Żydówka
Jewess

życie
n sgt 1. (proces) life życie na ziemi life on earth poszukiwanie form życia w kosmosie the search for life forms in the universe wiosną budzi się życie in spring everything comes to life 2. (egzystencja) life uratować komuś życie to save sb's life zamach na życie cara an attempt on the tsar's life pożegnać się a. rozstać się z życiem to depart this life odebrać sobie życie to take one's (own) life stracić życie to lose one's life jej syn przypłacił to życiem her son paid for it with his life ujść z życiem to escape with one's life ten błąd kosztował ją życie that mistake cost her her life oddać za kogoś/coś życie to lay down a. give one's life for sb/sth książk. pozostawać przy życiu to remain alive lekarze utrzymywali pacjenta przy życiu przez dwie doby the doctors managed to keep the patient alive for two days tylko praca trzyma go przy życiu work is the only thing that keeps him going pot. a. keeps him alive nieliczni pasażerowie pozostali przy życiu the few surviving passengers 3. (okres od narodzin do śmierci) life, lifetime nigdy w życiu nie widziałam czegoś takiego I've never seen anything like it (in my life) już za życia był postacią legendarną he was a legend in his own lifetime za życia babci to było nie do pomyślenia it was unthinkable in grandma's time kalendarium życia poety significant dates in the poet's life całe swoje dorosłe życie spędził w tym mieście he spent his entire adult life in this town cieszyć się życiem to enjoy life używać życia to live life to the full ułożyć sobie życie na nowo to make a new life for oneself nadawać sens czyjemuś życiu to give sb's life meaning styl życia a lifestyle, a way of life szkoła przystosowuje dzieci do życia the purpose of a school is to adjust children to social life życie duchowe/seksualne/zawodowe sb's spiritual/sex/working life wtrącać się w czyjeś życie to interfere in sb's affairs a. life urządzić sobie życie to arrange one's life mieć łatwe/trudne życie to have an easy/a hard life życie go nie rozpieszcza his life is not all roses 4. (utrzymanie) living zarabiać na życie to earn a living, to make one's living zarabia na życie malowaniem portretów he makes his living painting portraits poziom życia the standard of living, living standards ludzie pozbawieni środków do życia people deprived of a means of livelihood ledwo mu starcza na życie he barely has enough to live on życie w stolicy jest bardzo drogie life in the capital is very expensive pieniądze na życie housekeeping (money) 5. (rzeczywistość) (real) life tak jest w teorii, ale nie w życiu that's how it is in theory, but not in practice a. real life zupełnie nie zna życia he's totally inexperienced historia z życia wzięta a true-life story 6. (witalność) life, energy być pełnym życia to be full of life a. vigour tryskać życiem to be bursting with energy z życiem, panowie! look lively, men! pot. 7. (ruch) life miasto od świtu tętni a. kipi życiem the city pulsates with life from the crack of dawn po latach zastoju życie budzi się w tutejszych miasteczkach after years of stagnation the local villages are coming (back) to life 8. (środowisko) life poznać życie mieszkańców/szlachty to learn about the life of the locals/nobility życie publiczne/społeczne/kulturalne public/social/cultural life 9 (funkcjonowanie) life średni czas życia samochodu the average life of a car państwo nie może utrzymywać przy życiu nierentownych przedsiębiorstw the state can't keep unprofitable companies alive nocne życie miasta the city's nightlife życie intymne sb's love life życie osobiste a. prywatne private life życie wieczne Relig. eternal a. everlasting life bój a. walka a. wojna na śmierć i życie a life-and-death struggle, a struggle to the death brać życie lekko to be light-hearted brać życie na serio a. patrzeć poważnie na życie to take life seriously być bez życia to be lifeless być czyimś życiem książk. to be sb's life być nie do życia (być słabym) to be half dead a. more dead than alive (być niezaradnym) to not be cut out for this life a. world (o mieście) to be impossible a. hard to live in dać komuś życie książk. to give sb the gift of life dać znak życia (napisać list) to drop a line darować komuś życie książk. to spare sb's life jeśli ci życie miłe książk. if you value your life w szkole nie miał życia, koledzy go szykanowali pot. he had a hard a. tough time at school, he was bullied all the time mężczyzna/kobieta mojego życia the man/woman in my life mieć święte życie to live a. lead the life of Riley pot. mieć własne życie to have a life of one's own, to live one's own life ma życie usłane różami his life is a bed of roses nie zaznać a. zakosztować życia to not taste life póki życia przest. until a. to the end of one's days przypłacić a. okupić coś życiem książk. to pay for sth with one's life, to lay down a. give one's life for sth samo życie that's life, such is life sprawa a. kwestia życia i śmierci a matter of life and death szkoła życia książk. school of hard knocks tchnąć w coś życie książk. to breathe (new) life into sth usunąć się z czyjegoś życia książk. to part company with sb wchodzić w życie [młodzież, nastolatek] to leave home [ustawa, przepis] to come into a. to take effect wprowadzić a. wcielić coś w życie to bring a. put sth into effect zatruwać a. obrzydzać komuś życie to make life hell for sb pot. złamać sobie/komuś życie to make one's/sb's life a misery życie się ledwie w nim kołacze he's ready to give up the ghost

