CRE
n GB komisja f rządowa do zwalczania dyskryminacji rasowej n GB Commission for Racial Equality

CRM
n = customer relationship management dział m łączności z klientem

Crab Nebula
prn Astron mgławica f Krab

Cracow
prn Kraków m

Creole
n 1. (a white person) Kreol m, -ka f (of mixed blood) czarny Kreol m, czarna Kreolka f 2. (language) (język m) kreolski m adj kreolski

Cretan
adj Krete|ńczyk m, -nka f adj kreteński

Crete
prn Kreta f in or on Crete na Krecie

Creutzfeld-Jakob disease
n Med choroba f Creutzfelda-Jakoba, gąbczaste zwyrodnienie n mózgu

Crimea
prn the Crimea Krym m

Crimean
adj krymski

Criminal Investigation Department
n GB wydział m kryminalny

Criminal Records Office
n GB Jur centralny rejestr m skazanych

Crimplene
n kremplina f

Croat
n Chorwat m, -ka f

Croatia
prn Chorwacja f

Croatian
adj chorwacki

Croesus
prn Krezus m n krezus m, wielki bogacz m as rich as Croesus prawdziwy Krezus

Crohn's disease
n choroba f Leśniowskiego i Crohna

Cromwellian
adj cromwellowski, kromwelowski

Crown Agents
npl GB Pol agencja międzynarodowej pomocy finansowej i handlowej

Crown Prosecution Service
n GB Jur = Prokuratura f

Crown court
n GB Jur Sąd m Koronny

Crown prosecutor
n GB Jur prokurator m

Crown servant
n GB Admin urzędnik m państwowy, urzędniczka f państwowa

cr Fin
1. = credit I 3 2. = creditor

crab
1. n 1. Zool, Culin krab m 2. Astrol the Crab Rak m 3. (louse) = crab louse 4. Tech (hoist) wózek m (suwnicy) crabs npl Publg zwroty m pl vt (prp, pt, pp -bb-) Aviat wprowadz|ić, -ać poprawkę kursu (czegoś) [aircraft] vi (prp, pt, pp -bb-) Naut [boat] dryfować bokiem to catch a crab (in rowing) złapać raka infml 2. infml vt (prp, pt, pp -bb-) spaprać infml to crab sb's act popsuć komuś szyki vi (prp, pt, pp -bb-) (complain) biadolić, labiedzić infml (about sth na coś)

crab apple
n (tree) dzika jabłoń f, jabłoń płonka f (fruit) dzikie jabłko n

crab louse
n wesz f łonowa, mendoweszka f

crabbed
adj 1. (surly) opryskliwy, zrzędny 2. [handwriting] drobny i niewyraźny in a crabbed hand [write] maczkiem

crabbing
n łowienie n krabów to go crabbing iść na kraby

crabby
infml adj opryskliwy, zrzędny

crack
n 1. (single marked line) pęknięcie n, rysa f (in sth na czymś) (fine network) spękania n pl cracks are appearing in their relationship fig coś zaczyna się psuć w ich związku 2. (narrow opening) (in door, curtains, wall) szpara f (in rock, ground) pęknięcie n, szczelina f to open the door a crack lekko uchylić drzwi to leave the door open a crack zostawić szparę w drzwiach 3. (drug) (also crack cocaine) crack m infml 4. (sharp noise of twig, bone, whip, shot) trzask m 5. infml (attempt) próba f to have a crack at doing sth próbować coś zrobić to have a crack at sth próbować swoich sił w czymś [competition] sięgać po coś [gold medal, title] to have a crack at a record zaatakować rekord to have a crack at (playing) Hamlet zmierzyć się z rolą Hamleta he wants (to have) a crack at the champion chce się zmierzyć z czempionem or mistrzem 6. infml (joke) kawał m (about sth o czymś) (jibe) kpina f, szyderstwo n (about sth z czegoś) a cheap crack tani dowcip to have a crack at sb wyśmiewać kogoś, kpić sobie z kogoś 7. GB infml dial (laugh, good time) ubaw m infml adj [troops, regiment] wyborowy, elitarny [player] pierwszorzędny a crack shot świetny strzelec vt 1. (make a crack in) s|powodować pęknięcie (czegoś) [mirror, cup, bone] zarysow|ać, -ywać [paint, varnish] 2. (break) rozbi|ć, -jać [casing, egg] rozłup|ać, -ywać [nut] I cracked a glass pękła mi szklanka to crack a safe włamać się do sejfu rozpruć sejf infml let's crack open a bottle of wine napijmy się wina to crack one's head open infml rozwalić sobie głowę infml she didn't crack a book for the class US infml nawet nie zajrzała do książki przed lekcją to crack the market zdołać wejść na rynek 3. (solve) rozgry|źć, -zać [problem, case] to crack a code złamać szyfr to crack a spy/crime network zdemaskować szpiega/rozbić siatkę przestępczą I think I've cracked it infml chyba to rozgryzłem fig infml 4. (make cracking sound with) trzas|nąć, -kać (czymś), strzel|ić, -ać (czymś) [whip] złamać z trzaskiem [twig] wyłamywać (sobie) [knuckles, joints] to crack sth over sb's head, to crack sb on the head with sth trzasnąć or grzmotnąć kogoś czymś w głowę infml to crack one's head on sth grzmotnąć się głową o coś infml to crack the whip fig wziąć (kogoś) do galopu fig 5. (overcome) z|łamać [resistance, defences, opposition] 6. to crack a joke opowiedzieć kawał infml 7. Chem krakować [oil] vi 1. (develop crack) [bone, mirror, cup, wall, ice, paint, varnish] pęk|nąć, -ać, zarysow|ać, -ywać się (develop cracks) [skin] po|pękać [ground] po|pękać, s|pękać 2. (cease to resist) [person, opposition] załam|ać, -ywać się to crack under interrogation złamać się podczas przesłuchania fig he tends to crack under pressure często nie wytrzymuje napięcia 3. (make sharp sound) [knuckles, joint] trzeszczeć [twig] trzas|nąć, -kać [whip] strzel|ić, -ać, trzas|nąć, -kać 4. [voice] załam|ać, -ywać się her voice cracked with emotion głos się jej łamał ze wzruszenia 5. her face cracked into a smile twarz rozjaśniła się jej uśmiechem or w uśmiechu crack down rozprawi|ć, -ać się (on sth z czymś) crack up infml: 1. (have breakdown) sfiksować infml 2. (laugh) wybuch|nąć, -ać śmiechem 3. drug addicts' sl to crack (it) up palić cracka crack [sb/sth] up chwalić, wychwalać at the crack of dawn o brzasku not all or not as good as it's cracked up to be nie tak dobry, jak się zapowiadał to get cracking ruszyć z kopyta go on, get cracking! pośpieszcie się! to get cracking on or with a job zabrać się do pracy or roboty to have a fair crack of the whip mieć równe szanse to give sb a fair crack of the whip dać komuś równe szanse

crack factory
n nielegalne laboratorium n kokainy

crack house
n infml meta f infml (gdzie można zdobyć kokainę)

crack-brained
adj infml zwariowany, stuknięty infml

crackdown
n rozprawa f (on sth z czymś) the police crackdown on drug-dealing rozprawienie się policji z handlarzami narkotyków

cracked
adj 1. [varnish, paint, leather] popękany, porysowany [pavement, skin] popękany [earth] spękany [egg, bone, kneecap, basin, shell] pęknięty 2. infml (mad) stuknięty infml

cracked olive
n połówka f oliwki

cracked wheat
n śruta f pszenna

cracker
n 1. (biscuit) krakers m 2. (firework) petarda f 3. (for Christmas) strzelająca zabawka bożonarodzeniowa z niespodzianką 4. US offensive biały nędzarz m 5. GB infml (beauty) cizia f infml she's a cracker!, what a cracker! szałowa babka! infml 6. Comput włamywacz m komputerowy

cracker-barrel
adj US [philosopher] domorosły

crackerjack
adj US dat pierwszorzędny

crackers
adj GB infml stuknięty infml

crackhead
n infml kokainist|a m, -ka f

cracking
n 1. Chem kraking m, krakowanie n 2. (in varnish, paint, plaster) pęknięcie n, rysa f adj GB [game, goal, start] doskonały, wspaniały at a cracking pace raźno, żwawo adv GB infml a cracking good shot/lunch strzał/lunch na medal infml

crackle
n 1. (sound) (of fire, of radio) trzaski m pl (of sausages) skwierczenie n (of distant firearms) terkot m 2. (in pottery) krakelura f vt 1. za|szeleścić (czymś) [foil, paper] 2. o|zdobić krakelurą [vase] vi [hot fat, sausages] za|skwierczeć [radio, telephone line] trzeszczeć [twigs, fire] trzaskać

crackleware
n ceramika f zdobiona krakelurą

crackling
n 1. (sound) (of foil, cellophane) szelest m (of fire) trzask m (of hot fat) skwierczenie n (of distant firearms) terkot m 2. Culin (crisp pork skin) chrupiąca skórka f (np. na pieczonej wieprzowinie)

cracknel
n 1. (biscuit) = herbatnik m 2. US Culin skwarki m pl

crackpot
infml n świr m infml adj zwariowany

cradle
n 1. (for baby) kołyska f, kolebka f also fig from the cradle od kołyski or kolebki from the cradle to the grave od kołyski or kolebki po grób the cradle of civilization kolebka cywilizacji 2. (telephone rest) widełki plt 3. Naut kołyska f 4. Med (under bedclothes) stelaż m chroniący od ucisku kołdry 5. (hoistable platform) pomost m rusztowania wiszącego vt 1. (rock) u|kołysać [baby] 2. (hold) to cradle sth in one's arms tulić coś w ramionach 3. (lay) u|łożyć, -kładać ostrożnie (in sth w czymś) the statuette lay cradled in cotton-wool posążek leżał otulony watą the hand that rocks the cradle rules the world światem rządzą ci, którzy są wychowawcami młodzieży to rob the cradle infml romansować z kimś dużo od siebie młodszym

cradlesnatcher
n infml he's a cradlesnatcher on lubi młode dziewczyny she's a cradlesnatcher ona lubi dużo młodszych od siebie mężczyzn

cradlesong
n kołysanka f

craft
n 1. (skill) (art-related) rzemiosło n, sztuka f (job-related) fach m the potter's craft garncarstwo the journalist's craft dziennikarstwo, fach dziennikarski 2. (handiwork) rękodzielnictwo n, rękodzieło n arts and crafts rękodzieło artystyczne 3. (cunning) chytrość f, przebiegłość f 4. (pl craft) (boat) statek m (small) stateczek m 5. Aviat (pl craft) (also aircraft) samolot m 6. Aerosp (pl craft) (also spacecraft) statek m kosmiczny modif [guild] rzemieślniczy craft exhibition wystawa rzemiosła vt z|robić ręcznie

craft union
n związek m zawodowy rzemieślników

craftily
adv chytrze, przebiegle

craftiness
n chytrość f, przebiegłość f

craftsman
n (pl -men) (skilled manually) rzemieślnik m (skilled artistically) rękodzielnik m

craftsmanship
n kunszt m, mistrzostwo n

craftswoman
n (pl -women) (skilled manually) kobieta f rzemieślnik (skilled artistically) rękodzielniczka f

craftwork
n rękodzieło n

crafty
adj chytry, przebiegły it was crafty of you to do it chytrze or sprytnie postąpiłeś

crag
n grań f

craggy
adj 1. [coastline] skalisty [cliff, mountain] urwisty 2. [face] pobrużdżony [features] wyrazisty

cram
(prp, pt, pp -mm-) vt 1. (pack) w|epchnąć, -pychać she crammed the money into her pockets poupychała pieniądze w kieszeniach I crammed all my things into one case upchnąłem wszystkie rzeczy w jedną walizkę they crammed us all into one car wepchnęli nas wszystkich do jednego samochodu to cram a lot into one day upchnąć mnóstwo zajęć w jednym dniu infml you can't cram three meetings into one morning nie wciśniesz trzech spotkań w jedno przedpołudnie infml 2. (fill) wypełni|ć, -ać [room, car, mouth] (with sth czymś) the attic is crammed with junk strych zapchany jest rupieciami a room crammed full of furniture pokój zastawiony meblami vi 1. (get in) we all crammed into one car wszyscy wcisnęliśmy się do jednego samochodu 2. Sch dat kuć, wkuwać infml (for sth do czegoś) vr to cram oneself with sth napchać się czymś, nawpychać się czegoś infml [chips, sweets] crammed pp adj [room] zagracony [closet] wypełniony po brzegi [timetable] napięty

