PEP
n GB Fin Personal Equity Plan n GB Fin program m akcjonariatu prywatnego

Peace Corps
n the Peace Corps Korpus m Pokoju

Peace Movement
n the Peace Movement ruch m na rzecz pokoju i rozbrojenia nuklearnego

Pearly Gates
npl the Pearly Gates hum bramy f pl raju

Peeping Tom
n infml podglądacz m infml

Pegasus
prn Mythol Pegaz m

Pekin(g)ese
n 1. (person) peki|ńczyk m, -nka f 2. Zool pekińczyk m 3. Ling (dialekt m) pekiński m adj pekiński

Peking
prn Pekin m

Peking duck
n 1. Zool kaczka f domowa rasy pekin 2. Culin kaczka f po pekińsku

Peloponnese
prn the Peloponnese Peloponez m

Peloponnesian
adj peloponeski the Peloponnesian War wojna peloponeska

Pennine
prn the Pennines Góry f pl Pennińskie

Pennsylvania
prn Pensylwania f

Pennsylvanian
n pensylwa|ńczyk m, -nka f adj pensylwański

Penny Black
n pierwszy w historii Wielkiej Brytanii znaczek pocztowy z warstewką kleju

Pentateuch
n Bible the Pentateuch Pięcioksiąg m

Pentecost
n Relig Pięćdziesiątnica f (Christian) Zielone Świątki plt, Dzień m Zesłania Ducha Świętego (Jewish) Święto n Pierwszych Płodów, Święto n Tygodni

Pentecostal
adj zielonoświątkowy

Pentecostalism
n ruch m zielonoświątkowy

Pentecostalist
n zielonoświątkowiec m adj zielonoświątkowy

People's Party
n US Hist partia f populistyczna

People's Republic of China
n the People's Republic of China Chińska Republika f Ludowa

Permian
Geol n the Permian perm m adj permski

Persephone
prn Mythol Persefona f

Perseus
prn Mythol Perseusz m

Persia
prn Hist Persja f

Persian
n 1. (person) Pers m, -janka f 2. Ling (język m) perski m 3. (also Persian carpet) dywan m perski, pers m 4. (also Persian cat) kot m perski, pers m adj perski

Persian Gulf
prn the Persian Gulf Zatoka f Perska

Persian lamb
n (breed) owca f karakułowa (fur) karakuły plt

Personal Equity Plan
n GB Fin program m akcjonariatu prywatnego

Peru
prn Peru n inv

Peruvian
n Peruwia|ńczyk m, -nka f adj peruwiański

Pesach
n Relig święto n Paschy

Pete
prn infml = Peter Piotrek m for Pete's sake, stop it! na litość boską, przestań!

Peter
prn Piotr m to rob Peter to pay Paul zabrać jednemu, żeby dać drugiemu

Peter principle
n zasada f Petera (urzędnik awansuje tak długo, aż osiągnie swój szczebel niekompetencji)

Peter's pence
n Relig świętopietrze n

Petrarch
prn Petrarka m

Petrarchan sonnet
n (by poet himself) sonet m Petrarki (of similar style) sonet m włoski

pea
n 1. Bot (plant) groch m (seed) ziarnko n grochu 2. Culin (also green pea) groszek m zielony to be as like as two peas in a pod być podobnym jak dwie krople wody

pea coat
n = pea jacket

pea green
n (kolor m) groszkowy m adj groszkowy

pea jacket
n dwurzędowa kurtka f o marynarskim kroju

pea pod
n strąk m or strączek m grochu

pea shooter
n rurka f do strzelania z ziaren grochu

pea soup
n 1. Culin zupa f z zielonego groszku 2. (fog) (also pea souper) gęsta, żółtawa mgła f

peabrain
n infml ptasi móżdżek m

peace
n 1. (absence of conflict) spokój m (between countries) pokój m to be at peace with sb być z kimś w dobrych stosunkach to be at peace with oneself liter mieć spokojne sumienie to be at peace with the world być zadowolonym z życia to make peace with sb pogodzić się z kimś they made their peace after their mother's death pogodzili się po śmierci matki to bring peace to a country przywrócić spokój w kraju to keep the peace (between countries) zapewnić or utrzymać pokój (in town) [police] utrzymywać spokój or porządek [citizen] zachowywać spokój to breach or break the peace Jur zakłócać spokój 2. (period without war) pokój m a lasting/fragile peace trwały/nietrwały pokój 3. (tranquillity) spokój m I need a bit of peace and quiet potrzebuję trochę spokoju i ciszy to live in peace żyć spokojnie to hold or keep one's peace zachować spokój to leave sb in peace zostawić kogoś w spokoju to give sb no peace nie dawać komuś spokoju to break the peace of sth zakłócić coś or spokój czegoś to find peace of mind znaleźć spokój (duszy) I turned off the gas for my own peace of mind wyłączyłem gaz dla własnego spokoju to disturb sb's peace of mind zmącić or zburzyć spokój kogoś to be at peace euph (die) spocząć snem wiecznym liter let him rest in peace niech spoczywa w pokoju modif [agreement, mission, talks, treaty] pokojowy peace march marsz pokoju peace sign znak pokoju (w kształcie litery "V") to be a man of peace być spokojnym człowiekiem, być człowiekiem pokojowo nastawionym to come in peace nie mieć złych intencji

peace camp
n obozowisko n pacyfistów

peace campaigner
n bojowni|k m, -czka f o pokój

peace dividend
n Pol pokojowa dywidenda f (zysk z ograniczenia zbrojeń)

peace envoy
n parlamentariusz m, negocjator m pokojowy

peace lobby
n US lobby n inv na rzecz rozbrojenia nuklearnego

peace offensive
n ofensywa f pokojowa

peace offering
n gest m pojednawczy gałązka f oliwna fig

peace pipe
n fajka f pokoju

peace process
n Pol proces m pokojowy

peace studies
npl (+ v sg/pl) wiedza f o pokojowym współistnieniu

peace-loving
adj miłujący pokój

peaceable
adj 1. [person] zgodny [nation] pokojowo nastawiony 2. [agreement, settlement] pokojowy

peaceably
adv [disperse] spokojnie [live] zgodnie

peaceful
adj 1. (calm, quiet) [animal, spot, place, day] spokojny the patient spent a peaceful night pacjent miał spokojną noc the city is peaceful again w mieście znów zapanował spokój 2. (non-violent) [coexistence, protest, solution] pokojowy the peaceful use of nuclear power wykorzystanie energii jądrowej w celach pokojowych they are a peaceful nation to naród miłujący pokój

peacefully
adv 1. (serenely, quietly) spokojnie she sat peacefully reading in the garden spokojnie czytała sobie w ogrodzie he died peacefully odszedł w pokoju (in obituary) zasnął w Panu 2. (without violence) [demonstrate, protest] spokojnie the demonstration passed off peacefully demonstracja przebiegała spokojnie

peacefulness
n 1. (calm) spokój m 2. (non-violent nature) pokojowy charakter m

peacekeeper
n (person) rozjemca m the UN troops play the role of peacekeepers oddziały Narodów Zjednoczonych pełnią rolę sił pokojowych

peacekeeping
n Mil, Pol utrzymywanie n or zachowanie n pokoju adj peacekeeping forces siły pokojowe

peacemaker
n (in family) rozjemca m Pol mediator m

peacetime
n czas m pokoju, pokój m in peacetime w czasie pokoju modif peacetime government/planning rząd/planowanie czasów pokoju

peach
1. n 1. (fruit, tree) brzoskwinia f 2. (colour) (kolor m) brzoskwiniowy m 3. infml he's a real peach on jest kapitalny infml a peach of a game kapitalny mecz infml modif [jam, yoghurt] brzoskwiniowy adj [colour] brzoskwiniowy 2. vi infml prisoners' sl to peach on sb za|kablować na kogoś, za|kapować kogoś infml

peach blossom
n kwiaty m pl brzoskwini

peach brandy
n brzoskwiniówka f

peach melba
n melba f z brzoskwiniami

peaches and cream
adj [complexion] brzoskwiniowy

peachy
adj 1. (healthy) [skin, complexion] brzoskwiniowy 2. infml (excellent) kapitalny everything's peachy jest kapitalnie infml

peacock
n Zool paw m modif [feather, tail] pawi to be as proud as a peacock być dumnym jak paw

peacock blue
n (kolor m) pawi m adj pawiego koloru, zielononiebieski

peacock butterfly
n Zool pawik m

peahen
n pawica f

peak
n 1. (of mountain) szczyt m (of sth czegoś) 2. (of cap) daszek m 3. (highest point) punkt m szczytowy (in or of sth czegoś) at the peak of her career u szczytu kariery to be at its or a peak być w punkcie szczytowym her success is at its peak, she is at the peak of her success jest u szczytu sukcesu or powodzenia her fitness is at its peak, she is at the peak of her fitness jest w szczytowej formie at his peak, he earned... w swym najlepszym okresie zarabiał... in the peak of condition w doskonałej formie to be past one's peak mieć już za sobą swój najlepszy okres production is now getting back to its pre-recession peak produkcja wraca do najwyższego poziomu sprzed recesji 4. (busiest time) Transp godziny f pl szczytu Telcom godziny f pl największego obciążenia or szczytu TV godziny f pl największej oglądalności during the morning/evening peak Transp w porannych/wieczornych godzinach szczytu to cost 40 pence peak Telcom kosztować 40 pensów po or przy taryfie maksymalnej 5. (of roof) szczyt m, czubek m (of wave) grzebień m (of beard) szpic m (of hair) czub m beat the egg whites until they stand in stiff peaks ubij białka na sztywną pianę 6. Stat (of inflation, quantity, demand) najwyższa wartość f, maksimum n (of sth czegoś) (in hormone) szczytowa wartość f (in popularity) szczyt m (on a graph) wierzchołek m to be at its or a peak osiągać szczytowe wartości modif [figure, level, population, price, risk] maksymalny [fitness, form, demand] szczytowy [performance] najlepszy peak advertising slots TV czas reklamowy w godzinach największej oglądalności peak viewing figures TV dane dotyczące największej oglądalności vi [demand, inflation, production, rate] osiąg|nąć, -ać poziom szczytowy [athlete] osiąg|nąć, -ać szczytową formę [career, enthusiasm, interest] osiąg|nąć, -ać szczyt the city's population peaked at 2.5 million in 1970 ludność miasta wzrosła do rekordowej liczby 2,5 miliona w 1970 roku demand peaked sharply in August popyt wzrósł gwałtownie w sierpniu to peak too early [runner] nie trafić z formą [prodigy] zbyt wcześnie objawić swój talent (in career) zbyt szybko wspiąć się na najwyższe szczeble kariery peak out infml [athlete] s|tracić formę [inflation, rate] zacz|ąć, -ynać spadać

peak demand
n Comm największy or szczytowy popyt m Elec okres m największego poboru mocy

peak hour
n (on road, in shops) godzina f szczytu at or during peak hours w godzinach szczytu modif peak hour delays/traffic opóźnienia/ruch w godzinach szczytu

peak listening time
n Radio najlepszy czas m antenowy

peak load
n Elec szczytowe obciążenie n

peak period
n (on road, in shops) okres m największego ruchu at or during the peak period w okresie największego ruchu

peak rate
n Telcom taryfa f maksymalna at peak rate po najwyższej taryfie

peak season
n szczyt m sezonu

peak time
n 1. (on TV) godziny f pl największej oglądalności at or during peak time w godzinach największej oglądalności 2. (for switchboard) godziny f pl największego obciążenia (for traffic) godziny f pl szczytu modif peak time programme program emitowany w godzinach największej oglądalności peak time audience widzowie oglądający program w godzinach największej oglądalności

peak year
n rekordowy rok m

peaked
adj 1. [cap, hat] z daszkiem 2. (pointed) [roof] spiczasty 3. US = peaky

peaky
adj infml mizerny to feel peaky kiepsko się czuć

peal
n 1. (sound) (of bells) bicie n (of doorbell) dzwonienie n (of thunder, organ) łoskot m, grzmot m peals of laughter salwy śmiechu 2. Mus (set of bells) kurant m dzwonowy (musical pattern) karylion m vt to peal the bells bić w dzwony vi = peal out peal out [bells] rozbrzmie|ć, -wać, za|brzmieć [thunder, organ] za|huczeć [laughter] rozle|c, -gać się

peanut
n (nut) orzech m ziemny or arachidowy (tree) orzech m ziemny peanuts npl infml (small sum) marne grosze m pl we work for peanuts pracujemy za marne grosze

peanut butter
n masło n orzechowe

peanut gallery
n Theat jaskółka f dat

peanut oil
n olej m arachidowy

pear
n 1. (fruit) gruszka f 2. (also pear tree) grusz(k)a f

pear-shaped
adj gruszkowaty to go pear-shaped nie udać się

pearl
n 1. (real, imitation) perła f fig (of dew, sweat) kropla f, kropelka f (of sth czegoś) a string of pearls sznur pereł 2. (also mother-of-pearl) masa f or macica f perłowa 3. fig (thing of value, beauty) perła f fig Hawaii, pearl of the Pacific Hawaje, perła Pacyfiku pearls of wisdom złote myśli also iron 4. (colour) (kolor m) perłowy m modif [brooch, button] perłowy adj [colour] perłowy vi 1. liter [dew, liquid] perlić się 2. [diver] poławiać perły to cast pearls before swine rzucać perły przed wieprze

pearl barley
n Culin kasza f perłowa

pearl diver
n poławiacz m, -ka f pereł

pearl diving
n poławianie n pereł

pearl grey
n (kolor m) perłowoszary m adj perłowoszary

pearl necklace
n naszyjnik m z pereł

pearl oyster
n Zool perłopław m

pearl-handled
adj [knife, hairbrush] z rączką z masy perłowej [revolver] z kolbą z masy perłowej

pearly
adj perłowy

pearly king
n GB kramarz ze wschodniego Londynu w tradycyjnym stroju z guzikami z masy perłowej