życiodajny
adv. książk. [deszcz, słońce, siły, tlen] life-giving

życiorys
m sgt (G życiorysu) 1. (życie) life oboje mieli trudne życiorysy they both had hard lives streścił swój życiorys w trzech zdaniach he summarized his life in three sentences 2. (opis) curriculum vitae a. CV GB, resume US (biografia) life history napisać swój życiorys to write one's curriculum vitae a. CV

życiowo
adv. życiowo ważne sprawy matters of vital importance in one's life jest nieporadny życiowo he's not very practical być wyrobionym życiowo to be experienced in life podejść do sprawy życiowo to approach a matter in a practical way

życiowy
adv. 1. [doświadczenie, mądrość] practical, worldly sytuacja życiowa one's situation (in life) studia medyczne uważał za swoją życiową pomyłkę he considered his medical studies to be the biggest mistake of his life życiowa szansa the chance of a lifetime rekord życiowy a personal best praca to dla niej życiowa konieczność work is an absolute necessity for her bankrut a. rozbitek życiowy a down-and-out oferma a. niedorajda życiowa one of life's casualties 2. (biologiczny) [siły, funkcje, procesy] vital przestrzeń życiowa living space 3. (praktyczny) [osoba, podejście] down-to-earth, practical

życzenie
sv życzyć n (pragnienie) wish spełnić czyjeś życzenie to fulfil sb's wish moim życzeniem było zostać tam dłużej my wish was to stay there longer zrobić coś na czyjeś życzenie to do sth at sb's request postąpić wbrew czyimś życzeniom to act against sb's wishes ma pan życzenie zobaczyć się z adwokatem? do you wish to see a/your lawyer? twoje życzenie jest dla mnie rozkazem your wish is my command życzenia plt wishes złożyć komuś życzenia to give sb one's best wishes składać komuś życzenia wszystkiego najlepszego to wish sb all the best kartka z życzeniami a greetings card wysłać komuś kartkę z życzeniami urodzinowymi to send sb a birthday card proszę przekazać moje najlepsze życzenia małżonce please give my best wishes a. regards to your wife książka życzeń i zażaleń customer feedback form pobożne życzenie wishful thinking pozostawiać wiele do życzenia to leave a lot to be desired

życzeniowy
adv. pejor. życzeniowe myślenie wishful thinking

życzliwie
adv. grad. [patrzeć, uśmiechać się, traktować] in a kindly a. friendly manner od początku była do nas życzliwie nastawiona she was nice to a. friendly towards us from the very beginning jego powieści były życzliwie przyjmowane przez krytykę his novels were well received by the critics

życzliwość
f sgt kindliness, friendliness z życzliwością with kindness, in a kindly a. friendly manner