crammer
n GB infml 1. Sch, Univ intensywny kurs m 2. Sch kujon m infml pej

cramp
1. n Med (pain) kurcz m, skurcz m I've got cramp GB or a cramp US in my leg chwycił mnie kurcz w nodze stomach cramps skurcze żołądka writer's cramp kurcz pisarski 2. n 1. (also cramp iron) Constr klamra f ciesielska 2. = clamp1 vt za|hamować [progress, development] to cramp sb's style przeszkadzać komuś

cramped
pp adj 1. [cell, house, office] ciasny cramped conditions ciasnota we're very cramped (for space) in here bardzo nam tu ciasno 2. [handwriting] ścisły

crampon
n Sport raki plt

cranberry
n żurawina f modif [jelly, sauce] żurawinowy

crane
n 1. Zool żuraw m 2. Constr dźwig m, żuraw m Cin dźwig m, kran m vt to crane one's neck wyciągnąć szyję crane forward wyciąg|nąć, -ać szyję

crane driver
n operator m dźwigu

crane fly
n komarnica f

crane operator
n operator m dźwigu

cranesbill
n geranium n inv, bodziszek m

crania
npl cranium

cranial
adj czaszkowy

cranial index
n wskaźnik m antropologiczny

cranial nerve
n nerw m czaszkowy

cranium
n (pl craniums, craniumia) Anat czaszka f

crank
n 1. infml pej (freak) maniak m, fanatyk m a health-food crank fanatyk zdrowej żywności 2. Tech (part of shaft) wykorbienie n (handle) korba f 3. US infml (grouch) zrzęda m/f, gderacz m vt uruch|omić, -amiać za pomocą korby [engine, car] nakręc|ić, -ać [gramophone] crank out: crank out [sth], crank [sth] out wy|produkować, s|klecić infml [essay, novel, film] crank up: crank up [sth], crank [sth] up (start) uruch|omić, -amiać korbą fig (intensify) rozkręc|ić, -ać [project, scheme, campaign]

crankcase
n skrzynia f korbowa

crankshaft
n wał m korbowy

cranky
adj infml 1. (eccentric) zbzikowany, stuknięty infml 2. (grumpy) gderliwy, zrzędliwy [baby] marudny 3. [machine] rozklekotany

cranny
n szczelina f nook

crap
vinfml n 1. (nonsense) pierdoły plt vinfml to talk a load of crap gadać pierdoły 2. (of film, book) bzdet m infml gówno n vulg 3. (faeces) gówno n vulg to have a crap wysrać się vulg adj infml gówniany vulg to be crap at chemistry być do dupy z chemii vulg vt (prp, pt, pp -pp-) US wcis|nąć, -kać (komuś) kit infml vi (prp, pt, pp -pp-) na|srać vulg

crape
n krepa f

crapehanger
n = crepehanger

crappy
adj vinfml gówniany, do dupy vinfml

craps
n Games amerykańska hazardowa gra w kości to shoot craps grać w "craps"

crapulent
adj fml (given to drink) nadużywający alkoholu (drunk) nietrzeźwy

crapulous
adj = crapulent

crash
n 1. (noise) łomot m, łoskot m the crash of thunder grzmot a crash of breaking glass brzęk tłuczonego szkła to hit the ground with a crash upaść z łoskotem na ziemię 2. Aut, Aviat, Rail (accident) katastrofa f, wypadek m car crash kraksa, wypadek samochodowy train/plane/air crash katastrofa pociągu/lotnicza to have a crash mieć wypadek 3. Fin (of stock market, company) krach m 4. Comput awaria f vt 1. (involve in accident) rozbi|ć, -jać she crashed the car rozbiła samochód to crash a car into a bus zderzyć się z autobusem he's crashed the car twice already on miał już dwie kraksy or dwa wypadki 2. infml (gatecrash) to crash a party wkręcić się na przyjęcie to crash a concert dostać się na koncert bez biletu vi 1. (have accident) [car, plane] rozbi|ć, -jać się (collide) [vehicles, planes] zderz|yć, -ać się (ze sobą), wpa|ść, -dać na siebie to crash into sb/sth wpaść na kogoś/coś, zderzyć się z kimś/czymś I thought we were going to crash Aut, Aviat myślałam, że się rozbijemy 2. Fin [firm, company] upa|ść, -dać, z|bankrutować [share prices] spa|ść, -dać gwałtownie 3. (move loudly) tłuc się infml I could hear him crashing around downstairs słyszałem, jak tłukł się na dole shells crashed all around me wokół mnie wybuchały pociski to crash through the undergrowth przedzierać się przez krzaki 4. (fall) to crash to the ground [cup, tray, picture] spaść na ziemię z hałasem or z łoskotem [tree] runąć, zwalić się 5. Comput infml [computer, system] si|ąść, -adać infml 6. infml (also crash out) (go to sleep) uderz|yć, -ać w kimono infml (collapse) pa|ść, -dać can I crash at your place? mogę u ciebie przenocować? we just crashed out on the floor przenocowaliśmy po prostu na podłodze

crash barrier
n 1. (on road) bariera f bezpieczeństwa 2. (for crowd control) bariera f zabezpieczająca

crash course
n intensywny kurs m to take a crash course in Latin uczęszczać na intensywny kurs języka łacińskiego

crash diet
n intensywna dieta f odchudzająca

crash helmet
n kask m

crash landing
n lądowanie n awaryjne

crash pad
n US infml kąt m do spania fig infml

crash test dummy
n manekin m używany w testach wypadkowych

crash-land
vt to crash-land a plane wy|lądować awaryjnie vi [pilot] wy|lądować awaryjnie

crash-test
vt przeprowadz|ić, -ać test wypadkowy

crashing
adj infml dat a crashing bore [person] skończony nudziarz infml [event] beznadziejne nudziarstwo

crass
adj [person, behaviour] prostacki [remark] chamski [ignorance, error] rażący [stupidity] bezdenny

crassly
adv [ask, say] po chamsku

crate
n 1. (for bottles, china, fruit, vegetables) skrzynka f 2. infml (car, plane) grat m, gruchot m infml vt za|pakować w skrzynki [bottles, goods]

crater
n 1. Astron, Geol krater m 2. (caused by explosion) lej m

cravat
n fular m

crave
vt 1. (also crave for) łaknąć [food, affection, change] [pregnant woman] mieć chętkę na (coś) [food] I crave for a drink/some sleep marzę, żeby się napić/przespać 2. fml błagać o (coś) [forgiveness, pardon, mercy] zabiegać o (coś) [attention, indulgence, permission]

craven
adj fml [person, behaviour] tchórzliwy

craving
n (for food) łaknienie n (for drug) głód m (for affection, warmth, fame, freedom) pragnienie n (for sth czegoś) (in pregnancy) zachcianka f

craw
n 1. (crop of bird, insect) wole n 2. (stomach of animal) żołądek m it sticks in my craw to mi staje ością w gardle infml

crawfish
n = crayfish vi US infml wycof|ać, -ywać się rakiem infml

crawl
n 1. Sport kraul m to do/swim the crawl płynąć kraulem 2. (slow pace) at a crawl noga za nogą, w żółwim tempie to slow/be reduced to a crawl [vehicle] wlec się [growth] zwolnić [output] zmniejszyć się vi 1. [insect, snake] pełz|ać, -nąć [person] czołgać się [baby] raczkować to crawl in [insect, snake] wpełznąć [person] wczołgać się to crawl out from under sth wypełznąć spod czegoś to crawl into bed wleźć się do łóżka to crawl to the door doczołgać or dowlec się do drzwi to crawl into a hole wpełznąć do dziury 2. (move slowly) [vehicle] wlec się 3. (pass slowly) [time, days] wlec się, wolno płynąć 4. infml (seethe) to be crawling with sth roić się od czegoś [insects, tourists, reporters] 5. infml (flatter, creep) podlizywać się (to sb komuś) don't come crawling to me tylko nie przychodź potem do mnie to make sb's skin or flesh crawl przyprawiać kogoś o dreszcze

crawl space
n Constr niski korytarz umożliwiający dostęp do węzłów sanitarnych i innych urządzeń

crawler
n infml 1. GB (person) lizus m, -ka f infml 2. (slow vehicle) zawalidroga f 3. US (earthworm) glista f glizda f infml 4. (on the Internet) wyszukiwarka f

crawler lane
n GB pas m ruchu dla pojazdów jadących wolno

crayfish
n 1. (freshwater) rak m 2. (spiny lobster) langusta f

crayon
n kredka f in crayons kredkami vt po|kolorować [drawing] to crayon sth red pokolorować coś na czerwono

craze
n moda f szał m infml the craze for sports cars, the sports car craze moda na samochody sportowe to be the latest craze być ostatnim krzykiem mody it's just another craze to tylko kolejna moda vi (also craze over) [china, glaze] spękać

crazed
adj 1. (mad) [person, animal] oszalały he is power-crazed władza uderzyła mu do głowy 2. (cracked) [china, glaze, varnish] pokryty spękaniami

crazily
adv 1. (madly) [act, behave, drive, run, shout] jak opętany or szalony 2. (at an angle) [lean, tilt] niebezpiecznie

crazy
adj 1. (insane) [person, behaviour, idea, plan] szalony, zwariowany to go crazy oszaleć, zwariować he would be crazy to do that byłby szalony, gdyby to zrobił it would be crazy to do that to byłoby szaleństwo to be crazy with grief/worry szaleć z rozpaczy/z niepokoju you must be crazy! chyba oszalałeś or zwariowałeś! 2. (infatuated) to be crazy about sb szaleć za kimś to be crazy about sth mieć bzika na punkcie czegoś infml 3. (startling) [price, height, speed] obłędny infml at a crazy angle niebezpiecznie przechylony 4. US infml (excellent) [holiday] obłędny infml like crazy adv phr infml [laugh, run, shout] jak szalony they used to fight like crazy kłócili się jak opętani

crazy bone
n US czułe miejsce n (w łokciu)

crazy golf
n GB mini-golf m

crazy golf course
n GB pole n do mini-golfa

crazy paving
n GB ścieżka f z płyt o nieregularnych kształtach

crazy quilt
n US Sewing kołdra f patchworkowa, patchwork m

creak
n (of hinge, wheel, gate, door, floorboards, leather) skrzypnięcie n, skrzyp m (of bones, joints) trzeszczenie n vi [hinge, wheel, gate, door, floorboard, joint] za|skrzypieć [bone] za|trzeszczeć fig [regime, organization] drżeć w posadach fig the door creaked open drzwi otworzyły się ze skrzypnięciem

creaking
n = creak I adj 1. [hinge, gate, floorboard, leather] skrzypiący [bone] trzeszczący 2. fig [regime, structure] drżący w posadach

creaky
adj 1. [hinge, wheel, gate, floorboard, leather] skrzypiący [bone, joint] trzeszczący 2. fig [alibi, policy] na chwiejnych podstawach

cream
n 1. (dairy product) śmietanka f sour cream śmietana f single/double cream śmietanka chuda/kremówka strawberries and cream truskawki ze śmietaną 2. fig (elite) the cream of the country's intelligentsia kwiat inteligencji kraju the cream of this year's graduates czołówka tegorocznych absolwentów the cream of society śmietanka towarzyska 3. Cosmet krem m face/night cream krem do twarzy/na noc 4. (soup) zupa-krem f cream of asparagus krem ze szparagów 5. Culin (biscuit) = markiza f (chocolate) czekoladka f nadziewana 6. (colour) (kolor m) kremowy m 7. (polish) pasta f, krem m shoe cream pasta do butów modif [cake, bun] z kremem adj (colour) kremowy vt 1. Culin u|trzeć, -cierać cream the butter and sugar utrzyj masło i cukier na jednolitą masę creamed potatoes ziemniaki puree 2. (skim) zd|jąć, -ejmować śmietanę z (czegoś) [milk] 3. US infml (thrash) zetrzeć na miazgę infml [opponents] vi US vulg (climax) mieć orgazm (become sexually excited) mieć mokro (w majtkach) vulg cream off: cream off [sth], cream [sth] off zgarn|ąć, -iać [profits] they creamed off the best young musicians ściągnęli najlepszych muzyków to look like the cat that's got the cream wyglądać na bardzo zadowolonego z siebie