pearly queen
n GB kramarka ze wschodniego Londynu w tradycyjnym stroju z guzikami z masy perłowej

peasant
n 1. (rustic) chłop m, -ka f, wieśnia|k m, -czka f 2. offensive prosta|k m, -czka f kmiot(ek) m infml offensive modif chłopski of peasant stock chłopskiego pochodzenia

peasant farmer
n chłop m

peasant woman
n chłopka f, wieśniaczka f

peasantry
n (+ v sg/pl) the peasantry chłopstwo n

pease pudding
n GB Culin pasta f grochowa (do smarowania chleba)

peat
n 1. (substance) torf m to cut or dig peat kopać torf 2. (piece) kostka f torfu modif [land, soil] torfiasty [layer] torfowy

peat bog
n torfowisko n

peat cutter
n kopacz m torfu

peat moss
n Bot torfowiec m

peaty
adj torfiasty

pebble
n 1. (round stone) kamyk m Geol otoczak m 2. (rock crystal) kryształ m górski modif pebble beach plaża kamienista he's not the only pebble on the beach na nim świat się nie kończy

pebbledash
n tynk m kamyczkowy modif pebbledash wall ściana pokryta tynkiem kamyczkowym vt pokry|ć, -wać tynkiem kamyczkowym

pebbly
adj [beach] kamienisty

pecan
n Bot 1. (nut) pekan m 2. (tree) orzesznik pekan m, hikora f

peccadillo
n (pl peccadillos, peccadilloes) grzeszek m hum

peccary
n Zool pekari n inv

peck
1. n 1. (of bird) dziobnięcie n 2. infml (kiss) cmoknięcie n hum to give sb a peck (on the cheek) cmoknąć kogoś (w policzek) hum vt 1. (with beak) dziob|nąć, -ać, wydziob|ać, -ywać [food] the bird pecked my hand or pecked me on the hand ptak dziobnął or udziobał mnie w rękę the bird pecked a hole in the cage ptak wydziobał dziurę w klatce 2. infml (kiss) cmok|nąć, -ać hum [person] vi 1. (with beak) to peck at sth dziobać or wydziobywać coś [food] stukać dziobem w coś [window, tree] the hens were pecking at the ground in the yard kury dziobały ziemię na podwórzu 2. infml fig (eat very little) to peck at one's food jeść jak ptaszek, skubać (jedzenie) peck out: peck out [sth], peck [sth] out wydziob|ać, -ywać [kernel, seeds] to peck sb's eyes out [bird] wydziobać komuś oczy 2. n Meas dat dawna miara objętości ciał sypkich = ok. 9 l a peck of trouble US infml fura kłopotów

pecker
n vinfml (penis) ptak m, ptaszek m vinfml keep your pecker up! GB głowa do góry!

peckerwood
n US offensive obraźliwie o człowieku białym, zwłaszcza biednym

pecking order
n "porządek m dziobania" (hierarchia w obrębie grupy)

peckish
adj GB infml to be or feel peckish mieć ochotę coś przekąsić mieć ochotę na małe co nieco infml

pecs
npl infml mięśnie m pl piersiowe

pectic
adj pektynowy

pectin
n pektyna f

pectoral
n (ornament) pektorał m pectorals npl Anat mięśnie m pl piersiowe adj piersiowy pectoral cross pektorał pectoral fin płetwa piersiowa

peculate
vt Fin z|defraudować, s|przeniewierzyć [funds]

peculation
n Fin defraudacja f, sprzeniewierzenie n

peculiar
adj 1. (strange) dziwny, osobliwy it's peculiar that... to dziwne, że... to feel peculiar dziwnie się czuć funny peculiar infml hum dziwaczny 2. (exceptional) [situation, importance, circumstances] szczególny, specjalny 3. (exclusive) [system] swoisty [manner] indywidualny to be peculiar to sb/sth [feature, trait] być charakterystycznym or typowym dla kogoś/czegoś a plant peculiar to Asia roślina występująca w Azji he has his own peculiar way of doing it on to robi na swój własny, indywidualny sposób

peculiarity
n 1. (unusual feature) szczególna cecha f (unusual quality) osobliwość f (unusual habit) dziwactwo n he has his peculiarities on ma swoje dziwactwa 2. (strangeness) dziwaczność f

peculiarly
adv 1. (strangely) dziwnie, osobliwie 2. (particularly) [difficult, sensitive] szczególnie 3. (exclusively, distinctively) szczególnie, w sposób szczególny

pecuniary
adj pieniężny

pedagogic(al)
adj pedagogiczny

pedagogue
n (teacher) fml pedagog m (pedantic teacher) piła f fig infml

pedagogy
n pedagogika f

pedal
n pedał m brake/accelerator pedal Aut pedał hamulca/gazu loud/soft pedal Mus pedał forte/piano vt (prp, pt, pp -ll- GB, -l- US) to pedal a bicycle pedałować or jechać na rowerze vi (prp, pt, pp -ll- GB, -l- US) 1. [cyclist] pedałować to pedal up the hill pedałować pod górę he pedalled on his exercise bike pedałował na rowerze treningowym 2. (use pedal) nacis|nąć, -kać na pedał(y)

pedal bin
n pojemnik m z pedałem (na odpadki)

pedal boat
n rower m wodny

pedal car
n samochód m na pedały

pedal cycle
n rower m

pedal pushers
npl Fashn spodnie plt do kolan

pedal steel guitar
n Mus gitara f hawajska

pedalo
n (pl pedalos, pedaloes) GB rower m wodny

pedant
n pedant m, -ka f

pedantic
adj pedantyczny, drobiazgowy (about sth jeśli chodzi o coś)

pedantically
adv pedantycznie, drobiazgowo

pedantry
n pedanteria f, drobiazgowość f

peddle
vt 1. (sell) handlować po domach (czymś) [wares] to peddle drugs rozprowadzać narkotyki 2. fig (spread) propagować [ideas] rozpowszechniać [gossip] vi zajmować się handlem obnośnym or domokrążnym

peddler
n 1. (also drug peddler) handla|rz m, -rka f narkotyków, dealer m street peddler dealer uliczny 2. US = pedlar

pederast
n pederasta m

pederasty
n pederastia f

pedestal
n (of statue, column) cokół m, piedestał m (of washbasin, statue) postument m to put sb on a pedestal stawiać kogoś na piedestale to knock sb off their pedestal strącić kogoś z piedestału

pedestal desk
n biurko n z szafkami po obu stronach

pedestal table
n stół m na jednej nodze

pedestal washbasin
n umywalka f na postumencie

pedestrian
n pieszy m for pedestrians only tylko dla pieszych modif [street, area] dla pieszych adj (humdrum) [student, writer, book] przeciętny, niczym się niewyróżniający [description, style] bez polotu [life] zwykły, zwyczajny

pedestrian crossing
n przejście n dla pieszych

pedestrian precinct
n GB strefa f zamknięta dla ruchu kołowego

pedestrian traffic
n ruch m pieszy

pedestrianization
n zamknięcie n dla ruchu kołowego

pedestrianize
vt zam|knąć, -ykać dla ruchu kołowego [street, town centre]

pediatric
adj [ward, department] pediatryczny [illness] dziecięcy pediatric medicine pediatria pediatric nurse pielęgniarka pediatryczna pediatric nursing pielęgniarstwo pediatryczne

pediatrician
n pediatra m

pediatrics
n (+ v sg) pediatria f

pedicab
n riksza f, ryksza f (rowerowa)

pedicure
n pedikiur m, pedicure n inv to have a pedicure zrobić sobie pedicure or pedikiur

pedigree
n 1. (ancestry) (of animal) rodowód m (of person, family) genealogia f, pochodzenie n (chart, tree) drzewo n genealogiczne, tablica f genealogiczna 2. (purebred animal) zwierzę n rodowodowe my dog is a pedigree mój pies ma rodowód 3. fig (background) (of book, artist) rodowód m, korzenie plt fig modif [animal] rodowodowy pedigree registration certificate świadectwo rodowodowe, rodowód

pediment
n fronton m, trójkątne zwieńczenie n

pedlar
n domokrążca m street pedlar handlarz uliczny, handlarka uliczna a pedlar of crackpot theories fig propagator zwariowanych teorii

pedological
adj pedologiczny, gleboznawczy

pedologist
n pedolog m, gleboznawca m

pedology
n pedologia f, gleboznawstwo n

pedometer
n krokomierz m

pedophile
n pedofil m

pedophilia
n pedofilia f

pee
n infml siusiu n inv infml to have or do a pee zrobić siusiu to go for a pee pójść się wysiusiać infml I was dying for a pee bardzo mi się chciało siusiu vi wy siusiać się, siusiać infml to pee in one's pants zsiusiać się w majtki infml the cat peed all over me kot mnie obsiusiał infml

peek
n zerknięcie n to have or take a peek at sb/sth rzucić okiem or zerknąć na kogoś/coś vi zerk|nąć, -ać, rzu|cić, -cać okiem (at sb/sth na kogoś/coś) she was peeking at me from behind the curtains zerkała na mnie zza firanki to peek into sth zajrzeć do czegoś no peeking! nie podglądaj!

peekaboo
excl a kuku! to play peekaboo bawić się w "a kuku" adj [garment] ażurowy, przezroczysty

peel
n (before peeling) skórka f, łupina f (after peeling) obierki f pl, łupiny f pl orange peel skórka pomarańczowa potato peel obierki z ziemniaków vt ob|rać, -ierać [vegetable, fruit] o|czyścić [prawn, shrimp] oskrob|ać, -ywać, skrobać [stick] vi [paint, skin] z|łuszczyć się, zejść, schodzić płatami the walls are peeling ze ścian odłazi farba I'm peeling schodzi mi skóra my nose is peel schodzi mi skóra na nosie these tomatoes don't peel well te pomidory trudno obrać peel away: [paint, plaster, paper] odpa|ść, -dać płatami [skin] zejść, schodzić płatami peel away [sth], peel [sth] away od|erwać, -rywać, z|erwać, -rywać [layer, paper, plastic] peel back = peel away peel off: 1. (become removed) [label, wallpaper] odlepi|ć, -ać się (from sth od czegoś) [paint] z|łuszczyć się, zejść, schodzić od|leźć, -łazić, z|leźć, -łazić infml (from sth /1 z czegoś) my skin is peeling off schodzi or złazi mi skóra 2. infml hum (undress) roz|ebrać, -bierać się 3. Aviat [plane] odłącz|yć, -ać się od formacji (przechodząc do lotu nurkowego) 4. (leave group) [person, car] odłącz|yć, -ać się (from sth /1 od czegoś) peel off [sth], peel [sth] off odkle|ić, -jać [stamp, sticker] z|edrzeć, -dzierać [bark, paint] zrzuc|ić, -ać [clothing] peel out US 1. infml (accelerate) doda|ć, -wać gazu infml 2. [bells] za|dzwonić, rozdzw|onić, -aniać się

peeler
n 1. Culin (manual) nożyk m do obierania warzyw i owoców (mechanical) obieraczka f do warzyw 2. US infml (stripper) striptizer m, -ka f

peeling
n 1. Culin (of fruit, vegetables) obieranie n (of prawn, shrimp) czyszczenie n 2. (of skin) schodzenie n, łuszczenie się n (cosmetic treatment) peeling m peelings npl (of fruit, vegetable) obierki f pl, obierzyny f pl, łupiny f pl adj [paint, surface] złuszczony [wall] ze złuszczoną powierzchnią [skin] łuszczący się

peep
1. n (look) zerknięcie n to have or take a peep at sb/sth zerknąć na kogoś/coś can I have a peep? czy mogę zerknąć? vi 1. (look) zerk|nąć, -ać (at sb/sth na kogoś/coś) (furtively) pod|ejrzeć, -glądać to peep over/through sth zerkać znad czegoś/przez coś to peep into sth zajrzeć do czegoś no peeping! nie podglądaj! 2. liter [light] sączyć się, przezierać daylight was peeping through the curtains przez zasłony przezierało światło dnia peep out [person, animal] wy|jrzeć, -glądać [edge, tip] wystawać she peeped out from behind the curtains wyjrzała zza zasłony the sun peeped out from behind the clouds słońce wyjrzało zza chmur to peep out from a bag/pocket [gun, hanky] wystawać z torby/kieszeni her petticoat was peeping out from under her dress spod sukienki wystawała jej halka at the peep of day o świcie, o brzasku 2. n (noise) (of bird) ćwierk m, świergot m (of mouse) pisk m (of car horn) klakson m, sygnał m there wasn't a peep out of him ani pisnął one more peep out of you and there'll be trouble! jeszcze jedno słowo i pożałujesz! 'any news from your brother?' - 'not a peep' "masz jakieś wiadomości od brata?" - "ani słowa" vt infml to peep the horn zatrąbić vi (make noise) [bird] za|ćwierkać, za|świergotać [mouse] za|piszczeć, pisnąć [car horn] za|trąbić

peepbo
excl = peekaboo

peeper
infml n (voyeur) podglądacz m, -ka f infml peepers npl (eyes) gały plt infml

peephole
n dziurka f, otwór m (in door) wizjer m, judasz m

peepshow
n 1. peep-show m inv 2. dat fotoplastykon m

peeptoe
adj [shoe] z odkrytymi palcami

peer
1. n 1. (equal) równ|y m, -a f to be tried by one's peers być sądzonym przez równych sobie to be without peer or to have no peer as a singer nie mieć równego sobie or być niezrównanym jako śpiewak we will not easily find his peer niełatwo będzie znaleźć kogoś, kto mu dorówna 2. (contemporary) rówieśni|k m, -czka f she wasn't popular among her peers nie była lubiana wśród rówieśników 3. GB Pol (also peer of the realm) par m, członek m Izby Lordów 2. vi przy|jrzeć, -glądać się (badawczo) (at sb/sth komuś/czemuś) spo|jrzeć, -glądać (badawczo) (at sb/sth na kogoś/coś) to peer anxiously/short-sightedly at sth przyglądać się czemuś z niepokojem/wpatrywać się w coś krótkowzrocznymi oczami or oczyma to peer into the distance spoglądać w dal to peer over sb's shoulder/over one's glasses zajrzeć komuś przez ramię/spojrzeć znad okularów she peered through the window wyjrzała przez okno

peer group
n 1. (of same age) grupa f rówieśnicza 2. (of same status) grupa f reprezentująca ten sam status społeczny

peer group pressure
n presja f grupy rówieśniczej

peer review
n (of papers) recenzowanie n (of research) ocena f środowiska

peerage
n 1. GB Pol the peerage parowie m pl to raise sb to the peerage podnieść kogoś do godności para 2. GB Pol parostwo n, godność f para to be given a peerage otrzymać tytuł para 3. (book) księga f genealogiczna parów

peeress
n GB Pol (holder of title) posiadaczka f tytułu para (wife of peer) żona f para

peerless
adj [beauty, magnificence, performance] niezrównany [artist] niemający sobie równego

peeve
n infml utrapienie n vt ze|złościć, roz|złościć it peeved me that... zezłościło mnie or zezłościłem się, że...

