NAACP
n US = National Association for the Advancement of Colored People amerykańska organizacja broniąca praw mniejszości rasowych

NAFTA
n = North American Free Trade Agreement Północnoamerykańskie Porozumienie n o Wolnym Handlu, NAFTA f inv

NALGO
n GB = National and Local Government Officers Association Związek m Zawodowy Pracowników Służby Publicznej

NAM
n New Age Movement n New Age m

NAS
n US = National Academy of Sciences Akademia f Nauk

NAS/UWT
n GB = National Association of Schoolmasters/Union of Women Teachers Związek m Zawodowy Nauczycieli i Dyrektorów Szkół

NASA
n = National Aeronautics and Space Administration NASA f

NATFHE
n GB = National Association of Teachers in Further and Higher Education Związek m Zawodowy Nauczycieli Akademickich

NATO
n = North Atlantic Treaty Organization NATO n inv n Organizacja f Paktu Północnoatlantyckiego, NATO n inv

Naafi
n GB 1. = Navy Army and Air Force Institutes wojskowe służby plt aprowizacyjne 2. (canteen) kantyna f

Namibia
prn Namibia f

Namibian
n Namibij|czyk m, -ka f adj namibijski

Nanking
prn Nankin m

Naples
prn Neapol m

Napoleon
prn Napoleon m

Napoleonic
adj napoleoński

Narcissus
prn Mythol Narcyz m

Natal
prn Natal m

National Assembly
n Zgromadzenie n Narodowe

National Curriculum
n GB program m nauczania (dla szkół podstawowych i średnich)

National Enterprise Board
n GB Krajowa Rada f do spraw Inwestycji

National Foundation for the Arts and the Humanities
n US Krajowa Fundacja f Sztuk Pięknych i Nauk Humanistycznych

National Front
n GB Front m Narodowy

National Geographic Association
n US Amerykańskie Towarzystwo n Geograficzne

National Graphical Association
n Krajowa Federacja f Książki

National Guard
n US Gwardia f Narodowa

National Health
n GB państwowa służba f zdrowia ubezpieczalnia f infml he was treated on the National Health leczono go w ramach kasy chorych

National Health Service
n GB państwowa służba f zdrowia

National Insurance
n GB system m ubezpieczeń społecznych

National Insurance contributions
npl składki f pl na ubezpieczenia społeczne

National Insurance number
n numer m statystyczny w ramach systemu ubezpieczeń społecznych

National Minimum Wage
n płaca f minimalna

National Power
n GB krajowe przesiębiorstwo n energetyki

National Rifle Association
n US Krajowy Związek m Myślistwa Sportowego (optujący za ogólną dostępnością broni palnej)

National Savings Bank
n GB państwowa kasa f oszczędności

National Savings Certificate
n GB bon m oszczędnościowy

National School
n (in Ireland) szkoła f podstawowa

National Science Foundation
n US Państwowe Centrum n Badań Naukowych

National Security Adviser
n US doradca m prezydenta do spraw bezpieczeństwa narodowego

National Security Council
n US Rada f do spraw Bezpieczeństwa Narodowego

National Trust
n GB Narodowy Fundusz n na rzecz Renowacji Zabytków

Native American
n Indianin m północnoamerykański, Indianka f północnoamerykańska adj Native American community/languages społeczność/języki Indian północnoamerykańskich

Nativity
n Art, Relig the Nativity narodzenie n Chrystusa

Nativity Play
n jasełka plt

Nativity scene
n scena f narodzin Chrystusa

Nato
n = North Atlantic Treaty Organization NATO n inv

Nature Conservancy Council
n = Rada f Ochrony Przyrody

Nauru
prn Nauru n inv, Republika f Nauru

Navaho (Indian)
n Indian|in m, -ka f Nawaho

Nazareth
prn Nazaret m

Nazi
n Hist nazist|a m, -ka f (right-wing) faszyst|a m, -ka f (despot) dzierżymorda m infml adj nazistowski

Nazi(i)sm
n Hist nazizm m

n
n 1. (letter) n, N n 2. n Math n to the power of n do entej potęgi fig to the nth degree do entej potęgi infml for the nth time po raz enty infml 3. Geog N = north płn. (on map) N 4. 'n' and

nab
1. n GB infml = no alcohol beer piwo n bezalkoholowe 2. vt (prp, pt, pp -bb-) infml 1. (catch) przyłap|ać, -ywać [wrongdoer] 2. (appropriate) zaj|ąć, -mować zaklep|ać, -ywać infml [seat, place] 3. (steal) zwi|nąć, -jać infml [object]

nablabs
npl GB = no alcohol beers and low alcohol beers gatunki piwa bezalkoholowego lub z niską zawartością alkoholu

nabob
n nabab m

nacelle
n Aviat gondola f

nacho
n Culin nacho n (tortilla z serem i warzywami)

nacre
n macica f perłowa

nacreous
n perłowy

nadir
n 1. (celestial point) nadir m 2. fig (lowest point) (of career, fortunes) najniższy punkt m (of despair) dno n to reach a nadir znaleźć się na dnie

naff
1. adj GB infml (lacking taste) do kitu, do chrzanu infml 2. vi infml naff off! spieprzaj! vinfml