cream cheese
n serek m śmietankowy

cream cleaner
n mleczko n do czyszczenia

cream cracker
n GB krakers m

cream jug
n GB dzbanuszek m do śmietanki

cream of tartar
n wodorowinian m potasu

cream pitcher
n US = creamer 2

cream puff
n 1. Culin ptyś m 2. US infml pej (weakling) mięczak m 3. US infml (secondhand bargain) gratka f

cream soda
n napój m gazowany o zapachu waniliowym

cream tea
n GB podwieczorek m (z bułeczkami z dżemem i bitą śmietaną)

creamer
n 1. (for separating milk) centryfuga f 2. US (jug) dzbanuszek m do śmietanki 3. (coffee whitener) zabielacz m do kawy

creamery
n 1. (dairy, factory) mleczarnia f 2. (shop) sklep m nabiałowy

creamy
adj [colour] kremowy [sauce] śmietanowy [taste, butter] śmietankowy a creamy texture konsystencja kremu to have a creamy complexion mieć mleczną cerę

crease
n 1. (in paper) zagięcie n, załamanie n (in cloth) zagniecenie n (regular: of trousers) kant m to put creases in a pair of trousers zaprasować kanty w spodniach 2. (in face) (wrinkle) zmarszczka f (furrow) bruzda f (in palm) linia f 3. Sport (in cricket) linia f to be at the crease być przy linii vt 1. (crumple) po|gnieść, zagni|eść, -atać [cloth, paper] 2. (iron) u|prasować na kant [trousers] vi [cloth] po|gnieść się, z|miąć się his face creased in laughter zmarszczył twarz w uśmiechu crease up infml: crease up (in amusement) zaśmiewać się crease [sb] up rozśmiesz|yć, -ać

crease-resistant
adj [fabric] niegniotący, niemnący

creased
adj [cloth, paper] pognieciony, zmięty [face] pokryty zmarszczkami, pomarszczony [brow] zmarszczony

create
vt 1. (make) stw|orzyć, -arzać, tworzyć [character, product, precedent, system, work of art] wy|kreować [fashion] u|tworzyć [jobs] 2. (cause) wywoł|ać, -ywać [disorder, interest, scandal] s|powodować [crisis, repercussion] stw|orzyć, -arzać [problem] to create a good/bad impression zrobić or wywołać dobre/złe wrażenie 3. (appoint) nada |ć, -wać (komuś) tytuł he was created a peer został parem vi GB infml urzą|dzić, -dzać scenę

creation
n 1. (act) tworzenie n job creation tworzenie stanowisk pracy 2. (thing created) dzieło n (garment) kreacja f the creation of a fevered imagination wytwór chorej wyobraźni 3. the Creation stworzenie n świata 4. (the universe) wszechświat m

creationism
n kreacjonizm m

creationist
n kreacjonist|a m, -ka f

creative
adj 1. (inventive) [person, solution] twórczy [cookery, use] pomysłowy 2. (which creates) [process, act, energy, imagination] twórczy kreatywny fml

creative accountancy
n rachunkowość f twórcza

creative accounting
n rachunkowość f twórcza

creative writing
n (school subject) = nauka f pisania kreatywnego (general) twórczość f literacka

creatively
adv twórczo kreatywnie fml

creativity
n inwencja f twórcza, kreatywność f

creator
n twórca m (of sth czegoś) the Creator Stwórca m

creature
n 1. (living being) istota f żywa, stworzenie n (microscopic) żyjątko n sea creatures zwierzęta morskie creature from outer space stwór z innej planety 2. dat (person) istota f, stworzenie n a charming creature czarująca istota the poor creature! biedactwo! creature of habit niewolnik własnych przyzwyczajeń 3. Liter (creation) a creature of his time wytwór or produkt swego czasu to be sb's creature pej być marionetką w rękach kogoś

creature comforts
n wygody plt to like one's creature comforts cenić sobie wygody

creche
n 1. GB (nursery) żłobek m (in shop, hotel) przechowalnia f dla dzieci workplace creche, company creche żłobek pracowniczy 2. (Christmas crib) żłóbek m

cred
n infml = credibility street cred

credence
n fml wiara f to give credence to sth (believe) dać czemuś wiarę to give or lend credence to sth (make believable) uwiarygodnić coś to gain credence zyskać wiarygodność letters of credence Pol, Admin listy uwierzytelniające

credentials
npl 1. (qualifications) kwalifikacje plt to establish one's credentials as a writer ustalić swoją pozycję jako pisarza 2. (of competence) referencje plt (of identity) dokument m potwierdzający tożsamość (of ambassador) listy m pl uwierzytelniające

credibility
n wiarogodność f, wiarygodność f to retain/lose one's credibility zachować/utracić wiarygodność

credibility gap
n rozziew m pomiędzy słowami a rzeczywistością

credible
adj wiarogodny, wiarygodny

credit
n 1. (approval) uznanie n (for sth za coś) to get the credit for sth/doing sth zdobyć uznanie za coś/zrobienie czegoś she got no credit for solving the problem nie doczekała się uznania za rozwiązanie tego problemu to give sb (the) credit for sth/for doing sth docenić kogoś za coś/zrobienie czegoś to take the credit for sth/for doing sth przypisywać sobie zasługi za coś/zrobienie czegoś to be a credit to sb/sth być chlubą kogoś/czegoś to do sb credit, to do credit to sb przynosić komuś zaszczyt it's to your credit that... należy ci się uznanie za to, że... to her credit, she admitted her mistake dobrze o niej świadczy, że przyznała się do błędu she has two medals to her credit może się pochwalić się dwoma medalami, ma na swoim koncie dwa medale I gave her credit for a little sense sądziłem, że ma odrobinę rozsądku he is more intelligent than he is given credit for jest bardziej inteligentny, niż się powszechnie uważa credit where credit is due, they have managed to score 20 points gwoli sprawiedliwości, udało im się zdobyć 20 punktów 2. (credence) wiara f (acceptance) uznanie n to gain credit zyskać akceptację to place credit in sth dawać wiarę czemuś 3. Comm, Fin (borrowing) kredyt m to buy sth on credit kupować coś na kredyt to live on credit żyć na kredyt to give sb credit udzielić komuś kredytu her credit is good jej wiarygodność kredytowa jest bez zarzutu 4. Fin (positive balance) saldo n dodatnie to be in credit mieć dodatnie saldo to be Ł25 in credit mieć 25 funtów po stronie "ma" 5. US Univ = zaliczenie n, punkt m credits npl Cin, TV napisy m pl (opening) czołówka f to roll the credits wyświetlić czołówkę vt 1. (attribute) to credit sb with sth przypisywać komuś coś [discovery, power, achievement] to credit sb with intelligence/honesty sądzić, że ktoś jest inteligentny/uczciwy I credited the company with more concern for its employees sądziłem, że ta firma bardziej dba o swoich pracowników 2. Fin uzna|ć, -wać [account] to credit sth to sb's account zapisać coś na dobro rachunku kogoś 3. (believe) da|ć, -wać wiarę (czemuś) [story, assertion] would you credit it! dałbyś wiarę?

credit account
n Comm, Fin rachunek m kredytowy

credit agency
n Comm, Fin agencja f badająca zdolność kredytową klienta

credit arrangements
npl Fin warunki m pl kredytu

credit balance
n Accts saldo n kredytowe or dodatnie

credit broker
n Fin makler m finansowy

credit bureau
n US Fin = credit agency

credit card
n Comm, Fin karta f kredytowa

credit control
n kontrola f kredytów

credit entry
n Accts zapis m po stronie "ma"

credit facilities
npl udogodnienia n pl kredytowe

credit freeze
n Econ zamrożenie n kredytów

credit hour
n US Univ punktowana godzina f zajęć

credit limit
n Fin limit m kredytu

credit line
n 1. Cin, TV wzmianka f (w napisach) 2. Fin linia f kredytowa

credit money
n pieniądz m kredytowy

credit note
n Comm nota f kredytowa

credit rating
n Fin zdolność f kredytowa

credit reference agency
n agencja f badająca zdolność kredytową klienta

credit sale
n Comm sprzedaż f na kredyt

credit side
n 1. Accts strona f "ma" 2. fig dobra strona f on the credit side... pozytywne jest to, że...

credit squeeze
n Econ = credit freeze

credit standing
n Fin sytuacja f kredytowa, wypłacalność f

credit status
n = credit standing

credit terms
npl Comm, Fin warunki m pl kredytu

credit transfer
n Fin przelew m środków

credit union
n Fin spółdzielcza kasa f pożyczkowa

creditable
adj 1. (of good standard) godziwy, przyzwoity 2. (deserving praise) [action, reason] godny uznania, chwalebny [place] zaszczytny

creditably
adv godziwie, jak się należy

creditor
n Comm, Fin wierzyciel m, -ka f

creditworthiness
n Fin zdolność f kredytowa

creditworthy
adj Fin mający zdolność kredytową

credo
n 1. Relig the Credo wyznanie n wiary, kredo n 2. fig kredo n

credulity
n łatwowierność f her story strained or stretched my credulity to the limit przy najlepszych chęciach trudno mi było uwierzyć w jej historię

credulous
adj łatwowierny, naiwny

credulously
adv łatwowiernie, naiwnie

creed
n 1. (religious persuasion) wyznanie n 2. (opinions) kredo n political creed polityczne kredo people of all creeds ludzie reprezentujący różne pglądy 3. Relig (prayer) the Creed wyznanie n wiary, kredo n

creek
n 1. GB (inlet) zatoka f, zatoczka f 2. US, Austral (stream) strumień m, strumyk m to be up the creek (without a paddle) znaleźć się w tarapatach or w sytuacji nie do pozazdroszczenia to be up shit creek vulg wdepnąć w gówno vinfml

creel
n kosz m (na ryby, do łowienia homarów)

creep
n GB, infml 1. (flatterer) wazeliniarz m, wazelina m/f 2. (repellent person) kreatura f, menda m/f he's a creep to menda vi (pt, pp crept) 1. (move furtively) skradać się to creep in zakraść się or wejść chyłkiem to creep out wymknąć się chyłkiem to creep behind zakraść się od tyłu to creep under wpełznąć or wczołgać się (pod coś) 2. fig a threatening tone has crept into his voice fig w jego głosie zaczęła pobrzmiewać groźna nuta a blush crept over her face rumieniec wystąpił jej na twarzy 3. (move slowly) to creep forward or along [vehicle] wlec się the water crept higher poziom wody podnosił się wolno 4. (develop little by little) [inflation, prices] rosnąć powoli 5. [insect] pełz|nąć, -ać [cat] skradać się 6. [plant] (horizontally) płożyć się (climb) piąć się (w górę) 7. GB infml fig podlizywać się (to sb komuś) creep in [wrong note, error, bitterness] wkra|ść, -dać się creep over: creep over [sb] [feeling] ogarn|ąć, -iać creep through: creep through [sb] [chill] ogar|nąć, -niać creep through [sth] przed|rzeć, -zierać się przez (coś) [bushes] creep up: creep up [inflation, debt, unemployment] rosnąć stopniowo to creep up on sb podkraść się do kogoś niepostrzeżenie fig zaskoczyć kogoś to give sb the creeps przyprawiać kogoś o gęsią skórkę

creeper
n 1. (in jungle) liana f 2. (creeping plant) (horizontally) roślina f płożąca (climbing plant) pnącze n 3. US Aut (wheeled frame) (also floor creeper) leżanka f monterska 4. infml but m na miękkiej podeszwie creepers npl 1. US (babysuit) pajacyk m 2. (for climbing) raki plt, słupołazy plt

creeping
adj 1. [inflation] pełzający [change, menace] postępujący 2. [plant] (horizontally) płożący się (climbing) pnący [animal] pełzający

creeping buttercup
n jaskier m płożący

creepy
adj infml 1. [film, feeling, experience] przyprawiający o gęsią skórkę 2. [person] odrażający

creepy-crawly
n infml robal m infml

cremate
vt podda|ć, -wać kremacji

cremation
n kremacja f

crematorium
n GB (pl -oria, -oriums) (building) krematorium n (oven) piec m krematoryjny