życzliwy
adv. [osoba, uśmiech, słowa, gest] kind, friendly człowiek życzliwy dla wszystkich a well-meaning a. an obliging person m iron. jakiś życzliwy już mu o tym powiedział some obliging soul has already told him iron. patrzeć na kogoś/coś życzliwym okiem to look favourably on sb/sth

życzyć
impf vi 1. (składać życzenia) to wish życzę ci powodzenia I wish you good luck życzę wam spełnienia marzeń I wish you every success in the future życzyć komuś szybkiego powrotu do zdrowia to wish sb a speedy recovery życzyć komuś dobrze/źle to wish sb well/ill 2. (chcieć) to wish czy państwo życzą sobie kolację? do you wish to have supper? rodzice życzyli sobie, aby został lekarzem his parents wanted him to become a doctor pogrzeb był skromny, bo tak życzył sobie zmarły the funeral was simple in accordance with the wishes of the deceased nie życzę sobie tu żadnych hałasów I won't have anybody making any noise (in) here czego pan/pani sobie życzy? what can I do for you? jak sobie życzysz a. jak pan/pani sobie życzy as you wish a. like nie życzyć czegoś komuś/największemu wrogowi to not wish sth on sb/one's worst enemy

żydokomuna
f pot., pejor. Jewish communists pl

żydostwo
n sgt 1. (cechy) Jewishness 2. (Żydzi) Jews pl, Jewry

żydowski
adv. [dzielnica, naród, religia, pochodzenie] Jewish po żydowsku in Jewish fashion mówić po żydowsku to speak Yiddish ryba po żydowsku gefilte fish

żyjący
pa żyć żyjący plt the living

żyjątko
n pot. creature

żylak
m zw. pl Med. varicose vein zw. pl mieć żylaki to have varicose veins żylaki odbytnicy piles, haemorrhoids GB, hemorrhoids US

żylasty
adv. 1. [mięso] stringy, sinewy 2. [osoba] sinewy, wiry [ręce, szyja] veiny

żyletka
f razor blade

żyletkowy
adv. [stal, temperówka] razor-blade attr.

żylny
adv. 1. Anat. [krew, ciśnienie] venous 2. Geol. [kwarc] vein attr.

żyrafa
f Zool. giraffe

żyrafi
adv. [szyja, galop] giraffe's

żyrandol
m chandelier

żyrant
m Ekon. guarantor, surety

żyrować
impf vt Ekon. to guarantee [weksel, pożyczkę] podżyrować

żytko
n dem. sgt (roślina) rye

żytni
1. [łan, pole] of rye [słoma] rye attr. 2. [mąka, chleb] rye attr.

żytniówka
f rye vodka C/U

żyto
n sgt (roślina, ziarno) rye łan żyta a field of rye mąka z żyta rye flour

żyw
adv. praed. książk. kto żyw one and all, absolutely everyone

żywica
f 1. sgt (z drzew) resin 2. Chem. resin żywica syntetyczna synthetic resin żywice melaminowe melamine resins

żywiciel
m (Gpl żywicieli) 1. (rodziny) breadwinner, wage-earner jedyny żywiciel rodziny the sole breadwinner in the family 2. Biol. host

żywicielka
f breadwinner, wage-earner

żywicielski
adv. [roślina, tkanka] host attr.

żywicowy
adv. [lakier, klej] resin attr.

żywiczny
adv. [zapach, drzewo] resinous

żywiec
m 1. sgt (zwierzęta rzeźne) livestock 2. (przynęta) live bait łowił szczupaki na żywca he was fishing for pike with live bait żywcem adv. 1. (będąc żywym) alive ofiary katastrofy lotniczej spłonęły żywcem the casualties of the plane crash were burned alive wziąć kogoś żywcem w niewolę to take sb captive 2. (zgodnie z oryginałem) przepisać coś z czegoś żywcem to copy sth (down a. out) from sth word for word wyglądała jak żywcem wyjęta z niemego filmu she looked like something straight out of a silent film pot. krajać a. operować kogoś na żywca to operate on sb without anaesthetic