naffing
adj GB vinfml pieprzony vinfml

nag
1. n infml pej (horse) chabeta f, szkapa f 2. n infml pej (woman) jędza f pej vt (prp, pt, pp -gg-) 1. (pester) suszyć głowę (komuś), naprzykrzać się (komuś) (about sth o coś) he's been nagging me for a new bike suszy mi głowę o nowy rower I have to nag him into cleaning his teeth every day muszę go codziennie gonić do mycia zębów infml 2. (niggle) [pain, discomfort] dokucz|yć, -ać [doubt, worry, conscience] męczyć, dręczyć vi (prp, pt, pp -gg-) 1. (moan) zrzędzić stop nagging! przestań zrzędzić! all you do is nag nic tylko zrzędzisz!, zrzędzisz i zrzędzisz! to nag at sb zadręczać kogoś to nag at sb to do sth zadręczać kogoś, żeby zrobił coś 2. (niggle) to nag (away) at sb [pain, worry] doskwierać or dokuczać komuś [conscience] dręczyć kogoś nagging prp adj (niggling) [pain, suspicion] dokuczliwy, dręczący I still had a nag doubt ciągle dręczyły mnie wątpliwości

naiad
n (pl naiads, naiades) Mythol, Zool najada f

nail
n 1. Anat paznokieć m to bite one's nails obgryzać paznokcie 2. Tech gwóźdź m vt 1. (attach with nails) przybi|ć, -jać (gwoździami) they nailed planks over the doors zabili drzwi deskami to nail a picture to the wall przybić obraz do ściany 2. infml (trap, pin down) nakryć infml [wrongdoer] z|demaskować [liar] 3. infml (expose) z|dementować [rumour] rozwiać [myth] nail down: nail down [sth], nail [sth] down 1. przybi|ć, -jać 2. fig (define) ostatecznie ustal|ić, -ać [details, policy] nail [sb] down przyp|rzeć, -ierać do muru (kogoś) to nail sb down to a time/date/price zmusić kogoś do określenia or podania terminu/daty/ceny nail up: nail up [sth], nail [sth] up 1. przybi|ć, -jać [picture, sign] 2. (board up) zabi|ć, -jać (deskami) [doors, windows] zabi|ć, -jać (gwoździami) [box, crate] a nail in sb's coffin ciężki cios fig the final nail in the company's coffin gwóźdź do trumny dla firmy to hit the nail on the head trafić w sedno cash on the nail gotówka od ręki to be as hard as or as tough as nails być nieubłaganym, być twardym jak skała, być bez serca to fight tooth and nail walczyć zaciekle or zażarcie (against sb/sth przeciwko komuś/czemuś) mast

nail bomb
n bomba f wypełniona gwoździami

nail brush
n szczoteczka f do paznokci

nail clippers
npl cążki plt do (obcinania) paznokci

nail enamel
n US = nail polish

nail file
n pilnik m do paznokci

nail polish
n lakier m do paznokci

nail polish remover
n zmywacz m do paznokci

nail scissors
npl nożyczki plt do paznokci

nail varnish
n GB = nail polish

nail varnish remover
n GB = nail polish remover

nail-biting
n obgryzanie n paznokci adj [finish, match] pasjonujący, trzymający w napięciu [wait] nerwowy, pełen napięcia

naive
adj naiwny

naively
adv [believe, say, behave] naiwnie [draw, write] w stylu naiwnym naively forthright prostolinijny naively loyal ślepo przywiązany

naivete
n = naivety

naivety
n (quality) naiwność f in my naivety I believed that... w swojej naiwności wierzyłem, że...

naked
adj 1. (bare) [person, body] nagi, goły naked to the waist nagi do pasa to go naked chodzić nago you can't go around stark naked! nie możesz paradować na golasa! infml 2. (exposed) [light bulb] goły [sword] nagi, goły [fire] otwarty 3. (blunt) [truth, facts] nagi [aggression, hostility, terror] jawny [ambition] nieskrywany 4. (unaided) visible to the naked eye widoczny gołym okiem 5. Jur (incomplete) naked agreement umowa nie posiadająca mocy prawnej 6. Fin (unhedged) naked option niepokryta opcja (aktywem bazowym) naked writer sprzedający z niepokrytą opcją as naked as the day he was born goły jak go Pan Bóg stworzył

nakedness
n nagość f

namby-pamby
infml pej n lelum polelum n inv adj [person] niemrawy [rhymes] ckliwy

