoś/coś pod niebiosa
to sing sb's praises wygłaszać peany na cześć kogoś
2. Relig wysławiać, chwalić [God] (for sth za coś)
praise the Lord! (as interjection) Bogu niech będą dzięki!
praiseworthiness
n (of deed) chwalebność f
all agreed on the praiseworthiness of the plan wszyscy byli zgodni co do tego, że plan zasługuje na uznanie
praiseworthy
adj [person, performance] godny pochwały or uznania
[deed, effort] chwalebny
praline
n masa f migdałowa (do nadziewania pomadek)
pram
n GB wózek m dziecięcy
prance
vi
1. [horse, child] bryk|nąć, -ać
[person] (gaily) podskakiwać
to prance in/out [person] wkroczyć/wyjść tanecznym krokiem
2. pej to prance around (smugly) paradować
he comes prancing in at any time he chooses przychodzi jak gdyby nigdy nic, kiedy mu się podoba
prang
GB infml dat
n kraksa f
vt rozbić [car]
(slightly) stuknąć infml
prank
n figiel m, psikus m
to play a prank on sb spłatać komuś figla, zrobić komuś psikusa
prankster
n wesołek m, dowcipni|ś m, -sia f
praseodymium
n prazeodym m
prat
n GB vinfml palant m infml offensive
prate
vi dat (also prate on) ględzić infml (about sth o czymś)
pratfall
n vinfml
1. (fall) to take a pratfall wywinąć orła infml
2. fig kompromitacja f
wpadka f infml
prattle
n paplanina n
(of children) szczebiot m
vi [adult] paplać
[child] szczebiotać
to prattle on about sth paplać bez końca o czymś
prawn
n krewetka f
modif [salad] z krewetek, krewetkowy
[sandwich] z krewetkami
prawn cocktail koktajl z krewetek
prawn cracker prażynka krewetkowa
pray
adv arch or iron pray be seated proszę spocząć fml
and what, pray (tell), is the meaning of that? bądź łaskaw wyjaśnić, co to właściwie znaczy?
pray silence for his lordship (in court) proszę o ciszę dla wysokiego sądu
vt
1. to pray God's forgiveness, to pray God for forgiveness modlić się do Boga o przebaczenie
I pray that he's all right modlę się, żeby nic mu się nie stało
2. arch (request) błagać (for sth o coś)
to pray sb (to) do sth błagać kogoś, żeby coś zrobił
vi po|modlić się
to pray (to God) for peace/forgiveness modlić się (do Boga) o pokój/wybaczenie
to pray for sb/sb's soul modlić się za kogoś/za duszę kogoś
to pray for rain/fair weather modlić się o deszcz/o ładną pogodę
he's past praying for hum jemu już nic nie pomoże
prayer
n
1. Relig (activity) modlitwa f
modły plt liter
to be at prayer or at one's prayers modlić się
2. (words) modlitwa f
a prayer for the deceased modlitwa za zmarłych
a prayer for peace modlitwa o pokój
to say a prayer odmówić modlitwę, zmówić pacierz
to say one's prayers modlić się
you are in my prayers modlę się za ciebie
my prayers were answered moje modlitwy zostały wysłuchane also fig
the Book of Common Prayer Księga wspólnej modlitwy (podstawowa księga liturgiczna anglikanizmu)
3. (wish, hope) gorące pragnienie n
my one prayer is that he comes back pragnę tylko, żeby wrócił
prayers npl modły plt, modlitwa f
(service) nabożeństwo n
to be late for prayers spóźnić się na modlitwę
modif Relig [group, meeting] modlitewny
not to have a prayer nie mieć najmniejszej szansy
she hasn't got a prayer of winning nie ma najmniejszej szansy na zwycięstwo
on a wing and a prayer z Bożą pomocą, cudem
prayer beads
npl różaniec m
prayer book
n modlitewnik m, książeczka f do nabożeństwa
the Prayer Book modlitewnik kościoła anglikańskiego
prayer mat
n = prayer rug
prayer rug
n dywanik m modlitewny
prayer shawl
n tałes m
prayer wheel
n młyn m modlitewny, koło
n modlitewne (w lamaizmie)
praying
n modły plt
adj modlący się, rozmodlony
praying mantis
n modliszka f
pre-Christian
adj przedchrześcijański
pre-Columbian
adj przedkolumbijski, prekolumbijski
pre-eclampsia
n Med stan m przedrzucawkowy
pre-embryo
n preembrion m, wczesny zarodek m ludzki
pre-eminence
n wysoka pozycja f, prymat m
pre-eminent
adj
1. (distinguished) [celebrity, scientist] wybitny
2. (leading) [company, nation] przodujący
pre-eminently
adv
1. (highly) [successful, distinguished] szczególnie
2. (above all) nade wszystko, przede wszystkim
pre-empt
vt
1. (anticipate) uprzedz|ić, -ać [question, decision, move, person]
2. (thwart) udaremni|ć, -ać [action, plan]
3. Jur (appropriate) naby|ć, -wać w drodze pierwokupu [building, land]
pre-emption
n
1. (preventing) udaremnienie n
2. Jur pierwokup m
modif Jur pre-emption right prawo pierwokupu
pre-emptive
adj
1. Jur pre-emptive right prawo pierwokupu
pre-emptive purchase nabycie w drodze pierwokupu
2. Mil [attack, strike] wyprzedzający
3. Games (in bridge) [bid] blokujący
pre-establish
vt ustali|ć, -ać wcześniej [plan]
pre-exist
vt istnieć przed (kimś/czymś)
vi [situation, phenomenon] istnieć or występować uprzednio
[person] żyć wcześniej
[soul] istnieć wcześniej
pre-existing prp adj istniejący uprzednio
a pre-existing medical condition wcześniejsze schorzenie
pre-existence
n (of phenomenon) uprzednie występowanie n
(of person) poprzednie życie n
(of soul) Philos preegzystencja f
pre-existent
adj uprzedni, istniejący uprzednio
pre-ignition
n przedwczesny zapłon m
pre-match
n przedmecz m
pre-op infml
n zabiegi m pl przedoperacyjne
adj = preoperative
pre-plan
vt (prp, pt, pp -nn-) za|planować wstępnie
pre-soak
vt na|moczyć [washing]
pre-tax
adj brutto, przed opodatkowaniem
a pre-tax profit of Ł3m zysk w wysokości 3 mln funtów brutto
preach
vt
1. Relig wygł|osić, -aszać [sermon]
głosić [the Word of God]
to preach the Gospel głosić ewangelię
2. fig (advocate) propagować [pacifism, tolerance, virtue]
to preach that... głosić, że...
vi
1. Relig wygł|osić, -aszać kazanie (on or about sth o czymś, na temat czegoś)
to preach to sb wygłosić kazanie (skierowane) do kogoś
2. fig pej prawić kazania (to or at sb komuś)
to preach to the converted wyważać otwarte drzwi
practise
preacher
n
1. (one who preaches) kaznodzieja m
fig głosiciel m, -ka f, propagator m, -ka f (of sth czegoś)
2. US (minister) pastor m
preachify
vi infml pej rozprawiać, perorować (about sth na temat czegoś)
preachy
adj [person] lubiący prawić morały
[speech] moralizatorski
preamble
n fml (to book, lecture) wstęp m (to sth do czegoś)
(to document, statute) preambuła f (to sth czegoś, do czegoś)
arenga f ra
preamplifier
n przedwzmacniacz m
prearrange
vt przygotow|ać, -ywać, za|planować [revolt, strike]
ustal|ić, -ać [time, place]
prearranged pp adj [signal] umówiony
[time, place] ustalony
[visit] zaplanowany
at a prearranged signal na umówiony sygnał
prebend
n prebenda f
prebendary
n prebendariusz m, prebendarz m
precancerous
adj przedrakowy
precarious
adj [bridge, crossing] niebezpieczny
[position, grip, peace] niepewny
to earn a precarious living nie mieć stałych dochodów
the vase looks a bit precarious up there wazon może w każdej chwili stamtąd spaść
precariously
adv [live, exist] będąc niepewnym jutra
[walk, drive, hang] niepewnie
to be precariously balanced znajdować się w chwiejnej równowadze
precast
adj [beam, block] prefabrykowany
precast concrete element betonowy prefabrykowany
precaution
n zabezpieczenie n (against sth na wypadek czegoś)
she took these pills as a precaution against malaria brała te tabletki dla ochrony przed malarią
fire/flood precautions środki zapobiegawcze or ostrożności na wypadek pożaru/powodzi
to take precautions (to ensure/avoid sth) przedsięwziąć środki ostrożności (żeby zapewnić coś/uniknąć czegoś)
to take the precaution of doing sth zrobić coś na wszelki wypadek
precautionary
adj zapobiegawczy
precautionary measures środki zapobiegawcze or ostrożności
precede
vt
1. (in time) [event] poprzedz|ić, -ać
the visit was preceded by months of preparation wizytę poprzedziły wielomiesięczne przygotowania
dismissal must be preceded by a warning zwolnienie musi być poprzedzone ostrzeżeniem
to precede a speech with a few words of thanks na początku przemówienia wygłosić kilka słów podziękowania
to precede sb as president być poprzednikiem kogoś na stanowisku prezydenta
2. (in space) [person] iść przed (kimś/czymś)
[vehicle] jechać przed (kimś/czymś)
the King was preceded by his courtiers przed królem szli dworzanie
he preceded them into the dining room wszedł przed nimi do jadalni
3. (outrank) stać wyżej od (kogoś/czegoś)
precedence
n pierwszeństwo n
to take or have precedence over sb/sth mieć pierwszeństwo przed kimś/czymś, być ważniejszym od kogoś/czegoś
to give precedence to sb/sth przyznać komuś/czemuś pierwszeństwo
in order of precedence zgodnie z hierarchią ważności
precedent
n precedens m
legal precedent precedens sądowy
to set a precedent stworzyć precedens
to break with precedent zerwać z tradycją
without precedent bez precedensu, bezprecedensowy
preceding
adj poprzedni
precept
n zasada f, nakaz m
preceptor
n
1. arch (teacher) preceptor m dat or hum
2. US Univ nauczyciel m akademicki
precinct
n
1. GB (also shopping precinct) pasaż m handlowy (zamknięty dla ruchu kołowego)
2. GB (also pedestrian precinct) strefa f zamknięta dla ruchu kołowego
3. US Admin (electoral) okręg m
(police) dystrykt m
4. US (police station) = komisariat m
precincts npl (surrounding area) tereny m pl przyległe, otoczenie n
within or in the precincts of sth na terenie czegoś
modif US [police station] = dzielnicowy precinct captain dzielnicowy
precinct worker Pol aktywista agitujący w okręgu wyborczym
precious
n (as endearment) skarb m
come here, precious przyjdź tu, skarbie
adj
1. (valuable) [jewel, object] cenny, drogocenny
we lost precious time straciliśmy cenny czas
2. (held dear) [person, memento] drogi, najdroższy
[memory] drogi, tkliwy
to be precious to sb być szczególnie cennym dla kogoś, być drogim komuś
3. infml iron (beloved) ukochany
your precious son twój ukochany synalek iron
4. pej (affected) [person, style] afektowany, pretensjonalny
adv infml (very) precious little time/sense bardzo mało or niewiele czasu/sensu
precious few cars/solutions bardzo mało or niewiele samochodów/rozwiązań
precious metal
n metal m szlachetny
precious stone
n kamień m szlachetny
preciousness
n
1. (value) cenność f, drogocenność f
2. (affectedness) afektacja f, pretensjonalność f
precipice
n urwisko n
przepaść f also fig
at the edge of the precipice nad przepaścią also fig
to stand on the precipice of economic collapse fig znaleźć się na skraju katastrofy ekonomicznej
precipitance
n fml (wielki) pośpiech m
(thoughtless haste) pochopność f
precipitant
n Chem środek m or odczynnik m strącający
adj fml pośpieszny
(rash) pochopny
precipitate
/pri'sipitt/ n Chem osad m (wytrącony), strąt m
/pri'sipitt/ adj (hasty) [action] pośpieszny
[departure, exit] nagły
(rash) [decision] pochopny
let us not be precipitate nie działajmy pochopnie
/pri'sipiteit/ vt
1. fml (bring about, hasten) przyśpiesz|yć, -ać, doprowadz|ić, -ać do (czegoś) [crisis, event]
his downfall was precipitated by these events wydarzenia te przyśpieszyły jego upadek
2. fml (hurl) zrzuc|ić, -ać, wyrzuc|ić, -ać
the impact precipitated him through the windscreen siła uderzenia wyrzuciła go przez przednią szybę
I was precipitated into making a decision byłem zmuszony podjąć decyzję
3. Chem wytrąc|ić, -ać, strąc|ić, -ać [substance]
4. Meteorol s|kondensować [vapour]
/pri'sipiteit/ vi
1. Chem wytrąc|ić, -ać się, strąc|ić, -ać się
2. Meteorol s|kondensować się
precipitately
adv fml pośpiesznie
(over-quickly) pochopnie
precipitation
n
1. Meteorol opady m pl atmosferyczne
there is little precipitation in the Sahara na Saharze rzadko występują opady atmosferyczne
2. Chem strącanie (się) n, wytrącanie (się) n
3. fml (haste) (nadmierny) pośpiech m
precipitous
adj
1. fml (steep) [cliff] urwisty
[path, steps] stromy
2. (hasty) = precipitate II
precipitously
adv [drop, rise] stromo
precis
n streszczenie n
vt stre|ścić, -szczać [text, speech]
precise
adj
1. (exact) [calculations, measurement, sum, meaning, detail] dokładny
[definition, measurements] precyzyjny
can you be more precise? czy mógłbyś to sprecyzować?
there were about 60 people, 59 to be precise było około 60 osób, a ściśle(j) mówiąc 59
at that precise moment/spot dokładnie w tym momencie/miejscu, właśnie w tym momencie/miejscu
2. (meticulous) [person] skrupulatny, precyzyjny
precisely
adv
1. (exactly) dokładnie
at two o'clock precisely dokładnie o drugiej
she was chosen precisely because of that właśnie dlatego ją wybrano
that's precisely why właśnie dlatego
'you mean you'll resign?' - 'precisely!' "czy to znaczy, że podasz się do dymisji?" - "no właśnie!"
2. (accurately) [describe, recount] dokładnie, szczegółowo
[measure, define] precyzyjnie
preciseness
n precyzja f
precision
n precyzja f, dokładność f
with precision z precyzją, precyzyjnie, dokładnie
with clockwork precision z jubilerską precyzją
modif [instrument, tool, engineering] precyzyjny
precision landing lądowanie precyzyjne
precision timing synchronizacja
precision bombing
n bombardowanie
n precyzyjne
preclude
vt wyklucz|yć, -ać [possibility]
uniemożliwi|ć, -ać [action, involvement]
to preclude sb (from) doing sth uniemożliwić komuś zrobienie czegoś
precocious
adj [ability, talent] wcześnie rozwinięty
[age] młody
a precocious child nad wiek rozwinięte dziecko
precociously
adv [bright, gifted] nad wiek
at a precociously young age w bardzo młodym wieku
precociousness
n wczesny rozwój m
precocity
n = precociousness
precognition
n przeczucie n
Psych przedwiedza f, prekognicja f
precombustion
n spalanie n w komorze wstępnej
modif precombustion chamber komora wstępna or spalania wstępnego
preconceived
adj [idea, notion] przyjęty z góry
preconception
n z góry przyjęty osąd m (about sb/sth na temat kogoś/czegoś)
(negative) uprzedzenie n (about sb/sth co do kogoś/czegoś)
preconcerted
adj [plan, meeting] zaplanowany
[signal] umówiony
precondition
n konieczny warunek m (of sth czegoś)
vt Psych uwarunkow|ać, -ywać
to precondition sb to do sth wykształcić w kimś odruch robienia czegoś
precook
vt u|gotować wcześniej
precooked pp adj (prepared at home) ugotowany wcześniej
(from supermarket) gotowy do podgrzania
precool
vt schł|odzić, -adzać
precursor
n (person) prekursor m, -ka f
(first model) prototyp m, pierwowzór m (of sth czegoś)
(sign) zwiastun m (of sth czegoś)
(prelude) wstęp m (to or of sth do czegoś)
precursory
adj [remark] wstępny
[taste, glimpse] pierwszy
predate
vt
1. (put earlier date on) antydatować, opat|rzyć, -rywać wcześniejszą datą [document, cheque]
2. (occur before) poprzedz|ić, -ać [event, discovery]
this building predates the temple (by fifty years) ten budynek jest starszy od świątyni (o pięćdziesiąt lat)
predator
n
1. (animal) drapieżnik m
2. fig (person) sęp m fig
Comm (also predator company) "drapieżca" m (próbujący tanio przejąć inne firmy)
predatory
adj
1. [animal] drapieżny
predatory instinct/habits instynkt/obyczaje drapieżcy
2. [attack, raid, gang] grabieżczy, łupieski
Comm [consortium, company] próbujący przejąć mniejsze firmy
predatory competition
n Comm nieuczciwa konkurencja f
predatory pricing
n Comm dumping m, ceny f pl dumpingowe
predatory stake
n Fin udział m pozwalający na przejęcie spółki
predecease
vt fml Jur umrzeć wcześniej od (kogoś)
predecessor
n (person) poprzedni|k m, -czka f
this plan is no better than its predecessors ten plan nie jest lepszy od poprzednich
predestination
n przeznaczenie n
predestynacja f fml
predestine
vt [God, fate] przesądz|ić, -ać o (czymś) [success, failure]
youths predestined to an early death młodzi ludzie, którym pisana (jest) wczesna śmierć
he believed himself (to be) predestined to be a great leader uważał, że jest mu przeznaczone zostać wielkim przywódcą
it must have been predestined that we should meet again musiało być nam przeznaczone spotkać się znowu
predetermination
n
1. (of outcome) ustalenie n z góry
2. Philos predeterminacja f
predetermine
vt
1. (decide, arrange) określ|ić, -ać z góry [behaviour, costs, features]
ustal|ić, -ać zawczasu [plan, signal]
at a predetermined time o wcześniej ustalonej porze
2. Philos predeterminować
predicable
adj Philos orzekalny, predykabilny
predicament
n kłopotliwe położenie n
financial predicament trudna sytuacja finansowa
to find oneself in a predicament znaleźć się w kłopotliwym położeniu
to help sb out of his/her predicament pomóc komuś wyjść z kłopotliwej sytuacji
predicate
/'predikt/ n
1. Ling orzeczenie n
2. Philos predykat m
/'predikt/ adj
1. Ling, Philos predykatywny
2. Math predicate calculus rachunek predykatów
/'predikeit/ vt
1. (assert) głosić [theory]
to predicate that... twierdzić or orzec or głosić, że...
2. Philos orze|c, -kać
to predicate sth of sb/sth orzec coś o kimś/czymś
3. (base) op|rzeć, -ierać (on sth na czymś)
4. (have as condition) to be predicated on sth pociągać za sobą coś
predicative
adj Ling predykatywny
predicatively
adv Ling [use] w funkcji predykatywnej
predict
vt (foresee) przewi|dzieć, -dywać [future, event]
(foretell) przepowi|edzieć, -adać [future, event]
to predict how/when... przewidzieć or przepowiedzieć, jak/kiedy...
who could have predicted that... któż mógł przewidzieć, że...
oil prices are predicted to fall przewiduje się, że ceny ropy spadną
predictability
n (of event, phenomenon) przewidywalność f, możność f przewidzenia (of sth czegoś)
he appreciates their predictability (of people) ceni sobie to, że zawsze wie, czego może się po nich spodziewać
predictable
adj [result, behaviour] przewidywalny, (łatwy) do przewidzenia
he got drunk - that was predictable upił się, jak było do przewidzenia
you're so predictable zawsze wiadomo, czego można się po tobie spodziewać
predictably
adv jak można się (było) spodziewać
predictably, nobody came jak można się było spodziewać, nikt nie przyszedł
prediction
n
1. (act) przewidywanie n (about sth co do czegoś)
Comm prognozowanie n
2. (forecast) przewidywanie n (of sth czegoś)
(prophecy) przepowiednia f
Comm prognoza f
to make a prediction about sth przepowiadać coś
a prediction that inflation will fall prognoza spadku inflacji
predictive
adj [sayings, writings] proroczy
predigested
adj poddany wstępnemu trawieniu pozaustrojowemu
predilection
n upodobanie n, pociąg m
to have a predilection for sth mieć upodobanie or pociąg do czegoś
predispose
vt
1. (to job, profession) predysponować fml (to or towards sth do czegoś)
(to person) uspos|obić, -abiać (to or towards sb do kogoś)
(to laughter) nastr|oić, -ajać (to sth do czegoś)
to be predisposed to sth mieć skłonność do czegoś
2. (make liable) u|czynić podatnym (to sth na coś)
to be predisposed to sth mieć skłonności do czegoś, być podatnym na coś [illness]
predisposition
n (liability) skłonność f (to sth do czegoś)
a predisposition to do sth skłonność do robienia czegoś
predominance
n przewaga f (of sth czegoś)
the predominance of one group over another przewaga jednej grupy nad drugą
predominant
adj dominujący, przeważający
to become predominant zacząć dominować or przeważać
predominantly
adv w przeważającej mierze, głównie
predominate
vi
1. (prevail) przeważ|yć, -ać, dominować (over sth nad czymś)
2. (rise high) górować, dominować (over sth nad czymś)
preemie
n (also premie) US infml wcześniak m
preen
vt czyścić [feathers]
vi [bird] czyścić piórka
vr to preen oneself [bird] czyścić or muskać sobie piórka
[person] odszykow|ać, -ywać się infml
to preen oneself on sth/on doing sth obnosić się dumnie z czymś/z powodu zrobienia czegoś
prefab
n dom m z prefabrykatów
adj prefabrykowany
prefabricate
vt prefabrykować, wy|budować z prefabrykatów
prefabrication
n prefabrykacja f
preface
n (to speech) wstęp m (to sth do czegoś)
(to book) przedmowa f, wstęp m (to sth do czegoś)
(to event) prolog m (to sth czegoś)
vt opat|rzyć, -rywać przedmową [book]
she prefaced the collection with a short biography na wstępie zbiorku zamieściła krótką biografię
he prefaced his lecture with an apology for being late na początku wykładu przeprosił za spóźnienie
I would like to preface my remarks with a word of thanks na wstępie chciałbym w kilku słowach podziękować
prefaded
adj [cloth, jeans] fabrycznie odbarwiony
prefatory
adj [remarks] wstępny
[pages] pierwszy
prefect
n
1. GB Sch uczeń starszej klasy odpowiedzialny za dyscyplinę
2. Pol (in France) prefekt m
prefecture
n Pol (in France) prefektura f
prefer
vt (prp, pt, pp -rr-)
1. (like better) woleć
preferować fml
what do you prefer? co wolisz?, które wolisz?
to prefer sth to sth woleć coś od czegoś, woleć coś niż coś
I prefer cats to dogs wolę koty od psów
I prefer reading to watching TV wolę czytać niż oglądać telewizję
I prefer to live alone wolę mieszkać sam
I'd prefer to stay at home wolałbym zostać w domu
I prefer to walk rather than to take the bus wolę iść na piechotę niż jechać autobusem
to prefer sb to do/not to do sth woleć, żeby ktoś coś zrobił/żeby ktoś czegoś nie robił
they prefer that it should not be discussed wolą, żeby o tym nie mówić
I'd prefer it if you didn't smoke wolałbym, żebyś nie palił
2. Jur to prefer charges wn|ieść, -osić oskarżenie
to prefer charges against sb stawiać zarzuty komuś
3. (appoint) mianować
(promote) awansować
to prefer sb to a post mianować/awansować kogoś na (jakieś) stanowisko
preferred pp adj
1. (favourite) [method, option, solution] preferowany fml
his preferred candidate popierany przez niego kandydat
2. (preferential) [creditor] uprzywilejowany
Fin preferred stock akcje uprzywilejowane
preferable
adj (better) lepszy (to sth od czegoś, niż coś)
(more desirable) bardziej pożądany (to sth od czegoś, niż coś)
I find novels preferable to poetry wolę powieści od poezji, przedkładam powieści nad poezję
preferably
adv najlepiej
do it soon, preferably today zrób to szybko, najlepiej dziś
preference
n
1. (liking, choice) preferencja f fml
I have no particular preference nie mam szczególnych preferencji
to have a preference for sth woleć coś
my preference would be for a middle-of-the-road policy wybrałbym politykę środka
in order of preference w kolejności od najulubieńszego
I would walk in preference to waiting for the bus wolałbym iść na piechotę, zamiast czekać na autobus
2. (priority) pierwszeństwo n
to give preference to sb (over sb) dawać komuś pierwszeństwo (przed kimś)
preference shares
npl GB Fin akcje f pl uprzywilejowane
preferential
adj
1. [treatment] w sposób uprzywilejowany
to give preferential treatment to sb/sth potraktować kogoś/coś w sposób uprzywilejowany
2. Econ, Fin [tariff, trade terms] preferencyjny
preferentially
adv w sposób uprzywilejowany
preferment
n Admin awans m, promocja f
preferred stock
n akcje f pl uprzywilejowane
prefiguration
n zapowiedź f (of sth czegoś)
prefiguracja f fml
prefigure
vt
1. (be an early sign of) zapowi|edzieć, -adać, wróżyć
2. (imagine) przewi|dzieć, -dywać, wyobra|zić, -żać sobie
prefix
n (pl prefixes)
1. Ling przedrostek m, prefiks m
(in compound words) pierwszy człon m
2. GB Telcom prefiks m (pierwsze cyfry numeru telefonicznego)
3. (title) tytuł m (przed nazwiskiem)
4. GB Aut pierwsze litery na tablicy rejestracyjnej
vt
1. Ling doda|ć, -wać przedrostek do (czegoś) [word]
2. (add at start) to prefix sth to sth, to prefix sth with sth dodać coś na początku czegoś
all three-digit numbers will be now prefixed by 580 wszystkie numery trzycyfrowe będą teraz poprzedzone "580"
preflight
adj [check] przed odlotem
she suffers from preflight nerves denerwuje się przed lotem
preform
vt u|formować wstępnie [components]
preformation
n formowanie n wstępne
prefrontal
adj [lobe, lobotomy] przedczołowy
preggers
adj GB infml dat to be preggers być w ciąży
pregnancy
n ciąża f
pregnancy test
n próba f ciążowa
pregnant
adj
1. [woman, animal] w ciąży, ciężarna
[woman] brzemienna liter
to become pregnant zajść w ciążę
to get pregnant by sb zajść w ciążę z kimś
to get sb pregnant infml zrobić komuś brzuch vinfml
to be pregnant with twins spodziewać się bliźniąt
I was pregnant with Jane at the time byłam wtedy w ciąży z Jane
(to be) five months pregnant (być) w szóstym miesiącu ciąży
to be heavily pregnant być w zaawansowanej ciąży
2. fig [pause, silence] wiele znaczący, wymowny
to be pregnant with consequences być brzemiennym w skutki
to be pregnant with meaning/danger być pełnym znaczeń/niebezpieczeństw
preheat
vt rozgrz|ać, -ewać, nagrz|ać, -ewać [oven]
prehensile
adj [tail, feet] chwytny
prehistoric
adj prehistoryczny, przedhistoryczny
prehistory
n prehistoria f, pradzieje plt
prejudge
vt osądz|ić, -ać z góry [person]
przesądz|ić, -ać [issue]
prejudice
n
1. (biased opinion) uprzedzenie n (against sb/sth do kogoś/czegoś)
a prejudice in favour of sb/sth przychylne nastawienie do kogoś/czegoś
to overcome one's prejudices pozbyć się uprzedzeń
racial/political prejudice uprzedzenia rasowe/polityczne or na tle rasowym/politycznym
2. (harm) szkoda f, uszczerbek m
to the prejudice of sth ze szkodą or uszczerbkiem dla czegoś
without prejudice (to sth) Jur bez szkody or uszczerbku (dla czegoś)
vt
1. (bias) uprzedzi|ć, -ać (against sb/sth do kogoś/czegoś)
to prejudice sb in favour of sb/sth usposobić or nastawić kogoś przychylnie do kogoś/czegoś
2. (harm, jeopardize) przyn|ieść, -osić krzywdę or uszczerbek (czemuś) [claim, case]
s|krzywdzić [person]
zmniejsz|yć, -ać, przekreśl|ić, -ać [chances]
to prejudice the course of justice Jur stanąć na przeszkodzie sprawiedliwemu osądzeniu
prejudiced
adj [person] uprzedzony
[judge, jury, opinion] stronniczy
[judgment, account] tendencyjny
to be prejudiced against sb/sth być uprzedzonym do kogoś/czegoś
to be prejudiced in favour of sb/sth być przychylnie nastawionym do kogoś/czegoś
you're prejudiced nie jesteś obiektywny
prejudicial
adj fml szkodliwy (to sth dla czegoś)
to be prejudicial to sb's interests szkodzić interesom kogoś
prelacy
n (office or status) prałatura f
(prelates collectively) prałaci m pl
prelate
n prałat m
prelaw
adj US Univ [studies] przygotowujący do studiów prawniczych
[student] przygotowujący się do studiów prawniczych
preliminary
n
1. wstęp m (to sth do czegoś)
(spoken first) wstępna uwaga f
let's dispense with the preliminaries pomińmy wszelkie wstępy
after the usual preliminaries po zwykłych wstępach
2. Sport eliminacje f pl
preliminaries npl preliminaria plt fml (to sth czegoś)
adj [comment, data, test] wstępny
Sport [heat, round] eliminacyjny
to be preliminary to sth być wstępem do czegoś
preliminary hearing
n GB Jur rozprawa f wstępna
preliminary inquiry
n Jur wstępne dochodzenie n
preliminary investigation
n = preliminary inquiry
preliminary ruling
n Jur orzeczenie
n wstępne
prelims
n
1. GB Sch, Univ egzaminy m pl próbne
2. Sport eliminacje f pl
3. Print strony f pl wstępne
prelude
n Mus preludium n
a prelude to sth fig preludium or wstęp do czegoś
vt fml poprzedz|ić, -ać, stanowić preludium do (czegoś)
premarital
adj [sex, relations] przedmałżeński
[contract] przedślubny
premature
adj (too early) [ageing, birth, death, ejaculation] przedwczesny
(overhasty) [decision] pochopny
premature baby wcześniak
to be two weeks premature [baby] urodzić się dwa tygodnie przed terminem
it is premature to criticize the plan za wcześnie, żeby krytykować ten plan
prematurely
adv (too early) przedwcześnie
(too hastily) pochopnie
the baby was born prematurely dziecko urodziło się przed terminem
premed
n GB Med = premedication
adj US Univ = premedical
premedical
adj US Univ [studies] przygotowujący do studiów medycznych
[student] przygotowujący się do studiów medycznych
premedication
n Med premedykacja f (zabiegi przed znieczuleniem ogólnym)
premeditate
vt obmyśl|ić, -ać naprzód, za|planować [attack, crime, act]
premeditated
adj [crime] dokonany z premedytacją, zaplanowany
[insult, rudeness] umyślny
premeditation
n premedytacja f
premenstrual
adj przedmiesiączkowy
premenstrual syndrome
n zespół m objawów przedmiesiączkowych
premenstrual tension
n napięcie
n przedmiesiączkowe
premier
n Pol premier m, szef m rządu
adj główny
of premier importance o podstawowym znaczeniu
premiere
n premiera f
world/London premiere premiera światowa/londyńska
vt za|prezentować po raz pierwszy [film, play]
the opera/film was premiered in Paris premiera opery/filmu odbyła się w Paryżu
vi [film] mieć premierę
premiership
n Pol (office) premierostwo n
(time in office) kadencja f (jako) premiera
premise
n (also premiss GB) założenie n, przesłanka f
on the premise that... zakładając, że...