peeved
adj infml [person] zły infml [expression] rozzłoszczony to sound peeved mówić poirytowanym tonem

peevish
adj [person, mood] drażliwy [look] poirytowany [remark] cierpki

peevishly
adv [answer, react, ask] z rozdrażnieniem, z irytacją

peevishness
n drażliwość f

peewee
US infml n mikrus m infml adj [person] mikry infml

peewit
n Zool (lapwing) czajka f (gull) mewa śmieszka f

peg
n 1. (hook, hanger) wieszak m, kołek m to hang one's coat on a peg powiesić płaszcz na wieszaku or kołku to buy (clothes) off the peg kupować gotowe ubrania 2. GB (also clothes peg) klamerka f do bielizny 3. (in ground) kołek m, palik m (in games) palik m (in mountaineering) hak m (also tent peg) kołek m, śledź m 4. (in furniture) kołek m, kołeczek m (in barrel) czop m, szpunt m 5. (on violin, guitar) kołek m 6. Econ indeks m 7. GB (small drink) naparsteczek m infml kusztyczek m dat vt (prp, pt, pp -gg-) 1. (attach, secure) powiesić, wieszać [clothes, washing] to peg down or in place umocow|ać, -ywać [fabric, tent] (with wooden pegs) przymocow|ać, -ywać (to sth do czegoś) to peg clothes on a line przypiąć pranie klamerkami na sznurze to peg the clothes out wywiesić ubranie to peg sth together zbić coś, połączyć coś (kołeczkami) 2. Econ (fix) ustal|ić, -ać [price, currency, rate] to peg sth at 10%/at present levels ustalić coś na poziomie 10%/na obecnym poziomie to peg sth for 12 months ustalić coś na 12 miesięcy to peg the rouble to the dollar ustalić wartość rubla w stosunku do dolara 3. US (categorize) za|szufladkować to peg sb as a feminist/idler przylepić or przpiąć komuś etykietę feministki/lenia peg away infml harować infml (at sth nad czymś) peg down: peg down [sth], peg [sth] down (secure) przymocow|ać, -ywać, umocow|ać, -ywać [rope, canvas, tent] ustal|ić, -ać [price] peg down [sb], peg [sb] down przyp|rzeć, -ierać do muru try to peg him down to a definite date postaraj się go zmusić do podania konkretnego terminu peg out: peg out infml (die) [person, animal] wykorkować infml (collapse) [person, animal] paść ze znużenia fig [machine] wysiąść, nawalić infml peg out [sth], peg [sth] out 1. GB (hang out) rozwie|sić, -szać, wywie|sić, -szać [washing] 2. (stake out) o|palikować [land] 3. (spread out) rozciąg|nąć -ać na kołkach [hide] to be a square peg (in a round hole) być jak groch przy drodze to take or bring sb down a peg (or two) infml przytrzeć or utrzeć komuś nosa to be taken or brought down a peg (or two) dostać nauczkę, dostać po nosie to use sth as a peg (to hang a discussion/a theory on) wykorzystać coś jako pretekst (do rozpoczęcia dyskusji/przedstawienia teorii)

peg doll(y)
n GB drewniany pajacyk m

peg leg
n proteza f, drewniana noga f

peg(-top) pants
npl US = peg(-top) trousers

peg(-top) trousers
npl GB spodnie plt z nogawkami zebranymi w mankiet

pegboard
n tablica f (do przypinania informacji, wyników gry)

pejoration
n Ling nadawanie n ujemnego zabarwienia

pejorative
adj [word, sense] pejoratywny [remark] niepochlebny

peke
n Zool infml pekińczyk m

pekoe
n herbata f czarna pekoe

pelagic
adj pelagiczny

pelargonium
n Bot pelargonia f

pelf
n pej mamona f pej

pelican
n Zool pelikan m

pelican crossing
n GB przejście n dla pieszych (z zielonym światłem włączanym przez pieszego)

pell-mell
adv [run, rush] bezładnie [lie] w nieładzie

pellagra
n Med pelagra f, rumień m lombardzki

pellet
n 1. (of bread, paper, wax) kulka f (of mud) grudka f 2. (of shot) śrucina f 3. Zool (regurgitated food) wyplówka f 4. Zool (faeces) bobek m 5. Pharm tabletka f, pigułka f 6. Agric, Chem granulka f

pellucid
adj [water] przezroczysty, krystaliczny [style, writing] przejrzysty, klarowny

pelmet
n (drapery) lambrekin m (board) karnisz m

pelota
n Games pelota f

pelt
1. n (animal skin) skóra f, skórka f (stripped) golizna f 2. vt to pelt sb with sth obrzuc|ić, -ać kogoś czymś [eggs, tomatoes, insults] zasyp|ać, -ywać kogoś czymś [questions] vi 1. (fall) (also pelt down) [rain] lać [hail] sypać it's pelting with rain leje jak z cebra the pelting rain ulewny deszcz 2. infml (run) [person] po|pędzić, po|gnać to pelt out into the street wypaść na ulicę she pelted after the thief popędziła or pognała za złodziejem at full pelt [run, rush] co sił w nogach [drive, speed] pełnym gazem, na pełnym gazie infml

pelvic
adj Anat miednicowy, miedniczny pelvic floor dno miednicy pelvic girdle obręcz biodrowa

pelvic inflammatory disease
n Med zapalenie n jajowodów or narządów miednicy mniejszej

pelvis
n (pl -vises, -ves /'pelviz/) Anat miednica f upper/lower pelvis miednica większa/mniejsza

pemmican
n pemmikan m

pen
1. n (for writing) pióro n (for drawing) piórko n ballpoint pen długopis felt-tip pen pisak fountain pen pióro wieczne to put or run one's pen through sth przekreślić coś to put pen to paper (write) zabrać się do pisania, chwycić za pióro (give signature) złożyć podpis it has come from her pen to wyszło spod jej pióra to live by one's pen żyć z pióra, zarabiać na życie piórem vt (prp, pt, pp -nn-) (write) na|pisać [letter, article] to pen a few words of thanks skreślić kilka słów podziękowania 2. n (for animals) zagroda f (for sheep) koszara f (for child) kojec m vt (prp, pt, pp -nn-) (also pen in) zam|knąć, -ykać w zagrodzie [sheep, pigs] 3. n Zool łabędzica f 4. n US infml = penitentiary pudło n, ciupa f infml

pen friend
n korespondencyjny przyjaciel m, korespondencyjna przyjaciółka f

pen holder
n obsadka f, rączka f (pióra)

pen name
n pseudonim m literacki

pen pal
n infml korespondencyjny przyjaciel m, korespondencyjna przyjaciółka f

pen pusher
n infml offensive gryzipiórek m infml offensive

pen pushing
n infml offensive papierkowa robota f infml

pen-and-ink drawing
n rysunek m piórkiem

penal
adj [code, law, colony, institution] karny [offence] karalny, zagrożony karą penal reform reforma systemu karnego penal servitude katorga

penalization
n penalizacja f

penalize
vt 1. (punish) u|karać [offender, player] to penalize sb for sth/doing sth ukarać kogoś za coś/za zrobienie czegoś 2. (make punishable) uzna|ć, -wać za karalne

penalty
n 1. (punishment) kara f (fine) grzywna f on or under penalty of death pod karą śmierci to impose a penalty nałożyć karę the penalty for this offence is Ł50 podlega karze grzywny w wysokości 50 funtów 2. fig (unpleasant result) cena f fig a heavy penalty wysoka cena fig to pay the penalty for sth płacić za coś fig 3. Sport (disadvantage) kara f penalty (kick) rzut karny to score (from) a penalty zdobyć bramkę z rzutu karnego to take a penalty wykonać rzut karny 4. (in games) strata f punktów, punkty m pl karne we were given a five-point penalty for the wrong answer straciliśmy pięć punktów za nieprawidłową odpowiedź 5. Fin kara f

penalty area
n Sport pole n karne

penalty box
n Sport (in soccer) pole n karne (in hockey) ławka f kar

penalty clause
n Comm klauzula f dotycząca kar umownych

penalty goal
n Sport bramka f z rzutu karnego

penalty kick
n Sport rzut m karny

penalty miss
n Sport nieudany rzut m karny

penalty shootout
n Sport rzuty m pl karne

penalty spot
n Sport punkt m karny

penance
n pokuta f (for sth za coś) to do penance (for one's sins) czynić or odprawiać pokutę (za grzechy) for penance say three Hail Marys za pokutę odmów trzy razy Zdrowaś Mario

pence
npl GB penny

penchant
n (liking) zamiłowanie n, upodobanie n (for sth do czegoś) (tendency) skłonność f (for sth do czegoś)

pencil
n ołówek m coloured pencil kredka eyebrow pencil ołówek do brwi to draw/write in pencil rysować/pisać ołówkiem a pencil of light fig wiązka światła vt (prp, pt, pp -ll- GB, -l- US) (write) na|pisać ołówkiem [note] (draw) na|rysować ołówkiem [outline] to pencil one's eyebrows malować brwi ołówkiem pencil in: pencil in [sth], pencil [sth] in wpis|ać, -ywać ołówkiem [word, hyphen] zapis|ać, -ywać wstępnie [appointment, date] let's pencil in Monday for the meeting umówmy się wstępnie na poniedziałek

pencil box
n piórnik m

pencil case
n = pencil box

pencil pusher
n US infml offensive gryzipiórek m infml offensive

pencil sharpener
n temperówka f

pencil skirt
n wąska, długa, prosta spódnica f

pendant
n 1. (necklace) naszyjnik m z wisiorem 2. (bauble) (on necklace, earring, chandelier) wisior m, wisiorek m 3. (light) żyrandol m

pending
adj 1. (not yet concluded) [claim, question] nierozstrzygnięty [case] w toku, trwający [matter] do załatwienia, oczekujący na załatwienie to be pending [lawsuit] być w toku, trwać 2. (imminent) [election, event] zbliżający się his transfer has been pending for six months now od sześciu miesięcy czeka na przeniesienie prep (until) do czasu (czegoś), w oczekiwaniu na (coś) pending trial/a decision do czasu procesu/podjęcia decyzji

pending tray
n sprawy f pl do załatwienia

pendulous
adj [breasts, lips, stomach] obwisły [ear] długi [blossoms] zwieszający się

pendulum
n 1. (in clock) wahadło n 2. fig (nagły) zwrot m fig the pendulum has swung the other way sytuacja zmieniła się diametralnie 3. Phys wahadło n 4. (in climbing) wahadło n

peneplain
n (also peneplane) Geol prawierównia f, peneplena f

penetrable
adj [country, market] dostępny [cloud, darkness, fog] (możliwy) do przeniknięcia [surface, wall] (możliwy) do przebicia [mystery, plan] (możliwy) do zgłębienia [disguise] łatwy do rozpoznania (to sb przez kogoś)

penetrate
vt 1. (enter into or through) przebi|ć, -jać [skin, surface, protective layer] prze|drzeć, -dzierać się przez (coś) [cloud, fog, defences] przeszy|ć, -wać [silence] s|penetrować [unknown territory, market] przedosta|ć się, -wać się przez (coś) [wall] (seep through) przenik|nąć, -ać przez (coś) [rock] 2. fig (permeate) przenik|nąć, -ać [consciousness, mind, soul] (infiltrate) [spy] przenik|nąć, -ać do (czegoś) [organization] 3. (understand) przejrzeć [thoughts] zgłębi|ć, -ać [plan, ideas, meaning, mystery] to penetrate sb's disguise fig przejrzeć kogoś 4. (sexually) w|ejść, -chodzić w (kogoś) [woman] vi 1. (enter) [needle, sun, bullet] przebi|ć, -jać się [invader, water] prze|drzeć, -dzierać się (through sth przez coś) [sound, cold, wind] przenik|nąć, -ać (through sth przez coś) to penetrate into territory/behind enemy lines wedrzeć się na terytorium/przedrzeć się za linie wroga the rain penetrated through to my skin deszcz przemoczył mnie do suchej nitki 2. (be understood) do|trzeć, -cierać (to sb do kogoś) nothing I say seems to penetrate wszystko, co mówię, pozostaje bez echa

penetrating
adj 1. (invasive) [eyes, voice, cold, wind] przenikliwy 2. (perceptive) [analysis, criticism, comment, question] wnikliwy

penetratingly
adv 1. (loudly) [speak, shout] przenikliwym głosem [yell, whistle] przenikliwie 2. (perceptively) [comment, analyse] wnikliwie

penetration
n 1. (entering) (by enemy) wtargnięcie n (by spy) infiltracja f (of market) penetracja f 2. Mil (of bullets, shells) wnikanie n 3. (insight) wnikliwość f, przenikliwość f 4. (sexual) penetracja f fml

penetrative
adj penetrative power zdolność wnikania penetrative sex stosunek z penetracją

penguin
n Zool pingwin m

penicillin
n Pharm penicylina f

peninsula
n półwysep m

peninsular
adj półwyspowy the Peninsular War wojna o niepodległość Hiszpanii w latach 1808-1814