name
n 1. (title) (of person) (first name) imię n (surname) nazwisko n (of place, object) nazwa f (of book, film) tytuł m my name is Adam mam na imię Adam, nazywam się Adam what's your name? jak się nazywasz? jak masz na imię/nazwisko? what name shall I say? (on phone) jakie mam podać nazwisko? (in person) kogo mam zaanonsować? fml a woman by the name of Maria jakaś kobieta o imieniu Maria he goes by the name of Max mówią na niego Max I know it by another name znam to pod inną nazwą I know my regulars by name znam moich stałych klientów po imieniu I only know the company by name tę firmę znam tylko z nazwy to refer to sb/sth by name nazwać kogoś/coś po imieniu the common/Latin name for this plant zwyczajowa/łacińska nazwa tej rośliny in the name of God! na miły Bóg!, na litość boską! in the name of freedom w imię wolności in my name w moim imieniu a passport in the name of Nell Brown paszport na nazwisko Nell Brown she writes under the name of Eve Quest pisze pod nazwiskiem Eve Quest he's president in name only jest prezydentem tylko nominalnie they are married by name only są małżeństwem tylko na papierze to be party leader in all or everything but name być faktycznym or nienominowanym przywódcą partii to give/lend one's name to sth dać swoje imię/użyczyć swojego imienia czemuś to put one's name to sth podpisać się pod czymś [petition] to take or get one's name from sb/sth wziąć or otrzymać imię od kogoś/czegoś [relative, flower] to put one's name down for sth zapisać się na coś [course] she put her name down to act in the play zgłosiła się do obsady tej sztuki the big names in show business wielkie or znane nazwiska showbiznesu 2. (reputation) reputacja f a good/bad name dobre/złe imię, dobra/zła reputacja they have a name for efficiency są znani ze sprawnego działania that was the film that made her name dzięki temu filmowi zdobyła nazwisko to make one's name as a writer stać się znanym jako pisarz to make a name for oneself as a singer/photographer wyrobić sobie nazwisko jako piosenkarz/fotograf, stać się piosenkarzem/fotografem z nazwiskiem to make a name for oneself as a coward/liar pej zyskać sobie opinię tchórza/kłamcy 3. (insult) wyzwisko n to call sb names obrzucić kogoś wyzwiskami he called me all sorts of names nawyzywał mnie od ostatnich infml vt 1. (call) naz|wać, -ywać they named the baby Anna dali dziecku (na) imię Anna, nazwali dziecko Anna they named her after GB or for US her mother dali jej imię po matce we'll name him Martin after Martin Luther King nazwiemy go Martin or damy mu na imię Martin na cześć Martina Luthera Kinga a boy named Adam chłopiec imieniem or o imieniu Adam the product is named after its inventor ten produkt nazwano od nazwiska wynalazcy the museum is named after her muzeum nazwano jej imieniem 2. (cite) wymieni|ć, -ać [country, name, planet] name three American States wymień trzy stany Ameryki Północnej name me all the members of the EEC wymień mi wszystkich członków EWG France, Spain, Italy, to name but a few Francja, Hiszpania, Włochy, żeby wymienić tylko kilka krajów illnesses? you name it, I've had it! choroby? lepiej spytaj, na co nie chorowałem! hammers, drills, nails, you name it, we've got it! młotki, wiertła, gwoździe, mamy wszystko, czego potrzebujesz! 3. (reveal identity of) wymieni|ć, -ać [sources] wskaz|ać, -ywać z nazwiska [suspect] to name names podać nazwiska naming no names bez nazwisk he was named as a suspect wskazano go z nazwiska jako podejrzanego 4. (appoint) mianować [captain] poda|ć, -wać skład (czegoś) [team] wyznacz|yć, -ać [heir] wskaz|ać, -ywać [successor] he's been named actor of the year wybrano go aktorem roku to name sb for sth wyznaczyć kogoś na coś [post] wyznaczyć kogoś do czegoś [award] 5. (state) wyznacz|yć, -ać [place, time] name your price podaj swoją cenę to name the day wyznaczyć datę ślubu that's the name of the game i o to właśnie chodzi, i na tym to polega competitiveness/perfection is the name of the game wszystko polega na współzawodnictwie/dążeniu do perfekcji, chodzi o współzawodnictwo/perfekcyjność to see one's name in lights zdobyć sławę

name day
n 1. Relig dzień m patrona when is your name day? kiedy są twoje imieniny?, kiedy obchodzisz imieniny? 2. Name Day Fin termin m rozliczeniowy

name part
n Theat rola f tytułowa

name plate
n (of manufacturer) plakietka f z nazwą producenta (of practitioner, home owner) tabliczka f z nazwiskiem

name tag
n metka f (z logo producenta)

name tape
n Sewing tasiemka f z nazwiskiem właściciela (przyszyta do ubrania)

name-calling
n obrzucanie n wyzwiskami to resort to name-calling uciec się do wyzwisk to subject sb to name-calling nawymyślać komuś

name-drop
vi (prp, pt, pp -pp-) pej wtrącać nazwiska (znanych osób)

name-dropper
n he's a name-dropper pej lubi wtrącać nazwiska znanych osób

namecheck
n Radio wymienienie nazwy firmy lub produktu jako podziękowanie lub dla reklamy

nameless
adj 1. (anonymous) [person, grave] bezimienny a certain person, who shall remain or be nameless pewna osoba, której nazwiska nie wymienię 2. (indefinable) [dread, fear] nienazwany, nieokreślony

namely
adv (a) mianowicie two countries, namely Poland and Germany dwa kraje, a mianowicie Polska i Niemcy