crematory
n US = crematorium adj krematoryjny

creme de la creme
n the creme de la creme śmietanka fig fig

crenellated
adj zwieńczony blankami

crenellation
n Arch blanki f pl, krenelaż m

creosote
n kreozot m vt pociągnąć or zaimpregnować kreozotem [wood, fence]

crepe
n 1. Tex (wool, silk) krepa f 2. (armband) opaska f żałobna, krepa f 3. (for shoes) (also crepe rubber) krepa f 4. Culin cienki naleśnik m modif crepe dress sukienka z krepy crepe sole podeszwa z krepy n 1. Tex (wool, silk) krepa f 2. (armband) opaska f żałobna, krepa f 3. (for shoes) (also crepe rubber) krepa f 4. Culin cienki naleśnik m modif crepe dress sukienka z krepy crepe sole podeszwa z krepy

crepe bandage
n bandaż m

crepe de Chine
n Tex krepdeszyn m

crepe paper
n krepina f

crepehanger
n US czarnowidz m

crept
pt, pp creep

crepuscular
adj zmierzchowy

crescendo
n (pl crescendos) 1. Mus crescendo n inv 2. fig (climax) to reach a crescendo [campaign, protest] osiągnąć apogeum [noise, violence] osiągnąć szczytowe natężenie adj, adv Mus crescendo vi Mus grać crescendo

crescent
n 1. (shape) półksiężyc m Relig the Crescent Półksiężyc m 2. (street) ulica f w kształcie półkola

crescent moon
n sierp m księżyca

cress
n Bot, Culin rzeżucha f

crest
n 1. Zool (of skin) grzebień m (of feathers) czub(ek) m 2. (of wave) grzebień m, grzbiet m (of mountain) grań f 3. (of helmet) grzebień m 4. (headdress) kita f, czub m 5. Herald (coat of arms) herb m (above coat of arms) korona f, tiara f 6. Anat (on bone) grzebień m, wyrostek m grzebieniasty vt 1. wspi|ąć, -nać się na (coś) [hill] wzn|ieść, -osić się na (coś) [wave] 2. (crown) zwieńcz|yć, -ać vi US osiąg|nąć, -ać maksymalny poziom crested pp adj 1. [wave] grzywiasty [bird, lizard] grzebieniasty (with tuft of hair, feathers) czubaty 2. [stationery] ozdobiony herbem to be on the crest of a wave fig przeżywać dobry okres

crestfallen
adj zawiedziony, przybity

cretaceous
adj Geol [rock] kredowy the Cretaceous period kreda

cretin
n 1. infml pej kretyn m, -ka f 2. Med dat kretyn m, -ka f

cretinism
n Med matołectwo n, kretynizm m

cretinous
adj kretyński

cretonne
n kreton m

crevasse
n szczelina f lodowa

crevice
n szczelina f, pęknięcie n

crew
1. n 1. Aviat, Naut załoga f 2. (in rowing) osada f 3. Cin, Radio, TV ekipa f 4. infml pej or hum (gang) banda f, zgraja f vt Naut być członkiem załogi (czegoś) [boat] vi Naut to crew for sb płynąć z kimś jako załogant 2. pt crow

crew neck
n wycięcie n pod szyją

crew neck sweater
n sweter m pod szyję

crewcut
n fryzura f na jeża jeżyk m infml

crewel work
n haft m na kanwie

crewman
n (pl -men) członek m załogi, załogant m

crib
n 1. (child's bed) łóżeczko n dziecinne 2. (Nativity scene) szopka f, żłóbek m 3. Agric (manger) żłób m 4. (plagiarism) plagiat m 5. Sch, Univ (illicit aid) ściągawka f, ściąga f infml (book) bryk m 6. = cribbage vt (prp, pt, pp -bb-) odpis|ać, -ywać ściąg|nąć, -ać infml vi (prp, pt, pp -bb-) Sch, Univ ściągać infml (from sb/sth od kogoś/z czegoś)

crib death
n US Med = cot death

cribbage
n gra w karty dla dwóch osób

crick
n bolesny kurcz m to have or get a crick in one's back/neck odczuć nagły ból w karku/szyi vt he cricked his back/neck coś strzyknęło mu w krzyżu/karku

cricket
1. n Zool świerszcz m 2. n Sport krykiet m modif [bat, ball] do krykieta [grounds, match] krykietowy cricket match mecz krykieta it's just not cricket dat or hum tak się nie robi, to nieuczciwe

cricketer
n gracz m w krykieta, krykiecista m

crikey
excl dat infml o rety! infml

crime
n 1. (minor offence) przestępstwo n (serious offence) zbrodnia f the crime of murder/theft morderstwo/kradzież a crime of violence akt przemocy to commit a crime popełnić przestępstwo/zbrodnię crime against humanity zbrodnia przeciwko ludzkości crimes against property przestępstwa przeciwko mieniu 2. (criminal activity) przestępczość f drug crime nielegalny obrót środkami odurzającymi car crime kradzież samochodów computer crime przestępczość komputerowa crime doesn't pay zbrodnia nie popłaca 3. fig (immoral act) zbrodnia f fig it's a crime to waste such talent to zbrodnia marnować taki talent modif [fiction, novel] kryminalny crime rate wskaźnik przestępczości crime wave fala przestępczości

crime buster
n infml = crime fighter

crime busting
adj infml = crime fighting

crime correspondent
n dziennikarz m zajmujący się sprawami kryminalnymi

crime desk
n wydział m spraw kryminalnych

crime fighter
n (police officer) policjant m zajmujący się zwalczaniem przestępczości

crime fighting
adj [body, detective] zajmujący się zwalczaniem przestępczości

crime figures
npl statystyka f przestępczości

crime of passion
n zbrodnia f w afekcie

crime prevention
n zapobieganie n przestępczości modif crime prevention campaign/effort kampania/działania w celu zapobiegania przestępczości

crime prevention officer
n policjant m zajmujący się zapobieganiem przestępczości

crime squad
n brygada f do walki z przestępczością

crime writer
n autor m, -ka f powieści kryminalnych

criminal
n przestęp|ca m, -czyni f adj 1. [activity, organization] przestępczy criminal history przeszłość kryminalna the criminal element in society elementy przestępcze w społeczeństwie, margines przestępczy 2. fig (shameful) karygodny

criminal act
n czyn m przestępczy

criminal assault
n napaść f czynna

criminal bankruptcy
n bankructwo n w wyniku kary sądowej

criminal bankruptcy order
n orzeczenie n bankructwa w wyniku kary sądowej

criminal case
n sprawa f karna

criminal charges
npl zarzuty m pl, oskarżenia n pl to press/drop criminal charges against sb wysunąć/wycofać oskarżenie przeciwko komuś to face criminal charges zostać postawionym w stan oskarżenia

criminal code
n kodeks m karny

criminal conspiracy
n zmowa f przestępcza

criminal conversation
n cudzołóstwo n

criminal conviction
n skazanie n

criminal court
n sąd m karny

criminal damage
n poważne szkody f pl

criminal injuries compensation
n GB zadośćuczynienie n za szkody

criminal inquiry
n dochodzenie n, śledztwo n (w sprawie karnej)

criminal intent
n zamiar m przestępczy

criminal investigation
n = criminal inquiry

criminal justice
n sądownictwo n karne

criminal justice system
n system m sądownictwa karnego

criminal law
n prawo n karne

criminal lawyer
n adwokat m, -ka f (w sprawach karnych)

criminal liability
n odpowiedzialność f karna

criminal libel
n oszczerstwo n, zniesławienie n

criminal negligence
n zaniedbanie n karane sądownie

criminal offence
n przestępstwo n karne

criminal procedure
n procedura f karna, postępowanie n karne

criminal proceedings
n postępowanie n karne

criminal record
n karalność f uprzednia to have a criminal record być karanym sądownie, mieć kryminalną przeszłość

criminality
n przestępczość f

criminalization
n kryminalizacja n, uznanie n za niezgodne z prawem

criminalize
vt uznać za niezgodne z prawem

criminally
adv 1. Jur a criminally motivated act czyn z zamiarem przestępczym a criminally motivated minority margines przestępczy to be criminally negligent być winnym karygodnego zaniedbania 2. fig (shamefully) [behave, act] karygodnie

criminologist
n kryminolog m

criminology
n kryminologia f

crimp
vt 1. karbować [hair] 2. przymarszczyć [fabric] po|karbować brzegi (czegoś) [pastry] to put a crimp in sth US infml przeszkadzać w czymś

crimson
n szkarłat m adj szkarłatny, pąsowy to go or blush crimson s|pąsowieć liter

cringe
vi 1. (physically) s|kulić się 2. (in embarrassment) po|czuć zażenowanie to make sb cringe zażenować kogoś 3. (in disgust) wzdryg|nąć, -ać się I cringe at the thought of it wzdrygam się na samą myśl o tym it makes me cringe obrzydzenie mnie bierze 4. (grovel) to cringe before sb płaszczyć się przed kimś cringing pp adj [smile, act] służalczy, uniżony

cringe-making
adj [speech, comment] żenujący, wprawiający w zażenowanie

crinkle
n (in skirt) fałda f (in fabric, paper, skin) zmarszczka f vt z|marszczyć, przymarszczyć [fabric, paper] z|mrużyć [eyes] vi [skin, leaf, paper] z|marszczyć się [eyes] z|mrużyć się

crinkle-cut
adj [chips] karbowany

crinkly
adj [hair] w drobne loczki [material, paper] marszczony [face] pokryty zmarszczkami

crinoline
n krynolina f

cripple
n 1. offensive (lame) kaleka m/f 2. (inadequate) emotional cripple osoba z zahamowaniami emocjonalnymi social cripple osoba nieśmiała w towarzystwie dzikus infml vt 1. (physically) o|kaleczyć, u|czynić (kogoś) kaleką to be crippled for life zostać kaleką na całe życie 2. fig (emotionally) s|powodować uraz psychiczny u (kogoś), okaleczyć psychicznie (make inactive, inefficient) s|paraliżować [country, industry, economy] unieruch|omić, -amiać [vehicle, engine] [debt, burden] przygni|eść, -atać [person, group, company]

crippled
adj 1. (physically) [person, animal] okaleczony, kaleki he's crippled with arthritis artretyzm odebrał mu sprawność fizyczną 2. fig [person] (by debt) obarczony (by emotion) okaleczony, dotknięty [country, economy] sparaliżowany (by sth czymś) [vehicle] niesprawny, unieruchomiony [ship] uszkodzony

crippling
adj 1. [disease] wyniszczający 2. fig [taxes] rujnujący [debt, burden] przygniatający [emotion, inability, strike, effect] paraliżujący, obezwładniający

crisis
n (pl -ses) kryzys m cabinet crisis kryzys gabinetowy domestic crisis Pol kryzys wewnętrzny housing crisis kryzys mieszkaniowy energy crisis kryzys energetyczny the Gulf crisis kryzys w Zatoce Perskiej midlife crisis kryzys wieku średniego crisis of confidence kryzys zaufania crisis over the budget kryzys w związku z budżetem to be in crisis przeżywać kryzys to reach a crisis znaleźć się w sytuacji kryzysowej to be at/to reach crisis point być w punkcie krytycznym/osiągnąć punkt krytyczny to be at crisis level [stocks] znajdować się na poziomie krytycznym she's good in a crisis ona sprawdza się w sytuacjach kryzysowych

crisis center
GB zob. crisis centre

crisis centre
US n 1. (after disaster) sztab n antykryzysowy 2. (for alcoholics) poradnia f dla osób z problemem alkoholowym (for battered wives, children) poradnia f dla ofiar przemocy w rodzinie

crisis intervention
n Sociol, Admin doraźne działania n pl interwencyjne

crisis management
n Pol działania n pl podejmowane w celu rozwiązania kryzysu

crisp
n GB (also potato crisp) czips m, chips m smoky bacon crisps czipsy bekonowe adj 1. (brittle) [biscuit, fruit, vegetable] kruchy [bacon, roll] chrupiący 2. [fabric, garment] świeżo wyprasowany [banknote, paper] szeleszczący [snow] skrzypiący 3. (cold) [air, morning] rześki 4. fig (concise) [order, words] krótki [manner] rzeczowy [design, musical performance] czysty crisp up: crisp up wys|chnąć, -ychać crisp up [sth], crisp [sth] up (make crisp) podpie|c, -kać to be burnt to a crisp infml być spalonym na wiór