to start with the premise that... wyjść z założenia, że...
vt to premise sth on sth oprzeć coś na czymś [assumption, idea]
premises
npl (site) teren m
(building) nieruchomość f
(part of building) lokal m
(occupied by a firm) siedziba f
private/school premises teren prywatny/szkoły
office premises to let lokale biurowe do wynajęcia
the company has moved to new premises firma przeniosła się do nowej siedziby
on the premises na miejscu
off the premises poza terenem/lokalem
to be consumed on/off the premises do spożycia na miejscu/na wynos
she asked me to leave the premises poprosiła mnie, żebym wyszedł or opuścił lokal
the accident happened off our premises wypadek miał miejsce poza naszym terenem
premiss
n GB = premise
premium
n
1. (bonus, award) dodatkowa zapłata f
(to encourage employees) premia f
(additional charge) dopłata f
2. (Stock Exchange) premia f
to sell shares or stock at a premium sprzedawać akcje z premią
3. Insur składka f ubezpieczeniowa
4. fig to be at a premium być na wagę złota
time is at a premium liczy się czas
to put or set a (high) premium on sth wysoko cenić coś
modif [price, quality, rate, rent] wysoki
to buy/sell sth at a premium price kupić/sprzedać coś po wyższej cenie
premium bond
n GB obligacja f pożyczki premiowej
premium fuel
n GB etylina f super
premium gasoline
n US = premium fuel
premium product
n towar m or produkt m wysokiej jakości
premium rate
adj [call, number] po normalnej taryfie
premolar
n ząb m przedtrzonowy
premonition
n przeczucie n
to have a premonition of sth przeczuwać coś
to have a premonition that... mieć przeczucie, że...
premonitory
adj fml ostrzegawczy
prenatal
adj US prenatalny
prenuptial
adj przedślubny
Zool przedgodowy
preoccupation
n
1. (worry) troska f (with sth o coś)
(mental absorption) zaabsorbowanie n (with sth czymś)
my main preoccupation was not to offend my parents chodziło mi przede wszystkim o to, żeby nie urazić rodziców
his excessive preoccupation with hygiene jego nadmierna troska o higienę
2. (object of interest) zainteresowanie n (with sth czymś)
his main preoccupations in life are eating and sleeping jego jedynym zajęciem jest jedzenie i spanie
preoccupied
adj (absorbed) pochłonięty, zaabsorbowany (with or by sth czymś)
(worried) zatroskany (with or by sth czymś)
I was so preoccupied with my own thoughts that... byłem tak zaabsorbowany własnymi myślami, że...
preoccupy
vt absorbować, pochłaniać
the problem preoccupied him for many weeks był pochłonięty tą sprawą przez wiele tygodni
preoperative
adj przedoperacyjny
preoperative medication zabiegi przedoperacyjne
preordain
vt
1. zarządz|ić, -ać wydanie (czegoś) [order, decree]
ustal|ić, -ać z góry [outcome, time]
it was preordained that... z góry było ustalone, że...
2. Relig, Philos przesądz|ić, -ać [sb's fate]
wyznacz|yć, -ać z góry [path]
suffering seemed (to be) preordained to her lot cierpienie było jej pisane
preordained pp adj [path, fate, time] wyznaczony
[outcome] przesądzony
prep
n infml
1. GB Sch (homework) praca f domowa, lekcje plt
2. US Sch (student) ucze|ń m, -nnica f prywatnego liceum
3. US Med przygotowanie n pacjenta do zabiegu
vt (prp, pt, pp -pp-) US Med przygotow|ać, -ywać (do operacji) [patient]
vi (prp, pt, pp -pp-) US
1. (prepare) to prep for sth przygotowywać się do czegoś [exam, studies]
2. Sch (be in prep school) być w prywatnym liceum
prep school
n
1. GB prywatna szkoła f podstawowa
2. US prywatne liceum n
prepack
vt paczkować (towar przed dystrybucją)
prepackage
vt = prepack
prepaid
adj opłacony (z góry)
prepaid envelope koperta zwrotna (ze znaczkiem)
preparation
n
1. (of meal, report, lecture, event) przygotowanie n (for sth do czegoś)
in preparation for sth w oczekiwaniu czegoś or na coś [event, meeting, conflict]
to be in preparation być w trakcie przygotowywania
titles in preparation Publg tytuły w przygotowaniu
education should be a preparation for life nauczanie powinno przygotowywać do życia
2. (substance) Cosmet, Med środek m (for sth na coś)
Culin środek m (to do sth do zrobienia czegoś)
Med (sample) preparat m
(drug) środek m (for sth na coś)
3. GB (homework) praca f domowa, lekcje plt
preparations npl (arrangements) przygotowania n pl (for sth do czegoś)
the Christmas preparations przygotowania do świąt Bożego Narodzenia
to make preparations for sth czynić przygotowania or przygotowywać się do czegoś
modif preparation time Culin czas przygotowania
preparation stage etap przygotowań
preparatory
adj [training, course, studies, meeting] przygotowawczy
[report, investigations, talks] wstępny
meetings preparatory to signing an agreement spotkania poprzedzające podpisanie porozumienia
to be preparatory to sth stanowić wstęp do czegoś
preparatory school
n 1. GB prywatna szkoła f podstawowa
2. US prywatne liceum n
prepare
vt przygotow|ać, -ywać, przyszykow|ać, -ywać [room, equipment]
przygotow|ać, -ywać [speech]
sporządz|ić, -ać [report, medicine]
przyrządz|ić, -ać, przygotow|ać, -ywać [meal]
to prepare a surprise for sb zgotować komuś niespodziankę
to prepare students for the exam przygotować studentów do egzaminu
to prepare sb for a shock przygotować kogoś na szok
to prepare to do sth przygotować się do zrobienia czegoś
to prepare one's defence Jur przygotować obronę
to prepare the ground or way for sth przygotować grunt dla czegoś
vi to prepare for sth przygotow|ać, -ywać się do czegoś [trip, talks, exam, war, party]
to prepare for action Mil przygotować się do akcji
vr to prepare oneself przygotow|ać, -ywać się
prepare yourself for some bad news przygotuj się na złe wieści
I prepared myself mentally przygotowałem się psychicznie
prepared
adj
1. (willing) to be prepared to do sth być gotowym coś zrobić
I'm not prepared to put up with this nie mam zamiaru tego znosić
2. (ready) to be prepared for sth być przygotowanym na coś [disaster, strike, change]
to be well-/ill-prepared być dobrze/źle przygotowanym
to be prepared for the worst być przygotowanym na najgorsze
I wasn't prepared for this! na to nie byłem przygotowany!, tego się nie spodziewałem!
be prepared! bądź gotów!, czuwaj!
3. (ready-made) [meal] gotowy
[speech, statement, response] (uprzednio) przygotowany
preparedness
n
1. przygotowanie n (for sth na coś) [disaster, development]
Mil gotowość f
a state of preparedness Mil stan gotowości bojowej
2. (willingness) gotowość f (to do sth zrobienia czegoś)
prepay
vt opłac|ić, -ać z góry [carriage]
pokry|ć, -wać z góry [expenses]
prepayment
n opłata f z góry
preponderance
n przewaga f (liczebna)
a preponderance of male over female students przewaga mężczyzn nad kobietami wśród studentów
preponderant
adj dominujący, przeważający
preponderantly
adv w przeważającej mierze
preponderate
vi dominować, przeważać, górować (over sb/sth nad kimś/czymś)
preposition
n przyimek m
prepositional
adj przyimkowy
prepositional phrase wyrażenie przyimkowe
prepositionally
adv przyimkowo
prepossess
vt fml
1. (preoccupy) absorbować, zajmować
2. (influence) wpły|nąć, -wać na (kogoś)
(favourably) uj|ąć, -mować
prepossessing
adj ujmujący
preposterous
adj [idea] niedorzeczny
[appearance] groteskowy
don't be preposterous! nie bądź śmieszny!
preposterously
adv niedorzecznie, groteskowo
preppie
US
n (pl -pies) (student) ucze|ń m, -nnica f prywatnego liceum
fig pej (male) laluś m pej
(female) panienka f z dobrego domu infml
adj elegancki, wyszykowany
preppy
US
n (pl -pies) (student) ucze|ń m, -nnica f prywatnego liceum
fig pej (male) laluś m pej
(female) panienka f z dobrego domu infml
adj elegancki, wyszykowany
preprogrammed
adj Comput wstępnie zaprogramowany
to be preprogrammed to do sth być tak zaprogramowanym, żeby coś robić also fig
prepster
n US Sch infml ucze|ń m, -nnica f prywatnego liceum
prepuce
n napletek m
prequel
n Literat, Cin powieść lub film o wydarzeniach poprzedzających akcję dzieła, do którego nawiązują
prerecord
vt TV, Radio nagr|ać, -ywać wcześniej [programme]
prerecorded pp adj [broadcast] nagrany (wcześniej)
preregister
vi US zapis|ać, -ywać się przed terminem (na zajęcia)
preregistration
n US Univ przedterminowe zapisy plt na zajęcia
prerelease
adj Cin [screening, publicity] przedpremierowy
prerequisite
n
1. warunek m wstępny or zasadniczy (of or for sth czegoś)
2. US Univ (qualification) wymóg m (konieczny do podjęcia dalszych studiów) to be a prerequisite for an advanced course [course] stanowić warunek przyjęcia na kurs dla zaawansowanych
adj [condition, qualifications] niezbędny, nieodzowny
prerogative
n (official) prerogatywa f fml
(personal) prawo n, przywilej m
prerogatives of the head of State prerogatywy głowy państwa
that's your prerogative to twój przywilej, to twoje prawo
prerogative of mercy prawo łaski
presage
n fml zapowiedź f (of sth czegoś)
vt zapowi|edzieć, -adać, wróżyć
presbyopia
n starczowzroczność f
presbytery
n
1. (priest's house) plebania f
2. (ruling body) (+ v sg/pl) konsystorz m (prezbiteriański)
3. Archit prezbiterium n
preschool
n US (kindergarten) przedszkole n
in preschool w przedszkolu
adj [age, years] przedszkolny
[child] w wieku przedszkolnym
preschool playgroup
n GB grupa f przedszkolna
preschooler
n US dziecko n w wieku przedszkolnym
prescience
n przewidywanie n, zdolność f przewidywania
prescient
adj [person] mający zdolność przewidywania
[warning] proroczy
prescribe
vt
1. Med przepis|ać, -ywać, zapis|ać, -ywać [drug, glasses]
zalec|ić, -ać [rest, holiday]
za|ordynować ra
to prescribe sb sth przepisać or zapisać coś komuś
to prescribe tablets for insomnia przepisać or zapisać tabletki na bezsenność
he was prescribed aspirin lekarz przepisał or zapisał mu aspirynę
what would you prescribe in such a case? hum co byś zalecał w takim przypadku?
2. (lay down) na|łożyć, -kładać [punishment]
określ|ić, -ać [duties, rights]
to prescribe that... nakazywać, żeby...
prescribed pp adj
1. (recommended) [drug, dose, treatment, course of action] zalecany
2. (set) [rule] ustanowiony
[duties, fines] określony (przepisami)
prescribed reading lektura obowiązkowa
prescription
n
1. Med (written) recepta f also fig (for sth na coś)
to make out a prescription wypisać receptę
prescription for a long and happy life fig recepta na długie, szczęśliwe życie fig
on prescription only tylko na receptę
'available on prescription only' "wydaje się tylko z przepisu lekarza"
'repeat prescription' "powtórzyć"
2. Med (medicine) przepisany lek m
to fill or make up the prescription sporządzić lek
3. (rule) przepis m, zalecenie n
modif Med [drug, glasses] na receptę
prescription charge
n GB zryczałtowana opłata f za realizację recepty
prescriptive
adj
1. Ling [dictionary, grammar] normatywny
2. [approach, method] nakazowy
[method] narzucony
3. Jur [right, title] oparty na zasiedzeniu
fig uświęcony zwyczajem fml
prescriptivism
n Ling normatywność f
presence
n
1. obecność f
in sb's presence, in the presence of sb w obecności kogoś
in my presence w mojej obecności
signed in the presence of X podpisano w obecności X
don't mention it in his presence nie wspominaj o tym przy nim
to be admitted to sb's presence fml zostać dopuszczonym przed oblicze kogoś fml
your presence is requested fml uprzejmie prosimy Pana/Panią o przybycie
2. (personal quality) osobowość f, indywidualność f
a man of great presence wielka indywidualność
stage presence osobowość or indywidualność sceniczna
3. (of troops, representatives) obecność f
a British military presence in Ulster obecność wojskowa Wielkiej Brytanii w Ulsterze
to maintain a presence in a country Mil stacjonować w (jakimś) kraju
a heavy police presence wzmożona obecność policji
4. (human or ghostly) obecność f
ghostly presence duch, zjawa
to feel a strange presence czuć obecność sił nadprzyrodzonych
to make one's presence felt zaznaczyć swoją obecność
presence of mind
n przytomność f umysłu, refleks m
present
1. n
1. (now) the present teraźniejszość f
the past and the present przeszłość i teraźniejszość
at present (at this moment) teraz, w tym momencie
(nowadays) obecnie
to live in or for the present żyć dniem dzisiejszym
that's all for the present to na razie wszystko
up to the present dotychczas
2. Ling (also present tense) czas m teraźniejszy
in the present w czasie teraźniejszym
presents npl Jur these presents niniejsze dokumenty
adj
1. (attending) [person] obecny
all those present, everybody present wszyscy obecni
half of those present połowa obecnych
she was present at the ceremony była obecna na uroczystości
he was present at the scene of the accident był na miejscu wypadku
you're always present in my thoughts zawsze o tobie pamiętam
a protein present in blood białko występujące we krwi
there are ladies present dat nie przy paniach!
present company excepted z wyjątkiem tu obecnych
all present and accounted for or correct! wszyscy w komplecie!
2. (current) [address, circumstances, government, situation] obecny
at the present time or moment w chwili obecnej, obecnie
up to the present day aż do dziś, do chwili obecnej, dotychczas
during the present year/decade w bieżącym roku/w bieżącej dekadzie
3. (under consideration) [case, issue] niniejszy
the present author feels that... autor (tych słów) uważa, że...
4. Ling [tense] teraźniejszy
at present adv phr (at this moment) teraz, w tej chwili
(nowadays) obecnie, aktualnie
there is no time like the present nie odkładaj na jutro, co możesz zrobić dziś
2. /'preznt/ n (gift) prezent m, podarunek m, upominek m
to give sb a present dać komuś prezent or upominek
to give sb sth as a present dać komuś coś w prezencie, podarować komuś coś
/pri'zent/ vt
1. (give, hand over) wręcz|yć, -ać [bouquet, award, certificate, cheque]
złożyć, składać [apologies, respects, compliments]
to present sth to sb, to present sb with sth wręczyć coś komuś
she was presented with a silver tray otrzymała srebrną tacę
she presented him with a son fml
dała mu syna fml
please present my respects to your parents fml przekaż rodzicom wyrazy szacunku
2. (proffer, show) przed|łożyć, -kładać, przedstawi|ć, -ać [document]
okaz|ać, -ywać [passport, ticket]
to present a cheque for payment przedstawić czek do realizacji
3. (submit for consideration) przedstawi|ć, -ać, za|prezentować [bill, case, evidence, plan, report, views]
to present sth to sb, to present sb with sth przedstawić coś komuś
to present a petition to the authorities przekazać władzom petycję
4. (raise) stw|orzyć, -arzać [problem, challenge]
da|ć, -wać [chance, opportunity]
nieść ze sobą [risk]
it may present an obstacle to future development może to stać się przeszkodą dla dalszego rozwoju
we were presented with a dilemma/choice stanęliśmy wobec dylematu/konieczności wyboru
it presents me with a whole host of problems stwarza to dla mnie mnóstwo problemów
5. (provide) odkry|ć, -wać, odsł|onić, -aniać [view, panorama]
we were presented with a splendid view przed nami roztaczał się wspaniały widok
6. (portray) przedstawi|ć, -ać [person, situation]
to present sth in a good/different light przedstawić coś w dobrym/innym świetle
7. Radio, TV przedstawi|ć, -ać, za|prezentować [programme, broadcast, show]
8. (put on, produce) przedstawi|ć, -ać, za|prezentować [production, play, exhibition, star]
we are proud to present Don Wilson z ogromną przyjemnością przedstawiamy państwu Dona Wilsona
9. fml (introduce) przedstawi|ć, -ać
to present sb to sb przedstawić komuś kogoś
may I present my son Peter? przedstawiam mojego syna, Petera
to be presented at court zostać przedstawionym na dworze
10. Mil s|prezentować [arms]
present arms! prezentuj broń!
/pri'zent/ vi Med [symptom, condition] wyst|ąpić, -ępować
[baby] pokaz|ać, -ywać się
a patient presented with symptoms of flu zgłosił się pacjent z objawami grypy
/pri'zent/ vr
1. (appear) to present oneself stawi|ć, -ać się
to present oneself for an interview stawić się na rozmowę
to present oneself as a candidate zaprezentować się jako kandydat
to know how to present oneself potrafić pokazać się z najlepszej strony
2. (arise) to present itself [problem] pojawi|ć, -ać się
[opportunity] zdarz|yć, -ać się, trafi|ć, -ać się
3. (display, show) to present itself [situation] przedstawi|ć, -ać się
this is how the situation presents itself to me oto jak ja widzę tę sytuację
present participle
n imiesłów m czasu teraźniejszego
present perfect
n czas m teraźniejszy dokonany
present-day
adj obecny, współczesny
presentable
adj [dress, appearance] przyzwoity, porządny
none of my dresses is presentable nie mam żadnej porządnej sukienki
you look quite presentable całkiem dobrze się prezentujesz
I must go and make myself presentable muszę się doprowadzić do porządku
muszę się ogarnąć infml
presentation
n
1. (of plan, report, bill, petition) przedstawienie n
(of identification, cheque, invoice) okazanie n, przedłożenie n
on presentation of this coupon po okazaniu or przedłożeniu tego kuponu
2. (of gift, award) wręczenie n (of sth czegoś)
everyone is invited to the presentation na ceremonię wszyscy są zaproszeni
the chairman will make the presentation (of the award) nagrodę wręczy prezes
3. (display) prezentacja f, demonstracja f (of sth czegoś)
(manner of presenting) sposób m prezentacji
(appearance) wygląd m, strona f zewnętrzna
presentation is very important sposób prezentacji odgrywa bardzo ważną rolę
the presentation of food is as important as its taste sposób podawania potraw jest równie ważny jak ich smak
to do or give or make a presentation on the aims of the project przedstawić cele projektu
4. Theat (show, production) przedstawienie n
(of character) interpretacja f
5. Med (of baby) ułożenie n
breech/face presentation ułożenie pośladkowe/główkowe
6. fml (introduction) przedstawienie n
the presentation of debutantes at Court przedstawienie debiutantek na dworze
presentation box
n eleganckie pudełko n
presentation copy
n (from author) egzemplarz m autorski
(from publisher) egzemplarz m okazowy
presentation pack
n ozdobne opakowanie n
presentation skills
npl zdolność f komunikacji
to have good presentation skills mieć łatwość nawiązywania kontaktu
presentational skills
n = presentation skills
presenter
n TV, Radio prezenter m, -ka f
television/radio presenter prezenter telewizyjny/radiowy
presentiment
n fml przeczucie n
to have a presentiment of sth przeczuwać coś
presently
adv
1. (currently) obecnie, aktualnie
2. (soon afterwards, in the past) po chwili
presently, he started to come round po chwili zaczął odzyskiwać świadomość
3. (soon, in future) niebawem, wkrótce
he will be here presently niebawem or wkrótce tu będzie
presentment
n fml przedłożenie n, przedstawienie n (of sth czegoś)
preservation
n (of wildlife, heritage) ochrona f
(of dignity) zachowanie n
(of peace, standard) utrzymanie n
(of tradition) kultywowanie n
(of language) pielęgnowanie n
(of wood, building) konserwacja f
(of food) konserwowanie n
in a good state of preservation [building, object] w dobrym stanie
[person] dobrze zakonserwowany hum
preservation order
n objęcie
n ochroną
to put a preservation order on a building wpisać budynek do rejestru zabytków
there is a preservation order on the tree to drzewo jest pomnikiem przyrody
preservationist
n US ekolog m
preservative
n środek m konserwujący
(for food) konserwant m
adj [mixture, product, effect] konserwujący
preserve
n
1. Culin (jam) dżem m, marmolada f
(very sweet) konfitura f
(pickle) marynata f
preserves przetwory
peach/cherry preserve dżem/konfitury z brzoskwiń/wiśni
2. (for game, fish) prywatny rezerwat m
(for game) zwierzyniec m dat
a hunting preserve teren łowiecki
3. fig (exclusive privilege or sphere) domena f
that profession is a male preserve ten zawód jest domeną mężczyzn or jest zdominowany przez mężczyzn
vt
1. (save from destruction) zachow|ać, -ywać, ocal|ić, -ać [land, building, manuscript, memory, tradition, language]
zabezpiecz|yć, -ać, za|konserwować [wood, leather]
to preserve sth for posterity zachować coś dla potomności
all her drawings have been preserved zachowały się wszystkie jej rysunki
2. (maintain) zachow|ać, -ywać [peace, harmony, standards, rights]
utrzym|ać, -ywać [order]
3. (keep, hold onto) zachow|ać, -ywać [health, sense of humour, dignity]
4. (rescue, save life of) ocal|ić, -ać [life, patient]
God preserve us! dat chroń nas, Panie Boże!
heaven/the saints preserve us from that! dat niech nas niebiosa/wszyscy święci pańscy chronią!