namesake
n imienni|k m, -czka f

nan
n infml babcia f babunia f infml

nan bread
n hinduski chleb pieczony w glinianym piecu

nana
n infml = nan

nance
n infml offensive pedał m, ciota f infml offensive

nancy
n infml offensive = nance

nancy-boy
n infml offensive = nance

nankeen
n Tex nankin m

nanny
n GB 1. (nurse) niania f 2. infml (grandmother) babcia f babunia f infml

nanny goat
n Zool koza f

nanny state
n Pol państwo n opiekuńcze

nano+
in combinations nano-

nanofarad
n nanofarad m

nanometer
GB zob. nanometre

nanometre
US n nanometr m

nanosecond
n nanosekunda f

nanotechnology
n nanotechnologia f

nap
1. n (snooze) drzemka f afternoon nap poobiednia drzemka, sjesta to have or take a nap zdrzemnąć się, uciąć sobie drzemkę vi (prp, pt, pp -pp-) drzemać to catch sb napping infml (off guard) zaskoczyć kogoś 2. n Tex 1. (pile) włos m velvet that has lost its nap aksamit, który się wytarł 2. (direction of cut) kierunek m włosa with/against the nap z włosem/pod włos 3. n 1. (card game) napoleon m 2. GB Turf (also nap selection) faworyt m vt (prp, pt, pp -pp-) GB Turf wy|typować [winner, favourite] to go nap on sb/sth postawić wszystko na kogoś/coś

napalm
n napalm m modif [bomb] napalmowy napalm burns poparzenia napalmem vt za|atakować napalmem

nape
n kark m the nape of the neck kark

naphtha
n ciężka benzyna f

naphthalene
n Chem naftalen m Comm naftalina f

napkin
n 1. (serviette) serwetka f napkin ring kółko do serwetki 2. GB fml (nappy) pielucha f, pieluszka f

napoleon
n 1. (coin) napoleon m 2. US Culin napoleonka f 3. = nap3 I 1

nappy
n GB pielucha f, pieluszka f

nappy liner
n wkładka f do pieluchy

nappy rash
n GB odparzenie n (od mokrej pieluchy) to have nappy rash mieć odparzoną pupę infml

narc
n US infml = narcotics agent

narcissi
npl narcissus

narcissism
n narcyzm m

narcissist
n narcyz m fig

narcissistic
adj narcystyczny

narcissus
n (pl -cissi, narcissuses) Hort narcyz m

narcolepsy
n narkolepsja f

narcosis
n narkoza f, znieczulenie n ogólne

narcotic
n narkotyk m also fig to be arrested on a narcotics charge zostać aresztowanym za handel narkotykami adj narkotyczny

narcotics agent
n US agent m federalny, członek brygady antynarkotykowej

narcotics squad
n US brygada f antynarkotykowa

narcotize
vt poda|ć, -wać narkotyki (komuś) [person]

narcotourist
n narkoturysta m

nark
infml n 1. GB (informant) szpicel m kapuś m infml 2. GB (grumbler) zrzęda m/f infml 3. US = narc vt GB (annoy) wkurz|yć, -ać infml vi GB 1. (grumble) psioczyć infml (about sb/sth na kogoś/coś) 2. (inform police) donosić kapować infml narked pp adj GB infml wkurzony infml to get narked wkurzyć się infml

narky
adj GB infml wkurzony infml

narrate
vt być narratorem (czegoś) [story, novel] opowiadać [adventures] opowiadać o (czymś) [journey]

narration
n 1. narracja f 2. Cin, TV komentarz m

narrative
n 1. (account, story) relacja f 2. (storytelling) narracja f he's a master of narrative jest mistrzem narracji modif 1. [writing, prose, poem] narracyjny 2. [skills] narracyjny, narratorski narrative writer autor utworów o charakterze narracyjnym

narratology
n narratologia f

narrator
n narrator m, -ka f

narrow
narrows npl (+ v sg/pl) przesmyk m adj 1. (in breadth) [street, valley, gap, vase, room, bridge, face, eyes] wąski to grow or become narrow zwężać się to have narrow eyes mieć oczy jak szparki he is narrow across the shoulders, his shoulders are narrow jest wąski w ramionach, ma wąskie ramiona 2. (in scope) [range, choice, field, version] ograniczony [sense, definition, interpretation] zawężony [boundaries, group, interests] wąski narrow views ciasne poglądy 3. (in degree) [majority] znikomy [margin] wąski to have a narrow lead nieznacznie prowadzić, mieć nieznaczną przewagę they suffered a narrow defeat niewiele brakowało, a wygraliby he won a narrow victory o mały włos nie przegrał niewiele brakowało, a przegrałby to win by the narrowest of margins wygrać uzyskawszy nieznaczną przewagę to have a narrow escape or squeak GB infml [burglar] uciec w ostatniej chwili [victim of accident] ledwo ujść cało that was a narrow squeak! infml niewiele brakowało! 4. (in size, shape) [dress, jacket, skirt, trousers, shoes] wąski 5. Ling [vowel] ścieśniony [transcription] fonetyczny vt 1. (limit) ogranicz|yć, -ać [choice, range, field, options] (to sth do czegoś) zawę|zić, -żać [sense, definition] (to sth do czegoś) 2. (reduce) zmniejsz|yć, -ać [gap, deficit, margin] (from sth to sth z czegoś do czegoś) Adam has narrowed the gap (in race, poll) Adam zmniejszył dystans dzielący go od rywala 3. (reduce breadth of) zwę|zić, -żać [road, path, arteries] to narrow one's eyes zmrużyć oczy vi 1. (in breadth) [street, lake, corridor, valley, arteries] zwę|zić, -żać się the road had narrowed to a track droga zwęziła się i zmieniła w dróżkę her eyes narrowed oczy jej się zwęziły 2. (fall off) [gap, deficit, margin] zmniejsz|yć, -ać się (to sth do czegoś) 3. (in scope) [role] ogranicz|yć, -ać się (to sth do czegoś) [investigation, focus, choice] zawę|zić, -żać się (to sth do czegoś) narrowing prp adj [street, channel, passage] zwężający się [deficit, gap, lead, margin] malejący narrow down: [investigation, search] zawę|zić, -żać się (to sth do czegoś) [field of contestants, suspects] zmniejsz|yć, -ać się (to sth do czegoś) narrow down [sth], narrow [sth] down ogranicz|yć, -ać [choice, number, research] (to sth do czegoś) zawę|zić, -żać [investigation, list] (to sth do czegoś) the straight and narrow prosta droga fig to keep to the straight and narrow prowadzić przykładne życie to wander off the straight and narrow zejść z prostej drogi