crispbread
n GB pieczywo n chrupkie

crisper
n US (in a refrigerator) pojemnik m na owoce i warzywa

crisply
adv 1. a crisply ironed shirt świeżo wyprasowana koszula 2. [reply, speak] lakonicznie, rzeczowo 3. [design] elegancko

crispness
n 1. (of biscuits, cakes, vegetables) kruchość f (of bread) chrupkość f 2. (of ironed fabric, garment) świeżość f 3. (of weather, air) rześkość f 4. (of design) wyrazistość f 5. (of speech) rzeczowość f

crispy
adj chrupiący, kruchy

crisscross
n (of streets) siatka f, sieć f adj [arrangement, design] kratkowany [lines] krzyżujący się adv the streets run crisscross ulice krzyżują się ze sobą vt przeci|ąć, -nać (wzdłuż i wszerz) vi [lines, streets] przeci|ąć, -nać się

crit
n GB infml opracowanie n krytyczne

criteria
npl criterion

criterion
n (pl -ia) kryterium n (for sth czegoś) to meet a criterion spełniać kryterium

critic
n krytyk m

critical
adj 1. (crucial) [stage] decydujący [moment, point] krytyczny to be critical to sth mieć decydujące znaczenie dla czegoś [future, success] 2. (acute) [condition] krytyczny to be on the critical list być w stanie krytycznym 3. (disapproving) krytyczny (of sb/sth wobec or w stosunku do kogoś/czegoś) 4. (analytical) [approach, study, theory] krytyczny 5. (of reviewers) the film was a critical success film zyskał uznanie krytyków 6. (discriminating) [reader, viewer] krytyczny to take a critical look at sth patrzeć na coś krytycznym okiem 7. Nucl, Phys krytyczny

critical mass
n Nucl masa f krytyczna

critical path
n Econ ścieżka f krytyczna

critical path analysis
n Econ opracowanie n ścieżki krytycznej

critically
adv 1. (using judgment) [evaluate, examine] krytycznie 2. (with disapproval) [view, speak] krytycznie 3. (seriously) [ill, injured] poważnie critically important o decydującym znaczeniu

criticism
n 1. (remark, evaluation) krytyczna ocena f or uwaga f 2. (study) studium n krytyczne (of sth czegoś) 3. (analysis) krytyka f literary criticism krytyka literacka

criticize
vt 1. (find fault with) s|krytykować to criticize sb for sth/doing sth skrytykować kogoś za coś/zrobienie czegoś 2. (analyse) podda|ć, -wać krytycznej ocenie [performance]

critique
n opracowanie n krytyczne vt US (analyse) przeprowadz|ić, -ać analizę krytytczną (czegoś)

critter
n US infml (animal) stworzenie n (person) istota f

croak
n (of frog) rechot m (of crow) krakanie n (of person) chrapliwy głos n vt wy|chrypieć to croak a reply wychrypieć w odpowiedzi vi 1. [frog] za|rechotać [person] chrypieć, mówić chrapliwym głosem 2. vinfml (die) wykitować infml

croaker
n US infml gderacz m, panikarz m defetysta m liter

crochet
n (art) szydełkowanie n (work) robótka f szydełkowa vt z|robić szydełkiem, szydełkować [sweater, scarf] a crocheted shawl szydełkowy szal vi szydełkować

crochet hook
n szydełko n

crock
n 1. infml (car) grat m, gruchot m infml (person) próchno n, ramol m infml 2. dat (pot) garnek m gliniany 3. (shard) skorupa f czerep m liter 4. US vinfml a crock (of shit) pieprzone bzdury vinfml crocks npl gliniane naczynia n pl

crocked
adj US infml ululany, urżnięty infml

crockery
n naczynia n pl stołowe

crocodile
n 1. (animal) krokodyl m (leather) krokodylowa skóra f, krokodyl m 2. GB (line) sznur m (samochodów, dzieci idących parami) modif [eggs] krokodyli [bag, shoes] z krokodylowej skóry crocodile clip zacisk szczękowy krokodylek infml to shed crocodile tears płakać krokodylimi łzami, wylewać krokodyle łzy

crocus
n (pl -uses, croci) krokus m

croft
n zagroda f

crofter
n zagrodnik m

croissant
n rogalik m francuski, croissant m

cromlech
n kromlech m

crone
n pej starucha f wiedźma f infml pej

crony
n kumpel m, koleś m infml

cronyism
n Pol kumoterstwo n

crook
n 1. infml (rogue) oszust m, -ka f 2. (of road, river) zakręt m (of arm) zgięcie n łokciowe to hold sth in the crook of one's arm trzymać coś na ręku 3. (shepherd's) zakrzywiony kij m pastuszy (bishop's) pastorał m 4. Mus (of horn) krąglik m adj Austral infml [person] chory [food, drink] podły vt zgi|ąć, -nać [arm, finger] she's only got to crook her little finger for him to come running wystarczy, że ona tylko kiwnie palcem, a on już biegnie by hook or by crook takim czy innym sposobem pej nie przebierając w środkach

crooked
adj 1. (with a bend) [path] kręty [line] zakrzywiony [back, person] przygięty, zgarbiony [stick, finger] zakrzywiony [teeth] krzywy a crooked smile fig krzywy uśmiech 2. (off-centre) przekrzywiony [house] pochylony 3. infml (dishonest) nieuczciwy szemrany infml adv [build] krzywo

crookedly
adv krzywo

croon
vt za|nucić [song, lullaby] vi nucić, śpiewać półgłosem

crooner
n piosenkarz m (w stylu sweet)

crop
n 1. (type of produce) uprawa f export crop uprawa eksportowa cereal crops uprawy zbożowe 2. (growing in field) uprawa f, uprawy f pl without rain the crops will fail bez deszczu uprawy zmarnieją 3. (harvest) (of fruit, vegetables) plon m, zbiór m, zbiory m pl bumper crop rekordowy plon or zbiór second crop of carrots drugi zbiór marchwi 4. fig (collection of prizes, medals) kolekcja m (of people) grupa f (of novels, films, publications) dorobek m produkcja f this year's crop of graduates tegoroczni absolwenci they are the cream of the crop stanowią czołówkę 5. fig hum (of weeds) gąszcz m (of spots) masa f a crop of blond hair gęste jasne włosy 6. (short haircut) krótka fryzura f 7. (of bird) wole n 8. (also riding crop) szpicruta f vt (prp, pt, pp -pp-) 1. (cut short) obci|ąć, -nać, przyci|ąć, -nać (krótko) [hair, tail, ears] 2. [animal] skub|nąć, -ać [grass] 3. Phot przyci|ąć, -nać [photograph] 4. (harvest) z|ebrać, -bierać [vegetables, fruit, cereals] z|żąć [wheat, corn] 5. (grow produce on) uprawiać [land] 6. (grow) uprawiać [vegetables, cereal] vi (prp, pt, pp -pp-) [produce, plant] da|ć, -wać plony [land] u|rodzić, dawać plony to crop heavily dawać obfite plony this variety crops early/late ta odmiana daje wczesne/późne plony crop out [rock] wystawać crop up [matter, person, name, problem, opportunity] pojawi|ć, -ać się if anything crops up, phone me jeśli coś wyskoczy, zadzwoń do mnie infml if the chance ever crops up, take it jeśli pojawi się taka szansa, nie zmarnuj jej she's always cropping up in the papers jej nazwisko stale pojawia się w gazetach

crop circle
n (also corn crop circle) krąg m zbożowy

crop duster
n = crop sprayer

crop dusting
n = crop spraying

crop rotation
n płodozmian m

crop spray
n pestycyd m

crop sprayer
n opryskiwacz m (plane) samolot m do opryskiwania pól

crop spraying
n opryskiwanie n, opylanie n

crop top
n Fashn krótka bluzeczka f do talii

crop-spraying helicopter
n helikopter m do opryskiwania pól

cropland
n ziemia f uprawna

cropped
adj 1. [hair] krótko przycięty or ostrzyżony [grass, lawn] strzyżony 2. Fashn [jacket, top] krótki, kusy 3. [photograph] obcięty

cropper
n odmiana f uprawna an early/late cropper odmiana dająca wczesne/późne plony to come a cropper GB infml (fall badly) wywinąć orła infml (fail disastrously) przepaść, polec, dać plamę fig infml

croquet
Games n krokiet m modif [ball, mallet] krokietowy croquet match partia krokieta

croquette
n Culin krokiet m potato croquettes, croquette potatoes krokiety ziemniaczane

crosier
n (also crozier) pastorał m

cross
n 1. (shape) krzyż m (small) krzyżyk m to put a cross against sth postawić krzyżyk przy czymś [name, item] 'put a cross in the box' "postaw krzyżyk w kratce" to sign with a cross podpisywać się krzyżykami 2. Relig krzyż m the Cross Krzyż m Święty St Andrew's Cross Krzyż św. Andrzeja to make the sign of the cross uczynić znak krzyża 3. (hardship) udręka f, brzemię n krzyż m fig we all have our crosses to bear każdy ma or dźwiga swój krzyż 4. (decoration) krzyż m Air Force Cross GB Krzyż Sił Powietrznych 5. Biol (hybrid) krzyżówka f fig skrzyżowanie n a mule is a cross between a horse and a donkey muł to krzyżówka konia z osłem this play is a cross between a tragedy and a farce ta sztuka to skrzyżowanie tragedii z farsą 6. Sewing skos m, ukos m to cut fabric on the cross przeciąć tkaninę po ukosie or po skosie 7. Sport (in football) centra f, dośrodkowanie n (in boxing) kontra f right/left cross kontra z prawej/lewej ręki adj 1. (angry) rozgniewany, zagniewany to be cross with sb być na kogoś złym mummy will be cross with you mamusia będzie się na ciebie gniewać to get cross with sb rozgniewać or rozzłościć się na kogoś to be cross about or at sth być złym z powodu czegoś to make sb cross rozgniewać or rozzłościć kogoś we've never had a cross word (in twenty years) nigdy się ze sobą nie pokłóciliśmy (od dwudziestu lat) I've never had a cross word from him nigdy nie usłyszałem od niego złego słowa 2. (transverse) [timber] poprzeczny 3. (contrary) [wind, wave] boczny vt 1. (go across) (on foot) przekr|oczyć, -aczać [border, line, threshold, limit] prze|jść, -chodzić przez (coś) [road, street, river] (in vehicle, on horse) przeje|chać, -żdżać przez (coś) [country, desert] (by boat) prze|płynąć przez (coś), przeprawi|ć, -ać się przez (coś) [channel, river, sea] (by air) prze|lecieć, -latywać nad (czymś) [ocean, mountains] [path, railway line, river] przeci|ąć, -nać [garden, country, desert, route] [bridge] być przerzuconym przez (coś) or nad (czymś) [river, precipice] it crossed his mind that... przyszło mu na myśl, że... a brief smile crossed her lips lekki uśmiech przemknął or przebiegł po jej wargach to cross the class/race divide wznieść się ponad podziały klasowe/rasowe the programme crosses the bounds of decency program przekracza granice przyzwoitości 2. (meet) [road, path, railway line] s|krzyżować się z (czymś) [road, path, railway line] przeci|ąć, -nać [road, line, river] to cross each other krzyżować się or przecinać się nawzajem 3. (place in shape of a cross) położyć, kłaść na krzyż, s|krzyżować [spoons, knives, ropes] to cross one's legs/arms skrzyżować nogi/ręce she sat with one knee crossed over the other siedziała z nogą założoną na nogę 4. Biol s|krzyżować [plants, animals, species] to cross sth and or with sth skrzyżować coś z czymś 5. (oppose) przeciwstawi|ć, -ać się (komuś), sprzeciwi|ć, -ać się (komuś) [person] po|krzyżować [plan] when crossed, he gets very angry jest bardzo zły, kiedy mu się sprzeciwić to be crossed in love doznać zawodu miłosnego he has been crossed in love spotkał go zawód miłosny 6. (draw line across) to cross a cheque zakreśl|ić, -ać or za|krosować czek crossed cheque GB czek zakreślony or krosowany 7. (mark to indicate) [teacher] zaznacz|yć, -ać krzyżykiem [answer] to cross a box postawić krzyżyk w kratce 8. Sport (football) dośrodkow|ać, -ywać [ball] vi 1. (also cross over) (go across) (on foot) prze|jść, -chodzić (na drugą stronę) (in vehicle, on horse) przeje|chać, -żdżać (na drugą stronę) (by boat) przeprawi|ć, -ać się, przepły|nąć, -wać (na drugą stronę) to cross into Italy przekroczyć granicę włoską 2. (meet) [roads, lines, beams] s|krzyżować się, przeci|ąć, -inać się [cars, trains] mi|nąć, -jać się [letters] rozmi|nąć, -jać się their paths have crossed several times fig ich drogi kilkakrotnie się spotkały or zeszły 3. (lie in shape of cross) [straps, ropes, beams, bars] krzyżować się vr to cross oneself Relig prze|żegnać się crossed pp adj Telcom crossed line zakłócenia or przebicia na linii I've got a crossed line włączyłem się do cudzej rozmowy cross out: cross out [sth], cross [sth] out skreśl|ić, -ać, wykreśl|ić, -ać [line, sentence, paragraph] cross off: cross off [sb/sth], cross [sb/sth] off skreśl|ić, -ać, wykreśl|ić, -ać [name, thing, person] to cross sb/sb's name off a list skreślić kogoś/nazwisko kogoś z listy cross over 1. (go across) = cross IV 1 2. (change allegiance) prze|jść, -chodzić na drugą stronę fig to cross over to the Opposition przejść na stronę opozycji 3. (be placed across) [straps] s|krzyżować się cross through: cross [sth] through przekreśl|ić, -ać, skreśl|ić, -ać [word, phrase, line] we seem to have got our wires or lines crossed chyba się nie rozumiemy X and Y have got their wires or lines crossed X i Y nie mogą się ze sobą dogadać