żywieniowiec
m nutritionist

żywieniowy
adv. [nawyki, błędy, metody] dietary normy żywieniowe nutritional standards

żywioł
m (G żywiołu) 1. (siła przyrody) element morze to groźny żywioł the sea is a dangerous element niszczący żywioł ognia the destructive element of fire walczyć z żywiołem to battle the elements na zewnątrz rozpętał się istny żywioł there was a raging storm outside 2. (siła) upheaval żywioł wojny/życia the upheavals of war/life żywioł historii the forces a. winds of history 3. sgt (strefa zainteresowań) element jego żywiołem była polityka/muzyka politics/music was his (great) passion 4. (ludzie) elements pl miasto zalewał obcy żywioł foreign elements poured into the city żywioł rewolucyjny revolutionary elements 5. Filoz. element być a. znaleźć się a. poczuć się w swoim żywiole to be in one's element puścić coś na żywioł pot. to let sth run a. take its course

żywiołowo
adv. [śmiać się] uncontrollably [zachowywać się] impetuously, exuberantly publiczność reagowała żywiołowo the audience went wild with enthusiasm konflikt narastał żywiołowo the conflict was getting out of control

żywiołowość
f sgt 1. (osoby, zachowania) impetuousness, impetuosity 2. (zjawisk, zdarzeń) spontaneity

żywiołowy
adv. 1. (niepohamowany) [osoba, zachowanie] impetuous [śmiech] unrestrained żywiołowy temperament an exuberant a. effervescent personality 2. (niekontrolowany) [rozwój, sprzeciw] spontaneous

żywić
impf vt 1. (karmić) to feed żywić szczury mięsem to feed meat to rats żywienie dietetyczne dietary feeding jego wyobraźnię żywi sen przen. his imagination feeds on dreams 2. książk. (odczuwać) to nurture [nadzieję, nienawiść] to harbour [urazę, żal] żywić obawę to harbour a fear żywił słabość do tej kobiety he had a soft spot for the woman żywić do kogoś uczucie przyjaźni to feel friendship for sb żywić się 1. pot. (odżywiać się) [zwierzę] to feed (czymś on sth) [osoba] to eat (czymś sth) sęp żywi się padliną the vulture feeds on carrion ona żywi się tylko nabiałem she eats nothing but dairy products 2. przen. (zawdzięczać istnienie) to feed (czymś on a. off sth) prasa brukowa żywi się plotkami tabloids feed on gossip

żywnie
robić co się komuś żywnie podoba to do whatever one likes a. pleases łazi, gdzie mu się żywnie podoba he goes wherever he likes

żywnościowy
adv. [artykuły, paczka, bon] food attr. racje żywnościowe food rations kartki żywnościowe ration cards

żywność
f sgt food zapasy żywności food supplies zdrowa żywność health food

żywo
adv. grad. 1. (energicznie) [poruszać się, maszerować] briskly [gestykulować, dyskutować] animatedly sala żywo reagowała na każdy dowcip the audience lapped up every joke pot. akcja fimu toczy się żywo the film is well-paced 2. (intensywnie) vividly jego słowa żywo zapisały się w mojej pamięci I still vividly remember his words opowiadał tak żywo o tym wypadku he gave such a vivid account of the accident żywo oddany obraz Warszawy a vivid description of Warsaw interesować się czymś żywo to show a lively interest in sth, to be keenly interested in sth co żywo przest. post-haste przest. with all haste jako żywo książk. for the life of me, I swear na żywo live koncert na żywo a live concert emitować program na żywo to broadcast a programme live

żywokost
m (G żywokostu) 1. Bot. comfrey żywokost lekarski common comfrey 2. (korzeń) comfrey root

żywokostowy
adv. [korzeń, syrop] comfrey attr.