5. Culin (prevent from rotting) za|konserwować [food]
(make into jam) przetw|orzyć, -arzać [fruit]
preserved pp adj [food] konserwowany
[site, castle] objęty ochroną
preserved in vinegar zakonserwowany w occie
preserved on film/tape zachowany na taśmie filmowej/magnetofonowej
preserver
n strażni|k m, -czka f fig (of sth czegoś)
Relig zbawca m, wybawiciel m
preserving pan
n rondel m do smażenia konfitur
preset
vt (prp -tt-
pt, pp preset) włącz|yć, -ać (wcześniej) [oven, cooker]
nastawi|ć, -ać (wcześniej) [timer, watch, video]
preshrunk
adj [fabric] dekatyzowany
preside
vi przewodniczyć
to preside at sth przewodniczyć czemuś [meeting, conference]
to preside over sth (chair) przewodniczyć czemuś [conference, committee]
(oversee) nadzorować coś [activity, change]
mother always presided over the tea table matka zawsze czyniła honory podczas podwieczorku
presidency
n Pol prezydentura f
(in EU) prezydencja f
US (of company) prezesura f
president
n
1. Pol prezydent m
President Kennedy prezydent Kennedy
to run for president kandydować na urząd or ubiegać się o urząd prezydenta
2. US (of bank, corporation, society) prezes m
(of society) przewodnicząc|y m, -a f
3. US Univ = rektor m
president-elect
n prezydent elekt m
presidential
adj [election, government, term] prezydencki
[race] do urzędu prezydenckiego
[candidate] na prezydenta
presidential adviser/office/policy doradca/urząd/polityka prezydenta
presidium
n (pl -diums, -dia) Pol prezydium n
presort
vt po|sortować według kodów pocztowych [mail] (przed oddaniem na pocztę)
press
1. n
1. (newspapers, journals) the press, the Press (+ v sg/pl) prasa f
the daily/specialist press prasa codzienna/fachowa
in the press w prasie
to get a good/bad press mieć dobrą/złą prasę also fig
she agreed to meet the press zgodziła się spotkać z prasą or z dziennikarzami
the freedom of the press wolność prasy
2. (also printing press) maszyna f drukarska, prasa f
to come off the press zejść z maszyn drukarskich
to go to press pójść do druku
to pass sth for press podpisać coś do druku, dopuścić coś do druku
at or in (the) press w druku
at the time of going to press w chwili oddania do druku
3. (publishing house) wydawnictwo n, oficyna f wydawnicza
(print works) drukarnia f
the University Press Wydawnictwo Uniwersyteckie
4. (for flattening) prasa f
(for squeezing) tłocznia f
Culin praska f
garlic press wyciskacz or praska do czosnku
5. (act of pushing) naciśnięcie n
at the press of a button za naciśnięciem guzika
to give sth a press nacisnąć coś or na coś
6. (ironing) prasowanie n
to give sth a press uprasować or wyprasować coś
7. (crowd) ścisk m, tłok m
in the press w ścisku, w tłoku
8. Sport (in weightlifting) wyciskanie n
9. GB dial (cupboard) szafa f
modif [announcement, campaign, photo, report] prasowy
press freedom wolność prasy
press acclaim rozgłos w prasie
vt
1. (push) nacis|nąć, -kać, przycis|nąć, -kać [button, doorbell, pedal]
to press the trigger nacisnąć spust
to press sth in wcisnąć coś
to press the accelerator down to the floor wcisnąć gaz do dechy infml
to press the switch up/down przesunąć przełącznik w górę/w dół
to press sth into sth wcisnąć coś w coś [clay, mud]
he pressed a coin into her hand wcisnął jej do ręki monetę
to press the lid onto sth zamknąć coś przykrywką
we were pressed against the wall by the crowd tłum przyparł nas do ściany
2. (apply) przycis|nąć, -kać, przy|łożyć, -kładać
to press one's face/nose against the window przycisnąć twarz/nos do szyby
to press a blotter/bandage onto sth przyłożyć bibułę/bandaż do czegoś
to press a stamp/label onto sth nalepić na czymś znaczek/naklejkę
to press a rubber stamp onto sth przystawić na czymś pieczątkę
to press one's hands to one's ears zatkać sobie uszy rękami
to press the receiver to one's ear przycisnąć słuchawkę do ucha
to press one's face into the pillow wtulić twarz w poduszkę
3. (squeeze) wycis|nąć, -kać [lemon, orange, olive]
wytł|oczyć, -aczać sok z (czegoś) [grapes]
wytł|oczyć, -aczać oliwę z (czegoś) [olives]
ścis|nąć, -kać [arm, hand]
to press sb to one/to one's bosom przytulić kogoś do siebie/do piersi
to press the soil flat ubić ziemię
to press clay into shape uformować glinę
4. (iron) wy|prasować, u|prasować [clothes]
to press the creases out rozprasować zagniecenia
to press the pleats flat zaprasować fałdy
5. (urge) naciskać na (kogoś) [person]
upierać się przy (czymś) [claim]
forsować [issue, idea]
to press sb to do sth naciskać na kogoś, żeby coś zrobił
they pressed us to stay to dinner nalegali, żebyśmy zostali na kolację
to press sb for action/for an answer domagać się od kogoś działania/odpowiedzi
to press sb into doing sth zmuszać kogoś do zrobienia czegoś
when pressed, he admitted that... naciskany, przyznał, że...
if pressed, I'd opt for the second plan gdybym musiał wybierać, wybrałbym ten drugi plan
to press one's case przedstawiać or forsować własne racje
to press a point upierać się przy (jakiejś) kwestii
to press one's suit dat nalegać
(ask to marry) oświadczyć się
6. Tech (shape) wytł|oczyć, -aczać, tłoczyć [record, steel, car body]
pressed steel stal tłoczona
7. Sport (in weightlifting) wycis|nąć, -kać [weight]
8. Hist (as torture) z|miażdżyć
vi
1. (push with hand, foot) nacis|nąć, -kać (on sth na coś)
przycis|nąć, -kać (on sth coś)
(weigh down with object) obciąż|yć, -ać (on sth czymś)
to press (down) on sth, to press against sth przycisnąć coś
press once for service zadzwoń raz, żeby wezwać obsługę
position the tile and press firmly ułóż płytkę i mocno dociśnij
the blankets are pressing (down) on my leg koce przygniatają mi nogę
the guilt pressed down on her ciążyła jej świadomość winy
2. (throng, push with body) [crowd, person] s|tłoczyć się
to press around sb/sth tłoczyć się wokół kogoś/czegoś
to press against sth napierać na coś
to press forward przeć do przodu
to press through the crowd przeciskać się przez tłum
3. (be urgent) [time] naglić
[matter] być naglącym
vr to press oneself against sb/sth przylgnąć do kogoś/czegoś
press ahead nie ustawać
to press ahead with sth posuwać do przodu [plan, negotiation, reform]
shall we stop or press ahead? zatrzymujemy się czy idziemy/jedziemy dalej?
press for: press for [sth] domagać się (czegoś) [change, support, release]
to be pressed for time/cash mieć niewiele czasu/gotówki
press on: press on
1. (continue) nie ustawać w wysiłkach
to press on through the rain brnąć dalej w deszczu
to press on regardless nie ustawać bez względu na wszystko
2. (move on, keep moving) to press on to the next item przejść do następnej sprawy
to press on with sth posuwać do przodu coś [reform, plan, negotiation, agenda]
przejść do czegoś [next item] press [sth] on sb wmusić komuś
to press sth into service użyć czegoś (z braku czegoś lepszego)
2. vt Naut Hist wciel|ić, -ać przemocą do marynarki [recruit, man]
press agency
n agencja f prasowa
press agent
n agent m prasowy, agentka f prasowa
press attache
n attache m inv prasowy
press baron
n magnat m prasowy
press box
n loża f prasowa
press button
n przycisk m
press button industry przemysł zautomatyzowany
press card
n legitymacja f prasowa
press clipping
n wycinek m prasowy
press conference
n konferencja f prasowa
press corps
n dzinnikarze m pl, prasa f
press cutting
n = press clipping
press gallery
n galeria f dla prasy
press lord
n = press baron
press of sail
n Naut maksymalne ożaglowanie
n (odpowiednie do warunków)
press officer
n rzecznik m prasowy, rzeczniczka f prasowa
press pack
n materiały m pl informacyjne dla prasy
press pass
n przepustka f prasowa
press photographer
n fotoreporter m
press release
n komunikat m prasowy
press run
n nakład m
press secretary
n sekretarz m prasowy
press-gang
n Hist (+ v sg/pl) oddział m przeprowadzający brankę
vt to press-gang sb into the navy Hist siłą wciel|ić, -ać kogoś do marynarki
to press-gang sb into doing sth fig zmusić kogoś, żeby coś zrobił
press-on
adj (samo)przylepny
press-stud
n GB zatrzask m
press-up
n pompka f
to do twenty press-ups zrobić dwadzieścia pompek
pressie
n GB infml podarek m
pressing
n
1. (of olives) wytłaczanie n
2. (of records) wydanie n
adj
1. (urgent) [issue, task, need] pilny, niecierpiący zwłoki
2. (insistent) [invitation] natarczywy
[anxiety, feeling] uporczywy
pressman
n (pl -men)
1. (printer) drukarz m
2. (journalist) dziennikarz m
pressmark
n GB sygnatura f (biblioteczna)
pressroom
n Print hala f maszyn (w drukarni)
Journ sala f redakcyjna
pressure
n
1. Med, Meteorol, Phys, Tech (of water, air) ciśnienie n
(of physical force) nacisk m
atmospheric pressure ciśnienie atmosferyczne
high/low pressure wysokie/niskie ciśnienie
a pressure of 1 kg per cm2 ciśnienie 1 kg na cm2
to exert or put pressure on sth naciskać na coś, napierać na coś
(to store sth) under pressure (przechowywać coś) pod ciśnieniem
to run at full pressure pracować pełną parą also fig
2. fig (oppressive influence) nacisk m, presja f
to put pressure on sb wywierać na kogoś nacisk or presję
they put pressure on him to resign wywierają na niego nacisk, żeby ustąpił
to do sth under pressure (from sb) zrobić coś pod presją (kogoś)
the government is under pressure from the unions na rząd naciskają związki zawodowe
she has come under a lot of pressure wywiera się na nią duże naciski
to bring pressure to bear on sb to do sth wywrzeć presję na kogoś, żeby coś zrobił
to put or pile on the pressure zwiększać naciski
3. (stress) napięcie n
(burden) nawał m, napór m
to work well/badly under pressure pracować dobrze/źle w warunkach stresowych
she has come under a lot of pressure żyje w dużym napięciu
to be put under pressure by one's job być zestresowanym pracą
to be under pressure to do sth musieć pilnie coś zrobić
due to pressure of work z powodu nawału pracy
financial pressures presja finansowa
the pressures of city life stresy życia w mieście
4. (volume) (of tourists, visitors) napór m
pressure of traffic (wzmożony) ruch drogowy
vt = pressurize
pressure cabin
n kabina f (wysoko)ciśnieniowa
pressure cooker
n szybkowar m
pressure gauge
n manometr m, ciśnieniomierz m
pressure group
n (+ v sg/pl) grupa f nacisku
pressure point
n Med punkt m uciskowy
pressure suit
n skafander m ciśnieniowy
pressure vessel
n Nucl zbiornik m ciśnieniowy
pressure-cook
vt u|gotować w szybkowarze
pressurization
n Aerosp utrzymywanie n zwiększonego ciśnienia
pressurize
vt
1. (maintain pressure in) utrzym|ać, -ywać zwiększone ciśnienie w (czymś) [cabin, compartment, suit]
2. (put under pressure) spręż|yć, -ać [gas, liquid]
3. fig wpły|nąć, -wać na (kogoś)
(stronger) zmu|sić, -szać
to pressurize sb into doing sth wpłynąć na kogoś, żeby coś zrobił
zmusić kogoś do zrobienia czegoś
pressurized water reactor
n ciśnieniowy reaktor m wodny
presswoman
n (pl -women) dziennikarka f
prestidigitation
n prestidigitatorstwo n
prestige
n prestiż m
modif [car, site, housing, hotel] ekskluzywny, luksusowy
prestigious
adj [award, job] prestiżowy
[school, university, orchestra] renomowany
[name] znakomity
presto
adv Mus presto
excl hey presto! czary mary!, proszę bardzo!
prestressed cement
n Constr beton m sprężony
presumable
adj przypuszczalny
presumably
adv przypuszczalnie, prawdopodobnie
presume
vt
1. (suppose) sądzić, przypuszczać (that... że...)
I presume (that) he's honest przypuszczam, że jest uczciwy
I presumed him to be honest sądziłem, że jest uczciwy
I presume so/not sądzę, że tak/nie
you'll do it, I presume? zrobisz to, jak sądzę?
the painting is presumed to date from the 17th century obraz prawdopodobnie pochodzi z XVII wieku
you are presuming rather too much chyba zbyt wiele się spodziewasz
presumed dead/guilty/innocent uznany za zmarłego/winnego/niewinnego
2. (presuppose) za|łożyć, -kładać, przyj|ąć, -mować (that że)
3. (dare) to presume to do sth ośmielić się or ważyć się liter coś zrobić
vi to presume (up)on sb wykorzystywać kogoś
to presume (up)on sth nadużywać czegoś [kindness, friendship]
to presume on sb's time zabierać komuś czas
I hope I'm not presuming mam nadzieję, że się nie narzucam
presumption
n
1. (supposition) przypuszczenie n
Jur domniemanie n (of sth czegoś)
presumpcja f fml
on the presumption that... zakładając, że...
sądząc, że...
to make a presumption that... założyć, że...
the presumption is that... przypuszcza się, że...
2. (basis) przesłanki f pl (against/in favour of sth przemawiające przeciw czemuś/za czymś)
3. (impudence) tupet m, bezczelność f
to have the presumption to do sth mieć czelność coś zrobić
presumptive
adj [belief, diagnosis, assessment] oparty na przypuszczeniach
[nominee, successor] przypuszczalny
Jur domniemany
heir presumptive domniemany dziedzic
presumptive evidence domniemania, poszlaki
presumptuous
adj arogancki, bezczelny
I don't mean to be presumptuous, but... nie chcę być bezczelny, ale...
would it be presumptuous of me to ask why? czy będzie bezczelnością z mojej strony, jeśli zapytam, dlaczego?
presumptuously
adv arogancko, bezczelnie
presumptuousness
n arogancja f, bezczelność f
presuppose
vt za|łożyć, -kładać, z góry przyj|ąć, -mować
to presuppose that... zakładać, że...
presupposition
n założenie n
presupozycja f, domniemanie f fml
to make a presupposition przyjąć założenie
to rely on the presupposition that... opierać się na założeniu, że...
preteen
n dziecko n w wieku 11-12 lat
the preteens (period) wiek 11-12 lat
(children) jedenastolatki, dwunastolatki
adj (also pre-teen) [clothing] dla jedenasto-dwunastolatków
pretence
US n
1. (false show) pozory m pl
to make a pretence of sth stwarzać pozory czegoś
to make a pretence of doing sth udawać, że się coś robi
he made no pretence of impartiality nie próbował nawet stwarzać pozorów bezstronności
on or under the pretence of doing sth pod pozorem zrobienia czegoś
under the pretence that... udając, że...
I can't keep up the pretence any longer nie mogę już dłużej udawać
they abandoned the pretence of neutrality przestali udawać, że zachowują neutralność
he spoke with no pretence at or of politeness mówił, wcale nie siląc się na uprzejmość
2. (sham) udawanie n (of sth czegoś)
(of illness) symulowanie n
false pretences
3. (claim) pretensje f pl (to sth do czegoś)
a man with little pretence to superiority człowiek nie wywyższający się
4. (pretentiousness) pretensjonalność f
she's totally lacking in pretence nie ma w niej krzty pretensjonalności
pretend
adj infml baby talk (make-believe) [gun, car, jewels] na niby
it's only pretend! to tylko na niby!
vt
1. (feign) uda|ć, -wać [ignorance, illness, surprise]
to pretend that... udawać, że...
he pretended (that) he didn't see us udawał, że nas nie widzi
to pretend to do sth udawać, że się coś robi
he pretends he doesn't care, he pretends not to care udaje, że jest mu wszystko jedno
a thief pretending to be a policeman złodziej udający policjanta
let's pretend (that) it never happened zapomnijmy, że to się kiedykolwiek zdarzyło
let's pretend (that) we're on a desert island/we're cowboys (children's play) bawmy się, że jesteśmy na bezludnej wyspie/ bawmy się w kowbojów
just pretend I'm not here zachowuj się tak, jakby mnie tu nie było
2. (claim) we've never pretended that we had all the answers nigdy nie twierdziliśmy, że mamy odpowiedź na wszystko
I can't pretend I understand muszę przyznać, że nie rozumiem
I won't pretend to give you advice nie będę nawet próbował udzielać ci rad
vi
1. (feign) udawać
stop pretending! przestań udawać!
to play let's pretend bawić się w "udawanie"
2. (claim) to pretend to sth pretendować do czegoś [throne, crown, title]
mieć pretensje do czegoś [knowledge, expertise]
pretended pp adj [emotion, ignorance, illness] udawany
pretender
n pretendent m, -ka f (to sth do czegoś)
pretense
GB zob. pretence
n US = pretence
pretension
n (claim) pretensja f
to have pretensions to sth mieć pretensje do czegoś
I have no pretensions to being an authority on the subject nie twierdzę, że jestem autorytetem w tej dziedzinie
pretentious
adj pretensjonalny
pretentiously
adv pretensjonalnie
pretentiousness
n pretensjonalność f
preterite
n czas m przeszły
in the preterite w czasie przeszłym
preternatural
adj nadnaturalny
pretext
n pretekst m (for sth/for doing sth do czegoś/do zrobienia czegoś)
under or on the pretext of sth/doing sth pod pretekstem czegoś/robienia czegoś
he left early under the pretext of having another appointment wyszedł wcześniej pod pretekstem innego spotkania
pretrial
n US Jur = rozprawa f wstępna (mająca na celu wyjaśnienie szczegółów przez sąd i adwokatów stron)
adj [imprisonment, hearings] przed rozpoczęciem procesu
[procedure] przedprocesowy
prettify
vt upiększ|yć, -ać
prettily
adv [dress, arrange, sing] ładnie
[blush, smile] uroczo, ślicznie
[apologize, thank] grzecznie
pretty
adj
1. (attractive) ładny, śliczny
doesn't she look pretty in that dress? prawda, jak jej ślicznie w tej sukience
it was not a pretty sight to nie był miły widok
say pretty please (to child) powiedz grzecznie "proszę"
2. pej (trite) [music] słodki
[speech] gładki
3. infml (considerable) [sum] ładny
a pretty mess you've got yourself into! nieźle się urządziłeś!, wpakowałeś się w niezłe tarapaty! infml
adv infml (very, fairly) [good, clever, certain, well] całkiem
[awful, bad, boring, stupid] dosyć, dość
(almost) niemal, prawie
pretty well all, pretty much all praktycznie wszystko
'how are you?' - 'pretty well/pretty much the same' "jak się masz?" - "całkiem dobrze/w zasadzie bez zmian"
they are facing pretty much the same problem stoją w zasadzie przed takim samym problemem
you pretty nearly killed me, you idiot! o mało mnie nie zabiłeś, idioto!
pretty up: pretty up [sth], pretty [sth] up upiększ|yć, -ać
I'll go and pretty myself up pójdę zrobić się na bóstwo infml
I'm not just a pretty face (może na to nie wyglądam, ale) znam się na tym i owym
that must have cost you a pretty penny infml musiało cię to nieźle kosztować
things have come to a pretty pass when... do czego to już doszło, skoro...
this is a pretty mess or a pretty state of affairs iron ładna historia
to be sitting pretty infml być w komfortowej sytuacji
pretty as a picture (ładny) jak obrazek, jak z obrazka
pretty boy
n infml pej laluś m, goguś m pej
pretty-pretty
adj [cottage, garden, village] wymuskany
[dress] słodki, śliczniutki
cacy infml
pretzel
n precel m
prevail
vi
1. (triumph) [justice, common sense] zwycięż|yć, -ać, wziąć, brać górę
to prevail over or against sb/sth wziąć górę nad kimś/czymś
2. (be current) [situation, confusion, pessimism, custom] panować
(predominate) [sunshine, winds, attitude] przeważ|yć, -ać
prevail (up)on: prevail (up)on [sb] nakł|onić, -aniać
I prevailed upon her to take some rest nakłoniłem ją, żeby trochę odpoczęła
he was not to be prevailed upon nie można go było przekonać
prevailing
adj
1. (current) [custom, attitude, style] panujący
in the prevailing economic situation w aktualnej sytuacji ekonomicznej
2. (dominant) dominujący, przeważający
prevailing wind przeważające wiatry
3. Fin [rate] aktualny
prevalence
n
1. (widespread nature) powszechne występowanie n
the increasing prevalence of violent crime coraz większa liczba poważnych przestępstw
2. (superior position) przewaga f, dominacja f
prevalent
adj
1. (widespread) szeroko rozpowszechniony
2. (predominant) przeważający, dominujący
prevaricate
vi fml mówić wymijająco, wykręcać się od jasnej odpowiedzi
kręcić infml
prevarication
n fml stosowanie n uników, wykręcanie się n od jasnej odpowiedzi
after much prevarication po wielu unikach
prevent
vt zapobie|c, -gać (czemuś) [fire, disaster, illness, conflict]
to prevent sb's death zapobiec śmierci kogoś
to prevent the marriage/the introduction of reform [person] nie dopuścić do małżeństwa/wprowadzenia reform
[circumstance] stanąć na przeszkodzie małżeństwu/wprowadzeniu reform
to prevent sb (from) doing sth uniemożliwić komuś zrobienie czegoś
she managed to prevent the fire from spreading udało się jej nie dopuścić do rozprzestrzenienia się ognia
they can't prevent it happening nie mogą temu zapobiec
she was prevented from attending the conference by a sudden illness niespodziewana choroba uniemożliwiła jej wzięcie udziału w konferencji
don't try to prevent me nie staraj się mnie powstrzymać
to prevent oneself (from) doing sth powstrzymać się przed zrobieniem czegoś
preventable
adj [disaster, accident, death] (możliwy) do uniknięcia
preventable disease choroba, której można zapobiegać
the accident was preventable wypadku można było uniknąć, wypadkowi można było zapobiec
preventative
adj = preventive
prevention
n zapobieganie n (of sth czemuś)
Med profilaktyka f
Jur prewencja f
accident prevention zapobieganie wypadkom
(on roads) prewencja na drogach
crime prevention walka z przestępczością
prevention is better than cure Prov lepiej zapobiegać, niż leczyć
preventive
adj [measure] zapobiegawczy, profilaktyczny
Jur prewencyjny
preventive detention areszt prewencyjny
preventive medicine medycyna zapobiegawcza
preview
n
1. (showing) (of film, play) pokaz m przedpremierowy
(of exhibition) wernisaż m
2. Cin, TV (of film, play) zwiastun m
(of weekly programme) zapowiedź f
3. fig (foretaste) zapowiedź f (of sth czegoś)
vt (appraise) om|ówić, -awiać
this week's films are previewed on page 18 omówienie filmów z tego tygodnia na stronie 18
vi [film, play] mieć pokaz przedpremierowy
previous
adj
1. (before) [day, manager, chapter, meeting] poprzedni
(further back in time) wcześniejszy
the previous week/year poprzedni tydzień/rok
in a previous life w poprzednim wcieleniu
on a previous occasion przy wcześniejszej okazji
on previous occasions poprzednio, wcześniej
by previous appointment po wcześniejszym ustaleniu terminu
previous experience wcześniejsze doświadczenie
'previous experience essential' (in ad) "wymagane doświadczenie"
to have a previous engagement być wcześniej umówionym
she has two previous convictions Jur była wcześniej dwukrotnie karana
he has no previous convictions Jur nie był wcześniej karany
2. infml (hasty) [action, decision, optimism] przedwczesny, pochopny
to be previous in doing sth pośpieszyć się ze zrobieniem czegoś, zrobić coś pochopnie
previous to prep phr przed (czymś)
previous to his arrival... przed jego przybyciem...
previous to that przedtem
the period just previous to the coup okres bezpośrednio poprzedzający zamach stanu
previously
adv
1. (formerly) poprzednio
(up until that time) przedtem
previously we'd always stayed at the Plaza poprzednio zawsze zatrzymywaliśmy się w hotelu Plaza
2. (earlier) wcześniej
two years/days previously dwa lata/dni wcześniej
we've met previously poznaliśmy się wcześniej
prevision
n fml przeczucie n
prewar
adj przedwojenny
prewash
n pranie n wstępne
prexy
n US infml = rektor m uniwersytetu
prey
n (hunted) ofiara f also fig
(captured) zdobycz f
łup m also fig
a bird of prey ptak drapieżny
to be easy prey for sb/sth być łatwym łupem dla kogoś/czegoś
to fall prey to sb/sth paść ofiarą kogoś/czegoś
he fell prey to doubts zaczęły go dręczyć wątpliwości
he was easy prey to anxiety zadręczał się z byle powodu
prey on: prey on [sth]
1. (hunt) polować na (coś) [birds, rodents]
2. fig (worry) to prey on sb's mind [problems, troubles, thought] dręczyć kogoś
[accident, crime] nie dawać komuś spokoju
3. (exploit) wykorzyst|ać, -ywać [fears, worries] prey on [sb] [con man] żerować na (kimś)
[mugger, rapist] polować na (kogoś), zasadzać się na (kogoś)
prezy
n US Pol infml prezydent m
prezzie
n GB infml = pressie
price
n
1. (cost) cena f, koszt m also fig
the price per ticket/kilo cena za jeden bilet/kilogram
the price per person cena od osoby
at a price of Ł80 za 80 funtów
at competitive/attractive prices po konkurencyjnych/atrakcyjnych cenach
to sell sth at or for a good price sprzedać coś po dobrej cenie or za dobrą cenę
cars have gone up/fallen in price ceny samochodów wzrosły/spadły
to give sb a price (estimate) podać komuś cenę
what sort of price did you have to pay? ile musiałeś zapłacić?
to pay a high/low price for sth dużo/niewiele za coś zapłacić
'we pay top prices (for used cars)' "płacimy najwyższe ceny (za używane samochody)"
the two brands are the same price obie marki kosztują tyle samo
I'll take the job, if the price is right wezmę tę robotę, jeśli dobrze zapłacą infml
I didn't even have the price of a beer nie miałem grosza przy duszy
to pay a high price for sth/doing sth drogo zapłacić za coś/za zrobienie czegoś also fig
that's a small price to pay for independence to niewielka cena za wolność
that's the price one pays for being famous taka jest cena sławy
no price is too high for winning their support za ich poparcie warto zapłacić każdą cenę
there will be a high price to pay in the future w przyszłości trzeba będzie za to drogo zapłacić
at what a price! ale jakim kosztem!
at any price, whatever the price za każdą cenę, bez względu na koszt
fig za wszelką cenę
not at any price! za żadną cenę!
that can be arranged - for a price! to się da załatwić, ale to będzie kosztować! also hum
I wouldn't buy that horrible dress at any price! za nic nie kupiłabym tej okropnej sukienki!
full price, half price, selling price
2. (value) wartość f
of great price o wielkiej wartości
beyond or above price powyżej wartości
it's beyond or without price to jest bezcenne
to put a price on sth (estimate) wycenić coś [object, antique]
to put or set a high price on sth cenić (sobie) coś wysoko or wielce
liter [loyalty, hard work]
one cannot put a price on freedom wolność nie ma ceny
what price all his good intentions now! no i ile warte są jego dobre chęci?!
3. (in betting) szansa f (wygranej)
what price he'll turn up late? fig o co zakład, że się spóźni?