cross action
n Jur powództwo n wzajemne

cross hairs
npl krzyż m or siatka f nitek

cross-Channel
adj cross-Channel ferry prom m (kursujący) przez Kanał La Manche

cross-bench
n GB Pol (in Parliament) ława f dla posłów niezależnych

cross-bencher
n poseł m niezależny

cross-border
adj [trade] (przy)graniczny

cross-check
/'krstek, US 'krs-/ n weryfikacja f /'krs'tek, US 'krs-/ vt sprawdz|ić, -ać ponownie, z|weryfikować [information, calculation] vi przeprowadz|ić, -ać weryfikację

cross-compiler
n Comput kompilator m skrośny

cross-correlation
n Stat korelacja f krzyżowa

cross-country
n Sport (in running) bieg m przełajowy, kros m (in skiing) bieg m narciarski adj 1. Sport [race, championships, event] przełajowy, krosowy cross-country skiing narciarstwo biegowe 2. (across fields) [route, walk, hike] prowadzący przez tereny wiejskie 3. (across a country) [railway, road, route] przecinający kraj adv [run, walk, cycle] na przełaj

cross-court
adj Sport [shot, volley] po przekątnej kortu, po crossie

cross-cultural
adj międzykulturowy

cross-curricular
adj wielokierunkowy

cross-disciplinary
adj Sch, Univ [course, syllabus] interdyscyplinarny

cross-dress
vi [man] ub|rać, -ierać się jak kobieta [woman] ub|rać, -ierać się jak mężczyzna

cross-dresser
n transwestyt|a m, -ka f

cross-dressing
n transwestytyzm m

cross-examination
n 1. Jur pytania n pl strony przeciwnej 2. fig krzyżowy ogień m pytań I was subjected to cross-examination wzięto mnie w krzyżowy ogień pytań

cross-examine
vt 1. Jur zadawać pytania świadkowi strony przeciwnej 2. fig wziąć, brać w krzyżowy ogień pytań fig

cross-eye
n Med zez m

cross-eyed
adj zezowaty she's cross-eyed ma zeza, jest zezowata this photograph makes him look cross-eyed na tym zdjęciu wygląda, jakby miał zeza

cross-fertilization
n 1. Bot krzyżowanie n, hybrydyzacja f 2. fig twórcza wymiana f doświadczeń or myśli

cross-fertilize
vt 1. Bot s|krzyżować, hybrydyzować 2. fig (help, promote) pobudzać, stymulować [development, studies] vi Bot s|krzyżować się

cross-grained
adj 1. [timber] czeczotowaty, nierówno usłojony 2. [person] zrzędny, zrzędliwy [horse] narowisty

cross-index
vt opat|rzyć, -rywać odsyłaczem [item]

cross-legged
adj [person] siedzący po turecku [position] po turecku adv [sit] po turecku

cross-party
adj Pol [amendment, initiative] popierany przez kilka partii [group] ponadpartyjny [support] ponad podziałami partyjnymi

cross-pollinate
Bot vt zapyl|ić, -ać krzyżowo [flower] vi zapyl|ić, -ać się krzyżowo

cross-pollination
n obcopylność f, zapylenie n krzyżowe

cross-purposes
npl we are at cross-purposes (with each other) (misunderstanding) nie rozumiemy się (disagreement) nie możemy dojść (ze sobą) do porozumienia to talk at cross-purposes mówić o dwóch różnych sprawach the teams had been working at cross-purposes zespoły działały w sposób nieskoordynowany

cross-question
vt wziąć, brać (kogoś) w krzyżowy ogień pytań

cross-refer
vt od|esłać, -syłać (to sth do czegoś) odn|ieść, -osić (to sth do czegoś)

cross-reference
n odnośnik m, odsyłacz m (to sth do czegoś) vt zaopat|rzyć, -rywać w odnośniki [book, dictionary] opat|rzyć, -rywać odnośnikiem [entry, item]

cross-section
n 1. przekrój m poprzeczny in cross-section w przekroju 2. fig (selection) grupa f reprezentatywna przekrój m fig

cross-shaped
adj w kształcie krzyża

cross-stitch
n ścieg m krzyżykowy, krzyżyki m pl cross-stitch embroidery haft krzyżykowy or krzyżykami vt wyszy|ć, -wać krzyżykami

cross-town
adj US [line, bus, road] przecinający miasto

crossbar
n 1. Sport poprzeczka f 2. (in bicycle) rura f górna ramy

crossbeam
n Constr poprzecznica f, trawers m

crossbill
n Zool krzyżodziób m

crossbones
npl skull

crossbow
n kusza f

crossbred
n mieszaniec m, hybryd m, hybryda f adj hybrydowy

crossbreed
n (animal) mieszaniec m, hybryd m, hybryda f (person) offensive mieszaniec m offensive vt (pt, pp -bred) s|krzyżować, hybrydyzować [animal, plant] to crossbreed sth with sth krzyżować coś z czymś vi (pt, pp -bred) s|krzyżować się (with sth z czymś)

crossbreeding
n krzyżowanie n, hybrydyzacja f

crosscurrent
n 1. (at sea) przeciwprąd m 2. fig prąd m przeciwny, tendencja f przeciwna (of sth wobec or względem czegoś)

crosscut
n Tech przecięcie n adj [plank, wire] przecięty na ukos or poprzecznie [tool] tnący na ukos or poprzecznie

crosscut chisel
n wycinak m, punktak m

crosscut file
n pilnik m o nacięciu krzyżowym

crosscut saw
n piła f poprzeczna, poprzecznica f

crosse
n rakieta f do gry w lacrosse

crossfire
n 1. Mil krzyżowy ogień m to run into or get caught in the crossfire dostać się w krzyżowy ogień 2. fig to be or get caught in the crossfire znaleźć się pod presją to get caught in the crossfire of questions dostać się w krzyżowy ogień pytań to get caught in the crossfire of criticism znaleźć się pod obstrzałem krytyki

crosshatch
vt za|kreskować, szrafować

crosshatching
n kreskowanie n, szrafowanie n

crossing
n 1. (journey) (over lake, sea, across mountains, desert, river) przeprawa f (by air) przelot m (over border) przekroczenie n granicy did you have a good crossing? czy miałeś dobrą podróż (przez kanał La Manche)? 2. (for pedestrians) przejście n dla pieszych 3. Rail (junction) przejazd m (of roads) skrzyżowanie n 4. (place) border crossing przejście n graniczne river crossing przeprawa f 5. Biol krzyżowanie n, hybrydyzacja f

crossing-out
n (pl crossing-outs-out) wykreślenie n, skreślenie n

crossly
adv z rozdrażnieniem, ze złością

crossmatch
vt przeprowadz|ić, -ać próbę krzyżową (czegoś) [blood type, transplant]

crossover
n 1. Rail rozjazd m 2. Mus muzyka łącząca różne style adj Fashn [straps] krzyżujący się [bodice] z ramiączkami na krzyż

crossover network
n Electron zwrotnica f

crosspatch
n infml (female) sekutnica f infml (male) złośnik m

crosspiece
n element m poprzeczny

crossply
n Aut opona f diagonalna adj [tyre] diagonalny

crossroads
n (pl crossroads) 1. skrzyżowanie n dróg, rozdroże n 2. fig (decisive situation) rozdroże n, rozstajne drogi f pl fig to be at a crossroads być na rozdrożu or na rozstajnych drogach

crosstalk
n 1. GB (repartee) pojedynek m na słowa, szermierka f słowna 2. Telcom przesłuch m Radio przenik m

crosstie
n US Rail podkład m kolejowy

crosstrees
npl Naut saling m

crosswalk
n US przejście n dla pieszych infml

crossway
n US skrzyżowanie n, rozdroże n

crosswind
n wiatr m boczny

crosswise
adj 1. (diagonal) ukośny (transverse) poprzeczny 2. (like a cross) skrzyżowany, ułożony na krzyż adv 1. (diagonally) ukośnie, na ukos (transversely) poprzecznie, w poprzek 2. (like a cross) na krzyż

crossword
n (also crossword puzzle) krzyżówka f to do a crossword rozwiązywać krzyżówkę modif [book] z krzyżówkami crossword competition konkurs dla krzyżówkowiczów

crotch
n 1. Anat krocze n 2. (in trousers) krok m too tight in the crotch zbyt ciasne w kroku

crotchet
n GB Mus ćwiartka f, ćwierćnuta f

crotchet rest
n GB Mus pauza f ćwierćnutowa

crotchety
adj [person] zrzędliwy, marudny infml

crotchless
adj crotchless panties figi bez kroku

crouch
n przysiad m, kucki plt in a crouch w kucki vi (also crouch down) [person, animal] przykuc|nąć, -ać, kucać (in order to hide) przycza|ić, -jać się (for attack) spi|ąć, -nać się, gotować się (do skoku)

croup
1. n Med krup m 2. n (of horse) zad m

croupier
n krupier m

crouton
n grzanka f

crow
1. n Zool wrona f hooded crow wrona siwa as the crow flies w linii prostej, prosto jak strzelił stone the crows! infml a niech to (licho)! infml to make sb eat crow US infml zmusić kogoś, żeby się pokajał 2. n (cock's cry) pianie n (baby's cry) gaworzenie n vi 1. (exult) piać (z zachwytu) (over or about sth nad czymś) triumfować (over sb nad kimś) 2. [baby] za|gaworzyć 3. (pt crowed, crew dat) [cock] za|piać