żywopłot
m (G żywopłotu) hedge żywopłot z róż/głogu a rose/thorn hedge

żyworodność
f sgt Biol. vivipary, viviparity

żyworodny
adv. Biol. [zwierzęta, rośliny] viviparous

żyworództwo
n żyworodność

żywot
m 1. sgt książk. (życie) life, existence nędzny żywot a miserable existence pędził beztroski żywot he led a. lived a carefree life 2. (świętego) life, hagiography żywoty świętych the lives of the saints żywot świętego Jerzego the life of St George 3. książk. (funkcjonowanie) life, life-span żywot sprzętu the life of the equipment ich miłość miała nader krótki żywot their love was extremely short-lived dokonać żywota książk. to depart this life książk., to meet one's end książk.

żywotnie
adv. grad. pomimo swojego wieku zachowywał się nadal żywotnie despite his age he was still very lively być czymś żywotnie zainteresowanym to be keenly interested in sth cała ta sprawa żywotnie ich dotyczy the whole matter is vitally important to them

żywotnik
m Bot. thuja, thuya

żywotność
f sgt 1. (osoby) vitality, vigour 2. książk. (aktualność) (tematu, sztuki) topicality 3. (baterii, komputera, samochodu) life, life-span

żywotny
adv. grad. 1. (energiczny) [osoba, staruszek] lively, sprightly 2. książk. (istotny) [kwestia, problem, pytanie] vital adv. (życiodajny) [soki, siły] vital

żywość
f sgt 1. (ruchów) briskness (dyskusji, gestów) liveliness żywość umysłu sharpness of mind 2. (kolorów, barw) vividness, vibrancy 3. (stylu, opisu, narracji) vividness

żywy
adv. 1. (żyjący) [osoba, zwierzę, drzewo, organizm] living żywe stworzenie a living creature w gruzach znaleźli dwoje żywych ludzi they found two people still alive among the debris przyroda żywa a. świat żywy living nature żywa tarcza a human shield 2. (realistyczny) [postaci] realistic, lifelike pies na obrazku wygląda jak żywy the dog in the picture looks very lifelike 3. (najprawdziwszy) real zapłacą mu żywym srebrem they'll pay him in real silver żywa gotówka hard cash żywy ogień real fire adv. grad. 1. (ruchliwy) [dziecko, ruchy, usposobienie] lively żywy umysł a lively mind chłopak żywy jak iskra a real live spark of a lad pot. 2. (intensywny) [uczucia, zainteresowanie] intense, deep utrzymuje z nią żywe kontakty he keeps in constant touch with her żywa dyskusja an animated a. lively discussion 3. przen. (trwały) lasting pamięć o nim jest ciągle żywa his memory lives on 4. (wyraźny) [kolor] vivid, lively żywe wspomnienia vivid memories 5. (wartki) [styl, dialog] lively [język] vibrant film o żywej akcji a fast-paced film m living person wszystkich żywych wypędzono poza bramę all the survivors were driven outside the gate żywy towar (niewolnicy) slaves (prostytutki) white slaves być ledwie a. na pół a. na wpół żywym pot. to be half dead, to be more dead than alive dokuczyć a. dopiec komuś do żywego a. dotknąć kogoś do żywego to cut sb to the quick, to touch sb on the raw nie ma żywego ducha a. żywej duszy there isn't a living soul poruszyć kogoś do żywego to move sb deeply wszystko, co żywe one and all, absolutely everyone w żaden żywy sposób a. żadnym żywym sposobem not in any possible way żywa rana a raw wound obetrzeć sobie ręce do żywego mięsa to rub one's hands raw

żyzność
f sgt (gleby) fertility fecundity książk.