penis
n (pl -nises, -nes) penis m, członek m, prącie n

penis envy
n Psych zazdrość f o penisa

penitence
n skrucha f, żal m to show penitence okazać skruchę

penitent
n Relig penitent m, -ka f, pokutni|k m, -ca f adj skruszony

penitential
adj pokutny the penitential psalms psalmy pokutne

penitentiary
n 1. US zakład m penitencjarny or karny federal/state penitentiary więzienie federalne/stanowe 2. Relig (cleric) penitencjariusz m, penitencjarz m (tribunal) penitencjaria f

penitently
adv [look, speak] ze skruchą

penknife
n (pl penknives) scyzoryk m

penlight
n latarka f kieszonkowa

penmanship
n charakter m pisma

pennant
n 1. (flag) (on ship) flaga f (for decoration) chorągiewka f (of sports team) proporzec m, proporczyk m 2. US (championship) mistrzostwo n

penniless
adj [person, family] (pozostający) bez środków do życia, bez grosza I'm absolutely penniless nie mam grosza przy duszy to be left penniless zostać bez środków do życia or bez grosza

pennon
n (of cavalryman) proporzec m, proporczyk m Naut bandera f

penny
n 1. GB (pl pence, pennies) (unit of currency) pens m fifty pence, fifty p pięćdziesiąt pensów a five pence or a five p coin pięciopensówka a 25 pence or a 25 p stamp znaczek za 25 pensów 2. US (pl pennies) cent m 3. fig (pl pennies) (small amount of money) grosz m it won't cost you a penny! nie będzie cię to nic kosztować! not a penny more! ani grosza więcej! she'll never get a penny from me nie dostanie ode mnie ani grosza not to have a penny to one's name or two pennies to rub together nie mieć grosza przy duszy, być gołym jak święty turecki to be worth every penny być wartym swej ceny a penny for your thoughts, a penny for them o czym tak rozmyślasz?, nad czym tak się zamyśliłeś? a penny saved is a penny gained or earned ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka a pretty penny infml ładna sumka infml in for a penny, in for a pound jeśli powiedziało się A, należy powiedzieć i B (uttered before taking action) raz kozie śmierć take care of the pennies and the pounds will take care of themselves Prov ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka do grosza grosz, a napełni się trzos I couldn't understand at first, but then the penny dropped infml początkowo nie zrozumiałem, ale potem dotarło do mnie infml they are two or ten a penny (cheap) są tanie jak barszcz infml (easy to obtain) jest tego od groma or na pęczki infml to be penny wise pound foolish oszczędzać na drobiazgach, a wydawać bez sensu duże sumy not to be a penny wiser nadal nic nie pojmować or rozumieć to make or turn an honest penny wziąć się do uczciwej pracy zabrać się za uczciwą robotę infml to make or earn a quick penny szybko zarobić znaczną sumę to spend a penny GB infml euph pójść tam, gdzie król chodzi piechotą pójść się załatwić euph to turn up like a bad penny zjawiać się bez zaproszenia, wpraszać się

penny arcade
n US salon m gier

penny dreadful
n infml dat tania szmira f infml pej

penny whistle
n metalowy flecik m, piszczałka f

penny-a-liner
n dat pej pismak m pej

penny-farthing
n bicykl m, welocyped m

penny-in-the-slot machine
n automat m na monety

penny-pincher
n dusigrosz m, sknera m/f

penny-pinching
n sknerstwo n, skąpstwo n pej adj pazerny, skąpy pej

pennyroyal
n mięta f polej

pennyweight
n 1. Meas jednostka wagi równa 1/20 uncji, używana w handlu kruszcami 2. fig krzta f, krztyna f

pennywort
n Bot marsh pennywort wąkrotka f zwyczajna wall pennywort roślina z gruboszowatych występująca we Francji i Wielkiej Brytanii

pennyworth
n a pennyworth of sweets słodycze za pensa it won't make a pennyworth of difference nie zrobi to najmniejszej różnicy he hasn't got a pennyworth of common sense nie ma za grosz zdrowego rozsądku to put in one's pennyworth wtrącić swoje trzy grosze

penologist
n penolog m

penology
n penologia f

pension
1. n 1. (also old age or retirement pension) emerytura f (for widow, invalid) renta f state/company pension emerytura/renta wypłacana przez państwo/pracodawcę to be on a pension być na emeryturze/rencie to live on a pension żyć z emerytury/renty to draw a pension pobierać emeryturę/rentę 2. (in recognition of talent, services) pensja f dożywotnia pension off: pension off [sb], pension [sb] off przen|ieść, -osić na emeryturę s|pensjonować dat 2. n (guesthouse) pensjonat m full pension zakwaterowanie z pełnym wyżywieniem half pension zakwaterowanie z dwoma posiłkami dziennie

pension book
n = książeczka f emeryta (upoważniająca do odbioru emerytury w urzędzie pocztowym)

pension fund
n fundusz m emerytalny

pension plan
n system m emerytalny

pension rights
npl prawo n do emerytury

pension scheme
n = pension plan

pensionable
adj [age] emerytalny [employee] (będący) w wieku emerytalnym [post, service] uprawniający do emerytury to be of pensionable age być w wieku emerytalnym

pensioner
n rencist|a m, -ka f (retired person) emeryt m, -ka f

pensive
adj [person] zadumany, zamyślony [mood, look, music] melancholijny

pensively
adv [sit, linger, gaze] w zamyśleniu, w zadumie

pensiveness
n zaduma f, melancholia f

pent
adj uwięziony

pent-up
adj [feeling, emotion, frustration] tłumiony, skrywany [energy] skumulowany

pentacle
n pentagram m

pentagon
n 1. Math pięciokąt m 2. the Pentagon US Pol Pentagon m Pentagon modif pentagon spokesman/statement rzecznik/oświadczenie Pentagonu

pentagonal
adj pięciokątny

pentagram
n gwiazda f pięciokątna Astrol pentagram m

pentahedron
n pięciościan m

pentameter
n Literat pentametr m

pentathlete
n pięcioboist|a m, -ka f, pentatlonist|a m, -ka f

pentathlon
n pięciobój m, pentatlon m

pentatonic
adj Mus pentatoniczny

penthouse
n Archit 1. (flat) luksusowy apartament m na ostatnim piętrze budynku 2. dat (outhouse) przybudówka f 3. (roof) okap m, daszek m modif penthouse roof dach jednospadowy

penultimate
n Ling przedostatnia sylaba f adj przedostatni

penumbra
n (pl -brae, -bras) Astron, liter półcień m

penurious
adj fml 1. (poor) [family] żyjący w nędzy [existence] nędzny [soil] jałowy 2. (mean) [person] skąpy, chciwy

penury
n nędza f, ubóstwo n to live in penury żyć w nędzy or ubóstwie

peon
n 1. (in India) posłaniec m, goniec m 2. (in Latin America) peon m 3. US infml wyrobni|k m, -ca f fig

peony
n Bot peonia f, piwonia f

people
n (nation) naród m (race, tribe) lud m an ancient people lud starożytny the English-speaking peoples narody angielskojęzyczne Stone Age peoples ludy epoki kamiennej the chosen people naród wybrany npl 1. (in general) ludzie plt (individuals) osoby f pl disabled/old people ludzie niepełnosprawni/starzy, osoby niepełnosprawne/starsze they're nice people to mili ludzie how many people are there? ile jest osób? there were several/few/500 people było kilka/mało/500 osób there was a roomful of people była pełna sala ludzi there were a lot of people było dużo ludzi many/most people think that... wielu/większość ludzi uważa, że... some people here think that... niektórzy z obecnych uważają, że... people say that... mówią or mówi się, że... what will people say? co (na to) ludzie powiedzą? other people say that... inni mówią, że... other people's property cudza własność he likes helping people lubi pomagać ludziom you shouldn't do that in front of people nie powinieneś tego robić przy ludziach people at large, people in general ogół (ludzi) what do you people want? czego chcecie? you of all people! (as criticism) po tobie tego się nie spodziewałem! you of all people should know that... kto jak kto, ale ty powinieneś wiedzieć, że... I met Jack of all people at the party! na przyjęciu spotkałam ni mniej, ni więcej tylko Jacka! 2. (inhabitants) mieszkańcy m pl, obywatele m pl the people of Bath mieszkańcy or obywatele Bath the British people Brytyjczycy the good people of Oxford zacni obywatele Oksfordu 3. the people (citizens) obywatele m pl, społeczeństwo n (subjects) poddani m pl the people are protesting społeczeństwo protestuje a man of the people Pol trybun ludowy an enemy of the people wróg publiczny to address one's people zwrócić się do społeczeństwa/do poddanych 4. the (common) people lud m 5. infml (experts) the medical people medycy infml the tax people ludzie od podatków infml the business/theatre people ludzie biznesu/teatru 6. infml (relations) rodzina f (parents) rodzice m pl starzy m pl infml my people are from Wales moja rodzina pochodzi z Walii vt liter zaludni|ć, -ać to be peopled with sb [area] być zamieszkanym przez kogoś

people management
n zarządzanie n ludźmi or zasobami ludzkimi

people mover
n US ruchomy chodnik m

people power
n (as opposed to machines) siła f ludzkich mięśni (political pressure) presja f społeczna

people's army
n armia f ludowa

people's democracy
n (system) demokracja f ludowa (country) kraj m demokracji ludowej

people's front
n front m ludowy

people's park
n park m publiczny

people's republic
n republika f ludowa

pep
n werwa f, wigor m, animusz m pep up: pep up [person] tryskać energią [economy] ożywi|ć, -ać się [business] kwitnąć, rozkwit|nąć, -ać pep up [sb/sth], pep [sb/sth] up doda|ć, -wać (komuś) energii [person] ożywi|ć, -ać [party] doprawi|ć, -ać [food]

pep pill
n infml środek m stymulujący

pep rally
n US Sch zbiórka kibiców przed rozgrywkami szkolnymi

pep talk
n infml przemowa f zagrzewająca do wysiłku

pepper
n Bot, Culin 1. (spice) pieprz m black/white pepper pieprz czarny/biały 2. (vegetable) papryka f green/red pepper papryka zielona/czerwona stuffed pepper papryka faszerowana vt 1. (season) po|pieprzyć, doprawi|ć, -ać pieprzem [food, dish] 2. fig (sprinkle liberally) to pepper one's essay with sth na|szpikować or na|faszerować esej czymś [quotations, statistics] to be peppered with sth roić się od czegoś [swear-words, inaccuracies] 3. fig (fire at) to pepper sb with sth zasyp|ać, -ywać kogoś czymś to pepper sb with questions/bullets zasypać kogoś gradem pytań/kul the wall peppered with bullets ściana podziurawiona kulami

pepper mill
n młynek m do pieprzu

pepper pot
n pieprzniczka f

pepper shaker
n = pepper pot

pepper-and-salt
adj [hair] szpakowaty, przyprószony siwizną [material] marengo

peppercorn
n ziarnko n pieprzu

peppercorn rent
n GB czynsz m w symbolicznej wysokości

peppermint
n 1. Bot mięta f pieprzowa 2. (sweet) miętus m, miętówka f modif (also peppermint-flavoured) miętowy

peppery
adj 1. (spicy) pieprzny 2. (irritable) krewki

peppy
adj infml [person] pełen wigoru or werwy or animuszu [car] zrywny infml

pepsin
n Physiol pepsyna f

peptic
adj Physiol trawienny peptic ulcer wrzód trawienny

peptone
n Physiol pepton m

per
prep 1. (for each) na per annum rocznie, na rok per head na głowę, od osoby per diem dziennie, na dzień 80 km per hour 80 km na godzinę to pay sb Ł5 per hour płacić komuś 5 funtów za godzinę at $25 per kilo po 25 dolarów za kilo Ł20 per person per night 20 funtów od osoby za noc 2. (by means of) przez per post pocztą as per adv phr (according to) według (czegoś), zgodnie z (czymś) as per invoice/specification według faktury/specyfikacji, zgodnie z fakturą/specyfikacją as per your instructions zgodnie z pańskimi wskazówkami as per usual infml jak zwykle

per capita
adj per capita income/expenditure dochód/wydatki na głowę adv na głowę

per cent
n procent m adj a 20 per cent discount dwudziestoprocentowy rabat adv procent profits are up 20 per cent zyski wzrosły o 20 procent I'm (a) hundred per cent certain jestem w stu procentach pewien I don't feel a hundred per cent nie czuję się najlepiej the team really gave one hundred and ten per cent drużyna naprawdę dała z siebie wszystko

per se
adv jako taki

peradventure
adv dat (by chance) przypadkowo, przypadkiem (perhaps) być może

perambulate
fml vt przespacerować się po (czymś), spacerować po (czymś) [garden] vi spacerować, przechadzać się

perambulation
n fml przechadzka f, spacer m

perambulator
n GB dat wózek m dziecięcy

perborate
n Chem nadtlenoboran m, nadboran m

percale
n US Tex perkal m

perceive
vt 1. (notice) dostrze|c, -gać, spostrze|c, -gać 2. (realize) zauważ|yć, -ać, uświad|omić, -amiać sobie 3. (view) postrze|c, -gać how do the Poles perceive the British? jak Polacy postrzegają Brytyjczyków? perceived pp adj [need, benefit] dostrzegany vr to perceive oneself as (being) sth uważać się za kogoś

percentage
n 1. Math procent m translate the results into percentages przedstaw wyniki w procentach 2. udział m (of sth czegoś) (numeric) (part) procent m, odsetek m (of sth czegoś) a high/low percentage wysoki/niski odsetek to get a percentage on sth dostawać procent od czegoś 3. US infml (advantage) what percentage is there in it for me? co ja z tego będę miał? there's no percentage in it to żaden interes modif [increase, decrease, change] procentowy in percentage terms procentowo percentage sign symbol procentu

percentage point
n Fin punkt m procentowy

percentile
n Stat (per)centyl m

perceptible
adj [difference, effect] dostrzegalny (to sb dla kogoś) [sound] słyszalny barely perceptible ledwie dostrzegalny/słyszalny

perceptibly
adv [improve, change, increase] w sposób dostrzegalny [lighter, louder] wyraźnie

perception
n 1. Philos, Psych percepcja f, postrzeganie n visual perception percepcja wzrokowa a child's perception of his environment postrzeganie or percepcja otoczenia przez dziecko 2. (view) wyobrażenie n (of sb/sth o kimś/czymś) pogląd m (of sb/sth na temat kogoś/czegoś) (understanding) rozumienie n (observation) spostrzeżenie n the popular perception of the 1960s as an era of liberation popularne wyobrażenie o latach 60. jako o erze wyzwolenia 3. (insight) wnikliwość f 4. Comm, Fin pobieranie n, ściąganie n (opłat)

perceptive
adj 1. [person] spostrzegawczy [study, insight] wnikliwy [comment] trafny how perceptive of you! iron cóż za przenikliwość! iron 2. Psych percepcyjny

perceptively
adv wnikliwie as she perceptively observes... jak trafnie zauważyła...

