żabi
adv. [rechotanie] frog's żabi skrzek frogspawn żabie oczy (wyłupiaste) bulging eyes frog eyes pot.

żabka
f 1. dem. Zool. little frog 2. pieszcz. pet pot., sweetie pot. 3. Sport (styl pływacki) breaststroke pływać żabką to do the breaststroke 4. (podskok w przysiadzie) frog leap 5. (uchwyt) curtain hook 6. (blaszka do zelówek) metal tip, steel cap 7. Techn. (rodzaj klucza) wrench, adjustable spanner 8. Archit. (rzeźba gotycka) crocket 9 Muz. nut, frog US żabka drzewna Zool. green tree frog

żabocik
m dem. ruffle, jabot

żabojad
m (Npl żabojady) pot., iron., żart. (o Francuzie) Frog pot., pejor.

żabot
m (G żabotu) ruffle, jabot koronkowy żabot a lace ruffle a. jabot bluzka z żabotem a jabot blouse

żachnąć
się pf (żachnęła się, żachnęli się) v refl. książk. (obruszyć się) to bridle (na kogoś/coś at sb/sth)

żaden
pron. 1. (ani jeden) no, not any (z dwóch) neither nie miał żadnych przyjaciół he didn't have any friends z podwórza nie dolatywały żadne dźwięki no sound could be heard from the courtyard żadnej pomocy nie potrzebuję I don't need any help pociąg nie zatrzymuje się po drodze na żadnej stacji the train doesn't stop anywhere on the way żaden z nas/nich none of us/them (z dwóch) neither of us/them żaden z chłopców/domów none of the boys/houses (z dwóch) neither of the boys/houses, neither boy/house czekałem na nich, ale żaden nie przyszedł I waited for them, but none/neither of them came "który z nich jest za to odpowiedzialny?" - "żaden" 'which one is responsible for that?' - 'none/neither' żadnym sposobem a. żadną miarą a. w żaden sposób książk. there's no way w żadnym razie a. wypadku under no circumstances pod żadnym pozorem a. warunkiem under no circumstances, on no account pod żadnym warunkiem! absolutely not! za żadną cenę a. za żadne pieniądze not for (all) the world 2. (niewielki, mało wart) no żaden ze mnie polityk I'm no politician to żadna pociecha that's no consolation to żaden wstyd it's nothing to be ashamed of jej wpływy są żadne she has no influence whatsoever

żagiel
m sail postawić żagle to set sail rozwinąć żagle to hoist sail a. the sails zwinąć żagle to lower sail a. the sails płynąć pod pełnymi żaglami to travel under full sail żagiel przedni headsail żagiel gaflowy gaffsail żagiel rejowy square sail żagiel trójkątny staysail złapać a. chwycić wiatr w żagle pot. to get a second wind zwinąć żagle (zrezygnować, wycofać się) pot. to throw in the towel

żagiew
f 1. książk. (głownia) (fire)brand, torch 2. książk., przen. (zarzewie) spark przen. 3. Bot. bracket fungus

żaglowiec
m anim. Zool. (skalar) angelfish m inanim. Żegl. (statek) sailing ship

żaglowy
adv. płótno żaglowe sailcloth łódź żaglowa a sailing boat

żaglówka
f Żegl. sailing boat, sailboat US

żak
1. m (Npl żacy a. żaki) 1. Hist. (uczeń) schoolboy (student) student 2. książk., żart. student 2. m Ryboł. fishing net

żakard
m (G żakardu) 1. Włók. (tkanina) jacquard U 2. Techn. (część maszyny włókienniczej) jacquard 3. Techn. (maszyna włókiennicza) jacquard loom

żakardowy
adv. 1. Włók. [sweter, tkanina, ścieg] jacquard attr. 2. Tech., Włók. [warsztat, urządzenie] jacquard attr.

żakiecik
m dem. (G żakiecika a. żakieciku) jacket żakiecik z lnu/dżinsu/tweedu a linen/jeans/tweed jacket

żakiet
m (G żakietu) Moda 1. (damska marynarka) (lady's) jacket żakiet z bawełny a cotton jacket 2. przest. morning coat

żakowski
adv. [figiel, zwyczaje] student attr

żal
m (G żalu) 1. (uczucie smutku) sorrow C/U (po śmierci kogoś) grief (uczucie zawodu) regret C/U żal po czymś grief at a. over sth przejmować kogoś żalem to fill sb with grief pogrążony w żalu książk. grief-stricken pozostali w nieutulonym żalu the bereaved 2. (współczucie) sorrow U, pity U żal mi go I feel sorry for him 3. (skrucha) remorse U, regret C/U (za coś for sth) contrition książk. (za coś for sth) 4. zw. pl (skargi) resentment U, grudge czuć głęboki żal do kogoś to feel deep resentment towards sb mieć żal to have a grudge żal za grzechy Relig. contrition Gorzkie Żale Relig. Lenten Psalms gorzkie żale Relig. Lent service mała strata a. szkoda - krótki żal przysł. = (it's) no use crying over spilt milk przysł.

żalić
się impf v refl. to complain żalić się na coś to complain about a. of sth żalić się komuś to complain to sb pożalić się

żaluzja
f zw. pl (Gpl żaluzji) 1. (roleta) blind podnieść żaluzje to pull up the blinds spuścić żaluzje to lower a. pull down the blinds 2. (krata zabezpieczająca) shutter

żaluzjowy
adv. [drzwi, drzwiczki, krata] louvred

żandarm
m 1. (we Francji) gendarme 2. Wojsk. military policeman

żandarmeria
f sgt (GD żandarmerii) 1. (policja francuska) gendarmerie 2. Wojsk. military police

żar
m sgt (G żaru) 1. (rozgrzane drewno lub węgiel) embers pl 2. (upał, skwar) heat 3. książk., przen. (zapał) passion ardour GB książk., ardor US książk. (patriotyczny, religijny) fervour

żarcie
sv żreć n sgt 1. pot. (pokarm dla zwierząt) food 2. posp. (jedzenie) grub pot., scoff GB pot.