vt
1. (fix price of) określ|ić, -ać cenę (czegoś)
a dress priced at Ł30 sukienka w cenie 30 funtów
it was originally priced at over Ł300 pierwotnie kosztowało to ponad 300 funtów
their products are reasonably or moderately priced ich towary mają umiarkowane ceny
2. (estimate value of) wyceni|ć, -ać, o|szacować [object]
3. (mark the price of) poda|ć, -wać cenę na (czymś) [product]
all items must be clearly priced wszystkie towary muszą mieć metki z ceną
price down: price down [sth], price [sth] down GB zaniż|yć, -ać cenę (czegoś)
price out: price out [sb/sth], price [sb/sth] out wy|eliminować z rynku (oferując niższe ceny) [competitor, competing product]
to price oneself out of the market utracić pozycję na rynku w wyniku zawyżania cen
the photographer has priced himself out of business przez zawyżanie cen fotograf utracił klientelę
price up: price up [sth], price [sth] up zawyż|yć, -ać cenę (czegoś)
every man or everyone has his price każdego można kupić
to put a price on sb's head naznaczyć cenę na głowę kogoś liter
price bracket
n = price range
price control
n kontrola f cen
price cut
n obniżka f ceny
price cutting
n obniżanie
n cen
price discrimination
n dyskryminacja f cenowa (preferencyjne traktowanie niektórych odbiorców)
price fixing
n zmowa f cenowa
price freeze
n zamrożenie
n cen
price index
n wskaźnik m or indeks m cen
price inflation
n inflacja f cenowa
price label
n = price ticket
price list
n cennik m
price range
n rozpiętość f cen
cars in a price range of Ł15,000 to Ł20,000 samochody w cenie od 15 000 do 20 000 funtów
that's out of my price range to przekracza moje możliwości finansowe
that's in my price range na to mnie stać
price restrictions
npl kontrola f cen
price rigging
n manipulowanie
n cenami
price ring
n kartel m cenowy
price rise
n wzrost m ceny
price sticker
n nalepka f z ceną
cena f infml
price support
n sztuczne podtrzymywanie
n poziomu cen
price tag
n 1. (label) = price ticket
2. fig (cost) cena f, koszt m (on or for sth czegoś)
you can't put a price tag on good health zdrowie jest najcenniejsze
price ticket
n metka f z ceną
cena f infml
price war
n wojna f cenowa
price-conscious
adj to be price-conscious zwracać uwagę na ceny
price-earning ratio
n wskaźnik m cena/zysk or C/Z
price-sensitive
adj [market] reagujący na ceny
priceless
adj
1. (extremely valuable) [object, treasure] bezcenny
[advice, information] niezwykle cenny
[person] nieoceniony
2. (amusing) [joke, speech] przepyszny infml
prices and incomes policy
n polityka f kształtowania cen i dochodów
pricey
adj infml drogi
pricing
n ustalanie n ceny
pricing policy
n polityka f cenowa
prick
n
1. (of needle) (act) nakłucie n, ukłucie n
(pain) ukłucie n
(hole) nakłucie n
to give sth a prick nakłuć coś
pricks of conscience fig wyrzuty sumienia
he felt a prick of conscience gryzło go sumienie
a prick of light punkcik światła
2. vulg (penis) chuj m, kutas m vulg
3. vinfml (idiot) kutas m vulg
vt
1. (cause pain) u|kłuć (with sth czymś)
to prick one's finger ukłuć się w palec
to prick sb's conscience fig ciążyć komuś na sumieniu
his conscience pricked him fig gryzło go sumienie
2. (pierce) nakłu|ć, -wać [skin]
(pierce through) przekłu|ć, -wać [blister, balloon]
Culin nakłu|ć, -wać, ponakłuwać [potato, sausage]
to prick a hole in sth zrobić or przebić w czymś dziurkę
I pricked little holes in the wrapping poprzekłuwałem opakowanie
3. = prick up
vi
1. (sting) szczypać
my eyes are pricking oczy mnie szczypią
my eyes pricked with tears łzy napłynęły mi do oczu
2. [bush, thorn] kłuć
it will prick a little, that's all poczujesz tylko lekkie ukłucie
vr to prick oneself (once) u|kłuć się (on/with sth czymś)
(in many places) pokłuć się (on/with sth czymś)
prick out: prick out [sth], prick [sth] out
1. Hort przepikow|ać, -ywać, pikować [seedlings]
2. Art nakłu|ć, -wać, ponakłuwać [design, outline]
prick up: prick up [dog's ears] sta|nąć, -wać
at that, my ears pricked up wtedy nadstawiłem ucha or uszu to prick up its ears [dog] postawić uszy, zastrzyc uszami
to prick up one's ears nadstawić ucha or uszu
to kick against the pricks walić głową o mur
prick teaser
n vulg podpuszczalska f infml
pricking
n (tingling) mrowienie n
(sensation of being pricked) kłucie n
modif [pain] kłujący
pricking sensation mrowienie
prickle
n
1. (of hedgehog) kolec m
(of plant) cierń m, kolec m
2. (feeling) ciarki plt
he felt prickles down his spine poczuł, jak ciarki przechodzą mu po plecach
to feel a prickle of excitement czuć lekkie podniecenie
vt [clothes, jumper] drażnić, drapać [skin]
[bush] po|drapać [skin, legs]
vi [beard, wool] drapać
my hair prickled (with fear) włosy mi się zjeżyły (ze strachu)
my skin prickled ciarki przebiegły mi po skórze
she prickled with anger/excitement była wściekła/podniecona
prickly
adj
1. (with prickles) [bush, rose] ciernisty, kolczasty
[leaf, thorn] kłujący
[animal] kolczasty
2. (itchy) [beard] kłujący, drapiący
[jumper] gryzący, drapiący
prickly feeling or sensation uczucie swędzenia
my skin feels prickly swędzi mnie skóra
3. infml (touchy) [issue, person] drażliwy
to be prickly about sth być drażliwym na punkcie czegoś
she's in a prickly mood jest podenerwowana
prickly heat
n potówki plt
prickly pear
n (plant) opuncja f figowa, żygadło n
(fruit) owoc m opuncji
pricy
adj = pricey
pride
n
1. (satisfaction, self-respect) duma f (in sb/sth z kogoś/czegoś)
with pride z dumą
a source of pride powód do dumy
to take pride in sth być dumnym z czegoś [ability, achievement, work]
you should take more pride in your appearance musisz bardziej dbać o swój wygląd
to hurt or wound sb's pride zranić dumę kogoś
family pride honor rodziny
national pride duma narodowa
2. (source of satisfaction) duma f, chluba f
she's the pride of the town/college ona jest dumą or chlubą miasta/szkoły
she's her mother's pride and joy ona jest dumą i radością matki
3. (conceit) pycha f
4. (of lions) stado n
vr to pride oneself on sth szczycić się or chlubić się czymś
he prides himself on being able to play the trombone szczyci or chlubi się tym, że potrafi grać na puzonie
to have pride of place zajmować honorowe or poczesne miejsce
to give sth pride of place [author] poświęcić czemuś główną uwagę
to swallow or pocket one's pride schować honor do kieszeni infml
pride comes before a fall Prov = pycha prowadzi do zguby
prie-dieu
n (pl prie-dieux) klęcznik m
priest
n kapłan m
(Roman Catholic) ksiądz m
(in Orthodox church) pop m
parish priest proboszcz
priestess
n kapłanka f
priesthood
n (calling) kapłaństwo n
(clergy) duchowieństwo n
to enter the priesthood wstąpić do stanu duchownego
priestly
adj kapłański
prig
n skromni|ś m, -sia f
priggish
adj fałszywie skromny
priggishness
n fałszywa pokora f
prim
adj
1. (also prim and proper) (prudish) [person] pruderyjny
(formal) [person, manner] sztywny
[appearance, clothing] wymuskany
[voice, expression] afektowany
2. (neat) [house, garden, clothing] zadbany
prima ballerina
n primabalerina f, prymabaleryna f
prima donna
n primadonna f, prymadonna f also fig pej
prima facie
adj
1. Jur [evidence, case] oparty na domniemaniu faktycznym
to make a prima facie case zawierać dostateczne dowody winy
2. [reason] (na pierwszy rzut oka) uzasadniony
[evidence] (na pierwszy rzut oka) przekonywający
adv na pierwszy rzut oka
Jur prima facie
primacy
n
1. (primary role) (of principle, language, skill) wyższość f, prymat m (of sth over sth czegoś nad czymś)
Pol supremacja f
to have primacy wieść prym
2. Relig (also Primacy) prymasostwo n
primaeval
adj = primeval
primal
adj
1. (original) [forest, origins, stage] pierwotny
[feeling, quality] prymitywny
[innocence] wrodzony
primal cause praprzyczyna
the primal scream Psych krzyk pierwotny
2. (chief) [importance, reason] podstawowy, zasadniczy
primarily
adv
1. (chiefly) głównie, przede wszystkim
2. (originally) pierwotnie
primary
n
1. US Pol (also primary election) prawybory plt
closed primary, open primary
2. Zool (also primary feather) lotka f
3. Sch primary school
adj
1. [aim, cause, concern, factor, reason, role, source, task] główny
[sense, meaning] podstawowy
[importance] zasadniczy
of primary importance o zasadniczym or pierwszorzędnym znaczeniu
2. Sch [education] podstawowy
primary teacher nauczyciel szkoły podstawowej
children of primary age dzieci w wieku od 5 do 11 lat
3. (initial) [stage] początkowy, pierwszy
4. Geol [rock] pierwotny
5. Econ [commodities, industry, products] podstawowy
primary (school) teacher
n GB nauczyciel m, -ka f szkoły podstawowej
primary colour
n barwa f podstawowa
primary evidence
n Jur dowód m podstawowy
primary health care
n podstawowa opieka f zdrowotna
primary infection
n zakażenie
n pierwotne
primary school
n = szkoła f podstawowa
modif primary school children, children of primary school age dzieci w wieku szkolnym
primary sector
n Econ przemysł m surowcowy
primary stress
n akcent m główny
primate
n
1. Zool (mammal) naczelny m, ssak m z rzędu naczelnych
2. Relig (also Primate) prymas m
the primate of all England arcybiskup Canterbury
prime
n
1. in one's prime (politically, professionally) u szczytu kariery
(physically) w kwiecie wieku
in its prime [organization, industry] w rozkwicie
to be past one's prime [person] (no longer young) być nie pierwszej młodości
[author, artist] mieć za sobą najlepsze lata
to be past its prime [building, institution] mieć już za sobą okres świetności
in the prime of life w kwiecie wieku
2. Math (also prime number) liczba f pierwsza
3. Relig pryma f
adj
1. (chief) [aim, candidate, factor, target, suspect] główny
to be of prime importance mieć fundamentalne znaczenie
2. Comm (good quality) [site, location, meat] pierwszorzędny, doskonały
[foodstuffs] wyborowy, najwyższej jakości
in prime condition [machine, car] w idealnym stanie
[horse, person] w doskonałej formie
of prime quality najwyższej jakości
3. (classic) [example, instance] klasyczny, typowy
4. Math [number, factor] pierwszy
vt
1. (brief) po|instruować, przygotow|ać, -ywać [witness, interviewee]
to prime sb about sth uprzedzić kogoś o czymś
to prime sb with sth zapoznać kogoś z czymś
to be primed for sth być przygotowanym do czegoś
he'd obviously been primed to say that... oczywiście poinstruowano go, żeby mówił, że...
he had primed himself with a large whisky dla kurażu wypił jedną dużą whisky
2. Constr (apply primer to) zagruntow|ać, -ywać [wood, metal]
3. Tech zal|ać, -ewać [pump]
to prime the pump fig stymulować rozwój infml
4. Mil uzbr|oić, -ajać [device, bomb]
nabi|ć, -jać, załadow|ać, -ywać [firearm]
prime bill
n Fin weksel m pierwszorzędny
prime cost
n koszt m własny
prime meridian
n południk m zerowy
prime minister
n premier m, prezes m rady ministrów
prime ministership
n (duties) urząd m premiera
(term of office) premierostwo n
prime mover
n 1. (influential force) motor m fig (of sth czegoś)
she was one of the prime movers in the campaign była jedną z inicjatorek kampanii
2. Phys, Tech źródło n napędu, siła f motoryczna
3. Philos moc f sprawcza
prime rate
n Fin najlepsza stopa f procentowa
prime time
n TV godziny f pl największej oglądalności
Radio najlepsze godziny f pl (w których radio ma najwięcej słuchaczy)
prime-time modif [advertising, programme] TV prezentowany w godzinach największej oglądalności
prime-ministerial
adj prime-ministerial power/role/responsibility władza/rola/odpowiedzialność premiera
primer
n
1. (paint) powłoka f gruntowa, farba f do gruntowania
2. dat (textbook) (introductory) podręcznik m dla początkujących
(for reading) elementarz m
3. (explosive) spłonka f
primeval
adj
1. (ancient) [beast, tribes, rocks] prastary
[condition] pierwotny
the primeval forest pierwotna puszcza
2. (instinctive) [instinct, terror] prymitywny
primeval soup
n Biol pierwotna zupa f
priming
n
1. Mil (of bomb) uzbrajanie n
(of gun) ładowanie n
2. Constr (of surface) gruntowanie n
3. (of pump) zalewanie n
priming coat
n warstwa f farby gruntowej
primitive
n
1. Art (painter) prymitywista m
(painting) prymityw m
2. Anthrop (person) człowiek m prymitywny
adj prymitywny
primly
adv
1. (starchily) [behave] sztywno
[smile] blado
[say, reply] półgębkiem
2. (demurely) [behave, sit] skromnie
primness
n
1. (prudishness) pruderia f
2. (demureness) skromność f
primogeniture
n pierworództwo n
primogenitura f fml
primordial
adj [chaos, matter] pierwotny
[life] prymitywny
primordial soup
n = primeval soup
primp
vt (also primp and preen) stroić się
fiokować się dat
primrose
n Bot pierwiosnek m, pierwiosnka f
the primrose path pogoń za przyjemnościami życia
primrose yellow
n (kolor m) bladożółty m
adj bladożółty
primula
n prymul(k)a f
prince
n książę m
królewicz m dat or liter
Prince Charles książę Karol
the prince of darkness książę ciemności
Prince Charming królewicz z bajki fig
prince consort
n książę m małżonek
prince regent
n książę m regent
princedom
n fml księstwo n
princeling
n (young) młody książę m
(petty) pej książątko n
princely
adj
1. [court, duties, life] książęcy
2. [gift] iście królewski
[sum] bajeczny, zawrotny
princess
n (daughter) księżniczka f
królewna f dat or liter
(wife) księżna f
Princess Anne księżniczka Anna
the princess royal GB tytuł przysługujący najstarszej córce monarchy
principal
n
1. Sch (of school) dyrektor m, -ka f szkoły
2. Theat odtwór|ca m, -czyni f głównej roli
3. Mus (musician) szef m sekcji instrumentów
4. (client) mocodaw|ca m, -czyni f, zleceniodaw|ca m, -czyni f
5. Mus (in organ) pryncypał m
6. Fin (interest-bearing sum) kwota f główna
(debt) kwota f zadłużenia
7. Jur prowodyr m, główny sprawca m
8. GB Sociol, Admin kierownik m wydziału
adj
1. (main) główny
2. [violin, clarinet, dancer] pierwszy
[part] główny
3. Ling [clause] główny
principal boy
n Theat główna rola f męska w pantomimie (odtwarzana przez aktorkę)
principality
n księstwo n
the Principality GB Księstwo Walii
principally
adv głównie, w zasadzie
principle
n
1. (basic fact, rule) zasada f
(scientific law) zasada f, prawo n, reguła f (of sth czegoś)
to start from/go back to first principles rozpocząć od/wrócić do spraw podstawowych
in principle w zasadzie
on this/the same principle na tej zasadzie/na tej samej zasadzie
an economy run on monetarist principles gospodarka zgodna z zasadami monetaryzmu
I work on the principle that nothing is impossible kieruję się zasadą, że nie ma rzeczy niemożliwych
2. (rule of conduct) zasada f
a man/woman of (high) principle mężczyzna/kobieta z zasadami
as a matter of principle, on principle dla zasady
it's a matter of principle with her to dla niej kwestia zasad
to be against sb's principles być wbrew zasadom kogoś
it's against his principles to give money to charity dawanie pieniędzy na cele dobroczynne jest wbrew jego zasadom
she made it a principle never to borrow money kierowała się zasadą, żeby nie pożyczać pieniędzy
she's always lived up to her principles zawsze postępuje zgodnie z własnymi zasadami
it's the principle of the thing, it's a point of principle tu chodzi o zasadę
principled
adj [person, position] pryncypialny
[objection] wynikający z zasad
to act in a principled way postępować pryncypialnie
prink
vi (also prink and preen) stroić się
fiokować się dat
print
n
1. (typeface) czcionka f, druk m
in small/large print małą/dużą czcionką
małym/dużym drukiem
the small or fine print fig drobny druk (część umowy pisana małą czcionką, często lekceważona przez zainteresowanego, a zawierająca istotne postanowienia) don't forget to read the small print przeczytaj dokładnie dokument
to set sth in print Print złożyć coś [book, article]
2. (published form) druk m
a page of print zadrukowana strona
acres of print have been devoted to the subject na ten temat napisano już wiele
in print (published) wydany drukiem, opublikowany
(available) dostępny (na rynku)
he hoped to see his work in print miał nadzieję, że ktoś wyda jego dzieło
to see oneself in print zobaczyć własne nazwisko w druku
the book is out of print nakład książki jest wyczerpany
to go into print być oddanym do druku
to put or get sth into print wydrukować or opublikować coś
to appear in or get into print ukazać się drukiem
'at the time of going to print' "w chwili podpisania do druku"
I'll believe it when I see it in print uwierzę, jeśli zobaczę to czarno na białym
3. Art grafika f, rycina f, odbitka f graficzna
(from metal plate) sztych m
4. Phot (from negative) odbitka f
to make a print from a negative zrobić odbitkę z negatywu
5. Cin (of film) kopia f
6. (of foot, finger, tyre) ślad m
to leave prints pozostawić ślady
to take sb's prints wziąć odciski palców kogoś
7. Tex tkanina f drukowana
8. (handwriting) pismo n
modif [fabric] drukowany
[curtains, dress] z tkaniny drukowanej
vt
1. Print wy|drukować [poster, document, book, banknote] (on sth na czymś)
to print sth in italics/in red wydrukować coś kursywą/czerwonymi literami
over 1,000 copies of the book have been printed wydrukowano ponad 1 000 egzemplarzy tej książki
'printed in Japan' "drukowano w Japonii"
2. Journ (publish) [author] o|publikować [story, report, interview, photo]
[journal, editor] o|publikować, zamie|ścić, -szczać
the article was printed in the local press artykuł ukazał się w prasie lokalnej
3. Tex wy|drukować [pattern]
printed with red flowers zadrukowany czerwonymi kwiatkami
4. Art, Phot z|robić odbitkę z (czegoś)
5. (write) na|pisać (starannym pismem) [letter, detail] (on sth na czymś)
print your name in block capitals napisz nazwisko drukowanymi literami
6. (make a mark) the footmark was clearly printed in the sand na piasku pozostał wyraźny ślad odciśniętej stopy
the scene is printed on my memory ta scena wryła mi się w pamięć
vi
1. (write) pisać starannym pismem
2. Print [printer, press, computer] wy|drukować
[text] wy|drukować się
the book is printing książka jest w druku
printed pp adj [design, fabric] drukowany
[paper] zadrukowany
[text] drukowany
'printed matter' Post "druk"
printed notepaper papier z nadrukiem
the power of the printed word siła słowa drukowanego
print off: print off [sth], print [sth] off z|robić, wykon|ać, -ywać [copies]
print out: print out [sth], print [sth] out wy|drukować
print character
n czcionka f, litera f
print format
n format m składu
print journalism
n dziennikarstwo
n prasowe
print run
n nakład m
print shop
n 1. Print drukarnia f, zakład m poligraficzny
2. (art shop) sklep m handlujący grafiką
print union
n związek m zawodowy pracowników poligrafii
print wheel
n rozetka f drukarska
print-preview
n Comput podgląd m wydruku
print-through
n efekt m kopiowania, echo n magnetyczne
printable
adj nadający się do druku also fig
her remarks were scarcely printable jej uwagi nie nadawały się do druku
printed circuit
n obwód m drukowany
printer
n
1. (person) drukarz m
(firm) drukarnia f
at the printer's or printers w druku
2. Print, Comput drukarka f
printer's devil
n pomocnik m drukarza
printer's error
n błąd m drukarski
printer's ink
n farba f drukarska
printer's reader
n korektor m robiący korektę domową
printhead
n Comput głowica f drukująca
printing
n
1. Art, Ind, Print drukowanie n, druk m
2. (quantity printed) wydanie n, nakład m
the book is in its third printing książka ma już trzecie wydanie
3. (trade) drukarstwo n
modif [business, industry] poligraficzny
[ink, press] drukarski
printing frame
n kopiorama f
printing house
n drukarnia f
printing ink
n farba f drukarska
printing press
n prasa f drukarska
printing works
n drukarnia f
printmaker
n rytownik m
printmaking
n rytownictwo n
printout
n Comput wydruk m
prion
n prion m
prior
1. n Relig przeor m
2. adj
1. (previous) [appointment, engagement] wcześniejszy
to give prior notice powiadomić wcześniej
without prior notice bez wcześniejszego powiadomienia
she denied prior knowledge of the meeting zaprzeczyła, jakoby wiedziała o spotkaniu wcześniej
2. (more important) mający pierwszeństwo
she has a prior claim on the legacy ma pierwszeństwo do spadku
prior to prep phr przed (czymś)
prior to doing sth przed zrobieniem czegoś
two days prior to departure dwa dni przed wyjazdem
prior to April 1990, I worked in London do kwietnia 1990 roku pracowałem w Londynie
prior charge
n Fin obciążenie
n uprzywilejowane
prior preferred stock
n US Fin akcje f pl uprzywilejowane
prioress
n przeorysza f
prioritize
vt
1. (put in order of importance) u|szeregować pod względem ważności
2. (give priority to) po|traktować priorytetowo
priority
n
1. (main concern) sprawa f najważniejsza
priorytet m infml
the main or highest priority sprawa bezwzględnie najważniejsza
such issues are often seen as a low priority takie kwestie często traktuje się jako mało ważne
to get one's priorities right/wrong słusznie/niesłusznie zdecydować, co jest dla kogoś najważniejsze
2. (prominence) pierwszeństwo n, priorytet m
to have or take priority over sth mieć pierwszeństwo przed czymś
to get (top) priority być potraktowanym priorytetowo
to give priority (to sth) przyznać (czemuś) priorytet
the problems were dealt with in order of priority sprawami tymi zajęto się kolejno od najważniejszej do najmniej istotnej
3. Transp pierwszeństwo n
priority to the right pierwszeństwo dla pojazdów nadjeżdżających z prawej
modif [case, debt, task] priorytetowy
the priority list lista priorytetów
priority share
n Fin akcja f uprzywilejowana
priory
n klasztor m
prise
vt
prise apart: prise apart [sb/sth], prise [sb/sth] apart rozdziel|ić, -ać [planks, layers, people]
roz|ewrzeć, -wierać siłą [lips, teeth]
prise away: to prise sb away from sth fig odciąg|nąć, -ać or od|erwać, -rywać kogoś od czegoś [TV, work]
prise off: prise off [sth], prise [sth] off podważ|yć, -ać [lid]
prise open: prise open [sth], prise [sth] open otw|orzyć, -ierać (siłą) [window, box]
the burglar prised the door open with a jemmy włamywacz łomem wyważył drzwi
prise out: prise [sth] out wyciąg|nąć, -ać [nail]
wydoby|ć, -wać [bullet]
to prise information out of sb wyciągnąć or wydobyć od kogoś informacje
to prise sb out of bed wyciągnąć kogoś z łóżka
prise up: prise [sth] up podważ|yć, -ać [floorboard, nail]
prism
n
1. (glass) pryzmat m
2. (in geometry) graniastosłup m
3. (crystal) słup m
prismatic
adj pryzmatyczny
prismatic binoculars
npl lornetka f
prismatic compass
n busola f pryzmatyczna
prison
n więzienie n also fig
to be in prison być or siedzieć infml w więzieniu
to go to prison pójść do więzienia
to send sb to prison posłać kogoś do więzienia
he sent them to prison for 12 years posłał ich do więzienia na 12 lat, skazał ich na 12 lat więzienia
to put sb in prison uwięzić kogoś
wsadzić kogoś do więzienia infml
to release sb from prison zwolnić kogoś z więzienia, wypuścić kogoś na wolność
after 15 years in prison po 15 latach więzienia
her house felt like a prison czuła się w domu jak w więzieniu
modif [cell, administration, regulation, conditions] więzienny
[death, life, suicide] w więzieniu
[reform, system] penitencjarny
prison governor dyrektor więzienia
prison authorities
npl administracja f zakładów penitencjarnych
prison camp
n (for POWs) obóz m jeniecki
prison guard
n US strażnik m więzienny, strażniczka f więzienna
prison issue
adj [clothes] więzienny
prison officer
n GB (officially) oficer m więziennictwa
(guard) strażnik m więzienny, strażniczka f więzienna
prison riot
n bunt m więźniów
prison sentence
n kara f pozbawienia wolności, kara f więzienia
a two-year prison sentence kara dwóch lat pozbawienia wolności
prison service
n więziennictwo n
prison term
n = prison sentence
prison van
n karetka f więzienna
prison visiting
n odwiedzanie
n więźniów
prison visitor
n odwiedzając|y m, -a f więźniów
prisoner
n
1. (in jail) wię|zień m, -źniarka f
(in custody) aresztowan|y m, -a f, aresztant m
prisoner of conscience więzień sumienia
the prisoner at the Bar oskarżony
I'm a prisoner in my own home fig jestem więźniem we własnym domu fig
2. (captive) Mil jeniec m
(held by kidnappers) porwan|y m, -a f
prisoner of war jeniec wojenny
prisoner of war camp obóz jeniecki
to hold or keep sb prisoner więzić kogoś
to take sb prisoner [enemy forces] wziąć kogoś do niewoli
to take no prisoners [army] nie brać jeńców
[boxer, team] walczyć bezwzględnie
[negotiating team, rival] nie iść na żadne ustępstwa
prissy
adj infml [person] nadęty
[style] napuszony
pristine
adj (perfect) [whiteness] nieskazitelny
[sheets, cloth] nieskazitelnie czysty
'in pristine condition' (in ad) "w idealnym stanie"
privacy
n
1. (private life, freedom from interference) prywatność f
to respect sb's privacy szanować prywatność kogoś
to invade sb's privacy zakłócać życie prywatne kogoś
the right to privacy prawo do prywatności
2. (solitude, seclusion) zacisze n, odosobnienie n
in the privacy of one's own home/room w zaciszu własnego domu/pokoju
we have no privacy here nie ma tu spokoju
privacy laws
npl Jur przepisy m pl dotyczące ochrony prywatności
private
n szeregowy m
Private Taylor szeregowy Taylor
privates npl infml intymne części f pl ciała euph
adj
1. (not for general public) [property, beach, jet, vehicle, collection] prywatny
room with private bath pokój z łazienką
the funeral will be private w pogrzebie weźmie udział tylko najbliższa rodzina
they married in a private ceremony wzięli cichy ślub (z udziałem najbliższej rodziny)
2. (personal, not associated with company) [letter, phone call, visit] prywatny
[life] prywatny, osobisty
[income, means, use] własny, prywatny
[sale] wolny
for her private use do (jej) własnego or prywatnego użytku
a person of private means osoba posiadająca prywatne środki
to act in a private capacity or as a private person występować nieoficjalnie or jako osoba prywatna
the private citizen zwykły obywatel
3. (not public, not state-run) [sector, health care, school, firm, accommodation] prywatny
private industry sektor prywatny
private lessons prywatne lekcje
to go private GB Med (zacząć) leczyć się prywatnie
4. (not to be openly revealed) [conversation, meeting, matter] poufny
[opinion, thought] przekazany w zaufaniu
what I told you was private powiedziałem ci to w zaufaniu
to keep sth private utrzymywać coś w tajemnicy
to come to a private understanding zawrzeć prywatną ugodę
it's a private joke between us to nasz prywatny dowcip
5. (undisturbed) [corner, place] spokojny
let's go inside where we can be private wejdźmy do środka, gdzie nikt nam nie będzie przeszkadzał
6. (retiring) [person] zamknięty w sobie
in private adv phr she told me in private powiedziała mi w zaufaniu
can we talk in private? czy możemy porozmawiać bez świadków?
what you do in private is your own affair to, co robisz prywatnie, to twoja sprawa
the meeting was held in private spotkanie odbyło się przy drzwiach zamkniętych
private bar
n GB bardziej komfortowo urządzona część pubu
private bill
n projekt m ustawy dotyczącej konkretnej osoby fizycznej lub prawnej
private buyer
n indywidualny nabywca m
private company
n spółka f prywatna
private detective
n prywatny detektyw m
private enterprise
n (private sector) prywatna inicjatywa f
(business) przedsiębiorstwo
n prywatne
private eye
n infml prywatny detektyw m
private first class
n US Mil starszy szeregowy m
private hotel
n pensjonat m, prywatny hotel m
private investigator
n = private detective
private investor
n inwestor m prywatny or indywidualny
private law
n prawo
n prywatne
private medicine
n prywatna służba f zdrowia
private member's bill
n GB Pol poselski projekt m ustawy
private nuisance
n Jur nadużycie
n prywatne, szkoda f prywatna
private parts
npl euph intymne części f pl ciała euph
private practice
n GB Med prywatna praktyka f
to work or be in private practice mieć prywatną praktykę
private secretary
n osobisty sekretarz m, osobista sekretarka f
Pol osobisty sekretarz m (ministra)
private sector
n the private sector sektor m prywatny
private soldier
n zwykły żołnierz m, szeregowy m
private treaty
n by private treaty treaty na mocy prywatnej umowy (bez udziału pośrednika)
private view
n Art wernisaż m
privateer
n Hist (ship) okręt m korsarski
(sailor) korsarz m
privately
adv
1. (in private, not publicly) prywatnie
can I talk to you privately? czy mogę porozmawiać z tobą prywatnie or w cztery oczy?
2. (out of public sector) prywatnie
she had the operation done privately poddała się operacji w prywatnej klinice
privately owned prywatny
privately funded or financed finansowany z funduszy prywatnych
the book was published privately by the author książkę wydano nakładem autora
3. (secretly, in one's own heart) [feel, believe, doubt] w głębi serca, w głębi duszy
she didn't show it, but, privately, she was disappointed nie okazywała tego, ale w głębi serca była rozczarowana
privation
n niedostatek m, ubóstwo n
to suffer privation cierpieć niedostatek
privatization
n prywatyzacja f
privatize
vt s|prywatyzować
privatized pp adj sprywatyzowany
privet
n Bot ligustr m
a privet hedge żywopłot z ligustru
privilege
n
1. (advantage) przywilej m
rights and privileges prawa i przywileje
tax privileges ulgi podatkowe
diplomatic/parliamentary privilege immunitet dyplomatyczny/poselski
travel was then the privilege of the rich w owym czasie podróżowanie było przywilejem bogatych
2. (honour) zaszczyt m, honor m
I had the privilege of speaking to her in person miałem zaszczyt or honor rozmawiać z nią osobiście
it's my privilege to be able to introduce... mam zaszczyt przedstawić...
3. US Fin transakcja f premiowa
privileged
n (+ v pl) the privileged uprzywilejowani m pl
(economically) ludzie plt dobrze sytuowani
(socially) ludzie plt zajmujący wysoką pozycję społeczną
the less privileged (economically) gorzej sytuowani
adj
1. (having advantages) uprzywilejowany
for the privileged few dla garstki uprzywilejowanych
2. (honoured) to be privileged to meet sb mieć zaszczyt or honor spotkać kogoś
I have been privileged to have had a good education miałem to szczęście, że odebrałem dobre wykształcenie
3. Jur (secret) [information] objęty tajemnicą zawodową
privily
adv arch poufnie
privy
n dat wygódka f dat
adj to be privy to sth być w coś wtajemniczonym
privy purse
n GB królewska szkatuła f
królewskie apanaże plt liter
prize
1. n
1. (award) nagroda f (for sth/doing sth za coś/za zrobienie czegoś)
(in lottery) wygrana f
cash prize nagroda pieniężna
first prize pierwsza nagroda
(in lottery) główna wygrana
to win a prize zdobyć nagrodę
the first prize goes to Robert zdobywcą pierwszej nagrody jest Robert
he won first prize in the lottery zdobył najwyższą wygraną na loterii
2. liter (sth worth having) łakomy kąsek m
(sth gained) cenna zdobycz f
(reward for effort) nagroda f
happiness is a prize worth striving for o szczęście warto zabiegać
3. Mil Naut zdobycz f wojenna, łup m wojenny
modif
1. [rose, vegetable, bull] (grown or bred for competition) (hodowany) na konkurs
(award-winning) nagrodzony
fig (excellent) [pupil] wzorowy
a prize example of sth klasyczny przykład czegoś
I felt like a prize idiot! czułem się jak kompletny idiota!