perceptiveness
n = perception 3

perch
1. n 1. (for hens) grzęda f (in bird-cage) żerdź f, żerdka f the bird took a perch in an oak tree ptak usiadł na dębie we found a perch on a stone wall przysiedliśmy na kamiennym murze 2. fig (vantage point) dogodne miejsce n (wysoko położone) we could see the whole town from our perch on the hill ze wzgórza widzieliśmy całe miasto 3. Meas dat miara długości = 5,03 m vt posadzić, sadzać [child] umie|ścić, -szczać [object] she perched herself on the arm of the chair przysiadła na poręczy fotela he was perched on top of the ladder był na samym szczycie drabiny the village is perched on top of a high hill wioska leży na wysokim wzgórzu vi [bird] usiąść, siadać [person] przysi|ąść, -adać (on sth na czymś) come off your perch! spuść nieco z tonu! to knock sb off their perch infml strącić kogoś z piedestału usadzić kogoś infml 2. n (pl perch, perches) Zool okoń m

perchance
adv liter (perhaps) (być) może (by accident) przypadkiem, przypadkowo

percipient
adj 1. fml [person] bystry, spostrzegawczy [observation, remark] trafny, wnikliwy 2. Philos percepcyjny

percolate
vt zaparz|yć, -ać, parzyć w ekspresie [coffee] percolated coffee kawa z ekspresu vi 1. Culin [coffee] zaparz|yć, -ać się, parzyć się 2. (filter) [water, rain] przesącz|yć, -ać się, przenik|nąć, -ać (through sth przez coś) 3. (spread) [news, idea] roz|ejść, -chodzić się the news percolated through to us after a few days wiadomość dotarła do nas po kilku dniach her enthusiasm has percolated through to her team jej entuzjazm udzielił się zespołowi

percolator
n ekspres m do kawy

percussion
n 1. Mus perkusja f she plays percussion ona gra na perkusji 2. (striking together) uderzenie n, zderzenie n (sound) odgłos m uderzenia 3. Med opukiwanie n modif [instrument, section] perkusyjny percussion player perkusista

percussion bullet
n Mil pocisk m eksplodujący

percussion cap
n spłonka f nabojowa (in toy gun) kapiszon m

percussion drill
n wiertarka f udarowa

percussion lock
n zamek m kapiszonowy

percussionist
n perkusist|a m, -ka f

percussive
adj perkusyjny

perdition
n liter zatrata f dat Relig wieczne potępienie n

peregrination
n liter 1. (travelling) podróżowanie n 2. (travel) podróż f peregrynacja f fml

peregrine (falcon)
n sokół m wędrowny

peremptorily
adv [order, demand] kategorycznie, stanowczo [address] rozkazującym tonem [treat] apodyktycznie [push] bezceremonialnie

peremptory
adj [person] apodyktyczny [manner, tone] rozkazujący, nieznoszący sprzeciwu [order] kategoryczny, stanowczy

perennial
n bylina f, roślina f wieloletnia hardy perennial odporna bylina adj 1. Bot [plant] wieloletni 2. (everlasting) [subject, interest, problem] stały [attraction, charm] nieprzemijający, wieczny

perennially
adv zawsze, wiecznie

perestroika
n pierestrojka f

perfect
/'pfikt/ n Ling czas m przeszły dokonany the future/present perfect czas przyszły/teraźniejszy dokonany the past perfect czas zaprzeszły /'pfikt/ adj 1. (flawless) doskonały [behaviour] nienaganny [performance] perfekcyjny [actor, candidate, husband] idealny the perfect crime zbrodnia doskonała a perfect gentleman dżentelmen w każdym calu nobody's perfect! nikt nie jest doskonały! she is perfect for the part/the job ona się idealnie nadaje do tej roli/pracy the weather was perfect for our trip pogoda była idealna na wycieczkę one thirty is perfect for me o wpół do drugiej bardzo mi odpowiada he speaks perfect English mówi doskonale po angielsku or doskonałą angielszczyzną this recording is less than perfect to nagranie pozostawia wiele do życzenia this watch keeps perfect time ten zegarek chodzi bez zarzutu this jacket is a perfect fit ta marynarka doskonale leży I'm in perfect health doskonale się czuję in perfect condition w doskonałym stanie everything is perfect wszystko jest w jak najlepszym porządku to do sth with perfect timing zrobić coś w najwłaściwszym momencie 2. (total) [fool] kompletny [pest] prawdziwy, istny he's a perfect stranger to me w ogóle go nie znam he's been a perfect angel był prawdziwym aniołem she has a perfect right to be here ona ma absolutne prawo tu przebywać 3. Ling [tense] dokonany (relative) uprzedni 4. Math [number] doskonały 5. Mus [cadence] autentyczny, doskonały [interval] czysty /p'fekt/ vt udoskonal|ić, -ać, doskonalić [technique, English] ugruntow|ać, -ywać [knowledge]

perfectibility
n możność f osiągnięcia doskonałości

perfectible
adj dający się udoskonalić

perfection
n 1. (quality, state) doskonałość f, perfekcja f (of performance) perfekcyjność f to do sth to perfection zrobić coś doskonale her singing/cooking is perfection (itself) cudownie śpiewa/gotuje 2. (act) doskonalenie n, udoskonalanie n (of sth czegoś)

perfectionism
n perfekcjonizm m

perfectionist
n perfekcjonist|a m, -ka f

perfective
n (verb) czasownik m dokonany (aspect) aspekt m dokonany adj dokonany

perfectly
adv 1. (totally) zupełnie, absolutnie that's perfectly obvious to zupełnie oczywiste that's perfectly true to absolutna prawda I'm perfectly well aware of that doskonale zdaję sobie z tego sprawę she's perfectly able to manage without my help ona doskonale da sobie radę bez mojej pomocy it's perfectly possible to bardzo możliwe 2. (very well) [fit, illustrate] doskonale perfectly formed features doskonałe rysy twarzy perfectly round/smooth/straight idealnie okrągły/gładki/prosty your arrival was perfectly timed przybyliście w samą porę

perfidious
adj podstępny, perfidny

perfidiously
adv podstępnie, perfidnie

perfidy
n perfidia f, przewrotność f

perforate
vt przebi|ć, -jać [eardrum, lung] dziurkować, perforować [paper]

perforated
adj [tape, line] perforowany [lung, membrane] przebity perforated ulcer pęknięty wrzód

perforation
n 1. (act) perforowanie n 2. (hole) dziurka f perforations perforacja

perforce
adv fml siłą rzeczy, z konieczności

perform
vt 1. (carry out) wykon|ać, -ywać [task] spełni|ć, -ać, pełnić [function, role] przeprowadz|ić, -ać [operation, experiment] dokon|ać, -ywać (czegoś) [feat] wypełni|ć, -ać, pełnić [role, duties] odprawi|ć, -ać [ceremony, rites] u|czynić [miracle] 2. (for entertainment) [actor] od|egrać, -grywać, odtw|orzyć, -arzać [part] [theatre company] wystawi|ć, -ać [play, ballet] wykon|ać, -ywać [symphony, song, somersault] z|robić [trick] vi 1. [actor, dancer] wyst|ąpić, -ępować to perform in public występować publicznie to perform on the violin grać na skrzypcach (przed publicznością) she performed brilliantly as Viola była wspaniała w roli Violi 2. (conduct oneself) to perform well/badly [team, equipment] spisać się dobrze/źle [interviewee] wypaść dobrze/źle he performed well/badly in the local elections dobrze/źle wypadł w wyborach do władz lokalnych the new system is performing as expected nowy system działa zgodnie z przewidywaniami 3. Comm, Fin [company] dobrze sobie radzić sterling performed badly/well kurs funta spadł/wzrósł 4. infml euph (sexually) sprawdz|ić, -ać się jako mężczyzna euph

performance
n 1. (show, play) przedstawienie n (of sth czegoś) Theat spektakl m (concert) koncert m (by actor, musician, circus artist, company) występ m the eight o'clock performance is sold out bilety na ósmą zostały wyprzedane the first performance of Hamlet by a black actor pierwszy występ czarnoskórego aktora w roli Hamleta to give a performance of sth wystawić coś [drama, opera] wykonać coś [symphony] to put on a performance of 'Hamlet' wystawić "Hamleta", przygotować inscenizację "Hamleta" 2. (rendition) (of concert, Chopin) wykonanie n (of sth czegoś) (of role) interpretacja f (of sth czegoś) his performance of Hamlet jego Hamlet her performance in 'King Lear' jej kreacja w "Królu Lirze" 3. (of team, sportsman, student, employee, company) (achievements) wyniki m pl (in sth w czymś) (of machine, worker) wydajność f (of car) osiągi plt the team put up a good performance zespół dobrze wypadł sterling's performance notowania funta performance-related pay zarobki uzależnione od wydajności 4. (fulfilment) (of duties) wypełnienie n (of task) wykonanie n (of function) spełnianie n (of rite) odprawianie n in the performance of his duties podczas wykonywania obowiązków (służbowych) 5. infml (outburst) przedstawienie n, scena f fig 6. infml (fuss, bother) udręka f, mordęga f hum it's such a performance getting the children to bed kładzenie dzieci spać to taka udręka 7. Ling performancja f

performance appraisal
n Mgmt okresowa ocena f pracownika

performance art
n sztuka f performance

performance artist
n performer m

performance indicators
npl Mgmt wskaźniki m pl wydajności

performance review
n = performance appraisal

performance-enhancing drug
n Med, Sport środek m dopingujący

performative
adj Ling, Philos performatywny

performer
n 1. (actor) aktor m, -ka f (entertainer) artyst|a m, -ka f (of role, piece of music) wykonaw|ca m, -czyni f a fine performer on the piano/guitar dobry pianista/gitarzysta 2. (achiever) the car is a good performer on any terrain samochód dobrze spisuje się w każdych warunkach terenowych

performing
adj [seal, elephant] tresowany

performing arts
n the performing arts sztuka f widowiskowa

perfume
n 1. (fluid) perfumy plt 2. (fragrance) woń f, aromat m vt 1. (with perfume) na|perfumować [handkerchief, part of body] to perfume oneself wyperfumować się 2. liter przesyc|ić, -ać wonią [air, room]

perfumery
n 1. (shop) perfumeria f 2. (perfume-making) przemysł m perfumeryjny

perfunctorily
adv [inspect] pobieżnie, powierzchownie [mention, greet, smile] zdawkowo [kiss] symbolicznie

perfunctory
adj [search] pobieżny, powierzchowny [bow, greeting] zdawkowy [kiss] symboliczny he gave it a perfunctory glance tylko rzucił na to okiem she put in a perfunctory appearance pokazała się na chwilę

pergola
n pergola f

perhaps
adv (być) może perhaps not może nie perhaps he's missed the train może spóźnił się na pociąg perhaps I should explain that... powinienem może wyjaśnić, że... this is perhaps his best film to bodaj najlepszy jego film there were perhaps 50 people in the room w pokoju było jakieś 50 osób perhaps I might have a cup of tea? czy mógłbym napić się herbaty?