narrow boat
n GB barka f

narrow gauge
n wąski rozstaw m torów

narrow-gauge engine
n lokomotywa f wąskotorowa

narrow-gauge railway
n kolej f wąskotorowa

narrow-minded
adj pej [person] ograniczony, o wąskich horyzontach [attitude, sectarianism] ciasny to be narrow-minded about sth mieć ciasne poglądy na temat czegoś

narrow-mindedness
n pej ciasnota f poglądów, ciasnota f umysłowa

narrowly
adv 1. (barely) ledwie, ledwo 2. (strictly) [observe, interpret, specify] ściśle [examine, question] szczegółowo [look] badawczo

narrowness
n wąskość f

narwhal
n narwal m

nasal
n Ling głoska f nosowa (vowel) samogłoska f nosowa adj 1. Ling [vowel, pronunciation] nosowy 2. (voice, accent) nosowy to speak with a nasal twang mówić przez nos 3. Anat [passages] nosowy

nasal spray
n krople f pl do nosa w sprayu

nasality
n Ling nosowość f

nasalization
n Ling nazalizacja f

nasalize
vt Ling unos|owić, -awiać [vowel, consonant]

nasally
adv [pronounce] nosowo [speak] przez nos

nascent
adj 1. powstający, rodzący się 2. Chem w stanie powstawania, in statu nascendi

nastily
adv 1. (unkindly) [behave, speak, laugh] złośliwie to say sth nastily powiedzieć coś złośliwie 2. (severely) [crack, leak] paskudnie

nastiness
n 1. (spitefulness) złośliwość f 2. (unpleasantness) (of food, medicine) paskudny or wstrętny smak m

nasturtium
n nasturcja f

nasty
n infml (in food, water) brud m, nieczystości plt video nasty film wideo zawierający drastyczne sceny adj 1. (unpleasant) [experience, smell, surprise, suspicion, sight] okropny [habit, taste, stain] wstrętny, paskudny [affair, business, feeling, task] nieprzyjemny [expression, look] zły [rumour] złośliwy I got a nasty fright okropnie się przestraszyłem nasty weather wstrętna pogoda to smell nasty brzydko pachnieć to taste nasty wstrętnie smakować, mieć wstrętny smak it's nasty and hot jest duszno i gorąco things could get nasty może się zrobić nieprzyjemnie to turn nasty [dog] zrobić się agresywnym [person] zrobić się złośliwym [weather] zepsuć się a nasty piece of work (man) wstrętny typ infml (woman) wstrętne babsko infml 2. (unkind) [person] złośliwy, niemiły [trick] paskudny [gossip, letter] nieprzyjemny, niemiły you've got a nasty mind jesteś wredny a nasty sense of humour złośliwy dowcip he gets nasty when he's tired kiedy jest zmęczony, robi się złośliwy to be nasty to sb być nieprzyjemnym dla kogoś, być złośliwym w stosunku do kogoś to say nasty things about sb/sth mówić złośliwie o kimś/czymś 3. (serious) [cold, cut, bruise] paskudny [accident, bump, crack, fall] poważny 4. (ugly) [colour, shape, style] wstrętny, ohydny 5. (tricky) [problem] trudny [question] podchwytliwy, podstępny [bend] niebezpieczny

natal
adj [land] rodzinny his natal day liter dzień jego narodzin

natality
n przyrost m naturalny

natch
excl US infml naturalnie!