żarcik
m dem. (G żarciku) 1. pot. (dowcip) joke 2. (figiel) prank, joke

żargon
m (G żargonu) Jęz. jargon żargon lekarski/prawniczy/uczniowski/komputerowy a medical/legal/school/computer jargon

żargonowy
adv. [zwrot, słownictwo, wyraz] jargon attr.

żarliwie
adv. grad. książk. [modlić się, pracować, bronić] zealously, eagerly [kochać] passionately, ardently

żarliwość
f sgt książk. 1. (gorliwość) zeal 2. (zapał) passion ardour GB książk., ardor US książk.

żarliwy
adv. grad. książk. 1. (gorliwy) zealous, ardent 2. (gorący) [modlitwa, wiara, miłość, prośba] passionate, fervent

żarna
plt (G żaren a. żarn) daw. quern

żaroodporny
adv. [szkło, ceramika, stal] heatproof, heat-resistant

żart
m (G żartu) (figiel, dowcip) joke zrobić coś dla żartu to do sth as a joke pół żartem, pół serio half jokingly to nie żarty it's no joke a. laughing matter z nim/tym nie ma żartów you don't want to fool a. mess around with him/that pot. znać się na żartach to know how to take a joke mówić coś żartem a. w żartach to say sth as a joke a. in jest żarty na bok pot. joking aside żarty się skończyły pot. the fun and games are over gruby a. pieprzny żart a crude a. coarse joke nie na żarty pot. in earnest obrócić coś w żart to make a joke of sth stroić z kogoś żarty to make fun of sb, to poke fun at sb wolne żarty pot. you must be joking! a. kidding! żarty żartami a joke's a joke

żartobliwie
adv. grad. [mówić, opowiadać] jokingly, playfully

żartobliwość
f sgt playfulness

żartobliwy
adv. [uwaga, wiersz, utwór] humorous [kuksaniec] playful

żartować
impf vi 1. (dowcipkować) to joke, to make a joke żartować z kimś o czymś to joke with sb about sth pożartować 2. (nie traktować poważnie) żartować z kogoś/czegoś to make fun of sb/sth ojciec nie żartuje father is serious zażartować

żartowniś
m, żartownisia f joker

żarzyć
się impf vt 1. [papieros, węgle] to glow 2. książk. (lśnić) to glow

żaróweczka
f dem. bulb

żarówka
f (light) bulb żarówka halogenowa a. jodowa halogen bulb

żarłacz
m zw. pl Zool. shark żarłacz ludojad white shark

żarło
n sgt pot., żart. grub pot., nosh pot.

żarłocznie
adv. grad. książk. 1. (łapczywie) [jeść, gryźć] voraciously książk. greedily 2. przen. (mocno) [kochać, patrzeć] voraciously

żarłoczność
f sgt książk. 1. (łapczywość) gluttony 2. przen. (zachłanność) voracity, greed

żarłoczny
adv. grad. 1. książk., pejor. (łapczywy) [osoba] gluttonous [zwierzę] voracious 2. przen. (zachłanny) [osoba] greedy

żarłok
m (Npl żarłoki) pot. glutton, gourmandizer

żałoba
f sgt 1. (smutek) mourning, grief być w głębokiej żałobie to be in deep mourning a. grief być okrytym żałobą to be in mourning być w żałobie po kimś to be in mourning for sb 2. (okres żalu po śmierci) mourning (period) 3. (ubranie) mourning (clothes) przywdziała żałobę she went into mourning zdjąć żałobę to come out of mourning 4. (czarna opaska, wstążka) mourning band a. ribbon żałoba narodowa national mourning żałoba za paznokciami pot. dirty nails

żałobnica
f książk. mourner

żałobnie
adv. [brzmieć, wyglądać] mournful adv. żałobnie opuszczone flagi flags lowered in mourning a. as a sign of mourning

żałobnik
m pers. mourner m anim. Zool. nymphalid butterfly

żałobny
adv. 1. mourning attr. nabożeństwo żałobne a memorial a. funeral service kondukt żałobny a (funeral) cortege marsz żałobny a death a. funeral march 2. przen. (smutny) mournful, sombre GB, somber US funereal książk.

żałosny
adv. grad. 1. (smutny) [śpiew, jęk, płacz] plaintive, mournful [mina, spojrzenie] doleful, forlorn 2. (opłakany, lichy) [stan, sytuacja] wretched deplorable książk. [widok, występ] pathetic, pitiful

żałować
impf vi 1. (odczuwać smutek) to regret (czegoś sth) niczego nie żałuję I have no regrets pożałować 2. (odczuwać skruchę) to regret (za coś doing sth) to be sorry (za coś for doing sth) to repent książk. (czegoś of sth) bardzo żałuję I'm really sorry 3. (litować się, współczuć) to pity (kogoś sb) pożałować 4. (skąpić) to stint (czegoś on sth) niczego sobie nie żałować to do oneself proud GB pot. nie żałować pieniędzy pot. to spare no expense

żałośnie
adv. grad. 1. (smutno) [płakać, szlochać, zawodzić] woefully, mournfully 2. (opłakanie, licho) [wyglądać] miserable adv., pitiful adv. [zachowywać się] pathetically, pitifully

żałość
f sgt książk. (przejmujący smutek) grief, (great) sorrow ogarnęła ją głęboka żałość she was overcome by deep sorrow żałość w nim wzbierała sorrow welled up within him