crow's feet
npl (on face) kurze łapki f pl

crow's nest
n Naut bocianie gniazdo n

crowbar
n łom m

crowd
n 1. (mass of people) tłum m (audience) publiczność f, widownia f a crowd of 10,000 dziesięciotysięczny tłum crowds of people tłumy ludzi to draw or attract a crowd ściągać or przyciągać tłumy a crowd gathered at the scene of the accident na miejscu wypadku zebrał się tłum we are hoping for a big crowd at the concert mamy nadzieję, że na koncert przyjdą tłumy the president waved to the crowd(s) prezydent pozdrowił tłumy we ski in Norway to avoid the crowds na narty jeździmy do Norwegii, żeby uniknąć tłumów or tłoku people came in crowds to hear him ludzie ściągnęli tłumnie, żeby go posłuchać it's not very good, but it'll pass in a crowd infml nie jest zbyt dobre, ale ujdzie w tłoku infml to follow or go or move with the crowd poddawać się woli ogółu to stand out from the crowd wyróżniać się 2. infml (group) paczka f infml 'who's coming?' - 'the usual crowd' "kto przyjdzie?" - "ci, co zawsze" the crowd from the office kumple z biura infml they're a friendly crowd to fajni ludzie infml he got in with the wrong crowd dostał się or wpadł w złe towarzystwo modif crowd behaviour/reaction zachowanie/reakcja tłumu vt 1. (fill) s|tłoczyć się na (czymś) [pavement, platform, road] tourists crowded the bars/trains bary/pociągi były pełne turystów the roads were crowded with cars drogi były zatłoczone 2. (squash) wtł|oczyć, -aczać [people, animals, cars, furniture] (into sth do środka czegoś) they have crowded a lot of information into this brochure w tej broszurze zawarto ogromną ilość informacji she crowds too much detail into her pictures umieszcza w swoich obrazach zbyt wiele szczegółów we always try to crowd as much as possible into our visits to Paris program naszego pobytu w Paryżu jest zawsze bardzo bogaty 3. (fill to excess) zastawi|ć, -ać zagrac|ić, -ać infml [room, house] (with sth czymś) przeładow|ać, -ywać [picture, design] (with sth czymś) the house was crowded with paintings w domu było mnóstwo obrazów 4. (jostle) nap|rzeć, -ierać na (kogoś) [person] osacz|yć, -ać [animal] zepchnąć, spychać [vehicle, boat] 5. infml (put pressure on) naciskać na (kogoś) fig stop crowding me! let me think! nie ponaglaj or nie popędzaj mnie! daj mi pomyśleć! vi 1. s|tłoczyć się to crowd into sth wepchnąć się do czegoś [room, lift, vehicle] to crowd onto sth wepchnąć się do czegoś [bus, train] to crowd through sth pchać się or przepychać się przez coś [door, gates] to crowd up/down the stairs tłumnie wchodzić po schodach/schodzić ze schodów to crowd (up) against sth pchać się or napierać na coś [barrier] 2. fig disturbing thoughts/memories crowded into his mind niepokojące myśli/wspomnienia cisnęły mu się do głowy crowd around, crowd round z|gromadzić się crowd around [sb/sth] ot|oczyć, -aczać, z|gromadzić się wokół (kogoś/czegoś) don't crowd around the entrance proszę nie tłoczyć się przy wejściu crowd in: crowd in [people, animals] wcis|nąć, -kać się do środka to crowd in on sb [people, animals] nap|rzeć, -ierać na kogoś fig [hills, walls] przytł|oczyć, -aczać kogoś fig fig [thoughts, memories] cisnąć się komuś do głowy crowd in [sb/sth], crowd [sb/sth] in stł|oczyć, -aczać [people, animals] up|chnąć, -ychać [furniture, words, lines, illustrations] crowd out: crowd out [sb/sth], crowd [sb/sth] out wyp|rzeć, -ierać [person, business] (of sth z czegoś) crowd together: [people, animals] stł|oczyć, -aczać się crowd together [sth], crowd [sth] together stł|oczyć, -aczać

crowd control
n panowanie n nad tłumem

crowd control barrier
n bariera f zabezpieczająca

crowd safety
n bezpieczeństwo n zgromadzeń

crowd scene
n Cin, Theat scena f zbiorowa

crowd trouble
n zajścia n pl

crowd-puller
n (event) (wielka) atrakcja f (person) gwiazda f (przyciągająca tłumy)

crowd-pulling
adj ściągający tłumy

crowded
pp adj 1. (full of people) [train, restaurant, room, shop, street, beach] zatłoczony [hospital] przepełniony [church] pełen, pełny [earth, area] (overpopulated) przeludniony it's too crowded in here tutaj jest zbyt tłoczno to be crowded with people być zatłoczonym or pełnym ludzi 2. (cluttered) [house, room] zastawiony zagracony infml (with sth czymś) [table, surface] pełny, pełen (with sth czegoś) [car park] zapełniony (with sth czymś) [display, arrangement, design] przeładowany (with sth czymś) 3. (busy) crowded day wypełniony dzień crowded schedule przeładowany plan crowded holiday wakacje z bogatym programem he has a crowded life on nie ma wolnej chwili her diary is crowded with appointments ma kalendarz wypełniony spotkaniami

crowfoot
n Bot jaskier m

crowing
n 1. (of cock) pianie n (of baby) gaworzenie n 2. (boasting) przechwałki f pl

crown
n 1. (of monarch) korona f a crown of flowers wianek a crown of thorns korona cierniowa or ciernista the Crown Korona 2. GB Jur the Crown oskarżyciel m publiczny a witness for the Crown świadek oskarżenia 3. Sport mistrzostwo n, tytuł m mistrzowski 4. (top) (of head) ciemię n (of hill) szczyt m, wierzchołek m (of road) korona f (of hat) denko n 5. (head) głowa f 6. Dent korona f 7. (of tree, flower) korona f 8. Archit (of arch, vault) klucz m, zwornik m 9. Fin korona f 10. Naut pięta f kotwicy vt 1. u|koronować [king, queen] u|dekorować, wręczyć trofeum (komuś) [champion] 2. (bring to worthy end) u|wieńczyć, u|koronować [efforts, achievements] the prize crowned her career nagroda była ukoronowaniem jej kariery her efforts were crowned by success jej starania zostały uwieńczone sukcesem to crown it all, our car broke down na domiar wszystkiego, zepsuł się nam samochód 3. (surmount) zwieńcz|yć, -ać, wieńczyć 4. infml (hit) huknąć or walnąć (kogoś) w głowę infml 5. Dent na|łożyć, -kładać koronę 6. Culin u|dekorować [cake] (with sth czymś) 7. Games (in draughts) to crown a piece zrobić damkę vr infml to crown oneself walnąć or huknąć się w głowę infml (on sth o coś)

crown cap
n kapsla f, kapsel m

crown colony
n GB Pol kolonia f koronna

crown green bowling
n GB Sport gra w kule na trawie

crown jewels
npl klejnoty m pl koronne

crown lands
npl GB Jur domeny f pl królewskie

crown prince
n następca m tronu

crown princess
n 1. (heir) następczyni f tronu 2. (wife of heir) żona f następcy tronu

crown roast
n Culin pieczone żeberka plt

crown saw
n Tech piła f walcowa

crown wheel
n 1. (in clock) koło n naciągowe 2. Mech koło n zębate tarczowe crown wheel and pinion mniejsze i większe koło w przekładni zębatej

crowned head
n koronowana głowa f

crowning
n koronacja f adj [touch] ostatni [success, moment] największy, szczytowy [irony] wyjątkowy the crowning achievement of his career szczytowe osiągnięcie jego kariery

crowning glory
n (achievement) szczytowe osiągnięcie n her crowning glory is her hair fig włosy są jej największym atutem or największą ozdobą

crozier
n = crosier

crucial
adj 1. [role, importance] decydujący, rozstrzygający (to or for sb/sth dla kogoś/czegoś) [decision, issue] zasadniczy [witness] główny it is crucial that the problem is solved immediately jest niezwykle istotne, żeby ten problem został natychmiast rozwiązany 2. GB infml (great) super infml

crucially
adv crucially important o zasadniczym znaczeniu crucially , he was there najważniejsze jest to, że on tam był

crucible
n 1. tygiel m 2. fig (severe test) ciężka próba f

crucifix
n krucyfiks m

crucifixion
n ukrzyżowanie n the Crucifixion Ukrzyżowanie

cruciform
adj w kształcie krzyża [church] zbudowany na planie krzyża

crucify
vt 1. (execute) u|krzyżować 2. infml (criticize, defeat, punish) rozprawić się z (kimś/czymś) if he found out, he'd crucify me gdyby się dowiedział, zamordowałby mnie

crud
n vinfml 1. (dirt) paskudztwo n 2. US infml (disease) zaraza f 3. US pej (contemptible person) menda f infml pej

crude
n (oil) ropa f naftowa adj 1. (rough) [tool, method] prymitywny [estimate] przybliżony 2. (unsophisticated) [person] nieokrzesany [manners, behaviour] prostacki [attempt, metaphor] nieudolny, niezdarny 3. (vulgar, rude) [laughter, joke, language, person] ordynarny 4. (raw, unprocessed) [rubber, ore] surowy [data, statistics] nieopracowany crude oil ropa naftowa crude birth rate przybliżony wskaźnik urodzeń

crudely
adv 1. (simply) [state, explain] prosto 2. (roughly) [painted, made] prymitywnie [assembled] z grubsza 3. (vulgarly) [behave, insult, leer] ordynarnie

crudeness
n = crudity

crudites
npl Culin surowe warzywa podawane przed posiłkiem

crudity
n 1. (vulgarity) grubiaństwo n, ordynarność f 2. (of method) prymitywność f 3. (of metaphor) rubaszność f

cruel
adj 1. [person, fate, treatment, joke] okrutny (to sb dla or w stosunku do kogoś) [disappointment, blow] wielki, ciężki 2. [winter, climate] ostry, srogi you have to be cruel to be kind czasem trzeba być okrutnym dla czyjegoś dobra

cruelly
adv okrutnie, z okrucieństwem

cruelty
n 1. (of person, fate, war) okrucieństwo n 2. (cruel treatment) znęcanie się n (to sb nad kimś)

cruet
n 1. GB (also cruet stand) podstawka f na przyprawy menaż m ra 2. US (small bottle) buteleczka f, flaszeczka f (na ocet lub oliwę) 3. Relig ampułka f

cruise
n 1. Naut rejs m wycieczkowy to be/to go on a cruise odbywać rejs/wyruszyć w rejs 2. Mil = cruise missile vt 1. to cruise a sea/river [ship, liner] pływać po morzu/rzece [tourist, sailor] odbywać rejs po morzu/po rzece 2. [car, driver, taxi] krążyć po (czymś) [street, city] 3. infml to cruise bars [homosexual] szukać partnera w barach vi 1. [liner, tourist] odby|ć, -wać rejs wycieczkowy to cruise along the coast/round an island odbywać rejs wzdłuż wybrzeża/wokół wyspy to cruise in the Mediterranean odbywać rejs po Morzu Śródziemnym 2. [plane] lecieć ze stałą prędkością to cruise at 10,000 m/at 500 km/h lecieć na wysokości 10 tysięcy metrów/ze stałą prędkością 500 km/godz 3. [car] jechać ze stałą prędkością to cruise at 80 km/h jechać ze stałą prędkością 80 km/godz 4. infml to cruise to victory/into first place [competitor, team, candidate] gładko zmierzać do zwycięstwa/zdobycia pierwszego miejsca to cruise through an exam śpiewająco zdać egzamin 5. [taxi, police car] wolno krążyć a cruising taxi taksówka jadąca powoli w poszukiwaniu pasażera 6. infml (in search of a sexual partner) krążyć w poszukiwaniu partnera to be cruising for a bruising US infml szukać guza

cruise control
n Aut ogranicznik m prędkości

cruise liner
n statek m wycieczkowy

cruise missile
n pocisk m samosterujący dalekiego zasięgu

cruiser
n 1. Mil krążownik m 2. (cabin cruiser) łódź f motorowa z kabiną/kabinami 3. US (police car) radiowóz m

cruiserweight
n Sport waga f do 86,2 kg

cruising range
n Aviat zasięg m na prędkości przelotowej

cruising speed
n stała prędkość f jazdy

cruising yacht
n jacht m morski wycieczkowy

cruller
n US = pączek m (w kształcie obwarzanka), racuszek m

crumb
n 1. (of bread, cake, biscuit) okruch m, okruszyna f 2. (tiny amount) odrobina f a crumb of conversation strzęp rozmowy a crumb of hope odrobina nadziei 3. infml pej (person) gnojek m infml pej 4. (also crumb rubber) granulowane odpady m pl gumowe

crumble
n GB apple crumble = szarlotka f z kruszonką vt (also crumble up) po|kruszyć [bread, cheese] rozkrusz|yć, -ać, rozdr|obnić, -abniać [soil] vi 1. [bread, cliff] rozkrusz|yć, -ać się, kruszyć się [plaster] po|pękać, kruszyć się [building] popa|ść, -dać w ruinę 2. fig [relationship, empire] rozpa|ść, -dać się [economy] popa|ść, -dać w ruinę [opposition, hope, determination] o|słabnąć

crumbling
n ruina f, upadek m adj 1. [building] popadający w ruinę, niszczejący [facade, concrete, cliff] kruszejący 2. fig [economy, empire] upadający

crumbly
n infml offensive (old person) wapniak m infml adj [bread, cheese] kruszący się [pastry] kruchy [earth] sypki