2. [possession] cenny
vt (value) cenić [object, independence]
przywiązywać wagę do (czegoś) [possessions]
prized pp adj [possession, asset] cenny
to be prized for sth być cenionym za coś
no prizes for guessing who told you that nie trudno się domyślić, kto ci to powiedział
2. vt (lift) = prise
prize day
n Sch dzień m wręczenia nagród
prize draw
n losowanie
n nagród
prize fight
n walka f bokserów zawodowych
prize fighter
n bokser m zawodowy
prize fighting
n boks m zawodowy
prize money
n (for one prize) wygrana f
(total amount given out) pula f nagród
prize ring
n ring m bokserski
prize-giving
n wręczenie n or rozdanie n nagród
prize-winning
adj nagrodzony
a Nobel prize-winning novelist powieściopisarz - laureat Nagrody Nobla
prizewinner
n (in lottery, draw) zwycię|zca m, -żczyni f nagrody
(of academic, art, literary award) laureat m, -ka f
pro
1. n
1. Sport infml zawodowiec m
to turn pro zostać zawodowcem, przejść na zawodowstwo
golf pro zawodowy gracz w golfa
2. infml (prostitute) prostytutka f
2. n (advantage) the pros and cons za i przeciw, pro i kontra
the pros and cons of sth wszystko, co przemawia za i przeciw czemuś
zalety i wady czegoś
prep infml (in favour of) za (kimś/czymś)
are you pro the plan? czy jesteś or czy opowiadasz się za tym planem?
pro- in combinations to be pro-democracy/-government opowiadać się za demokracją/rządem
pro-American/-abortion lobby lobby proamerykańskie/zwolennikó prawa do aborcji
pro-Marketeer zwolennik Wspólnego Rynku
pro forma invoice
n faktura f pro forma or tymczasowa
pro rata
adj proporcjonalny
on a pro rata basis proporcjonalnie
adv proporcjonalnie
salary Ł15,000 pro rata roczne wynagrodzenie w wysokości 15 000 funtów, według liczby przepracowanych godzin
fees rising pro rata with salaries honoraria rosnące proporcjonalnie do pensji
pro tem
adj tymczasowy, doraźny
adv tymczasowo, doraźnie
pro-am
n turniej m zawodowców i amatorów
adj dla zawodowców i amatorów
pro-choice
adj [voter, candidate] opowiadający się za prawem kobiet do przerywania ciąży
pro-choice movement ruch na rzecz prawa kobiet do przerywania ciąży
pro-choicer
n rzeczni|k m, -czka f prawa kobiet do przerywania ciąży
pro-family
adj [policies] prorodzinny
pro-form
n Ling symbol m nieterminalny or pomocniczy
pro-life
adj [voter, candidate] opowiadający się za zakazem przerywania ciąży
pro-life movement ruch na rzecz ochrony życia poczętego
pro-lifer
n rzeczni|k m, -czka f zakazu przerywania ciąży
proactive
adj
1. Psych proaktywny
2. (dynamic) [approach, role] aktywny, czynny
probability
n
1. (likelihood) prawdopodobieństwo n (of sth czegoś)
the probability of sth happening or taking place prawdopodobieństwo, że coś się zdarzy
in all probability najprawdopodobniej, wedle wszelkiego prawdopodobieństwa
the probability of our getting a pay rise is good istnieje duże prawdopodobieństwo, że dostaniemy podwyżkę
there is little probability that she'll come or of her coming jest mało prawdopodobne, że (ona) przyjdzie
2. (likely result) (desirable) szansa f (of sth czegoś)
widoki plt (of sth na coś)
(undesirable) niebezpieczeństwo n, ryzyko n (of sth czegoś)
war/a peace agreement is a probability istnieje niebezpieczeństwo wojny/szansa pokojowego porozumienia
3. Math, Stat prawdopodobieństwo n
the theory of probability, probability theory teoria prawdopodobieństwa
probable
n the probable (candidate) prawdopodobny kandydat m, prawdopodobna kandydatka f
(winner) prawdopodobny zwycięzca m, prawdopodobna zwyciężczyni f
adj prawdopodobny
that seems hardly probable! to wydaje się mało prawdopodobne!
it is probable that... możliwe, że...
probably
adv prawdopodobnie, pewnie
very probably (in reply) bardzo prawdopodobne, bardzo możliwe
'she hasn't written' - 'she's probably very busy' "nie napisała" - "jest pewnie bardzo zajęta"
he's very probably in Paris najprawdopodobniej jest w Paryżu
probate
Jur
n
1. (process) urzędowe zatwierdzenie n testamentu
to grant probate (of a will) zatwierdzić testament
2. (document) świadectwo n autentyczności testamentu
3. (certified copy of will) uwierzytelniony odpis m testamentu
vt US uwierzytelni|ć, -ać [will]
probate action
n Jur postępowanie
n w sprawach spadkowych i opiekuńczych
probation
n
1. Jur nadzór m kuratorski, dozór m sądowy
probacja f fml
to put sb on probation oddać kogoś pod nadzór kuratorski, ustanowić nadzór kuratorski nad kimś
to be on probation [lawbreaker] być pod nadzorem sądowym
[prisoner] zostać zwolnionym warunkowo, być na zwolnieniu warunkowym
2. (trial period) okres m próbny
to be on three months probation być na trzymiesięcznym okresie próbnym
to be on (academic) probation US Sch, Univ mieć warunkową zgodę na pozostanie w szkole (w związku ze złym sprawowaniem lub słabymi wynikami w nauce)
3. Relig probacja f
probation officer
n Jur kurator m sądowy
probation order
n Jur sądowe orzeczenie
n nadzoru kuratorskiego
probation service
n Jur system m nadzoru kuratorskiego
probationary
adj
1. (trial) [period, year] próbny
2. (training) [month, year] przygotowawczy
probationary teacher
n GB = nauczyciel stażysta m, nauczycielka stażystka f
probationer
n
1. (trainee) praktykant m, -ka f
2. (employee on trial) stażyst|a m, -ka f
3. Jur osoba f pod dozorem kuratorskim or sądowym
4. Relig nowicjusz m, -ka f
probe
n
1. (investigation) śledztwo n, dochodzenie n fig (into sth w sprawie czegoś)
a police corruption probe śledztwo w sprawie korupcji w policji
2. (instrument) Dent, Med sonda f, zgłębnik m
Tech sonda f, próbnik m
(operation) Med sonda f
3. Aerosp (also space probe) sonda f, próbnik m
vt
1. (investigate) z|badać [affair, causes]
starać się zgłębić [mystery]
zaj|ąć, -mować się (czymś) [scandal]
2. (explore) z|badać [hole, surface]
wy|sondować [public opinion]
the searchlights probed the darkness światła reflektorów przeszywały mrok
'do you still love him?' he probed "czy nadal go kochasz?" drążył
3. Dent, Med, Tech z|badać, sondować [wound, tooth, ground] (with sth czymś)
obmac|ać, -ywać [swelling]
4. Aerosp z|badać [space]
vi to probe for sth starać się odkryć coś, szukać czegoś [information, details]
probe into: probe into [sth] starać się przeniknąć, dociekać [mystery]
wnik|nąć, -ać w (coś) [private life, past, mind, thoughts]
z|badać [suspicious activity]
probing
n
1. (examination) badanie n
2. (questions) dociekanie n, sondowanie n
adj [look] sondujący
[question] dociekliwy
[study, examination] dociekliwy, wnikliwy
probity
n nieposzlakowana uczciwość f, prawość f
problem
n
1. (difficulty) problem m, kłopot m
heart/back problems kłopoty z sercem/kręgosłupem
to have problems (with sb/sth) mieć problemy or kłopoty (z kimś/czymś)
to have a drink problem nadużywać alkoholu euph
to have a weight problem mieć skłonność do tycia, mieć nadwagę
to cause or present a problem stanowić problem
it's a real problem to prawdziwy kłopot
it's a bit of a problem to będzie trudne
what's the problem? w czym problem or kłopot?
the problem is that... rzecz w tym, że...
your problem is that you are bone lazy rzecz w tym, że jesteś leniem
that's the least of my problems to (moje) najmniejsze zmartwienie
her son is a great problem to her syn sprawia jej wiele kłopotów
she's a real problem z nią jest prawdziwy kłopot
it wouldn't be any problem (to me) to do it (zrobienie tego) to dla mnie żaden problem or kłopot
I'll have a problem explaining that to her trudno mi będzie wyjaśnić jej to
it was quite a problem getting him to cooperate trudno było skłonić go do współpracy
it was no problem parking nie było kłopotu or problemu z zaparkowaniem
it's or that's no problem of mine to nie mój problem or moje zmartwienie
it's no problem, I assure you! naprawdę to żaden kłopot!
sure, no problem! infml nie ma sprawy! infml
what's your problem? infml o co ci właściwie chodzi?
2. (question) kwestia f (of sth czegoś)
problem m (of sth z czymś)
it's really a problem of resources to faktycznie kwestia środków
money is not the problem nie chodzi o pieniądze
3. Math zadanie n
(in logic) problem m
modif
1. Psych, Sociol [child] trudny
[family] z problemami
[group] stwarzający problemy
[drinker] nałogowy
2. Literat [novel, play] problemowy
problem case
n Sociol trudny przypadek m
problem page
n Journ kącik m porad
problem solver
n zaradn|y m, -a f
problem solving
n umiejętność f radzenia sobie w trudnych sytuacjach
problematic(al)
adj (difficult) skomplikowany
(uncertain) problematyczny
proboscis
n (pl -cises)
1. (of elephant) trąba f
(of insect) trąbka f
2. hum (nose) narząd m powonienia hum
procedural
adj [difficulty, matter] proceduralny
[agreement] formalny
procedural language
n Comput język m proceduralny
procedure
n
1. (practice) sposób m postępowania, metoda f
Admin, Jur procedura f fml
what's the procedure for renewing your passport? co należy zrobić, żeby przedłużyć paszport?
(the) normal procedure is to complete an application form zwykle należy wypełnić formularz zgłoszenia
joining the library is a simple procedure zapisanie się do biblioteki nie wymaga wiele zachodu
to follow a procedure postępować zgodnie z procedurą
parliamentary procedure procedura parlamentarna
2. Comput procedura f
proceed
vt to proceed to do sth następnie coś zrobić, przejść do robienia czegoś
'item two,' she proceeded "punkt drugi", kontynuowała
vi
1. (act) post|ąpić, -ępować
how does one proceed in such circumstances? co należy zrobić or jak należy postąpić w takiej sytuacji?
I'm not sure how to proceed nie wiem, jak postąpić or co zrobić
to proceed with care or caution postępować ostrożnie
to proceed with sth przystąpić do realizacji czegoś [idea, plan]
let us proceed zaczynajmy
please proceed proszę zaczynać
2. (continue) kontynuować
proceed, Mr Thomas proszę, niech pan mówi dalej
before we proceed any further... zanim przejdziemy dalej...
to proceed to sth przejść do czegoś [item, problem]
let us proceed to the next item on the agenda przejdźmy do następnego punktu porządku dziennego
we'll arrange a meeting and proceed from there zaczniemy od zorganizowania spotkania
3. (be in progress) [work, interview, talks] przebie|c, -gać, odby|ć, -wać się
[trial] toczyć się
to proceed smoothly przebiegać gładko
everything is proceeding according to plan wszystko przebiega zgodnie z planem
4. (move forward) posuwać się do przodu
[person] pójść, iść dalej
podąż|yć, -ać fml
[vehicle] po|jechać dalej
I was proceeding along King Street when... szedłem/jechałem King Street, kiedy...
proceed to the traffic lights dojdź/dojedź do świateł
I proceeded to no 10 High Street fml udałem się na High Street 10 fml
please proceed to gate five prosimy o udanie się do wyjścia piątego
to proceed on one's way ruszać dalej w drogę
'slippery surface: proceed with care' "śliska nawierzchnia: należy zachować ostrożność"
5. (lead) [road, path] ciągnąć się, biec
[river] płynąć, biec
6. fml (issue) to proceed from sth [smell] wydobywać się z czegoś
[evil] rodzić się z czegoś
7. Jur to proceed against sb wszcz|ąć, -ynać postępowanie przeciw komuś
proceeding
n (procedure) procedura f
proceedings npl
1. (sequence of events) przebieg m wydarzeń
(meeting, discussion) obrady plt
(ceremony) uroczystości f pl, obchody plt
to direct proceedings kierować przebiegiem obrad/uroczystości
rain interrupted proceedings at a very tense moment in the game z powodu deszczu mecz przerwano w emocjonującym momencie
2. Jur postępowanie n
judicial/disciplinary proceedings postępowanie sądowe/dyscyplinarne
extradition proceedings procedura ekstradycyjna
to take or institute proceedings (against sb) wszcząć postępowanie (przeciwko komuś)
to start divorce proceedings wszcząć postępowanie rozwodowe
to commence criminal proceedings (against sb) wszcząć postępowanie karne (przeciwko komuś)
3. (report, record) sprawozdanie n (of sth z czegoś)
(minutes) protokół m (of sth czegoś)
conference proceedings materiały z konferencji
proceeds
npl (of sale, privatization) dochód m (of or from sth z czegoś)
(of event, concert) wpływy plt (of or from sth z czegoś)
process
/'prses, US 'prses/ n
1. (series of actions, changes) przebieg m, tok m (of sth czegoś)
proces m, procedura f fml
the peace process proces pokojowy
the ageing process proces starzenia się
the process of obtaining the permit procedura związana z otrzymaniem zezwolenia
to begin the process of doing sth rozpocząć robienie czegoś
to be in the process of doing sth być w trakcie robienia czegoś, właśnie coś robić
in the process przy okazji, równocześnie
he made money, but lost a lot of friends in the process zbił majątek, ale przy okazji stracił wielu przyjaciół
in the process (of time) z biegiem or z upływem czasu
it's a long or slow process to zabiera wiele czasu
2. (method) proces m
metoda f, technologia f (for doing sth robienia czegoś)
the compounds obtained using this process związki otrzymywane w tym procesie
by a process of elimination poprzez eliminację, w drodze eliminacji
3. Jur (lawsuit) sprawa f sądowa, postępowanie n sądowe
(summons) pozew m
to bring a process against sb wnieść sprawę przeciwko komuś, pozwać kogoś
to serve a process on sb doręczyć komuś pozew
4. Comput procedura f
5. Anat, Zool, Bot wyrostek m
/'prses, US 'prses/ vt
1. (deal with) rozpat|rzyć, -rywać [applications, complaints, requests]
załatwi|ć, -ać [orders]
zaj|ąć, -mować się (kimś/czymś) [forms, candidates]
2. Ind przetw|orzyć, -arzyć, przer|obić, -abiać [raw material, food product, chemical waste]
3. Phot wywoł|ać, -ywałać [film]
4. Culin (mix) z|miksować [vegetables, dough]
(chop) po|siekać [onion]
(mince) ze|mleć [meat]
5. Comput przetw|orzyć, -arzać [data, information]
6. US (straighten) wy|prostować [hair]
/pr'ses/ vi
1. Relig, Hist iść w procesji
2. fml (move) sunąć, posuwać się
to process down/along the road sunąć or posuwać się drogą
processed /'prsest/ pp adj [food, steel] przetworzony
[meat, peas] konserwowy
processed cheese ser topiony
process control
n kontrola f procesu technologicznego
process printing
n druk m czterobarwny
process-server
n Jur = woźny m sądowy
processing
n
1. (of data, raw materials, waste) przetwarzanie n
the food processing industry przetwórstwo spożywcze, przemysł przetwórczy
2. Admin (of application, complaint) załatwianie n, rozpatrywanie n
3. Phot obróbka f
procession
n (demonstration) pochód m
(carnival) parada f
Relig procesja f
funeral procession kondukt pogrzebowy
wedding procession orszak weselny
a procession of cars sznur samochodów
to walk in procession iść w pochodzie/procesji
processional
n Relig (book) śpiewnik m pieśni procesjonalnych
(hymn) pieśń f procesjonalna
adj procesyjny, procesjonalny
processor
n
1. Comput procesor m
2. (also food processor) robot m kuchenny
proclaim
vt
1. (announce) ogł|osić, -aszać [holiday, war, good news]
proklamować [independence, republic]
to proclaim sb emperor ogłosić kogoś cesarzem
to proclaim that... oświadczyć, że...
2. (show) świadczyć o (czymś) [guilt, honesty]
to proclaim that... świadczyć o tym, że...
vr to proclaim oneself sb ogłosić się kimś [king, queen]
he proclaimed himself a communist/Christian mówił, że jest komunistą/chrześcijaninem
proclamation
n proklamacja f, oświadczenie n
proclamation of independence proklamacja niepodległości
proclivity
n skłonność f (for or to or towards sth do czegoś)
sexual proclivities skłonności seksualne
proconsul
n Antiq prokonsul m
(in colony) gubernator m
procrastinate
vi fml zwlekać
procrastination
n zwlekanie n
kunktatorstwo n fml pej
to accuse sb of procrastination zarzucić komuś kunktatorstwo
procrastination is the thief of time Prov = co masz zrobić jutro, zrób dziś
procrastinator
n kunktator m fml pej
to be a procrastinator (by nature) odkładać wszystko na później
procreate
vt s|płodzić [children]
wyda|ć, -wać na świat [young]
vi rozmn|ożyć, -ażać się
procreation
n rozmnażanie się n
prokreacja f fml
proctor
n
1. GB Univ odpowiedzialny m za dyscyplinę (w Oksfordzie i Cambridge)
2. US Univ (invigilator) nadzorujący m przebieg egzaminu
vt US Univ nadzorować przebieg (czegoś) [exam]
procuration
n
1. fml (obtaining) uzyskanie n (of sth czegoś)
wystaranie się n (of sth o coś)
2. Jur (pimping) stręczycielstwo n
procurator
n Antiq prokurator m
(in church of Rome) prokurator m
procurator-fiscal
n (pl -s-fiscal) Scot Jur oskarżyciel m publiczny, prokurator m
procure
vt
1. fml (obtain) wystarać się o (coś) [book, weapons, alcohol]
to procure sth for sb/for oneself wystarać się o coś dla kogoś/dla siebie
2. Jur stręczyć do nierządu [woman]
vi Jur zajmować się stręczycielstwem
procurement
n zdobywanie n
(by purchasing) nabywanie n (of sth czegoś)
Mil zaopatrzenie n
procurement department
n US Mil, Admin służby f pl zaopatrzenia
procurer
n
1. Admin, Comm zaopatrzeniowiec m
2. Jur (in prostitution) stręczyciel m
procuress
n Jur (in prostitution) stręczycielka f
prod
n
1. (poke) szturchnięcie n
(with elbow) kuksaniec m
to give sb/sth a prod (with sth) trącić or szturchnąć kogoś/coś (czymś)
he gave me a prod in the ribs szturchnął mnie or dał mi kuksańca w żebra
2. fig (stimulus) zachęta f
doping m fig
ostroga f fig liter
to give sb a prod zdopingować or zmobilizować kogoś
he needs a prod to do it trzeba go zmobilizować, żeby to zrobił
he needs a gentle prod potrzebuje odrobinę zachęty
3. (also cattle prod) oścień m (do poganiania bydła)
vt (prp, pt, pp -dd-)
1. (poke) szturch|nąć, -ać
(lightly) trąc|ić, -ać
(with fork) dźg|nąć, -ać
stop prodding me! przestań mnie trącać/szturchać
to prod sb in the stomach (with elbow) dać komuś kuksańca w brzuch
to prod sb's stomach (gently) [doctor] pomacać brzuch komuś
2. infml (encourage) z|dopingować, z|mobilizować
(remind) ponagl|ić, -ać
to prod sb into sth/doing sth zdopingować or zmobilizować kogoś do czegoś/do zrobienia czegoś
to prod sb into action popchnąć kogoś do działania
he needs to be prodded occasionally od czasu do czasu potrzebuje zachęty
3. (interrogate) przesłuch|ać, -iwać
vi (prp, pt, pp -dd-) to prod at sth szturch|nąć, -ać coś
(lightly) trąc|ić, -ać coś
she prodded at the cheese with her fork dłubała widelcem w serze
prodding
n
1. (reminding) przypominanie n
(encouragement) namawianie n
after a bit of prodding he did it po kilkakrotnym przypominaniu zrobił to
after some prodding I agreed to take the job po namowach zgodziłem się przyjąć tę pracę
2. (interrogation) przesłuchiwanie n
prodigal
adj liter
1. (wasteful) [lifestyle] rozrzutny
to be prodigal with or of sth trwonić coś [money, time]
szafować czymś liter
the prodigal son Bible syn marnotrawny also fig
2. (lavish) [gift] szczodry
[feast] wystawny
to be prodigal of sth nie żałować czegoś
prodigality
n liter
1. (extravagance) rozrzutność f
2. (generosity) szczodrość f
prodigally
adv
1. [spend, use] rozrzutnie
2. [give] szczodrze
[entertain] wystawnie
prodigious
adj ogromny, kolosalny
prodigiously
adv [increase, grow] kolosalnie
[talented, successful] wyjątkowo, nadzwyczaj
[eat, drink] za dwóch
[fat, drunk] potwornie
prodigy
n
1. (person) wyjątkowy talent m
musical prodigy wyjątkowy talent muzyczny
a child or infant prodigy cudowne dziecko
2. (wonder) cud m
the prodigies of nature cuda natury
to be a prodigy of learning mieć ogromną wiedzę
produce
/'prdjus, US -dus/ n produkty m pl rolne
agricultural produce płody rolne
foreign/home-grown produce produkty rolne importowane/krajowe
'produce of Poland' "produkt polski"
/pr'djus, US -'dus/ vt
1. (manufacture) wy|produkować, wytw|orzyć, -arzać [goods]
2. Biol wytw|orzyć, -arzać [secretion, pollen, flower, bud]
s|płodzić, u|rodzić [offspring]
u|rodzić [fruit]
wypu|ścić, -szczać [leaves]
these cows produce better milk to krowy dają lepsze mleko
3. (generate) wytw|orzyć, -arzać [heat, light, electricity, fumes]
da|ć, -wać [heat, light]
wyda|ć, -wać [sound]
przyn|ieść, -osić [interest, profit]
the motor is producing sparks silnik iskrzy
4. (create, put together) s|tworzyć [work of art]
na|pisać [novel]
wyda|ć, -wać [brochure, guidebook]
opracow|ać, -ywać [timetable]
przyrządz|ić, -ać, przygotow|ać, -ywać [meal]
przedstawi|ć, -ać [argument, solution]
a university/country which has produced many great scientists uniwersytet/kraj, który wydał wielu wielkich badaczy
a well-produced book starannie wydana książka
5. (cause) s|powodować, wywoł|ać, -ywać [anger, joy, reaction]
wywoł|ać, -ywać, o|budzić [interest]
przyn|ieść, -osić [effect, result, success]
doprowadz|ić, -ać do (czegoś) [agreement, change]
to produce the desired effect odnieść pożądany skutek
6. (show) okaz|ać, -ywać fml [passport, ticket]
(bring out) wyj|ąć, -mować [passport, ticket, money, gun]
(present) przedstawi|ć, -ać [evidence, argument, report]
she produced the letter from her pocket/bag wyjęła list z kieszeni/z torebki
7. Cin, Mus, Radio, TV z|realizować [film, programme, show]
GB Theat wystawi|ć, -ać [play]
8. Sport (achieve) uzysk|ać, -iwać [result]
zdoby|ć, -wać [goal]
to produce a fine performance [team] dobrze się spisać, dobrze wypaść
9. Math przedłuż|yć, -ać [line]
-producing in combinations coffee-/oil-producing countries kraje produkujące kawę/ropę
wine-/wheat-producing region region uprawy winorośli/pszenicy
producer
n
1. (supplier) producent m (of sth czegoś)
the world's leading tea producer czołowy producent herbaty na świecie
2. Cin, Radio, TV (maker) realizator m, -ka f
(in charge of funds) producent m, -ka f
3. GB Theat (director) reżyser m
producer gas
n gaz m generatorowy
producer goods
npl środki plt produkcji
producer price index
n wskaźnik m cen produkcji
product
n
1. (commercial item) produkt m, wyrób m
consumer/agricultural products produkty konsumpcyjne/rolne
the finished product Comm gotowy wyrób
2. (result, creation) wytwór m, owoc m
to be the product of sth być wytworem czegoś [period, imagination]
być owocem czegoś [event, training]
he was the product of a certain era był produktem określonej epoki
the product of his/her imagination wytwór (jego/jej) wyobraźni
3. Math iloczyn m
modif product design/testing projektowanie/testowanie wyrobu
product designer
n projektant m wyrobów przemysłowych
product liability
n odpowiedzialność f za jakość towaru (ponoszona przez producenta i dystrybutora)
product licence
n zezwolenie
n na wprowadzenie produktu na rynek
product lifecycle
n cykl m życia produktu
product manager
n zarządzający m produktem
product placement
n Advertg plasowanie
n or lokowanie
n produktu (jako rekwizytu filmowego, teatralnego)
product range
n asortyment m (produktów)
production
n
1. Agric, Ind produkcja f (of sth czegoś)
to go into/out of production [model] wejść do/zostać wycofanym z produkcji
to be in/out of production być/nie być produkowanym
to be in full production [factory] wykorzystywać pełną moc produkcyjną
to take 20 acres out of production zaprzestać uprawy na 20 akrach, zostawić 20 akrów odłogiem
2. (output) produkcja f
production fell by 5% produkcja spadła o 5%
3. Biol, Sci (generating) (of antibodies, cells, energy, sound) wytwarzanie n (of sth czegoś)
4. (presentation) (of evidence, report) przedstawienie n (of sth czegoś)
(of document, ticket) okazanie n (of sth czegoś)
on production of sth po przedłożeniu/okazaniu czegoś
5. Cin, Theat, TV (act of producing) realizacja f
to work in TV production pracować przy realizacji programów telewizyjnych
6. Theat (version, staging) inscenizacja f (of sth czegoś)
his production of 'Rigoletto' "Rigoletto" w jego inscenizacji
to put on a production of sth wystawić coś
modif [process, company, difficulties, methods] produkcyjny
production costs/department koszty/wydział produkcji
production company
n przedsiębiorstwo
n produkcyjne
production line
n linia f produkcyjna
to come off the production line schodzić z linii produkcyjnej
to work on a production line pracować przy taśmie
production manager
n kierownik m produkcji
productive
adj
1. (efficient) [factory, worker] wydajny, produktywny
[land, garden] urodzajny
[methods, efforts] efektywny
2. (constructive) [meeting, discussion, period] owocny
[experience] korzystny, pożyteczny
a very productive way to spend your time sposób bardzo produktywnego spędzenia czasu
3. Econ [sector] produktywny
[capital, task] produkcyjny
4. (resulting in) to be productive of sth prowadzić do czegoś, przyczyniać się do czegoś
5. Med productive cough mokry kaszel
productively
adv [work] wydajnie
[organize] produktywnie
[farm] efektywnie
[spend time] pożytecznie
productivity
n (of labour) wydajność f
(of land) żyzność f
to increase productivity zwiększyć wydajność
modif productivity bonus premia za wydajność
productivity drive działania zmierzające do wzrostu wydajności
productivity growth wzrost wydajności
prof
n Univ infml = professor
profanation
n fml profanacja f
profane
adj
1. (blasphemous) bluźnierczy
2. (secular) świecki
vt s|profanować, z|beszcześcić [holy place, tradition]
s|plamić [honour]
profanity
n fml
1. (behaviour) bezbożność f
2. (swear word) bluźnierstwo n, przekleństwo n
profess
vt
1. (claim) utrzymywać (that... że...)
he professed total ignorance of the matter or to know nothing about the matter utrzymywał, że nic nie wie o tej sprawie
I don't profess to be an expert nie twierdzę, że jestem ekspertem
2. (declare openly) wyra|zić, -żać [opinion, satisfaction]
to profess that... oświadczyć, że...