perianth
n Bot okwiat m

pericardium
n (pl -dia) Anat osierdzie n

pericarp
n Bot owocnia f, perykarp m (on algae, fungi) owocnik m

peridot
n oliwin m

perigee
n Astron perygeum n, perigeum n

periglacial
adj Geol peryglacjalny

perihelion
n (pl -lia) Astron peryhelium n, perihelium n

peril
n zagrożenie n, niebezpieczeństwo n the perils of the sea niebezpieczeństwa czyhające na morzu (to be) in peril (być) w niebezpieczeństwie, być zagrożonym he's in peril of losing all he has grozi mu utrata wszystkiego, co ma she's in peril of her life jej życie jest zagrożone at one's peril na własne ryzyko

perilous
adj niebezpieczny, ryzykowny

perilously
adv niebezpiecznie to be or come perilously close to sth być or znaleźć się niebezpiecznie blisko czegoś

perimenopause
n perimenopauza f

perimeter
n 1. (border) granica f, obrzeża plt on the perimeter of a park na obrzeżach parku, wokół parku to patrol round the perimeter of the camp patrolować granice obozu 2. Math obwód m modif [wall] graniczny [path] biegnący obok

perimeter fence
n (also perimeter fence fencing) ogrodzenie n

perinatal
adj Med perinatalny, okołoporodowy

perineal
adj Anat, Med [region] kroczowy perineal tear pęknięcie krocza

perineum
n (pl -nea) Anat krocze n

period
n 1. (length of time) okres m (longer) Hist epoka f trial/Christmas period okres próbny/Bożego Narodzenia in the prewar period w okresie przedwojennym in the Tudor period w okresie or epoce Tudorów Picasso's blue period okres błękitny w twórczości Picassa bright/cloudy periods Meteorol okresowe przejaśnienia/zachmurzenia rainy periods Meteorol przelotne opady (deszczu) a period of peace and prosperity okres pokoju i dobrobytu he returned after a period of illness wrócił po chorobie that period of my life tamten okres w moim życiu for a long/short period przez długi/krótki okres she went away for a two-year period wyjechała na dwa lata we'll finish it within a two-month period skończymy to w ciągu dwóch miesięcy in such a short period (of time) w tak krótkim okresie during her period in office za jej kadencji the author accurately conveys the atmosphere of the period autor doskonale oddaje klimat epoki 2. US (full stop) kropka f I'm not going, period! infml nie idę i już or i kropka! 3. Physiol (menstruation) okres m, miesiączka f to have a period mieć okres I missed a period last month w zeszłym miesiącu nie miałam okresu 4. Sch (lesson) godzina f lekcyjna a double period of chemistry dwie lekcje or dwie godziny chemii pod rząd to have a free period mieć okienko 5. Sport czas m gry, część f 6. Astron, Geol, Ling, Math, Mus okres m modif (in the style of an epoch) [costume, furniture] stylowy [style, instrument] z epoki (old and valuable) [house, furniture] zabytkowy

period of office
n Admin, Pol kadencja f

period pains
npl Physiol bóle m pl miesiączkowe or menstruacyjne

period piece
n (object) przedmiot m w stylu epoki (piece of furniture) antyk m his film is a charming period piece jego film to czarujący obraz epoki her car is a period piece hum jej samochód to zabytek hum

periodic
adj okresowy, periodyczny

periodic law
n Chem prawo n okresowości

periodic table
n Chem układ m okresowy pierwiastków

periodical
n czasopismo n periodyk m fml adj okresowy, periodyczny

periodically
adv okresowo, periodycznie

periodicity
n okresowość f, periodyczność f

periosteum
n (pl -tea) Anat okostna f

peripatetic
n (also Peripatetic) Philos perypatetyk m adj [life, existence] wędrowny [teacher, nurse] zatrudniony w kilku miejscach

peripheral
n Comput urządzenie n peryferyjne or zewnętrzne adj 1. (minor) [issue, event, character] marginesowy, mający drugorzędne znaczenie (external) [suburb] peryferyjny to be peripheral to sth odgrywać drugorzędną rolę w stosunku do czegoś 2. Comput [device, unit] peryferyjny, zewnętrzny 3. Med [nerve, vision] obwodowy

periphery
n 1. (of town) peryferie plt (of site) skraj m on the periphery of the city na peryferiach miasta 2. fig (fringes) margines m to be on the periphery of sth stanowić margines czegoś [party, movement] to remain on the periphery of sth pozostawać na uboczu czegoś [events]

periphrasis
n (pl -ses) peryfraza f, omówienie n

periscope
n peryskop m

perish
vi 1. liter (die) z|ginąć many perished from starvation and disease wielu zginęło z głodu i chorób I'll do it or perish in the attempt! hum zrobię to, żebym miał paść! fig hum perish the thought! niech Bóg broni! 2. (rot) [food] ze|psuć się [rubber, leather] z|gnić, z|butwieć

perishable
adj [food] łatwo psujący się

perishables
npl produkty m pl łatwo psujące się

perished
adj 1. infml to be perished (with cold) umierać z zimna infml 2. [leather, rubber] zbutwiały

perisher
n GB infml dat little perisher (nuisance) utrapieniec m poor little perisher biedny szkrab infml

perishing
adj infml dat 1. (cold) it's perishing in here! tu jest piekielnie or pioruńsko zimno infml I'm perishing jest mi pioruńsko zimno infml a perishing cold pioruński ziąb infml 2. dat (emphatic) pioruński, sakramencki infml what a perishing nuisance! a niech to!

perishingly
adv infml it is perishingly cold jest piekielnie or pioruńsko zimno infml

peristalsis
n (pl -ses) ruch m robaczkowy, perystaltyka f

peristyle
n perystyl m

peritoneum
n (pl -nea, peritoneums) otrzewna f

peritonitis
n zapalenie n otrzewnej

periwig
n Hist Fashn peruka f rokokowa

periwinkle
1. n 1. Bot barwinek m 2. (also periwinkle-blue) (kolor m) niebieskofioletowy m 2. n Zool pobrzeżka f, brzegówka f

perjure
vr to perjure oneself Jur krzywoprzysi|ąc, -ęgać (morally) popełni|ć, -ać wiarołomstwo

perjured
adj Jur [witness] winny krzywoprzysięstwa [testimony] krzywoprzysięski, krzywoprzysiężny

perjurer
n Jur krzywoprzysięzca m

perjury
n Jur krzywoprzysięstwo n to commit perjury popełnić krzywoprzysięstwo

perk
1. n infml (benefit in kind) dodatkowa korzyść f (money) dodatkowe świadczenie n, dodatek m (advantage) zaleta f with all the perks, he's earning over Ł1500 a month wraz ze wszystkimi dodatkami zarabia ponad 1500 funtów miesięcznie one of the perks of this job is a company car jedną z dodatkowych korzyści or zalet tej pracy jest służbowy samochód 2. vt infml (percolate) zaparz|yć, -ać, parzyć [coffee] (w ekspresie) vi [coffee] zaparzy|ć, -ać się, parzyć się 3. infml adj = perky perk up: perk up [person, business, life] ożywi|ć, -ać się [weather] poprawi|ć, -ać się [prices] wzr|osnąć, -astać perk up [sb/sth], perk [sb/sth] up (enliven) ożywi|ć, -ać [person, business, dress] a cup of tea will perk you up filiżanka herbaty dobrze ci zrobi perk up [sth], perk [sth] up US za|strzyc (czymś) [ears] za|drzeć, -dzierać [head]

perkily
adv (cheerfully) radośnie (jauntily) żwawo, dziarsko (confidently) zuchwale

perkiness
n (liveliness) ożywienie n (jauntiness) żwawość f, dziarskość f (assertiveness) zuchwałość f

perky
adj (cheerful) radosny (jaunty) żwawy, dziarski (pert) zuchwały

perm
1. n Cosmet trwała f (ondulacja f) to have a perm mieć trwałą vt to have one's hair permed zrobić sobie trwałą I could perm your hair mogę ci zrobić trwałą 2. GB Sport n ustalona kombinacja w zakładach piłkarskich vt to perm 8 from 16 wybrać 8 z 16 drużyn

permafrost
n marzłoć f wieczna, zmarzlina f

permanence
n trwałość f

permanency
n 1. = permanence 2. (job) stałe zatrudnienie n

permanent
n US trwała f (ondulacja f) adj [address, exhibition, job, tooth] stały [bond, damage, disability, relationship] trwały [closure] definitywny, ostateczny [contract] na czas nieokreślony [staff] zatrudniony na stałe [dye, ink] niezmywalny to be in a permanent state of stress być w ciągłym stresie or napięciu the payments are a permanent drain on our resources te opłaty są dla nas stałym obciążeniem she has a permanent cold ona jest ciągle zaziębiona I'm not permanent in this job GB nie jestem tu (zatrudniony) na stałe fixture

permanent press
modif [trousers] z trwale zaprasowanym kantem [skirt, fabric] plisowany

permanent secretary (of state)
n GB Pol Admin = dyrektor m gabinetu ministra

permanent undersecretary
n GB Pol Admin = doradca m ministra

permanent wave
n dat trwała ondulacja f

permanent way
n Rail nawierzchnia f kolejowa

permanently
adv (constantly) [angry, happy, tired] wiecznie (definitively) [employ, appoint, emigrate, leave, settle] na stałe [disabled, damaged] trwale [close] ostatecznie, definitywnie a permanently high level of unemployment utrzymujące się wysokie bezrobocie he will be permanently scarred zostanie mu trwała blizna fig będzie naznaczony na całe życie it was permanently etched on her memory na zawsze wryło się jej to w pamięć

permanganate
n Chem nadmanganian m potassium permanganate nadmanganian potasu or potasowy

permeability
n przepuszczalność f, przenikalność f

permeable
adj przepuszczalny, przenikalny

permeate
vt 1. [damp, odour] przenik|nąć, -ać [fabric, room] [gas, smoke] wypełni|ć, -ać [room, chamber] damp has permeated the wood drewno przesiąkło wilgocią 2. fig [feelings, ideas] przenik|nąć, -ać vi to permeate through sth przenik|nąć, -ać przez coś to permeate into sth przenik|nąć, -ać do czegoś permeated pp adj to be permeated with sth być przenikniętym or przesiąkniętym czymś also fig

permissible
adj (permitted) dozwolony (acceptable) dopuszczalny is it permissible to park here? czy wolno tu parkować? to be morally/legally permissible być dozwolonym or dopuszczalnym z moralnego/prawnego punktu widzenia

permission
n pozwolenie n (official) zezwolenie n, zgoda f to do sth without permission zrobić coś bez pozwolenia to ask (for) sb's permission (to do sth) prosić kogoś o zgodę (na zrobienie czegoś) to have permission to do sth mieć pozwolenie na zrobienie czegoś to give permission for sb to do sth, to give sb permission to do sth pozwolić komuś coś zrobić, zezwolić komuś na zrobienie czegoś did you get permission for the meeting to take place? czy uzyskałeś zgodę na zebranie? do I have your permission? czy wyraża pan zgodę? you'll need written permission potrzebna ci jest zgoda na piśmie reprinted by permission of the author przedruk za zgodą autora

permissive
adj 1. (liberal) [view, law] liberalny [parent, attitude] pobłażliwy to take a permissive view on sth zajmować liberalne stanowisko w sprawie czegoś 2. (morally lax) permisywny the permissive society społeczeństwo permisywne

permissively
adv liberalnie

permissiveness
n liberalizm m (sexual) permisywność f

permit
/'pmit/ n 1. (document) zezwolenie n (entrance pass) przepustka f work permit zezwolenie na pracę residence permit karta stałego pobytu fishing permit karta wędkarska to apply for/issue a permit wystąpić o/wydać zezwolenie 2. US Aut prawo n jazdy /p'mit/ vt (prp, pt, pp -tt-) pozw|olić, -alać na (coś) [action, measure] (more official) zezw|olić, -alać na (coś) I'd never permit it! nigdy nie pozwoliłbym na to!, nigdy nie zgodziłbym się na to! smoking is not permitted palenie zabronione or wzbronione smoking is permitted only in the hall palić wolno jedynie w hallu to be permitted sth mieć pozwolenie or zezwolenie na coś to permit sb to do sth pozwolić komuś coś zrobić, zezwolić komuś na zrobienie czegoś this will permit us to increase production to nam pozwoli zwiększyć produkcję space does not permit me to quote at length z braku miejsca nie podam pełnego cytatu may I be permitted to make a suggestion? czy wolno mi coś zaproponować? permit me, Madame to assist you pozwoli pani (że jej pomogę) /p'mit/ vi (prp, pt, pp -tt-) pozw|olić, -alać weather permitting jeżeli pogoda dopisze if time permits jeżeli czas (na to) pozwoli as soon as circumstances permit, I will join you dołączę do was, kiedy tylko okoliczności na to pozwolą to permit of two interpretations fml dopuszczać dwie interpretacje this matter permits of no delay fml to sprawa niecierpiąca zwłoki to permit of no defence fml być nie do obrony permitted pp adj [additive] dozwolony [level] dopuszczalny /p'mit/ vr to permit oneself pozw|olić, -alać sobie na (coś) [drink, cigarette]

permutation
n 1. (arrangement) kombinacja f 2. Math permutacja f 3. GB (football pools) = perm2

permute
vt przestawi|ć, -ać, zmieni|ć, -ać szyk (czegoś)

pernicious
adj [ideas] szkodliwy [effect, influence] zgubny [disease] groźny, złośliwy

pernicious anaemia
n Med anemia f złośliwa

perniciously
adv [affect, damage, spread] w sposób zgubny [invasive, harmful] w wysokim stopniu

pernickety
adj GB infml 1. (detail-conscious) przesadnie skrupulatny (about sth w czymś) 2. (choosy) wybredny, wymagający (about sth co do czegoś) 3. (delicate, awkward) [task] delikatny

peroration
n 1. (summing up) podsumowanie n, zreasumowanie n 2. fml (speech) (prze)mowa f perora f dat

peroxide
n 1. Chem nadtlenek m 2. (also hydrogen peroxide) Pharm woda f utleniona

peroxide blonde
n pej tleniona blondyna f

perpend
n Constr ściągacz m, sięgacz m

perpendicular
n 1. (vertical) pion m to lean from or out of the perpendicular odchylać się od pionu to be at an angle of ten degrees from the perpendicular odchylać się o dziesięć stopni od pionu 2. Math (line) prostopadła f (to sth do czegoś) (plane) płaszczyzna f prostopadła (to sth do czegoś) (of triangle) wysokość f 3. (in mountaineering) pionowa ściana f 4. Archit styl m strzelisty (późny gotyk angielski) adj 1. (vertical) pionowy a perpendicular cliff face pionowa ściana skalna 2. (at right angles) prostopadły (to sth do czegoś) 3. Archit [style] poźnogotycki, strzelisty [building] późnogotycki, w stylu strzelistym

perpendicularly
adv 1. (vertically) pionowo 2. (at right angles) prostopadle (to sth do czegoś)

perpetrate
vt popełni|ć, -ać [crime, deed, folly] dopu|ścić, -szczać się (czegoś) [atrocities, violence] hum popełni|ć, -ać, s|płodzić hum [novel, poem] to perpetrate a hoax on sb nabrać kogoś

perpetration
n 1. (carrying out) popełnienie n (of sth czegoś) 2. dat (crime) zbrodnia f (evil deed) grzech m

perpetrator
n spraw|ca m, -czyni f (of sth czegoś)

perpetual
adj [happiness, darkness, problem] wieczny [meetings, turmoil, questions] nieustanny she had a perpetual scowl on her face jej twarz stale wykrzywiał grymas

perpetual motion
n wieczny ruch m (mechanism) perpetuum mobile n inv

perpetually
adv wiecznie, nieustannie

perpetuate
vt zachow|ać, -ywać [system, skills, memory] utrwal|ić, -ać [divisions, poverty, ideas] utrzym|ać, -ywać [hostility]

perpetuation
n utrzymywanie n, utrwalanie n (of sth czegoś)

perpetuity
n 1. (eternity) wieczność f in perpetuity po wieczne or na wieczne czasy Jur w wieczyste użytkowanie 2. (annuity) renta f dożywotnia

perpetuity rule
n Jur przepis ograniczający przekazywanie nieruchomości w wieczyste użytkowanie

perplex
vt s|konsternować, wprawi|ć, -ać w zakłopotanie (stronger) wprawi|ć, -ać w osłupienie

perplexed
adj [person] zakłopotany, skonsternowany [voice, look] pełen zdumienia to be perplexed as to why/how nie rozumieć, dlaczego/jak

perplexedly
adv z zakłopotaniem

perplexing
adj [question] kłopotliwy [situation, behaviour] wprawiający w zakłopotanie

perplexity
n konsternacja f

perquisite
n (benefit in kind) dodatkowa korzyść f (money) dodatkowe świadczenie n, dodatek m (advantage) zaleta f

perry
n gruszecznik m (napój ze sfermentowanego soku z gruszek)

persecute
vt 1. (victimize) prześladować (for sth za coś) he was persecuted for joining the organization był prześladowany za to, że wstąpił do organizacji to be persecuted because of the colour of one's skin być prześladowanym z powodu koloru skóry 2. (pester, tease) zadręczać, nie dawać (komuś) spokoju to persecute sb with requests zadręczać kogoś prośbami

persecution
n prześladowania n pl to suffer persecution for one's beliefs być prześladowanym za przekonania

persecution complex
n mania f prześladowcza

persecution mania
n = persecution complex

persecutor
n prześladow|ca m, -czyni f

perseverance
n wytrwałość f

persevere
vi wytrwać, nie ustawać to persevere at or in or with sth nie ustawać w czymś [attempts, efforts] trwać przy czymś [idea, beliefs] to persevere in believing that... uparcie wierzyć, że...