nation
n 1. Pol (entity) państwo n, kraj m the nation's past dzieje państwa throughout or across the nation w całym kraju 2. (people) naród m nacja f liter to address the nation wygłosić przemówienie do narodu, przemówić do narodu a nation of storytellers naród bajarzy

nation-state
n państwo n jednonarodowościowe

national
n 1. Admin (citizen) obywatel m, -ka f foreign/EC nationals obcokrajowcy/obywatele krajów Wspólnoty Europejskiej 2. GB Journ infml (newspaper) the nationals dzienniki o zasięgu ogólnokrajowym adj 1. (concerning country) [event, news, channel] krajowy the national press or newspapers GB prasa krajowa, dzienniki krajowe national affairs sprawy wewnętrzne or krajowe in the national interest w interesie kraju the national government rząd a national strike strajk ogólnokrajowy 2. (particular to country) [characteristics, costume, dress] narodowy [flag] państwowy 3. (government-run) [company, railway] państwowy

national anthem
n hymn m państwowy

national debt
n Econ dług m państwowy or publiczny

national grid
n Elec krajowa sieć f wysokiego napięcia

national guardsman
n US członek m Gwardii Narodowej

national holiday
n święto n państwowe

national income
n dochód m narodowy

national monument
n pomnik m historyczny

national park
n park m narodowy

national security
n bezpieczeństwo n narodowe

national service
n GB Hist obowiązkowa służba f wojskowa

national socialism
n Hist narodowy socjalizm m

nationalism
n nacjonalizm m also pej

nationalist
n narodowiec m nacjonalist|a m, -ka f also pej adj narodowościowy nacjonalistyczny also pej

nationalistic
adj nacjonalistyczny also pej

nationality
n 1. (national group) narodowość f what nationality is he? jakiej on jest narodowości? 2. (citizenship) obywatelstwo n

nationalization
n nacjonalizacja f, upaństwowienie n

nationalize
vt z|nacjonalizować, upaństw|owić, -awiać

nationally
adv 1. (at national level) [develop, institute, negotiate, co-ordinate] na szczeblu centralnym there are problems locally and nationally kłopoty występują na szczeblu lokalnym i centralnym 2. (nationwide) [broadcast, distribute, publish, enforce] na obszarze całego kraju [known, celebrated, commemorated] w całym kraju

nationhood
n (of state) status m państwowy (of citizen) status m narodowy

nationwide
adj [appeal, campaign, coverage, scheme, strike] ogólnokrajowy [survey, poll] obejmujący cały kraj adv [distribute, broadcast, search, travel] w całym kraju showing in cinemas nationwide pokazywany w kinach na terenie całego kraju

native
n 1. (from a particular place) mieszkan|iec m, -ka f to be a native of sth [person] pochodzić z czegoś [region, town, country] [animal, plant] być gatunkiem występującym w czymś [forest, area] to speak Polish like a native mówić po polsku jak rodowity Polak 2. Anthrop (indigenous inhabitant) tubylec m, krajowiec m 3. pej (local citizen) autochton m, -ka f, miejscow|y m, -a f the natives never visit the museum miejscowi nigdy nie przychodzą do tego muzeum adj 1. (original) [country, land] rodzinny, ojczysty [language] ojczysty native Londoner rodowity or rdzenny londyńczyk his native Austria Austria, jego ojczysty or rodzinny kraj he is a native German/English speaker jego ojczystym językiem jest niemiecki/angielski 2. Bot, Zool [flora, fauna, species] występujący naturalnie to be native to Britain występować w Wielkiej Brytanii 3. Anthrop [tribes, peoples] tubylczy 4. (natural) [cunning, wit, sense of humour] wrodzony 5. (local) [produce] rodzimy

native son
n syn m (tej) ziemi liter

native speaker
n rodzimy użytkownik m języka to have native speaker fluency (of English) znać język tak jak rodowity Anglik 'we require a native speaker of English' "potrzebny rodowity Anglik", "potrzebny native speaker"

nativism
n polityka uprzywilejowania obywateli kraju w stosunku do emigrantów Philos natywizm m

natter
infml n GB pogawędka f (about sth o czymś) to have a natter uciąć sobie pogawędkę vi (also natter on) paplać infml (about sth o czymś) to natter with sb plotkować z kimś

natterer
n GB infml papla m/f, pleciuga m/f infml

natterjack (toad)
n (ropucha f) paskówka f

natty
adj infml 1. (smart) [outfit, person] elegancki, szykowny a natty dresser elegant 2. (clever) [machine, tool] zmyślny [idea] błyskotliwy

natural
n 1. infml (person) as an actress, she's a natural jest urodzoną aktorką he's a natural for the role of Hamlet jest stworzony do roli Hamleta 2. Mus (sign) kasownik m (note) nuta f niealterowana 3. arch (simpleton) głupek m adj 1. (not artificial or man-made) [phenomenon, force, harbour, light, resources, process, progression, beauty, food] naturalny natural disaster klęska żywiołowa the natural world świat natury in its natural state w stanie naturalnym 2. (usual, normal) naturalny, normalny it's natural for young people to be idealistic to naturalne, że młodzi ludzie są idealistami it's natural to get angry when... to normalne, że człowiek wpada w złość, kiedy... it's not natural for a woman to be so thin to nie jest normalne, żeby kobieta była aż tak chuda the natural thing to do would be to protest naturalnym odruchem byłoby zaprotestować it's only natural! to zupełnie naturalne!, to całkiem normalne! it's not natural! to nie jest normalne! to die from natural causes umrzeć śmiercią naturalną death from natural causes Jur zgon z przyczyn naturalnych for the rest of one's natural life Jur na dożywocie 3. (innate) [gift, talent, trait] wrodzony przyrodzony liter [artist, professional, storyteller] urodzony [affinity, emotion] naturalny a natural advantage (of person, party, country) atut 4. (unaffected) [person, manner] naturalny try and look more natural spróbuj zachowywać się bardziej naturalnie to be natural with sb zachowywać się przy kimś w sposób naturalny 5. (actual, real) [parent] naturalny, biologiczny arch (illegitimate) [child] nieślubny naturalny dat 6. Mus (having no valves) naturalny (not sharpened or flattened) niealterowany natural horn róg naturalny B natural B niealterowane