she professed faith in their policies dała wyraz zaufaniu do ich polityki
3. Relig wyznawać [faith, religion]
professed
adj
1. [supporter, atheist, Christian] (genuine) zdeklarowany
(pretended) rzekomy
2. Relig [nun, monk] po ślubach
professedly
adv fml rzekomo, podobno
he is professedly a communist jest rzekomo komunistą
jak sam twierdzi, jest komunistą
profession
n
1. (occupation) zawód m
profesja f fml
by profession z zawodu
the professions wolne zawody
to enter a profession wybrać jeden z wolnych zawodów
the oldest profession (in the world) euph najstarszy zawód świata euph
2. (group) grupa f zawodowa
the legal/medical/acting profession prawnicy/lekarze/aktorzy
she wants to enter the teaching profession chce zostać nauczycielką
3. (statement) oświadczenie n
zapewnienie n (of sth o czymś)
professional
n
1. (not amateur) profesjonalist|a m, -ka f
(in sport) zawodowiec m
2. (person in a profession) przedstawiciel m, -ka f wolnego zawodu
(in small ad) "fachowiec"
a health professional (doctor) lekarz
(more general) pracownik służby zdrowia
3. (competent person) profesjonalist|a m, -ka f, fachowiec m
adj
1. (relating to an occupation) [duty, experience, incompetence, qualification] zawodowy
[advice, help] fachowy
professional career/ethics kariera/etyka zawodowa
to seek professional advice/help szukać fachowej porady/pomocy
the break-in was a professional job włamanie było robotą zawodowca
a professional person osoba reprezentująca wolny zawód
2. (not amateur) [footballer, dancer, diplomat, soldier, team] zawodowy
to turn professional [actor, singer] zacząć występować zawodowo
[footballer, athlete] przejść na zawodowstwo
a professional event Sport turniej zawodowców
he's a professional gossip straszny z niego plotkarz
3. (of high standard) [attitude, work, person] profesjonalny, fachowy
she made a very professional job of painting the room bardzo fachowo pomalowała pokój
their attitude was extremely professional mieli wyjątkowo profesjonalne podejście
professional fee
n honorarium n
professional foul
n Sport faul m taktyczny
professional school
n US Univ (law school) wydział m prawa
(medical school) wydział m medycyny
(business school) wydział m zarządzania
professionalism
n
1. (high standard) profesjonalizm m
2. Sport zawodowstwo n
professionally
adv
1. (expertly) [decorated, designed] profesjonalnie, fachowo
we had the job done professionally pracę wykonał dla nas profesjonalista or specjalista
professionally qualified (in medicine/psychology) [person] z dyplomem (ukończenia studiów medycznych/psychologii)
he's professionally trained ma przygotowanie zawodowe
2. (in work situation) [know, meet] służbowo
I admire him professionally podziwiam go w pracy
I'm known professionally by my maiden name w pracy używam nazwiska panieńskiego
3. (as a paid job) [play sport, sing, act] zawodowo
4. (to a high standard) [do, work, behave] profesjonalnie
professor
n
1. Univ (title) profesor m
(chair holder) kierownik m katedry
Professor Barker profesor Barker
professor of physics profesor fizyki
a typical absent-minded professor typowy roztargniony profesor
2. US Univ (teacher) nauczyciel m akademicki
professorial
adj
1. Univ [duties, salary] profesorski
US akademicki
2. (imposing) [figure, appearance] imponujący
professorship
n
1. (chair) katedra f
(function) profesura f
to apply for/obtain a professorship wystąpić o/otrzymać katedrę
the professorship of Physics katedra fizyki
2. US Univ (teaching post) stanowisko n nauczyciela akademickiego
proffer
vt fml
1. (hold out) poda|ć, -wać [hand, cigarette]
wręcz|yć, -ać [flowers, gift]
to proffer sb sth podać/wręczyć coś komuś
2. (offer) da|ć, -wać, służyć (czymś) [advice]
za|proponować [friendship]
złożyć, składać [condolences]
proficiency
n (ability) biegłość f (at or in sth w czymś)
(skill) sprawność f (at doing sth w robieniu czegoś)
level of proficiency stopień biegłości/sprawności
proficiency test
n sprawdzian m umiejętności
proficient
adj biegły (at or in sth w czymś)
she's a highly proficient pianist/swimmer jest wytrawną pianistką/bardzo dobrze pływa
she's proficient in Swedish biegle zna szwedzki
to be proficient at doing sth biegle coś robić
profile
n
1. (of face) profil m
in profile z profilu
a portrait in three-quarter profile portret z półprofilu
2. (of mountain, body) sylwetka f, zarys m
3. fig (status) status m
to keep or maintain a low profile starać się nie zwracać na siebie uwagi, trzymać się w cieniu
to have or maintain a high profile być bardzo widocznym, odgrywać ważną rolę
he enjoys a high profile in the literary world cieszy się uznaniem w kręgach literackich
to give sth a high profile (in newspaper) poświęcić czemuś wiele uwagi
to raise the profile of education podnieść status oświaty
high-profile position eksponowane stanowisko
4. Journ (description) (of person) sylwetka f (of sb kogoś)
5. (characteristics) (of institution) charakterystyka f, profil m (of sth czegoś)
you have the right profile for this job nadajesz się do tej pracy
reader profile typ czytelnika
6. (graph, table, list) zestawienie n
7. (of person, genes) profil m
psychological/DNA profile profil psychologiczny/DNA
vt przedstawi|ć, -ać sylwetkę (kogoś) [person]
przedstawi|ć, -ać profil (czegoś) [institution]
profiled pp adj (silhouetted) to be profiled zostać przedstawionym (against sth na tle czegoś)
profit
n
1. Comm zysk m, dochód m
gross/net profit zysk brutto/netto
profit and loss zyski i straty
to make or turn a profit osiągnąć zysk
the banks make handsome profits banki osiągają niezłe zyski
they're only interested in making quick profits interesuje ich tylko szybki zysk
to sell sth at a profit sprzedać coś z zyskiem
they sold the house at a profit of Ł6,000 na sprzedaży domu zarobili 6 000 funtów
to operate at a profit [company] być dochodowym or rentownym
to bring in or yield a profit przynosić zysk
there isn't much profit in farming these days obecnie rolnictwo nie daje wielkich dochodów
with profits insurance policy polisa ubezpieczeniowa z udziałem w zyskach
2. fig (benefit) korzyść f, pożytek m
to turn the situation to one's own profit obrócić sytuację na własną korzyść
there's no profit to be had by arguing with him nie warto or nie opłaca się z nim dyskutować
vt liter opłac|ić, -ać się (komuś), przyn|ieść, -osić korzyść (komuś)
it will profit you nothing to do this nic ci nie przyjdzie ze zrobienia tego
vi to profit by or from sth odn|ieść, -osić korzyść z czegoś
profit and loss account
n rachunek m strat i zysków or wyników
profit balance
n bilans m zysków
profit center
GB zob. profit centre
profit centre
US n centrum
n zysku
profit forecast
n prognoza f zysków, przewidywane zyski m pl
profit graph
n krzywa f zysków
profit margin
n marża f zysku
profit motive
n nastawienie
n na zysk
profit sharing
n podział m zysków, udział m w zyskach
profit sharing scheme
n program m udziału w zyskach
profit squeeze
n Fin ograniczenie
n dywidendy
profit taking
n realizacja f zysku
profit-making
adj [organization] dochodowy
[activity] opłacalny
profitability
n (of company) dochodowość f, rentowność f
(of deal, investment) zyskowność f, intratność f
(of activity) opłacalność f
profitable
adj
1. Comm [business, company] rentowny, dochodowy
[investment] zyskowny
[deal] intratny, opłacalny
[crop, market] przynoszący zyski
sportswear is very profitable odzież sportowa to dochodowy interes
it is profitable to invest in shares opłaca się inwestować w akcje
2. (useful) [meeting, negotiations] owocny
[day, afternoon] pożytecznie spędzony
to make profitable use of one's time pożytecznie spędzić czas
profitably
adv
1. Comm [sell] z zyskiem
[invest, trade] zyskownie
2. (usefully) pożytecznie
profiteer
n spekulant m, -ka f
vi czerpać nadmierne korzyści (from sth z czegoś)
profiteering
n spekulacja f
to engage in profiteering spekulować
adj spekulacyjny
profitless
adj nieprzynoszący zysku, niedochodowy
profligacy
n fml
1. (extravagance) rozrzutność f
2. (immorality) rozwiązłość f
profligate
n fml
1. (immoral person) rozpustni|k m, -ca f
2. (spendthrift) rozrzutni|k m, -ca f, utracjusz m, -ka f
adj
1. (extravagant) [person, spending] rozrzutny
[government] niegospodarny
profligate use of taxpayers' money marnotrawienie pieniędzy podatników
2. (immoral) rozpustny, rozwiązły
profound
adj
1. (showing understanding) [remark] głęboki
[knowledge, understanding] gruntowny
[thinker] wnikliwy
2. (intense, great) [silence] przenikliwy
[emotion, influence] przemożny
[change] gruntowny, głęboki
[ignorance] całkowity, zupełny
she felt profound contempt for him miała dla niego głęboką pogardę
profoundly
adv
1. (with insight) [analyse] wnikliwie, gruntownie
[discuss] rzeczowo
2. (emphatic) [affected, unnatural, disturbing] wyjątkowo, w najwyższym stopniu
I apologize most profoundly najmocniej przepraszam
3. (wisely) [observe, remark] mądrze
4. (deeply) [sigh, sleep] głęboko
he's profoundly deaf jest zupełnie głuchy
profundity
n
1. (of change) gruntowność f
(of remark, thought) głębia f, głębokość f
a young man of extraordinary profundity młody, bardzo poważnie myślący człowiek
2. (wise remark) głęboka uwaga f also iron
profuse
adj [growth, bleeding] obfity
[thanks] wylewny
to be profuse in one's apologies gęsto się tłumaczyć
to be profuse in one's praises nie żałować pochwał
profusely
adv [bleed, sweat] obficie
[thank] wylewnie
to apologize profusely przepraszać z całego serca or gorąco
a profusely illustrated book bogato ilustrowana książka
profusion
n obfitość f (of sth czegoś)
flowers grow in profusion in the meadow na łące rośnie mnóstwo kwiatów
prog
n GB Radio, TV infml program m
progenitor
n fml
1. (of person, animal, plant) przodek m
(of person) antenat m, -ka f
2. fig (of idea, movement) prekursor m, -ka f
progeny
n fml (+ v sg/pl)
1. (children) potomstwo n
progenitura f dat or hum
2. (descendants) potomkowie m pl
fig sukcesorzy m pl fig
progesterone
n progesteron m
prognathous
adj z przodozgryzem
prognosis
n (pl -ses)
1. Med rokowanie n (on or about sb/sth co do kogoś/czegoś)
2. (prediction) prognoza f (for sth czegoś, co do czegoś)
prognostic
n prognostyk m
adj [research] prognostyczny
[data] prognozowy
prognosticate
vt (foretell) prognozować
(indicate) rokować
prognostication
n prognoza f, przepowiednia f
program
n
1. Comput program m
to run a program uruchomić program
2. US Radio, TV program m
vt (prp, pt, pp -mm- GB, -m- US) za|programować
to program a computer to do sth zaprogramować komputer do wykonania czegoś
vi (prp, pt, pp -mm- GB, -m- US) programować
to program in Fortran programować w języku Fortran
GB zob. programme
program music
GB zob. programme music
programer
n US = programmer
GB zob. programmer
programing
n US = programming
GB zob. programming
programmable
adj programowalny, dający się zaprogramować
programme
US n
1. TV, Radio program m (on or about sb/sth o kimś/czymś, na temat kogoś/czegoś)
(on radio) audycja f
news programmes programy informacyjne
there's a programme on or about jazz tonight dziś wieczorem jest program/audycja o jazzie
to do a programme on sth zrobić program o czymś
2. (plan, schedule) program m
(for the day) rozkład m zajęć or dnia
research/training programme program badawczy/szkoleniowy
a programme of health service reforms program reform służby zdrowia
a long-term programme for reforestation długoterminowy program zalesiania
a programme to rebuild the economy program odbudowy gospodarki
what's on the programme (for today)? jaki mamy program na dzisiaj?, jakie są plany na dzisiaj?
3. Mus, Theat (booklet) program m
(plan for season) repertuar m
4. (on household appliance) program m
wash/rinse programme program prania/płukania
vt
1. (set) nastwi|ć, -ać [machine]
I've programmed the video to come on at 10 nastawiłem magnetowid na godzinę dziesiątą or tak, żeby włączył się o dziesiątej
I'm programmed to wake up at 7 jestem tak zaprogramowany, że budzę się o siódmej fig
2. (arrange, plan) za|planować [meeting, event, visit]
the visit is programmed for next Thursday wizyta planowana jest na przyszły czwartek
programme music
US n muzyka f programowa
programme note
n notka f w programie (sztuki, koncertu)
programmed learning
n nauczanie
n programowane
programmer
US n programist|a m, -ka f
programming
US n
1. Comput programowanie n
2. Radio, TV ramówka f
programming language
n język m programowania
progress
/'prgres, US 'prgres/ n
1. (advances) postęp m (in sth w czymś)
in the name of progress w imię postępu
progress towards a settlement has been slow proces dochodzenia do porozumienia przebiegał powoli
to make progress in one's work/in physics robić postępy w pracy/w fizyce
to make slow/good progress [pupil] robić nieznaczne/znaczne postępy
the talks have not made much progress rozmowy w zasadzie nie posunęły się do przodu
I'm making slow progress on my article powoli posuwam się do przodu z artykułem
the patient is making progress stan pacjenta poprawia się
to work for progress on human rights pracować na rzecz postępu w dziedzinie praw człowieka
2. (course, evolution) (of person, vehicle) posuwanie się n
(of disease, career, dispute, inquiry, talks) przebieg m
the progress of events in Germany rozwój wypadków w Niemczech
to follow the progress of a disease obserwować, jak rozwija się choroba
we are watching the progress of the negotiations with interest z zainteresowaniem śledzimy przebieg negocjacji
to make slow progress [person, vehicle] (powoli) posuwać się do przodu
in progress [discussion, meeting] w toku
to be in progress trwać, być w toku
'silence: examination in progress' "cisza! egzamin!"
the concert was already in progress koncert już się rozpoczął
/pr'gres/ vi
1. (develop, improve) [knowledge, society, technology] rozwi|nąć, -jać się
[research, work] posu|nąć, -wać się do przodu
[person] z|robić postępy
[patient] po|czuć się lepiej
his German is progressing jego niemiecki jest coraz lepszy
to progress towards democracy zmierzać ku demokracji
2. (follow course) [discussion, game, journey] przebiegać
[person, vehicle] posuwać się naprzód
[storm] nasil|ić, -ać się
as the day progressed... w miarę upływu dnia...
as the novel progresses... w miarę rozwoju akcji (powieści)...
the conversation progressed to politics rozmowa zeszła na politykę
progress report
n (on construction work) raport m o stanie robót
(on project) sprawozdanie
n z realizacji projektu
(on patient) biuletyn m o stanie zdrowia
(on pupil) ocena f wyników
progression
n
1. (development) (of society, technology, child) rozwój m
(advance) (of student, worker) postępy m pl
(improvement) (of patient) poprawa f (stanu zdrowia)
natural/logical progression naturalne/logiczne następstwo rzeczy
2. (series) (of events, hills) łańcuch m, pasmo n
a long progression of sunny days długi ciąg słonecznych dni
3. Math postęp m
4. Mus progresja f, sekwencja f
progressive
n
1. (person) postępowiec m, zwolenni|k m, -czka f postępu
progresista m dat
2. Ling forma f ciągła czasownika
adj
1. (radical) [person, idea, policy] postępowy
progressive age/period epoka/okres postępu
progressive school nowoczesna szkoła
progressive rock Mus rock progresywny
2. (steadily increasing) [change, improvement, illness] postępujący
progressive taxation opodatkowanie progresywne, podatek progresywny
to show a progressive improvement stopniowo poprawiać się
3. Ling [form, tense] ciągły
progressively
adv [worsen, deteriorate, improve] stopniowo
[worse, harder, better, higher] coraz
her condition has deteriorated progressively jej stan stopniowo się pogarszał
progressiveness
n postępowość f
(of tax) progresywność f
prohibit
vt
1. (forbid) zakaz|ać, -ywać (komuś), zabr|onić, -aniać (komuś)
fishing in the lake is prohibited w jeziorze nie wolno łowić ryb
łowienie ryb w jeziorze jest zakazane fml
'smoking prohibited' "zakaz palenia", "palenie wzbronione"
to prohibit sb from doing sth zakazać or zabronić komuś coś robić
nie zezwolić komuś na robienie czegoś
the regulations prohibit me from disclosing the results przepisy nie zezwalają mi na ujawnienie wyników
children are prohibited from using the lift dzieciom nie wolno korzystać z windy
2. fml (make impossible) uniemożliwi|ć, -ać
to prohibit sb from doing sth nie pozwolić komuś na robienie czegoś, uniemożliwić komuś robienie czegoś
his poor health prohibits him from playing sports zły stan zdrowia nie pozwala mu na uprawianie sportu
prohibition
n
1. (forbidding) zakaz m (of sth czegoś)
2. (ban) zakaz m (on or against sth czegoś)
they placed a prohibition on the importation of luxury goods wprowadzili zakaz sprowadzania artykułów luksusowych
3. US Hist the Prohibition prohibicja f
modif US Hist [law] prohibicyjny
prohibition days/years czasy/lata prohibicji
prohibitionism
n prohibicjonizm m
prohibitionist
n prohibicjonist|a m, -ka f
prohibitive
adj [cost] ogromny
[price] wyśrubowany
[duty] zaporowy
[tax] prohibicyjny
prohibitively
adv [high, expensive] niewspółmiernie, nazbyt
house prices are prohibitively high ceny domów są wyśrubowane
project
/'prdekt/ n
1. (scheme) projekt m, plan m, przedsięwzięcie n
(construction scheme) inwestycja f
a project to build a road projekt budowy drogi
such projects as new dams and roads takie inwestycje, jak nowe zapory i drogi
scientific research projects projekty naukowo-badawcze
2. Sch, Univ praca f (on sth na temat czegoś, dotycząca czegoś)
3. US (state housing) = osiedle n domów czynszowych (budowanych przez władze lokalne)
/'prdekt/ modif project funds fundusze przeznaczone na realizację projektu
project manager kierownik or menedżer
Constr kierownik budowy
project outline zarys projektu
/pr'dekt/ vt
1. (throw, send) wyrzuc|ić, -ać [object]
wystrzel|ić, -ać [missile]
rzuc|ić, -ać [beam, shadow, image, light] (onto sth na coś)
Cin wyświetl|ić, -ać [film, slides]
2. (convey) przedstaw|ić, -ać [image]
jawić się jako (coś) [personality]
to project one's voice mówić głośno i wyraźnie
mieć postawiony głos fml
to project a new image ukazać się w nowym świetle
3. Psych (transfer) przen|ieść, -osić [guilt, doubts, anxiety] (onto sb/sth na kogoś/coś)
to project one's mind into the past przenieść się myślami w przeszłość
4. (estimate) określ|ić, -ać [figures, rate]
przewi|dzieć, -dywać [results]
5. (plan) za|planować
his visit is projected for March jego wizyta jest zaplanowana na marzec
6. Math rzutować [solid]
Geog odwzorow|ać, -ywać [earth, map]
/pr'dekt/ vi
1. (stick out) wystawać, sterczeć (from/over sth z czegoś/ponad czymś)
the land projects out into the sea ląd wychodzi daleko w morze
2. Theat [actor] wy|jść, -chodzić na przód sceny
/pr'dekt/ vr
1. (make an impression) to project oneself as being strong starać się z|robić wrażenie człowieka silnego
2. to project oneself into the future/the past przen|ieść, -osić się myślami w przyszłość/przeszłość
projected /pr'dektid/ pp adj [figure, deficit] przewidywany
[visit] planowany
a projected Ł4m deficit przewidywany deficyt w wysokości 4 milionów funtów
projectile
n pocisk m
projecting
adj sterczący, wystający
projection
n
1. (of image, slide) projekcja f, wyświetlenie n
2. Psych projekcja f
3. (forecast) przewidywanie n
4. Math rzut m, projekcja f
5. Geog odwzorowanie n, projekcja f
6. (protuberance) (of rock, wall) występ m
projection room
n kabina f projekcyjna
projectionist
n kinooperator m, -ka f
projective
adj [geometry, space] rzutowy
[limit, module] projektywny
projector
n projektor m
slide projector rzutnik
prolactin
n prolaktyna f
prolapse
Med
n wypadnięcie n
vi [organ] wypa|ść, -dać
prolapsed disc wypadanie dysku
prole
n infml offensive prol(et) m infml offensive
proletarian
n proletariusz m, -ka f
adj
1. Pol, Econ [class, revolution] proletariacki
2. [life] robotniczy
proletarianize
vt s|proletaryzować
proletariat
n the proletariat proletariat m
proliferate
vi Biol (reproduce) rozmn|ożyć, -ażać się
(spread) [vegetation] rozr|osnąć, -astać się
fml (increase in number) [pubs, hotels] mnożyć się
[nuclear weapons] rozprzestrzeni|ć, -ać się
small businesses have proliferated namnożyło się drobnych przedsiębiorstw
proliferation
n (of pubs, factories, groups) szybki wzrost m liczby (of sth czegoś)
(of weapons) rozprzestrzenianie n
(of vegetation) rozrost m, rozrastanie się n
Biol (of cells) rozmnażanie się n
nuclear proliferation rozprzestrzenianie broni jądrowej
proliferous
adj Zool rozmnażający się przez pączkowanie
Bot rozmnażający się wegetatywnie
prolific
adj
1. (productive) [author, time of life] płodny
prolific scorer (of goals) doskonały strzelec
2. Biol [animal, plant] płodny, plenny
[growth] bujny
prolix
adj fml [article, style] rozwlekły
prolixity
n fml rozwlekłość f
prologue
n prolog m also fig (to sth czegoś)
prolong
vt przedłuż|yć, -ać
to prolong sb's life przedłużać komuś życie or życie kogoś
prolongation
n przedłużenie n
prolonged
adj przedłużający się
prom
n infml
1. GB (concert) koncert m promenadowy
2. US (ball) bal m (na zakończenie roku szkolnego, akademickiego)
3. GB (at seaside) deptak m
promenade
n
1. (path) promenada f
2. (walk) przechadzka f
3. Dance korowód m krokiem chodzonym
vt fml prowadzać [young lady, dog]
fig afiszować się (czymś) [virtues]
vi fml przechadzać się
promenade concert
n GB koncert m promenadowy
promenade deck
n pokład m spacerowy
promethium
n promet m
prominence
n
1. (of person) wysoka pozycja f
(of issue) waga f, znaczenie n
to rise to prominence osiągnąć znaczącą pozycję
to give prominence to sth [author, speaker] poświęcić czemuś szczególną uwagę, podkreślić coś
to come to prominence as a writer zyskać sławę jako pisarz or sławę pisarza
issues that have recently come into prominence in Europe sprawy, które ostatnio nabrały znaczenia w Europie
2. (of feature, building, object) widoczność f
the title is printed in bold type to give it prominence tytuł pisany jest tłustym drukiem, żeby się rzucał w oczy
3. fml (hill) wzniesienie n
prominent
adj
1. (important) [person, figure, role] znaczący
[artist, intellectual] wybitny
[activist, campaigner, industrialist] czołowy
[company] wiodący
to play a prominent part or role in sth odegrać znaczącą rolę w czymś
2. [feature, marking] rzucający się w oczy
[place, position] widoczny
leave the keys in a prominent place zostaw klucze w widocznym miejscu or na wierzchu
3. [nose, cheekbone, forehead] wydatny
[eye] wyłupiasty
[teeth] wystający
[ridge, ledge] wystający, sterczący
prominently
adv [displayed, hung, shown] w widocznym miejscu
he figured or featured prominently in the negotiations odegrał ważną rolę w negocjacjach
promiscuity
n
1. (sexual) swoboda f seksualna
2. fml (mixing) mieszanina f, pomieszanie n
promiscuous
adj
1. (sexually) [person] prowadzący bogate życie seksualne
[life] rozwiązły dat
[sex] przypadkowy, z przypadkowymi partnerami
2. fml mieszany, różnorodny
promise
n
1. (pledge) obietnica f
(more formal) przyrzeczenie n
to make a promise to sb złożyć komuś obietnicę or przyrzeczenie
he made a promise that he'd never do it again obiecał or przyrzekł, że nigdy już tego nie zrobi
I'll see what I can do, but I can't make any promises zobaczę, co się da zrobić, ale niczego nie obiecuję
to break one's promise złamać obietnicę or przyrzeczenie
to keep one's promise dotrzymać obietnicy or przyrzeczenia
they held him to his promise dopilnowali, żeby wywiązał się z obietnicy
'I'll come next time' - 'is that a promise?' "przyjdę następnym razem" - "obiecujesz?"
'I'll do it tomorrow' - 'promises, promises' "zrobię to jutro" - "obiecanki cacanki" infml
under a promise of secrecy obiecując dyskrecję
2. (grounds for hope) nadzieja f, nadzieje f pl
there seems little promise of peace są małe nadzieje na pokój
her early life held little promise of her future happiness wczesny okres jej życia nie zapowiadał or nie wróżył przyszłego szczęścia
a young writer of promise młody, obiecujący pisarz
she shows great promise ona zapowiada się bardzo dobrze
he didn't live up to his early promise oczekiwania co do niego nie spełniły się
his work is full of promise jego praca przedstawia się obiecująco
vt
1. (pledge) obiec|ać, -ywać, przyrze|c, -kać
to promise sb sth, to promise sth to sb obiecać or przyrzec coś komuś
I can't promise anything niczego nie mogę obiecać
they promised him their support obiecali mu poparcie
to promise to do sth obiecać or przyrzec coś zrobić
they've received the money promised to them dostali obiecane (im) pieniądze
they've been promised help obiecano im pomoc
promise not to tell anybody! obiecaj, że nikomu nie powiesz!
as promised zgodnie z obietnicą
2. (give prospect of) zapowiadać, wróżyć
it promises to be a fine day/a busy week zapowiada się ładny dzień/pracowity tydzień
the clouds promised rain chmury zapowiadały deszcz
3. (assure) zapewni|ć, -ać
it won't be easy, I promise you zapewniam, że to nie będzie łatwe
4. arch to be promised in marriage to sb zostać przyobiecanym komuś (za żonę) dat
vi
1. (give pledge) obiec|ać, -ywać, przyrze|c, -kać
do you promise? obiecujesz?
but you promised! przecież obiecałeś!
I won't laugh, I promise! obiecuję, że nie będę się śmiać
2. fig zapowiadać, wróżyć
to promise well [young talent, candidate] dobrze się zapowiadać
[event, result, situation] dobrze wróżyć
this doesn't promise well for the future to nie wróży nic or niczego dobrego na przyszłość
vr to promise oneself obiec|ać, -ywać sobie, przyrze|c, -kać sobie
to promise oneself to do sth obiecać or przyrzec sobie coś zrobić
to promise sb the earth or the moon obiecywać komuś gwiazdkę z nieba
promising
adj [pupil, writer, career] obiecujący, dobrze się zapowiadający
[situation, result] rokujący nadzieje
[sign] dobry
it doesn't look very promising to nie wygląda zbyt obiecująco
'I've been shortlisted for the job' - 'that's promising' "znalazłem się w ścisłej czołówce kandydatów na to stanowisko" - "to już coś!"
the film gets off to a promising start, but... film zaczyna się obiecująco, ale...
promisingly
adv obiecująco
the talks started off quite promisingly, but... początek rozmów rokował dobrze, ale...
promissory note
n weksel m własny
promo
n infml
1. (publicity campaign) promocja f
2. (pop-video) wideoklip m
adj promocyjny
promontory
n cypel m, wzniesienie n
promote
vt
1. (in rank) awansować, przen|ieść, -osić na wyższe stanowisko
he was promoted to manager/general awansował or dostał awans na kierownika/generała
to be promoted from secretary to administrator awansować z sekretarki na kierowniczkę
2. (advertise) promować [product, book, town]
propagować [theory, image]
a tour to promote their latest album tournee w ramach promocji ich ostatniego albumu
to promote a candidate popierać kandydata
to promote a bill Pol przedstawić projekt ustawy
3. (encourage) [organization, government] działać na rzecz (czegoś) [democracy, good relations]
[policy] sprzyjać (czemuś) [understanding, free trade]
pobudz|ić, -ać [growth, trade]
krzewić [knowledge]
4. (organize) z|organizować [concert, boxing match]
5. GB (in football) to be promoted from the fourth to the third division awansować z czwartej do trzeciej ligi
6. US Sch promować [pupil]
vr to promote oneself uprawiać autoreklamę
promoter
n
1. (of concert, sports event) organizator m, -ka f
2. (of idea) propagator m, -ka f, orędowni|k m, -czka f
promotion
n
1. (of employee) awans m
her promotion to manager jej awans na kierowniczkę
after his promotion from captain to colonel po awansie z kapitana na pułkownika
she got or was given promotion dostała awans, awansowała
to recommend sb for promotion przedstawić kogoś do awansu
to apply for promotion wystąpić o awans
to be in line for promotion mieć szanse na awans
2. Comm promocja f, kampania f promocyjna (of sth czegoś)
3. (encouragement) (of research) wspieranie n (of sth czegoś)
(of trade, development) pobudzanie n (of sth czegoś)
(advocacy) (of peace) orędownictwo n (of sth na rzecz czegoś)
4. Sport awans m
5. US Sch promowanie n, promocja f
promotion prospects
npl perspektywy f pl awansu, szanse f pl na awans
promotional
adj
1. Comm promocyjny
2. (in workplace) the promotional ladder szczeble kariery
promotional video
n wideoklip m
promotions manager
n szef m reklamy
prompt
n
1. Comput (on command line) znak m zgłoszenia
(instructions) podpowiedź f
2. Comm ostateczny termin m płatności
3. Theat podpowiedź f (suflera)
to give sb a prompt podpowiedzieć komuś
adj
1. (done quickly) natychmiastowy, szybki
to be prompt to do sth zrobić coś natychmiast or bezzwłocznie
they are usually prompt in replying to my letters zwykle natychmiast odpowiadają na moje listy or odpisują mi
2. (punctual) punktualny
lunch is at two
try to be prompt lunch jest o drugiej, postaraj się nie spóźnić
adv punktualnie, dokładnie
at six o'clock prompt punktualnie or dokładnie o szóstej
vt
1. (cause) s|powodować, do|prowadzić do (czegoś) [reaction]
do|prowadzić do (czegoś) [revolt, strike]
s|prowokować [action, anger, remark]
wywoł|ać, -ywać [regret, feeling]
to be prompted by sth być spowodowanym czymś
to prompt sb to do sth skłonić kogoś do zrobienia czegoś
she was prompted by a desire for revenge powodowało nią pragnienie zemsty
2. (encourage to talk) za|sugerować, podsu|nąć, -wać
'and then what?' she prompted "i co wtedy?" pytała
'...boring?' he prompted "...może nudne?" podsunął
3. Theat podpowi|edzieć, -adać (komuś)
vi Theat suflerować
prompt box
n Theat budka f suflera
prompt note
n Comm przypomnienie
n o terminie płatności, monit m
prompt side
n Theat GB lewa kulisa f
US prawa kulisa f
prompter
n
1. Theat sufler m, -ka f
2. US TV teleprompter m
prompting
n namowa f, zachęta f
without any prompting bez namawiania
promptitude
n fml
1. (speed) bezzwłoczność f
2. (punctuality) punktualność f
promptly
adv
1. (immediately) natychmiast, szybko
he lifted it up and promptly dropped it podniósł to i natychmiast or szybko upuścił
2. (without delay) natychmiast, bezzwłocznie
3. (punctually) punktualnie, dokładnie
promptly at six o'clock punktualnie or dokładnie o szóstej
promptness
n
1. (speed) szybkość f, pośpiech m
thank you for your promptness in replying to my letter dziękuję za szybką odpowiedź na mój list
with promptness szybko
2. (punctuality) punktualność f
promulgate
vt fml
1. (promote) roz|propagować, upowszechni|ć, -ać [theory, idea]
2. (proclaim) ogł|osić, -aszać, obwie|ścić, -szczać [law, doctrine]
promulgation
n fml
1. (promotion) rozpowszechnienie n, rozpropagowanie n
2. (announcement) ogłoszenie n, obwieszczenie n
promulgacja f ra
prone
adj
1. (liable) to be prone to sth mieć skłonność do czegoś [migraines, colds, depression, violence]
być podatnym na coś [disease, infection]
she is prone to exaggeration ma skłonność do przesady
he is prone to making stupid remarks ma skłonność do robienia głupich uwag
2. (face downwards) to lie prone leżeć na brzuchu
-prone in combinations accident-prone szczególnie podatny na wypadki
flood-prone często zalewany przez powodzie
prong
n (on fork, garden implements) ząb m
(on antler) odnoga f (poroża)
pronominal
adj zaimkowy
pronoun
n zaimek m
pronounce
vt
1. Ling wym|ówić, -awiać [word, letter]
is the 'h' in this word pronounced or not? czy w tym słowie "h" się wymawia czy nie?