persevering
adj [person] wytrwały, niezmordowany (in sth w czymś) [efforts] uporczywy, niezmordowany

perseveringly
adv wytrwale, niezmordowanie

persiflage
n drwiny f pl, prześmiechy plt

persimmon
n Bot (tree) hurma f (fruit) persymona f

persist
vt 'go on,' she persisted "no, dalej" - nalegała or nie ustępowała vi 1. [person] nie ustawać (in sth w czymś) upierać się (in sth przy czymś) to persist in doing sth uparcie coś robić they persisted in the belief or in believing that... uparcie wierzyli, że..., trwali w przekonaniu, że... to persist with one's efforts kontynuować wysiłki, nie ustawać w wysiłkach 2. [belief, rumour, doubts] utrzymywać się [pain, weather] nie ustępować if the rain persists... jeśli nadal będzie padać...

persistence
n (of person) wytrwałość f pej upór m (in sth w czymś) (of pain, illness) uporczywość f (of belief) trwanie n, utrzymywanie się n

persistency
n = persistence

persistent
adj 1. [person] (persevering) wytrwały (obstinate) nieustępliwy, uparty 2. (continual) [pain, cough, noise, thought] uporczywy [unemployment, nuisance, inquiries, fears] ciągły, stały [denial, demands] uparty [rain] ciągły [problem] wieczny

persistent offender
n Jur recydywist|a m, -ka f

persistent vegetative state
n Med stan m wegetatywny, zespół m apaliczny

persistently
adv [try, disobey, insist] uparcie [rude, drunk, angry] wiecznie, stale [rain, snow] bezustannie

persnickety
adj US infml = pernickety

person
n 1. (human being) osoba f there's room for one more person jest miejsce dla jeszcze jednej osoby the average person cannot afford to run three cars przeciętnego człowieka nie stać na utrzymanie trzech samochodów the English drink four cups of tea per person per day Anglicy wypijają cztery filiżanki herbaty dziennie na osobę he's not the kind of person to do or who would do such a thing on nie jest kimś, kto zrobiłby coś takiego Adam is the person to ask trzeba zapytać Adama (you're) the very person I was looking for! zjawiasz się jak na zawołanie the accident killed one person and injured four more w wypadku zginęła jedna osoba, a cztery zostały ranne to do sth in person zrobić coś osobiście help appeared in the person of constable Joe Brown pomoc nadeszła w osobie policjanta Joego Browna single person osoba samotna the persons concerned osoby zainteresowane, zainteresowani no such person as Sherlock Holmes ever existed nikt taki jak Sherlock Holmes nigdy nie istniał 'any person who knows of his whereabouts is requested to contact the police' "ktokolwiek wie o miejscu jego pobytu, proszony jest o kontakt z policją" murder committed by a person or persons unknown morderstwo popełnione przez nieznanych sprawców a five-person crew is being sent to the scene na miejsce udaje się pięcioosobowa ekipa 2. (type) she's a charming/mean person ona jest czarująca/podła I didn't know she was a horsey person! infml nie wiedziałem, że lubi konie! I'm not a wine person myself osobiście nie przepadam za winem what's he like as a person? jaki on jest (jako człowiek)? who's this Davies person? kim jest ten cały Davies? the three persons of the Holy Trinity trzy Osoby Boskie 3. (body) to have/carry sth about one's person mieć/nosić coś przy sobie they found drugs concealed about his person znaleźli przy nim ukryte narkotyki offences against the person Jur naruszenie nietykalności cielesnej her person was pleasing dat miała ujmujący wygląd, wyglądała ujmująco 4. Ling osoba f in the first person singular w pierwszej osobie liczby pojedynczej

person-day
n osobodzień m

person-to-person
Telcom adj [call] z przywołaniem adv [call] z przywołaniem

persona
n 1. Theat (pl -ae) osoba f dramatu, postać f dramatis personae osoby dramatu 2. Psych (pl -ae GB, personas US) maska f publiczna

persona grata
n persona grata f inv

persona non grata
n persona non grata f inv

personable
adj ujmujący, o ujmującej powierzchowności [man] przystojny

personage
n 1. (important person) osobistość f persona f liter a royal personage członek rodziny królewskiej 2. (in book, play) postać f

personal
n US ogłoszenie n drobne adj 1. [account, choice, freedom, income, visit] osobisty [belief, experience, gain, instructor, rights] własny [telephone call, letter, life, habit] prywatny [donation, interview] indywidualny [insurance, law] osobowy personal belongings or effects rzeczy osobiste personal friend osobisty przyjaciel, osobista przyjaciółka personal hygiene higiena osobista personal possessions mienie osobiste, majątek osobisty personal safety bezpieczeństwo osobiste this is a personal matter to sprawa osobista or prywatna for personal reasons ze względów osobistych as a personal favour to you specjalnie dla ciebie he doesn't take enough care of his personal appearance nie dość dba o swój wygląd zewnętrzny to give a matter one's personal attention zająć się osobiście sprawą to make a personal appearance zjawić się osobiście he paid them a personal visit złożył im prywatną wizytę my personal best is 10 seconds mój rekord to 10 sekund 2. [aspect, insult, remark] osobisty don't be so personal! bez osobistych wycieczek! infml nothing personal! bez urazy! it's nothing personal, but... nie mam nic przeciwko tobie, ale... the discussion/argument became rather personal dyskusja/kłótnia przybrała charakter personalny 3. Ling [pronoun] osobowy

personal accident insurance
n Insur indywidualne ubezpieczenie n od wypadków

personal ad
n ogłoszenie n drobne

personal allowance
n GB Fin ulga f osobista, odliczenie n podatkowe

personal assistant
n (secretary) (also PA) asystent m sekretarz, asystentka f sekretarka

personal chair
n GB Univ katedra f

personal column
n dział m ogłoszeń drobnych, ogłoszenia n pl drobne

personal computer
n komputer m osobisty pecet m infml

personal damages
npl Jur odszkodowanie n indywidualne

personal details
npl Admin dane plt osobowe or personalne personalia plt liter (more intimate) szczegóły m pl dotyczące życia prywatnego

personal digital assistant
n Comput komputer m kieszonkowy, notes m elektroniczny

personal identification number
n osobisty numer m identyfikacyjny, PIN m inv

personal injury
n Jur obrażenia plt ciała

personal loan
n Fin kredyt m indywidualny

personal maid
n pokojówka f

personal organizer
n terminarz m

personal pension plan
n Insur indywidualny system m emerytalny

personal pension scheme
n = personal pension plan

personal pronoun
n Ling zaimek m osobowy

personal property
n Jur majątek m osobisty, własność f osobista

personal shopper
n osoba f pomagająca w zakupach

personal stereo
n odtwarzacz m osobisty

personal touch
n (style) indywidualny rys m (approach) indywidualne podejście n

personal trainer
n Sport osobisty trener m, osobista trenerka f

personal union
n unia f personalna

personality
n 1. (character) (of person) osobowość f (of house, town) charakter m to have a strong/extrovert personality mieć silną osobowość/osobowość ekstrawertyczną to dominate others by sheer force of personality osobowością górować nad innymi 2. (celebrity) osobistość f, postać f a well-known local personality znana miejscowa osobistość or postać a TV/sporting personality osobistość telewizyjna/sportowa personalities npl wycieczki f pl osobiste infml let's keep personalities out of this! bez osobistych wycieczek!

personality clash
n konflikt m charakterów

personality cult
n kult m jednostki

personality disorder
n zaburzenie n osobowości

personality test
n test m osobowości

personalize
vt 1. (aim at individual) nada|ć, -wać osobisty charakter (czemuś) [dispute, issue] 2. (tailor to individual) nada|ć, -wać osobisty charakter (czemuś) [room, letter] przystosow|ać, -ywać do indywidualnych potrzeb [car, course] (mark with name, initials, logo) opatrzyć nazwiskiem/inicjałami [stationery, handkerchief] [company] opatrzyć logo personalized pp adj (bearing initials) z inicjałami właściciela (bearing name) [stationery] z nazwiskiem właściciela [letter] z nazwiskiem adresata Advertg z logo firmy a personalized exercise schedule indywidualny zestaw ćwiczeń a personalized number plate indywidualna tablica rejestracyjna

personally
adv osobiście to deliver sth to sb personally oddać coś komuś osobiście or do rąk własnych personally (speaking), I think it's a waste of time osobiście uważam, że to strata czasu this has taken a great toll on me personally and professionally odbiło się to poważnie na moim życiu osobistym i zawodowym to take sth personally wziąć coś do siebie

personalty
n Jur majątek m ruchomy, mienie n ruchome

personate
vt [fraud] podszy|ć, -wać się pod (kogoś) Theat wciel|ić, -ać się w postać (kogoś)

personation
n Theat wcielenie się n (of sb w kogoś) Jur podawanie się n za inną osobę

personification
n 1. (embodiment) wcielenie n, uosobienie n she's the personification of evil jest uosobieniem or wcieleniem zła 2. Literat personifikacja f

personify
vt 1. (embody) uosabiać, być wcieleniem (czegoś) [ideal, attitude] she's kindness personified jest uosobieniem or wcieleniem dobroci 2. Literat personifikować

personnel
n 1. (staff, troops) personel m 2. Admin (also Personnel) dział m kadr or osobowy, kadry plt you'll have to see the Personnel about that z tym będzie pan musiał pójść do kadr

personnel carrier
n Mil transporter m

personnel department
n dział m kadr or osobowy, kadry plt

personnel file
n akta plt personalne or osobowe

personnel management
n zarządzanie n zasobami ludzkimi

personnel manager
n kierowni|k m, -czka f działu kadr

personnel officer
n urzędni|k m, -czka f działu kadr

perspective
n 1. Art perspektywa f to draw sth in/out of perspective narysować coś z zachowaniem perspektywy/bez zachowania perspektywy 2. (view) perspektywa f, punkt m widzenia new/historical perspective nowy/historyczny punkt widzenia from one's (own) perspective z własnej perspektywy, z własnego punktu widzenia to keep things in perspective zachować dystans to let things get out of perspective stracić dystans to put sth in its true perspective sprowadzić coś do właściwych proporcji to put sth into perspective nabrać do czegoś dystansu that puts a different perspective on things to zmienia postać rzeczy to see sth from a different perspective spojrzeć na coś z innej perspektywy or z innego punktu widzenia I tried to get a broader perspective on the issue starałem się spojrzeć na sprawę szerzej 3. (prospect) perspektywa f to have sth in perspective mieć coś w perspektywie

perspex
n pleksiglas m, plexiglas m modif [shield, window] z pleksiglasu, z plexiglasu

perspicacious
adj fml [judgment, analysis, student] wnikliwy [observer, mind] bystry

perspicacity
n fml wnikliwość f

perspicuity
n fml (lucidity) klarowność f, jasność f

perspicuous
adj fml [style, reasoning] klarowny

perspiration
n 1. (sweat) pot m covered/drenched in perspiration mokry od potu/zlany potem to break into perspiration oblać się or zlać się potem 2. (sweating) pocenie się n

perspire
vi s|pocić się the palms of my hands perspire pocą mi się dłonie

persuade
vt 1. (influence) przekon|ać, -ywać [person] she didn't need much persuading nie trzeba jej było długo przekonywać he's easily persuaded łatwo go przekonać to persuade sb to do sth/not to do sth przekonać kogoś, żeby coś zrobił/żeby czegoś nie robił to persuade sb into doing sth namówić kogoś do zrobienia czegoś to persuade sb out of doing sth wyperswadować komuś zrobienie czegoś 2. (convince intellectually) przekon|ać, -ywać (of sth o czymś, co do czegoś) to be persuaded that... być przekonanym, że... vr to persuade oneself wy|tłumaczyć sobie I persuaded myself that nothing was wrong tłumaczyłem sobie, że wszystko jest w porządku