natural born
adj [sailor, actor] urodzony

natural childbirth
n poród m naturalny

natural gas
n gaz m ziemny

natural history
n przyrodoznawstwo n historia f naturalna arch

natural justice
n wrodzone poczucie n sprawiedliwości

natural language
n Comput język m naturalny

natural language processing
n Comput przetwarzanie n języka naturalnego

natural logarithm
n logarytm m naturalny

natural number
n liczba f naturalna

natural sciences
npl dat nauki f pl przyrodnicze

natural selection
n dobór m naturalny

natural wastage
n Ind straty m pl naturalne

naturalism
n naturalizm m

naturalist
n 1. Biol przyrodnik m 2. (follower of naturalism) naturalist|a m, -ka f adj [writer, novel] naturalistyczny

naturalistic
adj naturalistyczny

naturalization
n 1. Admin naturalizacja f naturalization papers dokumenty o nadaniu obywatelstwa 2. Bot, Zool aklimatyzacja f

naturalize
vt 1. Admin naturalizować [person] to be naturalized naturalizować się, uzyskać obywatelstwo she's a naturalized American jest naturalizowaną Amerykanką 2. Bot, Zool przystosow|ać, -ywać, aklimatyzować [plant, animal, species] 3. przej|ąć, -mować [word, term] vi 1. Bot, Zool przystosow|ać, -ywać się, za|aklimatyzować się 2. Admin [person] naturalizować się

naturally
adv 1. (obviously, of course) naturalnie, oczywiście naturally enough, she refused naturalnie odmówiła 2. (as a logical consequence) [lead, progress, happen] w naturalny sposób I naturally assumed that... naturalnie założyłem, że... 3. (by nature) [cautious, pale, shy, talented, funny] z natury her hair is naturally curly/blond ma naturalnie kręcone/naturalne blond włosy I was doing what comes naturally robiłem to, co wydawało się naturalne dancing comes naturally to him jest urodzonym tancerzem politeness comes naturally to him jest z natury uprzejmy politeness doesn't come naturally to him iron uprzejmością to on nie grzeszy iron 4. (unaffectedly, unselfconsciously) [act, behave, speak, smile] naturalnie she expressed herself naturally wypowiadała się w sposób naturalny just act naturally! po prostu zachowuj się naturalnie! 5. (in natural world) w stanie naturalnym naturally occurring występujący w stanie naturalnym

naturalness
n (of manner, behaviour, person, style) naturalność f

nature
n 1. (the natural world) natura f, przyroda f in nature w przyrodzie the laws/wonders of nature prawa/cuda natury it's nature's way of telling you you're overdoing it w ten sposób natura daje ci znać, że przesadzasz z tym let nature take its course zostawmy to naturze contrary to nature, against nature wbrew naturze nature versus nurture geny a wychowanie to obey a call of nature euph pójść do toalety udać się na stronę euph to go back or return to nature powrócić do natury state of nature Philos stan natury in a state of nature (uncivilized) w stanie pierwotnym (naked) goły jak go Pan Bóg stworzył to paint from nature malować z natury one of nature's gentlemen urodzony dżentelmen 2. (character, temperament) natura f by nature z natury it's not in her nature to be aggressive agresywność nie leży w jej naturze he has a very loving nature jest z natury bardzo czuły or serdeczny she has an artistic nature ma artystyczną duszę it is in the nature of animals to kill zabijanie to naturalny instynkt zwierząt 3. (kind, sort) natura f, rodzaj m what is the nature of the problem? na czym polega problem? nothing of that nature ever happened here nic podobnego nigdy się tutaj nie wydarzyło matters of a personal/medical nature sprawy natury osobistej/medycznej of a serious/delicate nature poważnej/delikatnej natury her letter was something in the nature of a confession jej list był czymś w rodzaju spowiedzi 'nature of contents' Post "zawartość" 4. (essential character) natura f, istota f (of sth czegoś) it is in the nature of things that... to zupełnie naturalne, że... dangerous by its very nature z natury rzeczy niebezpieczny modif [article, book, programme] przyrodniczy -natured in combinations ill-natured złośliwy sweet-/pleasant-natured serdeczny/miły nature abhors a vacuum natura nie znosi próżni

nature conservancy
n ochrona f przyrody

nature cure
n leczenie n metodami naturalnymi

nature reserve
n rezerwat m przyrody

nature trail
n szlak m krajobrazowy

nature-identical
adj syntetyczny

naturism
n naturyzm m

naturist
n naturyst|a m, -ka f

naturopathy
n naturopatia f

naught
n arch or liter (nothing) nic to bring sth to naught udaremnić coś, obrócić coś wniwecz his plans came to naught nic nie wyszło z jego planów, jego plany spaliły na panewce