crumbs
excl infml dat do diaska! infml dat

crummy
adj infml pej 1. (seedy, substandard) [pay, portion, hotel] nędzny, lichy 2. US (unwell) to feel crummy czuć się podle or parszywie

crump
n 1. onomat bum m 2. US Mil infml pocisk m artyleryjski

crumpet
n 1. Culin racuszek m 2. GB infml (woman) dupeczka f vinfml a nice bit of crumpet ładna dupeczka

crumple
vt zgni|eść, -atać [piece of paper, can] to crumple sth into a ball zgnieść coś w kulkę vi 1. (crush up) [paper, garment] po|gnieść się [metal, bumper, can] zgni|eść, -atać się [face, features] z|marszczyć się the front of the car crumpled on impact przód (jej) samochodu zgniótł się pod wpływem uderzenia the child's face crumpled and he began to cry dziecko skrzywiło się i wybuchnęło płaczem 2. (collapse) [opposition, resistance] załam|ać, -ywać się he crumpled onto the floor padł na podłogę crumple up: crumple up [sth], crumple [sth] up zmiąć, zgnieść

crumpled
adj [dress, page] pognieciony, zmięty [car] zgnieciony to get crumpled pognieść się, zgnieść się

crunch
n 1. (sound) (of gravel, glass, bone) chrzęst m (of snow) skrzypienie m (of gears) zgrzyt m 2. Econ, Fin (squeeze) kryzys m energy/housing crunch kryzys energetyczny/mieszkaniowy vt 1. (eat) s|chrupać [apple, toast] [dog] obgry|źć, -zać [bone] 2. (crush) rozłup|ać, -ywać [nuts] (underfoot) z|miażdżyć 3. (making noise) she crunched her way across the gravel szła, a żwir chrzęścił pod jej stopami 4. Aut infml to crunch the gears zmienić biegi ze zgrzytem 5. Comput infml przetw|orzyć, -arzać [data] vi [glass, gravel] za|chrzęścić [snow] za|skrzypieć [gears] za|zgrzytać she was crunching noisily on an apple głośno chrupała jabłko his shoes crunched on the gravel żwir chrzęścił mu pod stopami crunching pp adj a crunch sound or noise (of gravel, glass, bone) chrzęst (of snow) skrzypienie (of gears) zgrzyt crunch up: crunch up [sth] po|kruszyć, skruszyć [glass, stone] (into sth na coś) z|miażdżyć [scrap metal, car] when or if it comes to the crunch kiedy or jak przyjdzie co do czego the crunch came when... moment krytyczny nadszedł, gdy...

crunchy
adj [vegetable, apple] chrupki [biscuit] chrupiący [snow] skrzypiący [gravel] chrzęszczący

crupper
n Equest 1. (strap) podogonie n 2. (horse's rump) zad m

crusade
n 1. (also Crusade) Hist wyprawa f krzyżowa, krucjata f to be on a crusade uczestniczyć w wyprawie krzyżowej to go on a crusade wyruszyć na wyprawę krzyżową 2. (campaign) krucjata f (against/for sth przeciw czemuś/na rzecz czegoś) vi (campaign) walczyć (against/for sth z czymś/o coś)

crusader
n 1. (also Crusader) Hist krzyżowiec m 2. (campaigner) bojowni|k m, -czka f (against/for sth walczący z czymś/o coś) moral crusader obrońca moralności

crusading
adj wojujący

crush
n 1. (crowd) ścisk m, tłok m in the crush w ścisku, w tłoku it was (a bit of) a crush in the car infml w samochodzie był (niezły) ścisk 2. infml (infatuation) zadurzenie n infml to have a crush on sb durzyć się or być zadurzonym w kimś infml 3. GB (drink) orange/lemon crush napój pomarańczowy/cytrynowy (z surowych owoców) vt 1. fig (by force, argument) z|dławić [protest, rebellion, uprising] rozn|ieść, -osić [enemy, opponents] z|miażdżyć [opponent] z|niweczyć [hopes] (by ridicule) z|niszczyć infml [person] to be crushed by sth być zdruzgotanym czymś [ill-treatment, sorrow, tragedy] 2. (squash) zgni|eść, -atać [can, box] rozgni|eść, -atać [fruit, vegetable] rozkrusz|yć, -ać [stone, ice] wycis| nąć, -kać [garlic] (in accident) z|miażdżyć [person, part of body, vehicle] to crush sb against sth przygnieść kogoś do czegoś [barrier] to be crushed to death (by vehicle) zginąć pod kołami (in the crowd) zostać stratowanym she was crushed to death by falling rocks zginęła przygnieciona spadającymi głazami to crush sth to a powder zetrzeć coś na proszek or pył to crush one's way through sth przeciskać or przedzierać się przez coś [crowd] 3. (crease) po|gnieść, z|miąć [garment, fabric] 4. (clasp) przycis|nąć, -kać mocno he crushed her to him przycisnął ją mocno do siebie vi 1. to crush forward przeć do przodu to crush together stłoczyć się to crush into sth wciskać się do środka (czegoś) [room, vehicle] 2. [fabric, garment] po|gnieść się, z|miąć się crush out: crush out [sth], crush [sth] out wycis|nąć, -kać [juice] zgni|eść, -atać [cigarette] crush up: crush up [sth], crush [sth] up rozkrusz|yć, -ać [biscuits, rock]

crush bar
n GB bar m (w foyer teatru)

crush barrier
n GB bariera f zabezpieczająca

crushed velvet
n welur m gnieciony

crushing
adj 1. (overpowering) [majority, weight] przygniatający [defeat] miażdżący [blow] druzgocący [news] przytłaczający 2. (humiliating) [criticism, look] miażdżący [remark] druzgocący

crushingly
adv [say, look] druzgocąco

crushproof
adj [fabric] niemnący [packing] sztywny

crust
n 1. (on bread, pie) skórka f (end slice) piętka f a crust of bread skórka chleba fig kawałek chleba to earn a or one's crust GB infml zarabiać na kawałek chleba he'd share his last crust podzieliłby się ostatnim kawałkiem chleba 2. (of mud, ice) skorupa f (of snow) pokrywa f (of blood) strup m, strupek m to form a crust utworzyć skorupę the dried blood had formed a crust over the wound na ranie zrobił się strup the earth's crust skorupa ziemska 3. (of wine, port) osad m (wewnątrz butelki) 4. US infml tupet m, czelność f to have the crust to do sth mieć czelność zrobić coś

crustacean
n skorupiak m

crusty
adj 1. (bread) chrupiący 2. (irritable) zrzędliwy, zrzędny

crutch
n 1. Med kula f (inwalidzka) a pair of crutches para kul to be or walk on crutches poruszać się or chodzić o kulach 2. fig (prop) oparcie n, podpora f religion is a crutch for or to her religia jest dla niej oparciem or podporą he uses tranquillizers as a crutch pomaga sobie środkami uspokajającymi 3. GB (crotch) Anat krocze n (in trousers) krok m 4. Naut (for boom) krzyżak m (for oar) dulka f

crux
n sedno n the crux of the matter sedno sprawy

cry
n 1. (shout, call) (of person) krzyk m, okrzyk m (of bird) krzyk m (of wolf) wycie n a great cry went up podniósł się wielki krzyk or wrzask to utter a cry wydać okrzyk a cry for help wołanie o pomoc also fig a cry for mercy błaganie o litość there were cries of 'shame!' słychać było okrzyki "hańba!" 2. (weep) płacz m to have a good cry infml porządnie się wypłakać 3. (slogan) hasło n, slogan m, zawołanie n their cry was 'lower taxes!' ich hasłem było "niższe podatki!" 4. Hunt (of hounds) ujadanie n to be in full cry [pack] gonić ujadając or z ujadaniem the press were in full cry against them GB fig prasa urządziła na nich nagonkę vt 1. (shout) wykrzyk|nąć, -iwać to cry sth to sb krzyknąć coś do kogoś 'look out!' he cried "uważaj!" krzyknął 2. (weep) to cry bitter tears/tears of joy gorzko płakać/płakać z radości how many tears have I cried over you! ileż ja łez przez ciebie wylałem! vi 1. (weep) za|płakać (about sth z powodu czegoś) to cry over sb/sth płakać nad kimś/czymś to cry in or with hunger/pain płakać z głodu/bólu to cry for joy płakać z radości don't cry about that! nie przejmuj się tym! the baby was crying for his mother dziecko płakało do mamy or za mamą to cry with laughter popłakać się ze śmiechu I laughed till I cried uśmiałem się do łez what are you crying about? dlaczego płaczesz? that'll give you something to cry about! infml będziesz miał teraz powód do płaczu! 2. (call out) = cry out cry down GB: cry down [sth] z|lekceważyć [efforts, success, opposition, view] cry off GB: (cancel appointment) odwoł|ać, -ywać spotkanie (retract promise) wycof|ać, -ywać się they cried off at the last minute zrezygnowali w ostatniej chwili cry out (with pain, grief) krzy|knąć, -czeć (call) za|wołać to cry out in pain krzyknąć z bólu to cry out to sb wołać do kogoś to cry out against sth głośno protestować przeciwko czemuś to cry out for sth (beg for) błagać o coś [mercy] domagać się czegoś [attention, assistance] (need desperately) pilnie potrzebować czegoś [help, reforms, renovation] the country is crying out for aid temu krajowi potrzebna jest natychmiastowa pomoc these windows are crying out to be cleaned hum te okna aż się proszą, żeby je umyć for crying out loud! na litość boską! it's a far cry from the days when... wiele się zmieniło od czasu, kiedy... it's a far cry from the luxury to which they were accustomed daleko temu do luksusu, do jakiego przywykli this small house is a far cry from the palace where she was born ten mały domek w niczym nie przypomina pałacu, w którym się urodziła to cry for the moon pragnąć gwiazdki z nieba to cry one's eyes or heart out wypłakiwać (sobie) oczy

crybaby
n infml płaksa m/f, beksa m/f infml

crying
n płacz m adj 1. (blatant) [injustice] krzyczący [need] palący it's a crying shame! to woła o pomstę do nieba! 2. (weeping) [person] zapłakany

cryobiology
n kriobiologia f

cryogenics
n Biol (+ v sg) kriogenika f

cryonics
n Med (+ v sg) zamrażanie n

cryosurgery
n Med kriochirurgia f

cryotherapy
n Med krioterapia f

crypt
n krypta f

cryptanalysis
n Comput kryptoanaliza f

cryptic
adj 1. [allusion, smile] tajemniczy, zagadkowy [remark] enigmatyczny [code, message] tajny 2. Games [crossword, clue] kalamburowy

cryptically
adv [reply, speak, smile] tajemniczo, zagadkowo a cryptically worded message zagadkowo sformułowana wiadomość

crypto+
in combinations krypto-

cryptogram
n kryptogram m

cryptographer
n kryptograf m

cryptographic(al)
adj kryptograficzny

cryptography
n kryptografia f

crystal
n 1. Chem kryształ m wine crystals kamień winny 2. Miner kryształ m rock crystal kryształ górski 3. (glass) szkło n kryształowe, kryształ m made of crystal kryształowy 4. (on watch) szkiełko n modif 1. [chandelier, carafe] kryształowy [jewellery] z kryształu górskiego 2. [water, sound] krystaliczny, kryształowy as clear as crystal [water, sound] czysty jak kryształ [explanation] jasny jak słońce

crystal ball
n kryształowa or szklana kula f to look into one's crystal ball fig próbować odgadnąć przyszłość

crystal clear adj
1. [water, sound] krystalicznie or kryształowo czysty [acoustics] doskonały 2. [explanation] jasny, przejrzysty let me make it crystal clear powiem jasno

crystal gazing
n wróżenie n z kryształowej kuli, krystalomancja f

crystal lattice
n sieć f krystaliczna, sieć f przestrzenna kryształu

crystal set
n detektor m or odbiornik m kryształkowy

crystal structure
n struktura f krystaliczna

crystal therapy
n uzdrawianie n kryształami

crystalline
adj krystaliczny

crystalline lens
n soczewka f oczna

crystallize
vt 1. fig s|krystalizować, s|precyzować [views, ideas, plans] 2. s|krystalizować [syrup, solution, molten rock] vi 1. [ideas] s|krystalizować się, s|konkretyzować się (around sth wokół czegoś) 2. [solution, molten rock] s|krystalizować się crystallized pp adj [fruit, ginger] kandyzowany

crystallography
n krystalografia f