żyzny
adv. grad. 1. [tereny, ziemie, gleba] fertile fecund książk. 2. książk. (sprzyjający) fertile być żyzną glebą a. gruntem dla czegoś to be fertile ground for sth

żyć
impf vi 1. (istnieć) to live, to be alive kierowca żyje, ale pasażer zginął the driver is alive, but the passenger was killed czy twój dziadek jeszcze żyje? is your grandad still alive? mój pies żył dwadzieścia lat my dog lived for twenty years żyli długo i szczęśliwie they lived happily ever after liście opadły, ale drzewo żyje the leaves have dropped off but the tree is still alive 2. (mieszkać) to live żyć na wsi/w mieście to live in the country/the city żył zupełnie sam w lesie he lived all alone in the forest przed wojną w miasteczku żyło 20 tysięcy ludzi before the war the town was inhabited by twenty thousand people wilki żyją w lesie wolves live in forests struś jest największym ptakiem, który obecnie żyje na ziemi the ostrich is currently the largest living bird on earth zwierzęta żyjące w zoo animals living in the zoo epoka, w której żyjemy the era we are living in żył w latach 1632-1677 he lived from 1632 to 1677 3. (bytować) to live żyć skromnie to live modestly pogodziliśmy się i odtąd żyjemy jak bracia we made up and we've been living like brothers ever since żyć z kimś dobrze/źle to be on good/bad terms with sb żyć z kimś w przyjaźni to be on friendly terms with sb jak długo może żyć bez kobiety? how long could he live without a woman? żyć życiem artysty to lead the life of an artist chciał wrócić do domu, żyć zwyczajnym życiem he wanted to get back home to his normal life żyć z myślistwa/rybołówstwa to live by hunting/fishing 4. (trwać) [idea, myśl, pamięć] to live (on) te wspomnienia wciąż w nim żyją those memories are still alive within him sława poety będzie żyła wiecznie the poet's fame will live on jak (długo) żyję never in (all) my life żyje mu się dobrze/źle pot. he has a good/bad life ledwie żyję I'm more dead than alive nie dawać komuś żyć to make life hell for sb pot. niech żyje król/młoda para! long live the king/newly-weds! nie samym chlebem człowiek żyje przysł. man cannot live by bread alone przysł. żyć czymś to live and breathe sth żyć jak u Pana Boga za piecem to live a. be in clover żyć dla kogoś/czegoś to live for sb/sth żyć jutrem a. przyszłością to live for tomorrow żyć na czyjś koszt a. czyimś kosztem to live off sb żyć nad stan to live beyond one's means żyć nadzieją to live in hope żyć na wysokiej stopie to live off the fat of the land żyć o chlebie i wodzie to live on bread and water żyć nie umierać this is the life! żyć własnym a. swoim życiem [osoba] to live one's own life [sprawa] to have a life of its own żyć z dnia na dzień to live from day to day żyć z kimś to live with sb żyć z kimś w grzechu przest. to live in sin with sb przest., żart.

żyła
f 1. Anat. vein podać lekarstwo do żyły to inject a drug into a vein żyła płucna a pulmonary vein z wysiłku aż żyły wystąpiły mu na czoło he worked hard, his forehead veins bulging czuła, jak krew szybciej jej płynie w żyłach she felt the blood running faster in her veins podciąć sobie żyły to slash one's wrists 2. zw. pl (w mięsie) to mięso to same żyły this meat is all stringy 3. pot. (skąpiec) meanie pot., pejor. 4. pot. (ktoś bardzo wymagający) slave-driver pejor. 5. Geol. vein żyła złota/żelaza a vein of gold/iron 6. Techn. wire żyła wodna water vein dać sobie w żyłę pot. to shoot up pot. żyła złota a. złota żyła a gold mine

żyłka
f 1. dem. (naczynie krwionośne) vein, veinlet 2. (nić) (fishing) line 3. sgt (pasja) bent, flair żyłka pisarska/kolekcjonerska a bent for writing/collecting things mieć żyłkę do handlu to have a flair for business żyłka podróżnicza an urge to travel, wanderlust 4. zw. pl (linia) vein białe żyłki w kamieniu the white veining in the stone 5. Bot. vein żyłki plt Zool. veins

żyłkowanie
n veining U

żyłkowany
adv. [liść, skrzydła] veined

żyłować
impf vt pot., pejor. 1. (wyzyskiwać) to exploit, to overwork [pracowników, podwładnych] wyżyłować 2. (nadużywać) to overuse [dowcipy, pomysły, schematy] żyłować się pot. to slave (away), to slog (away)