2. (announce) ogł|osić, -aszać, wyda|ć, -wać [sentence, verdict]
wygł|osić, -aszać, wypowi|edzieć, -adać [opinion]
to pronounce sb guilty orzec winę kogoś, uznać kogoś za winnego
to pronounce sb dead orzec or stwierdzić zgon kogoś
to pronounce sth (to be) satisfactory oświadczyć or orzec, że coś jest wystarczające
to pronounce that... oświadczyć or orzec, że...
'this is a fake,' she pronounced "to falsyfikat", oświadczyła or orzekła
I now pronounce you man and wife ogłaszam was mężem i żoną
vi Jur [judge, court] wyda|ć, -wać wyrok, ogł|osić, -aszać orzeczenie
to pronounce for/against sb wydać wyrok na korzyść/niekorzyść kogoś
vr he pronounced himself satisfied/bored oświadczył, że jest zadowolony/że się nudzi
to pronounce oneself for/against sth opowiedzieć się za czymś/przeciwko czemuś
pronounce on: pronounce on [sth] wypowi|edzieć, -adać się na temat (czegoś)
pronounceable
adj [sound, word, name] (możliwy) do wymówienia
this name is barely pronounceable to imię jest prawie nie do wymówienia
pronounced
adj
1. (noticeable) [accent, tendency, change, difference] wyraźny
[feature] wyrazisty
to have a pronounced limp/stammer wyraźnie utykać/mocno się jąkać
2. (strongly felt) [opinion, view] stanowczy
pronouncement
n
1. (statement) oświadczenie n (on sth na temat czegoś, w związku z czymś)
2. (verdict) orzeczenie n
pronto
adv infml migiem infml
pronuclear
adj pronuklearny
pronunciation
n wymowa f
proof
n
1. (evidence) dowód m, dowody m pl (of sth czegoś, na coś)
I have no proof (of that) nie mam (na to) żadnych dowodów
do you have (any) proof? czy masz (jakieś) dowody?
to have proof that... mieć dowód or dowody na to, że...
there's no proof that... nie ma żadnych dowodów na to, że...
this is proof that... to dowodzi, że...
to produce sth as proof przedstawić coś jako dowód
to take sth as proof that... uznać coś za dowód na to, że...
to be proof of sb's worth/existence stanowić dowód or dowodzić wartości/istnienia kogoś
to be living proof of sth być żywym dowodem na coś
to give proof of courage/love dać dowód or składać dowody odwagi/miłości
written proof dowód na piśmie
absolute/conclusive proof niezbity/decydujący dowód
proof of identity dowód tożsamości
2. Math, Philos dowód m
3. Print odbitka f korektorska
korekta f infml
at proof stage na etapie korekty
can you check these proofs? czy możesz zrobić korektę tych stron?
4. Phot odbitka f próbna
5. (of alcohol) miara zawartości alkoholu w wyrobach monopolowych
to be 70o or 70% proof mieć 40%
to be over/under proof mieć ponad/poniżej 50%
6. (test) próba f
to put sth to the proof poddać coś próbie
adj to be proof against sth być odpornym na coś [infection, heat, temptation]
być nieczułym na coś [charms]
the place was proof against wind miejsce było osłonięte od wiatru
-proof in combinations (resistant to) vandal-proof niezniszczalny
earthquake-proof odporny na wstrząsy sejsmiczne
child-proof toys niezniszczalne zabawki
vt
1. (make waterproof) za|impregnować [fabric]
(make soundproof) wycisz|yć, -ać [room, house]
2. = proofread
proof of delivery
n dowód m dostawy
proof of ownership
n świadectwo
n własności
proof of postage
n dowód m nadania
proof of purchase
n dowód m nabycia
proof spirit
n roztwór zawierający 57,1% (w Wielkiej Brytanii) lub 50% (w Stanach Zjednoczonych) objętości alkoholu etylowego
proofread
vt (pt, pp proofread /'prufred/) (check copy of) sprawdz|ić, -ać
sczyt|ać, -ywać infml
(check proofs of) z|robić korektę (czegoś) [novel, article]
vi (pt, pp proofread /'prufred/) (check proofs) z|robić korektę
proofreader
n korektor m, -ka f
proofreading
n korekta f
prop
1. n
1. Constr, Tech (support) podpora f
(in mine, tunnel) stempel m
(for plant) podpórka f, żerdka f
2. (supportive person) podpora f, ostoja f (for sb kogoś)
3. (in rugby) filar m, skrzydłowy napastnik m ataku
to play prop grać jako filar
vt (prp, pt, pp -pp-)
1. (support) pod|eprzeć, -pierać [roof, tunnel, wall] (with sth czymś)
I propped his head on a pillow podłożyłem mu pod głowę poduszkę
he sat with his chin propped on his hand siedział, wsparłszy brodę na ręce
2. (lean) op|rzeć, -ierać (against sth o coś)
the ladder was propped against the wall drabina była oparta o ścianę
vr (prp, pt, pp -pp-) to prop oneself against sth op|rzeć, -ierać się o coś [tree, wall]
prop up: prop up [sth], prop [sth] up pod|eprzeć, -pierać [beam, wall]
fig pop|rzeć, -ierać, w|esprzeć, -spierać [regime, person]
służyć jako podpora (komuś) [friend in need]
wzm|ocnić, -acniać [currency]
he was propped up in bed leżał w łóżku oparty na poduszkach
2. n = property Theat rekwizyt m
stage prop rekwizyt teatralny
3. n = propeller Aviat śmigło n, śruba f
prop root
n korzeń m podporowy
prop shaft
n propeller shaft
prop word
n Ling (empty word) wyraz m pusty
(substitute) zaimek m anaforyczny
propaganda
n propaganda f
kampania f propagandowa (against/for sth przeciwko czemuś/na rzecz czegoś)
modif [campaign, film, war] propagandowy
for propaganda purposes dla celów propagandowych
propagandist
n propagandyst|a m, -ka f, propagandzist|a m, -ka f
propagandize
vi uprawiać propagandę
propagate
vt
1. roz|propagować, szerzyć [myth, story]
krzewić [belief, idea, knowledge]
2. rozprzestrzeni|ć, -ać [disease]
3. Hort rozmn|ożyć, -ażać [plant] (from sth z czegoś)
vi [plant, species] rozmnażać się
propagated error
n Comput błąd m propagowany or powielający się or rozprzestrzeniający się
propagation
n (of plant) rozmnażanie się n
(of sound, electric waves) rozchodzenie się n
propagacja f fml
propagator
n
1. propagator m, -ka f
2. Hort mnożarka f
propane
n propan m
propel
vt (prp, pt, pp -ll-)
1. (power) wprawi|ć, -ać w ruch [vehicle, ship]
Tech napędzać
2. (push) pop|chnąć, -ychać, pchać [person] (towards sth w kierunku czegoś)
to propel sb into a room wepchnąć kogoś do pokoju
to propel sb towards disaster pchać kogoś do zguby
to propel sb into power wynieść kogoś do władzy
to propel sb into the limelight przynieść komuś rozgłos
he's propelled by ambition kieruje or powoduje nim ambicja
-propelled in combinations wind-propelled poruszany siłą wiatru
jet-/rocket-propelled z napędem odrzutowym/rakietowym
propellant
n
1. (in aerosol) gaz m pędny, propelent m
2. (in rocket) materiał m napędowy, paliwo n napędowe, propergol m
3. (in gun) materiał m miotający
propeller
n propeller m
Aviat śmigło n
Naut śruba f napędowa
propeller blade
n Aviat łopata f or ramię
n śmigła
Naut skrzydło
n śruby napędowej
propeller shaft
n Aut wał m napędowy or pędny
Aviat wał m śmigła
Naut wał m napędowy śrubowy
propeller-head
n infml maniak m komputerowy
propelling pencil
n GB ołówek m automatyczny
propensity
n skłonność f (for sth/for doing sth do czegoś/do robienia czegoś)
proper
n Relig proprium n inv
adj
1. (correct) [term, order, choice, sense, manner] właściwy
[spelling] poprawny
[clothing, precautions, tool] odpowiedni
everything is in its proper place wszystko jest na swoim miejscu
in the proper way w odpowiedni sposób
when the time or moment is proper w stosownej chwili
it was only proper for her to keep the money słusznie, że zatrzymała te pieniądze
she was dressed in a way that was proper to the occasion była ubrana stosownie do okazji
2. (adequate) [funding, training, education] odpowiedni
[recognition] należny
[care, control] należyty, odpowiedni
there are no proper safety checks nie ma odpowiednich zabezpieczeń
we have no proper tennis courts nie mamy dobrych kortów tenisowych
3. fml (socially acceptable) [behaviour] stosowny
[person] dobrze wychowany, układny
to be proper to sth być stosownym do czegoś [status, position]
it wouldn't be proper to turn up without a gift nie wypada przyjść bez prezentu
it is only proper that he be invited nie wypada go nie zaprosić
it's only (right and) proper that he should be punished należy mu się kara
we shall do as we think proper zrobimy, co uznamy za stosowne
I thought it proper to ask his permission uznałem za stosowne zapytać go o pozwolenie
to show proper respect for the dead/for tradition okazywać należny szacunek zmarłym/dla tradycji
to do the proper thing by a girl euph zachować się przyzwoicie w stosunku do dziewczyny (będącej w ciąży) ożenić się z musu
prim
4. (real, true) [doctor, holiday, job] prawdziwy
[opportunity] doskonały
[meal, holiday, job] porządny
he did a proper job of repairing the car naprawił samochód jak się patrzy
you must have a proper meal musisz zjeść porządny posiłek
5. (actual) in the village proper w samej wiosce
the show/competition proper właściwy spektakl/właściwe zawody
before the meal proper przed właściwym posiłkiem
6. infml (complete) [fool, idiot] skończony
[mess] zupełny
[disaster] prawdziwy
[beating] porządny
we're in a proper mess or pickle now! wpakowaliśmy się w niezłą kabałę! infml
I felt a proper idiot! czułem się jak skończony idiota!
7. fml (particular to) proper to sb/sth właściwy komuś/czemuś
the abilities proper to our species umiejętności właściwe naszemu gatunkowi
adv infml
1. (correctly) [behave] stosownie
2. (as intensifier) jak się patrzy
to beat sb good and proper nieźle złoić komuś skórę infml
proper fraction
n ułamek m właściwy
proper motion
n Astron ruch m własny
proper name
n Ling nazwa f własna
proper noun
n Ling = proper name
properly
adv
1. (correctly) jak należy
[behave, dress] stosownie, odpowiednio
[eat] właściwie, odpowiednio
[write, spell] poprawnie
[fitted, adjusted] odpowiednio
start again and do it properly zacznij od początku i tym razem zrób to porządnie or jak należy
you acted very properly in reporting the theft postąpiłeś bardzo słusznie meldując o kradzieży
walk/behave properly! (to child) idź/zachowuj się jak należy or grzecznie!
2. (appropriately) dostatecznie, jak należy
they don't pay us properly for the work we do nie płacą nam za naszą pracę jak należy
his poetry isn't properly appreciated jego poezja nie jest w pełni doceniana
I didn't have time to thank you properly nie miałem czasu, żeby należycie ci podziękować
3. (accurately, suitably) właściwie
he is more properly known as artistic director jego właściwy tytuł to dyrektor artystyczny
properly speaking, the tomato is a fruit ściśle mówiąc, pomidory to owoce
4. (in seemly manner) uprzejmie
very properly, he asked for a deposit poprosił uprzejmie o depozyt
he was properly apologetic/grateful grzecznie przepraszał/był bardzo wdzięczny
propertied
adj [class] posiadający
a propertied man/woman posiadacz/posiadaczka
property
n
1. (possessions) własność f, mienie n
personal/public property mienie osobiste/publiczne
'private property' (on sign) "własność prywatna"
don't damage other people's property nie niszcz cudzego mienia or cudzej własności
it's not your property to nie twoje
to nie pańska własność fml
the news has become public property wiadomość się rozeszła
2. (real estate) nieruchomość f
(large) posiadłość f, majątek m
to invest in property inwestować w nieruchomości
3. (house) dom m
'a property in need of renovation' (in ad) "dom do remontu"
4. Chem, Phys (characteristic) właściwość f, własność f
it has medicinal properties to ma właściwości lecznicze
5. Jur (copyrighted work) własność f intelektualna
properties npl
1. Fin nieruchomości f pl
2. Theat rekwizyty m pl
modif (real estate) [company] deweloperski
property market/prices rynek/ceny nieruchomości
to be hot property być doskonałą inwestycją fig
property is theft własność to kradzież
property dealer
n handlarz m nieruchomościami
property developer
n deweloper m
(company) firma f deweloperska
property insurance
n ubezpieczenie
n majątkowe
property owner
n właściciel m, -ka f nieruchomości
property sales
n sprzedaż f nieruchomości
property speculation
n spekulacja f gruntami
property tax
n podatek m od nieruchomości
prophecy
n przepowiednia f, proroctwo n
to make a prophecy that... przepowiedzieć, że...
the prophecy was fulfilled przepowiednia spełniła się
prophesy
vt przepowi|edzieć, -adać, prorokować (that... że...)
vi przepowiadać przyszłość
wieszczyć liter
to prophesy about sth głosić proroctwa o czymś
prophet
n prorok m
(Greek, Roman) wieszczek m
fig (advocate) apostoł m fig (of sth czegoś)
prophet of doom fig czarnowidz
prophetess
n prorokini f
(Greek, Roman) wieszczka f
prophetic
adj proroczy
wieszczy liter
to be prophetic of sth zapowiadać coś
prophetically
adv proroczo
prophylactic
n
1. Med (measure) środek m zapobiegawczy or profilaktyczny
(treatment) leczenie n zapobiegawcze
2. (condom) prezerwatywa f, kondom m
adj zapobiegawczy, profilaktyczny
prophylaxis
n profilaktyka f
propinquity
n fml
1. (in space) bliskość f
2. (in relationship) bliskie pokrewieństwo n
propitiate
vt przebłag|ać, -iwać, przejedn|ać, -ywać, zjedn|ać, -ywać (sobie) [person, god]
propitiation
n (sacrifice) ofiara f błagalna
(act) błagania n pl
a sacrifice in propitiation of the gods ofiara, żeby przebłagać bogów
propitiatory
adj [remark, smile] przepraszający
Relig [sacrifice] (prze)błagalny
propitious
adj [time, conditions] sprzyjający (for sth czemuś)
[start] obiecujący
[omen] dobry
[augury] pomyślny
propitiously
adv [start] obiecująco
[arrive] pomyślnie
[disposed] przychylnie
propjet
n silnik m turbośmigłowy
proponent
n rzeczni|k m, -czka f, orędowni|k m, -czka f (of sth czegoś)
proportion
n
1. (part, quantity) (pewien) odsetek m, (pewna) część f
a large/small proportion of the students duży/mały odsetek studentów
a large proportion of the work duża część pracy
a proportion of the money raised część zebranych pieniędzy
2. (ratio) also Math stosunek m, proporcja f
the proportion of pupils to teachers stosunek liczbowy uczniów do nauczycieli
in equal proportions po równo
productivity increases in proportion to the incentives offered wydajność rośnie proporcjonalnie do bodźców
mix them in the proportion four to three wymieszaj je w proporcji cztery części na trzy
to vary in direct/inverse proportion with sth zmieniać się wprost/odwrotnie proporcjonalnie
3. (harmony, symmetry) proporcja f, proporcjonalność f
to be in/out of proportion być proporcjonalnym/nieproporcjonalnym
the head isn't in proportion to the body głowa jest nieproporcjonalna w stosunku do ciała
4. fig (perspective) let's keep things in proportion nie przesadzajmy, zachowajmy umiar
you're getting everything out of proportion robisz ze wszystkiego wielki dramat
to blow sth out of all proportion rozdmuchać coś ponad wszelką miarę
her reaction was out of all proportion to the event jej reakcja była przesadna, biorąc pod uwagę to, co się wydarzyło
her salary is out of all proportion to her talent jej zarobki są niewspółmierne do talentu
you've got to have a sense of proportion nie możesz popadać w przesadę
proportions npl (of building, machine) proporcje f pl
(of problem, project) rozmiary m pl
a lady of ample proportions kobieta o obfitych kształtach
to reach alarming/epidemic proportions osiągnąć niepokojące rozmiary/rozmiary epidemii
vt fml dostosow|ać, -ywać (to sth do czegoś)
proportion the model on a scale of 1:100 zrób model w skali 1:100
the drawing is poorly proportioned rysunek ma złe proporcje
-proportioned in combinations well-/badly-proportioned [building, drawing] o dobrych/złych proporcjach
[person] proporcjonalnie/nieproporcjonalnie zbudowany
proportional
n Math wielkość f proporcjonalna (wprost lub odwrotnie)
adj proporcjonalny (to sth do czegoś)
proportional assessment
n = indeksacja f
proportional counter
n Nucl licznik m proporcjonalny, komora f proporcjonalna
proportional representation
n Pol przedstawicielstwo
n proporcjonalne
to be elected by proportional representation zostać wybranym w głosowaniu proporcjonalnym
proportionally
adv proporcjonalnie
proportionate
adj proporcjonalny (to sth do czegoś)
proportionately
adv [grow, weaken] proporcjonalnie (to sth do czegoś)
[larger, greater] odpowiednio
proposal
n
1. (suggestion) propozycja f
to make/put forward a proposal zrobić/wysunąć propozycję, wystąpić z propozycją
to put a proposal to sb złożyć komuś propozycję
a proposal for changes/new regulations propozycja zmian/nowych przepisów
a proposal to build a new hospital propozycja budowy nowego szpitala
a proposal that everybody should get a pay rise propozycja, żeby wszyscy otrzymali podwyżkę
2. (offer of marriage) oświadczyny plt
to make a proposal to sb oświadczyć się komuś
to receive a proposal przyjąć oświadczyny
3. Insur (also proposal form) wniosek m ubezpieczeniowy
propose
vt
1. (suggest) za|proponować [change, course of action, rule, solution]
przedstawi|ć, -ać, wyst|ąpić, -ępować z (czymś) [motion]
wzn|ieść, -osić [toast] (to sb na cześć kogoś)
do you know what he proposed to me? czy wiesz, co mi zaproponował?
she proposed that we employ them both zaproponowała, żeby zatrudnić obydwóch
I propose that the meeting be adjourned proponuję odroczyć zebranie
wnoszę o odroczenie zebrania fml
I propose giving or to give them a pay rise proponuję dać im podwyżkę
2. (intend) to propose doing or to do sth zamierzać coś zrobić
what do you propose to do about it? co w związku z tym zamierzasz zrobić?
3. (in marriage) to propose marriage to sb oświadczyć się komuś, zaproponować komuś małżeństwo
4. (nominate) za|proponować or wysu|nąć, -wać kandydaturę (kogoś) [person]
she proposed Charles as chairman zaproponowała kandydaturę Charlesa jako przewodniczącego
you'll be proposed for membership at the next meeting na następnym zebraniu zostanie wysunięta twoja kandydatura na członka
vi oświadcz|yć, -ać się (to sb komuś)
po|prosić o rękę fml (to sb kogoś)
proposed pp adj [action, reform] proponowany
proposer
n
1. wnioskodaw|ca m, -czyni f
2. GB Insur wnioskodaw|ca m, -czyni f
proposition
n
1. (suggestion) propozycja f
have you any proposition to make? czy coś proponujesz?, czy masz coś do zaproponowania?
a proposition to do sth propozycja zrobienia czegoś
2. (assertion) also Math twierdzenie n
Philos sąd m logiczny, zdanie n
the proposition that... wniosek, że...
3. (enterprise) przedsięwzięcie n
an economic or a paying or a commercial proposition opłacalne przedsięwzięcie
he's a tough or difficult proposition z niego jest twarda sztuka infml
4. (prospect) perspektywa f
going abroad is an inviting proposition wyjazd za granicę to zachęcająca perspektywa
that's quite a different proposition to całkiem inna sprawa
5. (sexual overture) (niestosowna) propozycja f
vt z|robić (komuś) niestosowną propozycję
[prostitute] nagabywać
propositional
adj Math, Comput zdaniowy
propound
vt przed|łożyć, -kładać [idea, solution]
wysu|nąć, -wać, postulować [theory]
proprietary
adj
1. [rights, duties, interest] wynikające z tytułu własności
[manner, attitude, gesture] (znamionujący) właściciela
2. Comm [system] chroniący prawa patentowe
[information] zastrzeżony (dla pracowników)
proprietary brand
n marka f firmowa (prawnie zastrzeżona)
proprietary colony
n kolonia f (stanowiąca własność prywatną)
proprietary hospital
n US klinika f prywatna
proprietary medicine
n lek m chroniony patentem (o zastrzeżonej nazwie)
proprietor
n właściciel m, -ka f (of sth czegoś)
proprietorial
adj [attitude, manner] (znamionujący) właściciela
proprietorship
n prawo n własności
under his proprietorship będący jego własnością
proprietress
n właścicielka f (of sth czegoś)
propriety
n
1. (politeness) dobre wychowanie n, kultura f osobista
he behaved with the utmost propriety zachowywał się bardzo kulturalnie
2. (morality) przyzwoitość f
proprieties npl nakazy m pl dobrego wychowania, konwenanse plt
to observe the proprieties przestrzegać konwenansów
props master
n Theat rekwizytor m
props mistress
n Theat rekwizytorka f
propulsion
n napęd m
propulsive
adj [force, power] napędowy
prorate
vt
1. (divide) po|dzielić proporcjonalnie
2. (assess) określ|ić or ustal|ić, -ać proporcjonalnie
prorogation
n Pol odroczenie n
prorogacja f ra
prorogue
Pol
vt odr|oczyć, -aczać [session]
vi odr|oczyć, -aczać sesję parlamentu
prosaic
adj [style, description] mało porywający
[truth] prozaiczny
[existence] monotonny, nudny
prosaically
adv nudno, prozaicznie
proscenium
n proscenium n
przedscenie n ra
proscenium arch
n Theat łuk m proscenium
proscribe
vt fml zakaz|ać, -ywać (czegoś) [sale of sth]
wyj|ąć, -mować spod prawa [person]
z|delegalizować [organization]
proscription
n fml (prohibition) zakaz m
Hist proskrypcja f
prose
n
1. (not verse) proza f
in prose prozą
2. GB Sch, Univ ćwiczenie n z tłumaczenia na język obcy
modif [work] (napisany) prozą
[style] prozatorski
prose author prozaik
prose poem
n poemat m prozą
prose writer
n prozai|k m, -czka f
prosecute
vt
1. Jur wn|ieść, -osić oskarżenie przeciwko (komuś), ścigać sądownie [person]
to prosecute sb for doing sth ścigać kogoś za zrobienie czegoś
'trespassers will be prosecuted' "nieupoważnionym wstęp wzbroniony pod groźbą kary"
2. Jur (represent) prowadzić sprawę przeciwko (komuś)
3. (pursue) prowadzić [war]
przeprowadz |ić, -ać [research, campaign, investigation]
to prosecute one's interests dbać o własne dobro
vi wn|ieść, -osić sprawę do sądu
prosecuting attorney
n US (lawyer) adwokat m powoda
(public official) prokurator m, oskarżyciel m publiczny
prosecuting lawyer
n adwokat m powoda
prosecution
n
1. Jur (institution of charge) zaskarżenie n, wniesienie n oskarżenia
he faces prosecution grozi mu sprawa sądowa
to be liable to prosecution podlegać odpowiedzialności karnej
to bring a prosecution against sb wnieść oskarżenie przeciwko komuś
it's his second prosecution for theft to jego druga sprawa o kradzież
the prosecution process tok postępowania
2. Jur (party) the prosecution (private individual) oskarżyciel m prywatny
(state, Crown) oskarżyciel m publiczny, prokurator m
Mr Green, for the prosecution , said... pan Green, oskarżyciel, powiedział, że...
the prosecution based its case on the evidence of two witnesses podstawą oskarżenia były zeznania dwóch świadków
3. (of war, research, campaign) prowadzenie n (of sth czegoś)
in the prosecution of one's duties podczas pełnienia obowiązków
prosecutor
n Jur
1. (instituting prosecution) oskarżyciel m
(in court) oskarżyciel m, prokurator m
2. US (prosecuting attorney) adwokat m powoda
(public official) oskarżyciel m publiczny, prokurator m
proselyte
n neofit|a m, -ka f, konwertyt|a m, -ka f
prozelit|a m, -ka f ra
vt, vi US = proselytize
proselytism
n (conversion) nawrócenie się n
(proselytizing) prozelityzm m
proselytize
vt nawr|ócić, -acać
vi głosić wiarę
proseminar
n US Univ = seminarium n dyplomowe
prosodic
adj prozodyczny, prozodyjny
prosody
n prozodia f
prospect
/'prspekt/ n
1. (hope, expectation) perspektywa f, szansa f (of sth/doing sth czegoś/zrobienia czegoś)
nadzieja f (of sth na coś)
a bleak/gloomy prospect kiepska/ponura perspektywa
there is little/some prospect of improvement jest nikła/jest jakaś szansa poprawy
is there any prospect that you'll finish today? czy jest jakaś szansa, że skończysz dziś?
there isn't much prospect of my getting the job są bardzo nikłe szanse, że dostanę tę pracę
there is no prospect of the strike ending soon nie ma szans na wczesne zakończenie strajku
to hold out the prospect of sth dawać szansę na coś
to face the prospect of sth/doing sth stanąć wobec perspektywy czegoś/zrobienia czegoś
to face the prospect that... stanąć wobec faktu, że...