naughtily
adv 1. (disobediently) niegrzecznie, nieposłusznie to behave naughtily [child] być niesfornym 2. (suggestively) dwuznacznie, znacząco she winked at him naughtily hum mrugnęła do niego znacząco

naughtiness
n 1. (of child) niegrzeczne zachowanie n, krnąbrność f (of pet) nieposłuszeństwo n 2. (of joke, story, suggestion, picture) nieprzyzwoitość f, pikantność f

naughty
adj 1. (misbehaving) [child, pet] nieposłuszny, niesforny you naughty boy! ty łobuziaku! don't be naughty! bądź grzeczny! a naughty word brzydkie słowo 2. (suggestive) [joke, story] nieprzyzwoity, pikantny [underwear] frywolny [gesture, behaviour, picture] dwuznaczny the naughty nineties (1890s) la belle epoque liter

nausea
n mdłości plt, nudności plt also fig a wave of nausea mdłości to have a feeling of nausea mieć nudności to be filled with nausea at the sight of sth odczuwać mdłości na widok czegoś the idea filled her with nausea na samą myśl o tym robiło się jej niedobrze infml

nauseate
vt [smell, taste] przyprawi|ć, -ać o mdłości [person] fig [idea, sight, suggestion] wzbudz|ić, -ać obrzydzenie

nauseating
adj [smell, sight, taste] przyprawiający o mdłości fig [person, attitude, hypocrisy] budzący obrzydzenie

nauseatingly
adv [sweet, sentimental, materialist] obrzydliwie infml

nauseous
adj [taste, smell, gas] przyprawiający o mdłości or nudności I feel nauseous niedobrze mi, mam mdłości or nudności

nautical
adj Naut [skill, term, instrument] żeglarski [almanac, astronomy] nautyczny [theme, flavour] morski nautical mile mila morska nautical telescope luneta morska

nautilus
n Zool łodzik m

naval
adj [base, strength] morski [uniform] marynarski naval domination dominacja na morzu naval officer oficer marynarki

naval academy
n szkoła f morska

naval air force
n lotnictwo n marynarki wojennej

naval air station
n baza f lotnictwa marynarki wojennej

naval architect
n inżynier m specjalista budowy okrętów

naval architecture
n budownictwo n okrętowe

naval attache
n attache m inv morski

naval base
n baza f marynarki wojennej

naval battle
n bitwa f morska

naval dockyard
n stocznia f marynarki wojennej

naval forces
npl siły plt morskie

naval station
n = naval base

naval stores
npl (depot) składy m pl marynarki wojennej (supplies) zaopatrzenie n marynarki wojennej

naval warfare
n wojna f na morzu

nave
n 1. Archit nawa f główna 2. Tech (of wheel) piasta f

navel
n Anat pępek m

navel orange
n nowelina f

navel ring
n kółko n wpinane w pępek

navel-gazing
n pej zapatrzenie się n we własny pępek

navigable
adj [river] spławny, żeglowny [missile, balloon] sterowany to be navigable , to be in a navigable condition [vessel] nadawać się do żeglugi

navigate
vt 1. (sail) żeglować po (czymś) [ocean, sea, river] 2. (guide) [navigator] pilotować [plane, ship] 3. (steer) pilotować [plane] sterować (czymś) [ship] he navigated the ship into the harbour/through the narrow strait wprowadził statek do portu/przeprowadził statek przez wąską cieśninę to navigate one's way through sth odnaleźć drogę przez coś [streets] przebrnąć przez coś [crowd, obstacles, difficulties] 4. (on the Internet) to navigate the Web surfować or nawigować po sieci vi Naut, Aviat nawigować Aut (in a rally) być pilotem (on a journey) [passenger] odnajdywać drogę to navigate by the stars odnajdować drogę według gwiazd

navigation
n 1. Naut, Aviat nawigacja f 2. (on the Internet) nawigacja f, surfowanie n

navigation channel
n kanał m nawigacyjny

navigation laws
npl kodeks m morski

navigation lights
npl Naut, Aviat światła n pl pozycyjne

navigational
adj [instruments, systems] nawigacyjny navigational error błąd w nawigacji navigational science wiedza nawigacyjna

navigator
n Naut, Aviat nawigator m Aut pilot m

navvy
n GB infml robotnik m niewykwalifikowany (zatrudniony przy budowie dróg, kolei i mostów)

navy
n 1. (fleet) flota f 2. (fighting force) marynarka f wojenna to join the navy wstąpić do marynarki adj 1. (also navy blue) [colour] granatowy 2. Mil, Naut [life, uniform] marynarski

navy bean
n US fasola f biała

navy yard
n US stocznia f marynarki wojennej

nay
arch or liter particle nie n (negative vote) sprzeciw m the nays have it przeważyły głosy na nie or głosy sprzeciwu adv ba, powiem nawet she is pretty, nay beautiful jest ładna, powiem nawet, że piękna irreverent, nay immoral lekceważący, a nawet niemoralny