persuader
n US infml (gun) spluwa f, gnat m infml

persuasion
n 1. (persuading, persuasiveness) perswazja f, przekonywanie n after a lot of persuasion po wielu perswazjach she didn't need much persuasion to do it nie trzeba było jej długo przekonywać, żeby to zrobiła use all your powers of persuasion to get her to agree użyj całej siły perswazji, żeby się zgodziła no amount of persuasion will make her change her mind żadne perswazje nie skłonią jej do zmiany zdania they used a little friendly persuasion on him iron użyli wobec niego łagodnej perswazji iron I'm open to persuasion chętnie dam się przekonać 2. Relig wyznanie n 3. (view) przekonanie n she is not of your political persuasion ona nie podziela twoich przekonań politycznych it has always been my persuasion that... zawsze wierzyłem, że... that depends on your persuasion to zależy od twoich przekonań 4. (sort) rodzaj m and others of that persuasion i inni ludzie tego rodzaju

persuasive
adj [argument, excuse, voice] przekonujący, przekonywający [person] elokwentny, wymowny

persuasively
adv [speak] przekonująco, przekonywająco [prove, demonstrate] w sposób przekonujący or przekonywający

persuasiveness
n zdolność f or siła f przekonywania

pert
adj [person, reply] zuchwały, zadziorny [glance, manner] łobuzerski, szelmowski [nose] zadarty [hat] zawadiacki [buttocks] jędrny

pertain
vi to pertain to sth dotyczyć czegoś, odnosić się do czegoś Jur należeć do czegoś, stanowić część czegoś

pertinacious
adj fml [person, behaviour] nieustępliwy [belief] niezachwiany

pertinaciously
adv fml nieustępliwie

pertinacity
n nieugiętość f, nieustępliwość f

pertinence
n fml ważkość f, istotność f

pertinent
adj [remark] trafny, celny [question, answer, point] mający związek z tematem, na temat to be pertinent to sth być istotnym dla czegoś, mieć związek z czymś

pertinently
adv fml [remark] celnie, trafnie [speak, answer] w związku z tematem, na temat

pertly
adv po łobuzersku, szelmowsko

pertness
n zuchwałość f, zadziorność f

perturb
vt (worry) za|niepokoić (annoy) z|denerwować to be perturbed by sth być zaniepokojonym or zdenerwowanym czymś

perturbation
n 1. (disquiet) zaniepokojenie n, niepokój m (stronger) wzburzenie n 2. Astron perturbacja f 3. Phys zaburzenie n, zakłócenie n

perturbing
adj niepokojący (more deeply) bulwersujący

pertussis
n Med koklusz m, krztusiec m

perusal
n fml (browsing) przejrzenie n (examination) przestudiowanie n I enclose the document for your perusal załączam dokument do przejrzenia/przestudiowania

peruse
vt fml (read through) prze|jrzeć, -glądać (read carefully) prze|czytać dokładnie, prze|studiować to peruse the shelves in search of sth przejrzeć półki w poszukiwaniu czegoś

pervade
vt [smell, smoke] przenik|nąć, -ać [idea, mood, feeling] przep|oić, -ajać [atmosphere, book] owładnąć (czymś) [mind, emotions, thoughts]

pervasive
adj [smell] wszechobecny [mood, influence] wszechogarniający [idea, theory] dominujący

perverse
adj 1. (stubborn) uparty (wayward) przekorny 2. (wicked) [person] przewrotny [desire] perwersyjny she takes a perverse delight in upsetting me denerwowanie mnie sprawia jej wręcz perwersyjną przyjemność

perverse verdict
n Jur werdykt m wydany wbrew wskazówkom sędziego

perversely
adv (obstinately) uparcie, przez upór (contrarily) przekornie, przez przekorę (wickedly) przewrotnie

perverseness
n = perversity 1

perversion
n 1. (distortion) wypaczenie n perversion of the true meaning wypaczenie prawdziwego sensu perversion of justice niesprawiedliwość w majestacie prawa 2. Psych perwersja f, zboczenie n

perversity
n 1. (corruption) (of person) zepsucie n (of action) przewrotność f 2. (obstinacy) upór m (contrariness) przekora f 3. (perverse thing) kaprys m

pervert
/'pvt/ n dewiant m, zboczeniec m /p'vt/ vt 1. (corrupt) z|demoralizować, z|deprawować [person, mind] doprowadz|ić, -ać do zwyrodnienia (czegoś) [behaviour, nature] 2. (misrepresent) wypacz|yć, -ać, nagi|ąć, -nać [facts, meaning, truth] źle wpły|nąć, -wać na (coś) [tradition, values] to pervert the course of justice udaremniać prawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości

perverted
adj 1. (sexually deviant) [person] zboczony 2. (distorted) [idea] wypaczony [action] przewrotny

pervious
adj 1. [surface, soil] przepuszczalny to be pervious to sth przepuszczać coś 2. fig pervious to sth [person, mind] otwarty na coś [arguments, new ideas] you can't argue with someone who isn't pervious to reason trudno dyskutować z kimś, kogo nie przekonują rozsądne argumenty

peseta
n Fin peseta f

pesky
adj US infml nieznośny, uprzykrzony

peso
n Fin peso n inv

pessary
n (suppository) czopek m (device) krążek m maciczny, pesarium n

pessimism
n pesymizm m

pessimist
n pesymist|a m, -ka f

pessimistic
adj pesymistyczny to be pessimistic about sth być pesymistycznie nastawionym do czegoś

pessimistically
adv pesymistycznie

pest
n 1. Agric szkodnik m 2. infml (person) zaraza f infml fig (child) utrapieniec m

pest control
n zwalczanie n szkodników (of rats) odszczurzanie n, deratyzacja f

pest control officer
n (for insects) pracowni|k m, -ca f służb zajmujących się zwalczaniem insektów (for rats) pracowni|k m, -ca f służb zajmujących się odszczurzaniem or deratyzacją

pester
vt 1. dręczyć, zadręczać [person, people] (with sth czymś) [fly] dokuczać (komuś/czemuś), dawać się we znaki (komuś/czemuś) [horse, cow, person] stop pestering me! przestań mnie zadręczać! he's pestering me with questions zadręcza mnie pytaniami to pester sb for sth molestować kogoś o coś, nudzić kogoś o coś the kids pestered me to buy them ice cream dzieci zadręczały mnie or nudziły, żeby kupić im lody to pester the life out of sb infml zadręczyć kogoś na śmierć fig 2. (harass sexually) natrętnie narzucać się (komuś)

pesticidal
adj pestycydowy (for insects) owadobójczy

pesticide
n pestycyd m

pestiferous
adj liter morowy infml parszywy infml

pestilence
n liter arch zaraza f (po)mór m dat

pestilent
adj 1. dat (deadly) [air, epidemic] morowy dat [disease] zaraźliwy 2. fig [ideas, influences] zgubny

pestilential
adj 1. hum (annoying) nieznośny 2. fml (unhealthy) morowy dat

pestle
n tłuczek m stępor m dat

pet
1. n 1. (animal) zwierzę n (chowane w domu) ulubieniec m tenants may not keep pets lokatorom zabrania się chować zwierzęta 2. (favourite) ulubieni|ec m, -ca f, pupil|ek m, -ka f he's the teacher's pet to pupilek nauczyciela 3. (term of endearment) he's such a pet! on jest taki kochany! be a pet and make me a coffee bądź kochany i zrób mi kawę hello, pet! dzień dobry, kochanie! adj (favourite) [subject, theory] ulubiony pet dog/cat pies/kot vt (prp, pt, pp -tt-) 1. (spoil) rozpie|ścić, -szczać [person] 2. (caress) po|głaskać, poklep|ać, -ywać, klepać [animal] vi (prp, pt, pp -tt-) pieścić się 2. n dat obraza f, dąsy plt to be in a pet infml dąsać się, stroić fochy

pet food
n pokarm m dla psów i kotów

pet hate
n rzecz f szczególnie obmierzła his pet hate is... szczególnie mierzi/mierżą go...

pet name
n pieszczotliwe przezwisko n

pet peeve
n US infml = pet hate

pet project
n ukochane dziecko n fig

pet shop
n GB sklep m zoologiczny

pet store
n US = pet shop

pet subject
n ulubiony temat m, konik m

petal
n Bot płatek m

petard
n dat petarda f to be hoist with one's own petard złapać się or wpaść we własne sidła

peter
1. vi peter out [flame] wygas|nąć, -ać [supplies, creativity] wyczerp|ać, -ywać się [process, meeting, story] dobie|c, -gać końca [plan] spalić na panewce [road] ur|wać, -ywać się 2. n US vinfml kutas m vulg to point peter odlewać się vinfml

pethidine
n Med petydyna f

petit bourgeois
n 1. przedstawiciel m, -ka f niższej klasy średniej 2. pej drobnomieszczan|in m, -ka f adj pej drobnomieszczański

petit four
n (pl petits fours) kruche ciasteczko n petits fours ptifurki plt

petit jury
n US Jur mała ława f (sąd przysięgłych w sprawach karnych)

petit mal
n Med mały napad m padaczkowy, petit mal m inv

petite
n (size) mały rozmiar m adj [woman] drobny [size] mały

petition
n 1. (document) petycja f (to sb do kogoś) a petition protesting against sth/calling for sth petycja przeciwko czemuś/z żądaniem czegoś 2. (entreaty, prayer) usilna prośba f, błaganie n 3. Jur pozew m, wniosek m a petition for divorce pozew rozwodowy a petition in bankruptcy wniosek o otwarcie postępowania upadłościowego a petition for reprieve prośba o ułaskawienie to present a petition (in private bill) przedstawić wniosek to file or lodge a petition złożyć wniosek or pozew vt wn|ieść, -osić petycję do (kogoś/czegoś) [person, body, government] to petition the court for sth Jur wnosić o coś do sądu vi 1. złożyć, składać petycję 2. Jur to petition for divorce wnieść pozew o rozwód

petitioner
n 1. (signatory) sygnatariusz m, -ka f (presenter of petition) wnioskodaw|ca m, -czyni f 2. Jur powód m, -ka f

petits pois
npl groszek m zielony

petrel
n ptak m z rzędu rurkonosych storm petrel nawałnik burzowy

petrifaction
n (also petrification) 1. Geol (process) skamienienie n, petryfikacja f (result) skamielina f 2. (terror) przerażenie n, zgroza f

petrified
adj 1. (terrified) skamieniały petrified with fear/terror skamieniały ze strachu/zgrozy 2. Geol skamieniały, spetryfikowany

petrify
vt 1. (terrify) przera|zić, -żać, wprawi|ć, -ać w osłupienie 2. Geol s|powodować skamienienie (czegoś) vi Geol ule|c, -gać skamienieniu fig [civilization, system] s|kostnieć, s|petryfikować się

petrifying
adj (terrifying) przerażający

petro
+ in combinations petro-, ropo-

petro-politics
npl polityka f krajów eksportujących ropę

petrochemical
n produkt m petrochemiczny adj petrochemiczny

petrodollar
n petrodolar m

petrographic
n petrograficzny

petrography
n petrografia f

petrol
GB n benzyna f to fill up with petrol zatankować to run on petrol być napędzanym benzyną the car has run out of petrol (w samochodzie) skończyła się benzyna we've run out of petrol skończyła się nam benzyna to be light/heavy on petrol [car] mało/dużo palić modif petrol prices/rationing ceny/reglamentacja benzyny

petrol bomb
GB n butelka f z benzyną, koktajl m Mołotowa petrol-bomb vt obrzuc|ić, -ać or za|atakować butelkami z benzyną

petrol can
n GB kanister m

petrol cap
n GB zakrętka f zbiornika paliwa

petrol engine
n GB silnik m benzynowy

petrol gauge
n GB paliwowskaz m, wskaźnik m poziomu paliwa

petrol pump
n GB (at garage) dystrybutor m paliwa (in car) pompa f benzynowa (zasilająca)

petrol station
n GB stacja f benzynowa

petrol tank
n GB zbiornik m paliwa

petrol tanker
n GB (ship) tankowiec m, zbiornikowiec m (lorry) cysterna f

petrol-driven
adj GB (mający napęd) na benzynę

petroleum
n ropa f naftowa modif [product, industry] naftowy petroleum engineering inżynier nafciarz

petroleum jelly
n wazelina f

petroliferous
n roponośny

petrology
n petrologia f

petticoat
n halka f to chase petticoats uganiać się or latać za spódniczkami

petticoat government
n pej babskie rządy m pl pej

pettifogging
adj pej [person] drobnostkowy [details, objections] błahy, nieistotny

pettily
adv małostkowo, drobnostkowo

pettiness
n małostkowość f, drobnostkowość f

petting
n petting m, pieszczoty f pl

pettish
adj [person] zrzędliwy, drażliwy [child] marudny

pettishly
adv [speak] zrzędliwym or rozdrażnionym tonem [react] grymaśnie

petty
adj [person, attitude, squabble] małostkowy, drobnostkowy [detail, problem] błahy, nieistotny [regulations] drobiazgowy petty official pej urzędniczyna, gryzipiórek pej

petty bourgeois
n, adj = petit bourgeois

petty cash
n kasa f podręczna

petty crime
n drobne przestępstwo n

petty criminal
n drobny przestępca m

petty expenses
npl drobne wydatki m pl

petty larceny
n drobna kradzież f

petty officer
n Mil mat m (w marynarce wojennej)

petty sessions
npl GB Jur małe sesje f pl (rozpatrujące sprawy o drobne przestępstwa)

petty theft
n Jur drobna kradzież f

petty-minded
adj małostkowy, drobnostkowy

petty-mindedness
n małostkowość f, drobnostkowość f

petulance
n rozdrażnienie n, humory plt

petulant
adj (irritated) rozdrażniony (irritable) drażliwy (sullen) nadąsany, marudny

petulantly
adv [behave] nieznośnie [say] z rozdrażnieniem

petunia
n Bot petunia f

pew
n ławka f kościelna have or take a pew infml hum klapnij sobie infml

pewter
n 1. (metal) stop m cyny z ołowiem 2. (colour) (kolor m) grafitowy m modif [plate, tankard] cynowy adj [colour] grafitowy

peyote
n Bot echinokaktus m Williamsa (drug) pejotl m, meskalina f