2. (outlook) perspektywa f
to have sth in prospect mieć coś w perspektywie
changes are in prospect zanosi się na zmiany
3. (good option) (for job) ewentualny kandydat m, ewentualna kandydatka f
(for sports team) nadzieja f fig
he's a good prospect for the first race ma duże szanse w pierwszym wyścigu
he's not a promising prospect as a writer nie zapowiada się na dobrego pisarza
4. Comm (likely client) potencjalny klient m, potencjalna klientka f
5. liter (view) widok m (of sth czegoś)
prospects npl perspektywy f pl
employment/promotion prospects perspektywy zatrudnienia/awansu
the prospects for the economy/for growth perspektywy gospodarcze/wzrostu
what are the prospects of promotion or of being promoted? jakie są perspektywy awansu or widoki na awans?
an industry with excellent prospects gałąź przemysłu z doskonałymi perspektywami
a job with good prospects praca z perspektywami
to have no prospects nie mieć perspektyw
a young man with prospects młody człowiek z przyszłością
/pr'spekt, US 'prspekt/ vt z|badać (w poszukiwaniu złóż naturalnych) [region, land]
/pr'spekt, US 'prspekt/ vi przeprowadz|ić, -ać poszukiwania, prowadzić poszukiwania
to prospect for gold/oil/diamonds prowadzić poszukiwania złota/ropy/diamentów
prospecting
n Geol poszukiwania n pl
Comm poszukiwanie n (for sb/sth kogoś/czegoś)
gold/oil prospecting poszukiwania złota/ropy
modif prospecting rights prawo prowadzenia poszukiwań
prospective
adj [buyer, candidate, use] potencjalny
[earnings] ewentualny
[son-in-law, mother-in-law] przyszły
prospector
n poszukiwacz m, -ka f
gold/oil prospector poszukiwacz złota/ropy
prospectus
n (pl prospectuses) (booklet) broszura f, prospekt m
(for shares, flotation) prospekt m emisyjny
Univ informator m szkoły wyższej
prosper
vi [business, industry] prosperować, rozwijać się pomyślnie, kwitnąć
[person] (financially) prosperować
(be healthy) mieć się doskonale
cheats never prosper Prov kłamstwo ma krótkie nogi
prosperity
n (of society) dobrobyt m
(of company, economy) dobra koniunktura f
(of person) powodzenie n
prosperous
adj [company] dobrze prosperujący
[person] zamożny
[country] bogaty
is he prosperous? czy dobrze mu się powodzi?
a prosperous new year (in greetings) pomyślnego Nowego Roku
prostaglandin
n prostaglandyna f
prostate
n (also prostate gland) prostata f, gruczoł m krokowy, stercz m
(to have) a prostate operation mieć operację prostaty
prostatectomy
n prostatektomia f, wycięcie n gruczołu krokowego
prosthesis
n (pl -theses) Med proteza f
prosthetic
adj Med [appliance] protetyczny
[limb] sztuczny
prosthodontics
n (+ v sg/pl) protetyka f stomatologiczna
prosthodontist
n protetyk m dentystyczny
prostitute
n (woman) prostytutka f
male prostitute męska prostytutka
vt s|prostytuować also fig [person, talent]
vi to prostitute oneself s|prostytuować się also fig
prostitution
n
1. prostytucja f
to be forced into prostitution być zmuszonym do nierządu
2. fig (of oneself) prostytuowanie się n
(of talent) prostytuowanie n
prostrate
/'prstreit/ adj
1. (in submission) leżący twarzą ku ziemi, leżący plackiem
to fall prostrate before the emperor paść na twarz przed cesarzem
2. fig [nation, country] w stanie krytycznym
[sick person] wyczerpany
(with shock, distress) zdruzgotany, załamany
(with exhaustion) skrajnie wyczerpany
he was prostrate with exhaustion był w stanie skrajnego wyczerpania
she is prostrate with grief przygniata ją bezbrzeżny smutek liter
3. Bot [plant] płożący się
/pr'streit, US 'prstreit/ vt [illness, punch] powal |ić, -ać, zwal|ić, -ać z nóg [person]
to be prostrated by grief być pogrążonym w nieutulonym smutku
to be prostrated by illness być złożonym chorobą
/pr'streit, US 'prstreit/ vr to prostrate oneself pa|ść, -dać na twarz (before sb przed kimś)
fig płaszczyć się, korzyć się (before sb przed kimś)
prostration
n
1. (in submission, veneration) bicie n czołem
fig płaszczenie się n, czołobitność f
2. (from illness, overwork) skrajne wyczerpanie n
prostracja f fml
prosy
adj [writer, book, style] bez polotu
protactinium
n protaktyn m
protagonist
n
1. Literat, Cin, Theat bohater m, -ka f
(in Greek drama) protagonista m
2. (of cause) rzeczni|k m, -czka f
protagonist|a m, -ka f fml (of sth czegoś)
protean
adj liter (changeable) zmienny, zmieniający się
protect
vt
1. (keep safe) chronić [environment, possessions, skin, surface] (against or from sb/sth przed kimś/czymś)
ochr|onić, -aniać [home, person] (against or from sb/sth przed kimś/czymś)
zabezpiecz|yć, -ać [rights, interests] (against or from sb/sth przed kimś/czymś)
(from sunlight, rain) osł|onić, -aniać (against or from sth przed czymś)
locks to protect against burglars zamki zabezpieczające przed włamaniem
2. (defend) o|bronić [consumer] (against sth przed czymś)
bronić (czegoś) [interests, privileges, privacy] (against sth przed czymś)
chronić [economy, industry] (against or from sth przed czymś)
to protect tenants from unscrupulous landlords chronić or bronić lokatorów przed pozbawionymi skrupułów właścicielami
vr to protect oneself (against danger) chronić się, zabezpiecz|yć, -ać się (against or from sth przed czymś)
(against attack) o|bronić się, zasł|onić, -aniać się (against or from sb przed kimś)
protected pp adj [species] chroniony
[historic building] (znajdujący się) pod ochroną
protection
n
1. (defence) ochrona f (against or from sb/sth przed kimś/czymś)
(protective agent) zabezpieczenie n (against or from sb/sth przed kimś/czymś)
protection for sb/sth ochrona or zabezpieczenie kogoś/czegoś
to give or offer sb protection against sth [coat, police, shelter, vaccine] chronić kogoś przed czymś
tall trees offered them protection against the sun wysokie drzewa chroniły ich od słońca
to need protection against sb/sth potrzebować ochrony or zabezpieczenia przed kimś/czymś
under the protection of sb, under sb's protection chroniony przez kogoś
fig pod protektoratem kogoś
for one's own protection (physical) dla własnego bezpieczeństwa
(moral) dla własnego dobra
environmental protection ochrona środowiska
2. Econ (also trade protection) protekcjonizm m
ochrona f (against sth przed czymś)
3. (extortion) wymuszanie n haraczu (w zamian za opiekę) to pay sb protection płacić komuś za ochronę, opłacać się komuś
to buy protection płacić za ochronę, płacić haracz za spokój
4. Comput ochrona f, zabezpieczenie n
data/file protection zabezpieczenie or ochrona danych/zbioru
memory protection, storage protection ochrona or zabezpieczenie or blokada pamięci
5. (protective clothing) ubranie n ochronne
head protection kask ochronny
eye protection okulary ochronne
protection factor
n (of sun cream) faktor m
protection money
n euph haracz m
rekiet m infml
to pay protection money to sb płacić komuś haracz, opłacać się komuś
protection racket
n wymuszanie
n pieniędzy w zamian za ochronę
rekiet m infml
to run a protection racket zajmować się wymuszeniami
protectionism
n protekcjonizm m
agricultural/trade protectionism protekcjonizm w rolnictwie/handlu
protectionist
n protekcjonista m, zwolenni|k m, -czka f protekcjonizmu
adj protekcjonistyczny
protective
n US prezerwatywa f, kondom m
adj
1. (providing security) [clothing, cover, layer] ochronny
[layer, measure] zabezpieczający
2. (defensive) [attitude, gesture] obronny
in a protective manner obronnym gestem
3. (caring) [attitude, gesture] opiekuńczy
[tone] pełen troski
to be or feel protective towards sb być opiekuńczym wobec kogoś
to be protective of sth zazdrośnie strzec czegoś [car, possessions]
4. Econ [system] protekcjonistyczny
[tariff] ochronny
protective coloration
n Zool ubarwienie
n ochronne, barwy f pl ochronne
protective custody
n areszt m prewencyjny or zapobiegawczy
to take sb into protective custody zastosować wobec kogoś areszt prewencyjny
protectively
adv troskliwie, opiekuńczo
protectiveness
n instynkt m opiekuńczy
opiekuńczość f (towards sb wobec kogoś)
protector
n
1. (defender) (of person) opiekun m, -ka f
(of artist) protektor m, -ka f, mecenas m
(of wildlife, rights) obroń|ca m, -czyni f
2. (protective clothing) ear protector ochraniacz m uszu
elbow protector nałokietnik m
shin protector nagolennik m
3. GB Hist the Protector lord protektor m (Oliver Cromwell)
protectorate
n Pol protektorat m
the Protectorate GB Hist okres protektoratu Cromwella
protectress
n (of person) opiekunka f
(of artist) protektorka f
(of environment, wildlife) obrończyni f
protein
n białko n, proteina f
modif białkowy, proteinowy
high/low protein wysokobiałkowy/niskobiałkowy
protein content
n zawartość f białka
protein deficiency
n niedobór m białka
protest
/'prtest/ n
1. (disapproval) protest m
in protest (at or against sth) na znak protestu (przeciwko czemuś), w proteście (przeciwko czemuś)
without protest bez protestów, bez protestowania
I paid/followed him under protest zapłaciłem mu/poszedłem z nim wbrew własnej woli
a storm/wave of protest burza/fala protestów
2. (complaint) protest m (against or at sth przeciwko czemuś, w związku z czymś)
despite loud protests from the audience pomimo głośnych protestów publiczności
as a protest against or at sth na znak protestu przeciwko czemuś
to lodge a protest wnieść or złożyć protest
3. (action) akcja f protestacyjna (against sth przeciwko czemuś)
to stage a protest zorganizować akcję protestacyjną
4. Fin protest m
Jur sprzeciw m, protest m
/'prtest/ modif [letter, march, rally] protestacyjny
protest song pieśń protestu, protest song
/pr'test/ vt
1. (declare) zapewni|ć, -ać o (czymś) [love, loyalty, truth]
to protest that... zapewniać, że...
to protest one's innocence zapewniać o swej niewinności
2. (complain) po|skarżyć się, za|protestować
'that's unfair,' she protested "to niesprawiedliwe", zaprotestowała
3. US (complain about) za|protestować przeciwko (czemuś) [injustice, ill-treatment]
4. Fin, Jur to protest a bill oprotestow|ać, -ywać weksel
/pr'test/ vi
1. (object) za|protestować (about or at or over sth przeciwko czemuś)
zgł|osić, -aszać protest
(complain) to protest to sb poskarżyć się komuś
2. (demonstrate) za|protestować (against sth przeciwko czemuś)
protestation
n
1. (emphatic declaration) zapewnienie n
2. (expression of dissent) protest m
in protestation w proteście, na znak protestu
protester
n protestując|y m, -a f
protocol
n
1. protokół m (zbiór zasad etykiety) the protocol of or for a royal visit protokół wizyty królewskiej
2. Comput protokół m
proton
n proton m
protoplasm
n protoplazma f
prototype
n prototyp m, pierwowzór m (of sth czegoś)
modif [vehicle, aircraft] prototypowy
prototype system
n Comput system m prototypowania or modelowania
prototyping
n prototypowanie n
protozoan
n pierwotniak m
adj jednokomórkowy
protozoon
n (pl -zoa) pierwotniak m
protract
vt przedłuż|yć, -ać, przeciąg|nąć, -ać [debate, discussion]
protracted
adj przedłużający się, przeciągający się, przewlekły
protraction
n przeciąganie n, przedłużanie n (of sth czegoś)
protractor
n Math kątomierz m
protrude
vi wystawać, sterczeć (from sth z czegoś)
a wallet protruded from his pocket z kieszeni wystawał mu portfel
protruding
adj [rock, nail, teeth, rib] wystający, sterczący
[eyes] wybałuszony
[ears] odstający, sterczący
[chin] wysunięty do przodu
protrusion
n fml (on rock) występ m
(part of building) występ m
(on skin) wypukłość f, zgrubienie n
protrusive
adj fml [eyes] wybałuszony, wytrzeszczony
[teeth, chin] wystający, sterczący
[ears] odstający, sterczący
protuberance
n fml wypukłość f
(on skin) zgrubienie n
protuberant
adj fml [lump] wypukły
[stomach] wydatny, wystający
[eyes] wybałuszony, wytrzeszczony
proud
adj
1. (satisfied) dumny (of sb/sth z kogoś/czegoś)
to be proud of oneself być dumnym z siebie
I hope you're proud of yourself! iron no i co?, zadowolony jesteś? iron
I'm working-class and proud of it jestem pochodzenia robotniczego i wcale się tego nie wstydzę
that's nothing to be proud of nie ma się czym chwalić
I was proud that I had been chosen byłem dumny, że mnie wybrano
she is proud that he has won jest dumna, że wygrał
I would be proud to present the prizes wręczenie nagród będzie dla mnie zaszczytem
2. (self-respecting) [person, nation, race] dumny
3. (arrogant, haughty) dumny, pyszny, hardy
she's too proud to admit her mistake jest zbyt dumna, żeby przyznać się do błędu
he looked at them with proud contempt spoglądał na nich z chłodną pogardą
4. (impressive) [day, moment] szczęśliwy, wielki
[building, view] wspaniały
5. GB (protruding) to be proud wystawać
it's an inch proud of the surface wystaje jeden cal nad powierzchnię
to stand proud of sth wystawać z czegoś [crack, hole]
to do sb proud (entertain) ugościć kogoś po królewsku, przyjąć kogoś z wielkimi honorami
your honesty does you proud twoja uczciwość przynosi ci zaszczyt
congratulations, you've done us proud! gratulacje, jesteśmy z ciebie dumni!
to do oneself proud niczego sobie nie żałować
proudly
adv
1. (with pleasure) dumnie, z dumą
Disney Studios proudly present 'Bambi' wytwórnia Disneya ma zaszczyt przedstawić film "Bambi"
2. (arrogantly) wyniośle, dumnie, hardo
prov
n 1. = province
2. = proverb
provable
adj (możliwy) do udowodnienia
prove
vt (pt proved
pp proved, proven)
1. (show) udow|odnić, -adniać
(by argument, demonstration) dow|ieść, -odzić (czegoś) [guilt, theory, courage, loyalty]
they couldn't prove that she was lying nie mogli udowodnić or dowieść, że kłamie
to prove one's point dowieść swych racji
it remains to be proved trzeba to jeszcze udowodnić
it all goes to prove that... wszystko to dowodzi, że...
to prove beyond doubt that... dowieść ponad wszelką wątpliwość, że...
events proved him right/wrong wydarzenia dowiodły, że ma rację/nie ma racji
tests proved the drug (to be) effective testy udowodniły, że lek jest skuteczny
to prove a complete success okazać się sukcesem, udać się w pełni
2. Jur potwierdz|ić, -ać autentyczność (czegoś) [will]
3. Culin s|powodować rośnięcie (czegoś) [dough]
vi (pt proved
pp proved, proven)
1. (turn out) okaz|ać, -ywać się
to prove (to be) difficult/useless okazać się trudnym/bezużytecznym
it proved otherwise jak się okazało, było inaczej
if I prove to be mistaken jeżeli okaże się, że się myliłem
2. Culin [dough] wy|rosnąć
vr (pt proved
pp proved, proven) to prove oneself sprawdzić się
he was given three months to prove himself dano mu trzy miesiące na pokazanie, na co go stać
the new system has not yet proved itself in battle conditions nowy sytem nie sprawdził się jeszcze w warunkach bojowych
he proved himself (to be) the best/the winner okazał się najlepszy/zwycięzcą
proven
adj
1. [competence, reliability] sprawdzony
a proven method sprawdzona or wypróbowana metoda
2. Scot Jur a verdict of not proven oddalenie z braku dowodów
provenance
n pochodzenie n
proweniencja f liter
provender
n dat (for animals) pasza f, karma f
furaż m dat
(for humans) hum wiktuały plt liter or hum
proverb
n przysłowie n
as the proverb goes jak mówi przysłowie
Proverbs npl (also the Book of Proverbs) Księga f Przysłów
proverbial
adj
1. (relating to proverb) przysłowiowy
it's like looking for a needle in the proverbial haystack to jak szukać przysłowiowej igły w stogu siana
2. (famous) słynny, legendarny
he turned up wearing his proverbial red tie pojawił się w swym osławionym czerwonym krawacie
proverbially
adv proverbially stupid/generous słynący z głupoty/szczodrości
provide
vt
1. (supply) zapewni|ć, -ać [accommodation, food, transport, support] (for sb komuś)
dostarczy|ć, -ać (czegoś) [opportunity, evidence] (for sb komuś)
stanowić [chance, example, incentive] (for sb dla kogoś)
to provide access umożliwić dostęp
to provide sb with sth zapewniać komuś coś [accommodation, job, shelter, support]
zaopatrywać kogoś w coś [food, equipment]
dawać komuś coś [chance, opportunity, example]
dostarczać komuś czegoś [entertainment, detail]
to be provided with sth [person] mieć do dyspozycji coś [car, equipment]
[computer, car] być wyposażonym w coś [sun roof, software]
the club provides a meeting place klub jest miejscem spotkań
'training provided' "szkolenie zapewnione"
to provide a perfect introduction to a subject/book stanowić doskonałe wprowadzenie do tematu/książki
please use the bin provided prosimy o wrzucanie śmieci do kosza
write your answer in the space provided wpisz odpowiedź w zaznaczonym miejscu
2. Jur, Admin (stipulate) [will, clause, agreement] przewi|dzieć, -dywać, stanowić (that... że...)
unless otherwise provided o ile nie postanowiono inaczej
except as provided in para 10 poza tym, co stanowi ustęp 10
vi zaspok|oić, -ajać potrzeby
the Lord will provide Pan Bóg dopomoże
provide against: provide against [sth] zabezpiecz|yć, -ać się na wypadek (czegoś) [disaster, hardship]
provide for: provide for [sth]
1. (account for) uwzględni|ć, -ać, przewi|dzieć, -dywać [contingency, expenses, eventuality]
zaspok|oić, -ajać [needs]
expenses provided for in the budget wydatki uwzględnione or przewidziane w budżecie
every eventuality has been provided for uwzględniono wszystkie ewentualności
2. Jur [treaty, agreement] przewi|dzieć, -dywać
the regulations provide for compensation przepisy przewidują odszkodowanie
the law provides for the subsidies to be reduced prawo przewiduje zmniejszenie dotacji provide for [sb/sth] utrzym|ać, -ywać [person, family]
she has four children to provide for ma na utrzymaniu czwórkę dzieci
he left them very well provided for przed śmiercią dobrze ich zabezpieczył
I have to provide for my old age muszę się zabezpieczyć na starość
provided
conj (also provided that) pod warunkiem, że
o ile
provided (that) it doesn't snow o ile nie będzie padał śnieg
pod warunkiem, że nie będzie padał śnieg
you may go provided (that) you're home by ten o'clock możesz iść, ale masz wrócić do domu przed dziesiatą
provided always that... Jur, Admin z zastrzeżeniem, że ...
providence
n
1. (also Providence) (fate) opatrzność f
divine providence opatrzność boska
to trust in or to providence zdać się na opatrzność
it was sheer providence that he heard her cry tylko zrządzeniem opatrzności usłyszał jej krzyk
2. fml (foresight, thrift) przezorność f
provident
adj przezorny
provident association
n GB kasa f zapomogowa
providential
adj fml [act] przezorny
[opportunity] szczęśliwy
providentially
adv fml szczęśliwie
zrządzeniem opatrzności liter
providently
adv fml przezornie
provider
n
1. (in family) żywiciel m
to be the (family's) sole provider być jedynym żywicielem rodziny
to be a good/bad provider potrafić zapewnić rodzinie godziwe życie/nie potrafić zapewnić rodzinie godziwego życia
2. Comm dostawca m
a provider of employment pracodawca
providing
conj = provided
province
n
1. (administrative unit) prowincja f
2. fig (area of knowledge, activity) dziedzina f, domena f
(area of responsibility) kompetencje plt, obowiązki m pl
this is not my province to nie jest moja dziedzina, to nie należy do moich kompetencji or obowiązków
3. Relig prowincja f
provinces npl the provinces prowincja f
in the provinces na prowincji
provincial
n
1. (person from provinces) prowincjusz m, -ka f also pej
2. Relig (of ecclesiastical province) metropolita m
(of religious order) prowincjał m
adj
1. provincial governor/capital gubernator/stolica prowincji
2. [doctor, life] prowincjonalny
[newspaper, branch] lokalny, regionalny
a provincial tour tournee po kraju
3. pej (narrow) zaściankowy
provincialism
n pej (narrowness) prowincjonalizm m
(instance) przejaw m prowincjonalizmu
proving ground
n teren m doświadczalny
provision
n
1. (supplying) (of equipment, food) zaopatrywanie n, zaopatrzenie n (of sth to sb kogoś w coś)
(of service) świadczenie n (of sth to sb czegoś na rzecz kogoś)
(of education, housing, funding) zapewnianie n (of sth to sb czegoś komuś)
(of information) dostarczenie n (of sth to sb czegoś komuś)
health care provision ochrona zdrowia
to be responsible for the provision of transport być odpowiedzialnym za transport
2. (for future, old age) zabezpieczenie n (for sb dla kogoś)
provision against sth zabezpieczenie na wypadek czegoś
provision for one's old age zabezpieczenie na starość
to make provision for the future zabezpieczać się na przyszłość
we've made provision for all eventualities wzięliśmy pod uwagę wszystkie ewentualności
she made no provision for him in her will nie uwzględniła go w swym testamencie
3. Jur, Admin (stipulation) postanowienie n, warunek m
under or according to the provisions of the treaty zgodnie z postanowieniami or warunkami traktatu
within the provisions of the treaty w granicach określonych traktatem
with the provision that... pod warunkiem, że...
subject to one provision z jednym zastrzeżeniem, pod jednym warunkiem
provision to the contrary postanowienie o odmiennej treści
to make provision for sth zastrzec coś, przewidzieć coś
to exclude sth from its provisions [act, treaty] nie objąć czegoś swymi postanowieniami
provisions npl (food) (for winter) zapasy m pl
(for journey) prowiant m
aprowizacja f fml
to buy provisions for the week zrobić zakupy na cały tydzień
to get provisions zrobić zapasy
vt zaopat|rzyć, -rywać (with sth w coś)
provisional
adj tymczasowy
provisional driving licence
n GB = tymczasowe prawo
n jazdy (dla uczących się prowadzić pojazd)
provisionally
adv tymczasowo
proviso
n zastrzeżenie n
with the proviso that... z zastrzeżeniem, że...
pod warunkiem, że...
it's slow, but, with that proviso, it's a useful machine jest wolny, ale poza tym to dobra maszyna
provisory
adj [contract, clause, agreement] warunkowy
provitamin
n prowitamina f
provocation
n prowokacja f
at the slightest provocation z lada or byle powodu
without any provocation bez żadnego powodu
to do sth under provocation zostać sprowokowanym do zrobienia czegoś
he will react under provocation sprowokowany, zareaguje
provocative
adj
1. (causing anger, controversy) [remark, statement, tactic] prowokacyjny
he's being deliberately provocative on celowo zachowuje się prowokacyjnie
2. (seductive) [pose, behaviour, dress] prowokacyjny, prowokujący
to look provocative wyglądać prowokująco
3. (thought-provoking) [book, film] skłaniający do refleksji
provocatively
adv
1. [gesture, jeer] prowokacyjnie
2. [smile, dress] prowokująco, wyzywająco
provoke
vt
1. (annoy) rozdrażni|ć, -ać, s|prowokować [person, animal]
I am not easily provoked niełatwo mnie wyprowadzić z równowagi
the dog is harmless unless provoked pies jest łagodny, dopóki się go nie rozdrażni
they provoked him into losing his temper tak go zirytowali, że stracił panowanie nad sobą
to provoke sb to action sprowokować kogoś do działania
2. (cause, arouse) wywoł|ać, -ywać [laughter, anger, debate, argument, reaction]
s|powodować [crisis, complaints]
rozbudz|ić, -ać [curiosity, interest]
to provoke thought skłaniać do refleksji
to provoke a reaction in sb skłonić kogoś do reakcji
provoking
adj denerwujący
provost
n
1. GB Univ = rektor m
2. US Univ = administrator m
3. (in Scotland) burmistrz m
4. Relig = proboszcz m
provost court
n sąd m wojskowy
provost guard
n żandarmeria f polowa
provost marshal
n komendant m żandarmerii polowej
prow
n dziób m (okrętu, łodzi)
prowess
n
1. (skill) sprawność f
2. (bravery) męstwo n, waleczność f
3. hum (sexual) jurność f liter
prowl
n to be on the prowl (for sb/sth) krążyć (w poszukiwaniu kogoś/czegoś)
police cars on the prowl samochody policyjne patrolujące okolicę
the office Romeo's on the prowl again hum biurowy casanova znów rusza do akcji
to go on the prowl [animal] wyruszyć na łowy
fig [person] ruszyć na poszukiwania
vt to prowl the streets at night [police] krążyć nocą po ulicach
to prowl the area/woods [tiger, rapist] grasować w okolicy/w lesie
vi (also prowl around, prowl about)
1. (move quietly) skradać się
2. (move restlessly) chodzić tam i z powrotem
prowl car
n US radiowóz m patrolowy
prowler
n podejrzany osobnik m
there's a prowler outside ktoś podejrzany kręci się koło domu
proximate
adj (nearly accurate) przybliżony
(next) najbliższy
proximity
n bliskość f (of sb/sth kogoś/czegoś)
the two buildings are in close proximity budynki znajdują się niedaleko od siebie
in the proximity of sth w pobliżu czegoś
in the immediate proximity of sth w bezpośrednim sąsiedztwie czegoś
the house's close proximity to the station is an asset dodatkowym plusem jest to, że dom znajduje się bardzo blisko stacji
proximity fuse
n Mil zapalnik m zbliżeniowy
proximo
adv GB w przyszłym miesiącu
proxy
n
1. (person) pełnomocni|k m, -czka f
to be sb's proxy, to stand proxy for sb występować jako pełnomocnik kogoś, mieć pełnomocnictwa kogoś
2. (authority) pełnomocnictwo n
Jur prokura f
by proxy per procura, z upoważnienia
I gave him proxy to act on my behalf udzieliłem mu pełnomocnictwa do występowania w moim imieniu
proxy battle
n Mil pojedynek m
Fin walka f poprzez pełnomocników
proxy fight
n = proxy battle
proxy vote
n głosowanie
n przez pełnomocnika
prude
n świętosz|ek m, -ka f
to be a prude być pruderyjnym
prudence
n fml rozwaga f, roztropność f
prudent
adj fml rozważny, roztropny
it would be prudent to wait roztropność nakazywałaby poczekać
prudential
adj fml rozważny, roztropny
prudently
adv rozważnie, roztropnie
prudery
n pruderia f
prudish
adj pruderyjny
świętoszkowaty pej
to be prudish about sth/doing sth (instance) wstydzić się czegoś/robienia czegoś
(attitude) mieć pruderyjne podejście do czegoś/do robienia czegoś
prudishness
n pruderyjność f, pruderia f
prune
1. n
1. Culin suszona śliwka f
2. GB infml (fool) głupek m infml
3. US vinfml (prude) cnotka f infml iron or hum
2. vt
1. (also prune back) Hort przyci|ąć, -nać [branches, bush, rose]
przystrzy|c, -gać [hedge]
2. fig okr|oić, -awać [budget]
zmniejsz|yć, -ać [costs, workforce]
skr|ócić, -acać [essay, article]
pruning
n (of bush, tree) przycinanie n
(of hedge) strzyżenie n
pruning knife
n nóż m ogrodniczy
pruning shears
npl nożyce plt ogrodnicze, sekator m
prurience
n fml lubieżność f
prurient
adj fml [person, excitement] lubieżny
[interest, curiosity] chorobliwy
pry
1. vi (prp prying
pt, pp pried) (interfere) wtrącać się
to pry into his/her business wtrącać się w jego/jej sprawy, wściubiać nos w jego/jej sprawy
I don't wish to pry, but... nie chcę być wścibskim, ale...
2. /prai/ US n lewar m, lewarek m
vt (prp prying
pt, pp pried)
1. (prise) to pry sth open wyważ|yć, -ać [door, window]
podważ|yć, -ać [lid]
I pried it out with a spoon podważyłem to łyżką
2. fig to pry information out of or from sb wydobyć or wyciągnąć od kogoś informacje
if I can pry him away from the TV jeśli mi się uda oderwać go od telewizora
prying
adj wścibski, ciekawski
away from prying eyes z dala od wścibskich spojrzeń