ziajać
impf vi pot. to pant pies wyciągnął język i ziajał the dog lolled out his tongue and panted

ziarenko
n dem. 1. (owoc zbóż) grain ziarenko ryżu a grain of rice 2. (nasionko) seed, grain ziarenko grochu a pea 3. (piasku, soli, prochu) grain 4. przen. (drobinka) grain modicum książk. jest w tym ziarenko prawdy there's a grain of truth to it a. in it

ziarnistość
f sgt 1. (budowa ziarnista) granularity, granular structure 2. (skupienie ziaren) granularity 3. Fot. graininess

ziarnisty
adv. 1. (mający ziarna) grain attr. [mąka, chleb] wholegrain kawa ziarnista whole bean coffee 2. [struktura, budowa] granular, grainy ziarnista powierzchnia a grainy surface ziarnisty szron granular frost ziarnisty piasek grainy sand

ziarnko
n dem. 1. (owoc zboża) grain ziarnko owsa an oat grain 2. (nasiono) seed, grain ziarnko grochu a pea 3. przen. (drobinka) grain modicum książk. mówi się, że w każdej historii ukryte jest ziarnko prawdy it is said that there's a grain of truth in every story 4. (piasku, soli) grain ziarnko pieprzu a peppercorn ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka przysł. many a mickle makes a muckle przysł.

ziarno
n 1. (owoc zbóż) grain ziarno pszenicy a grain of wheat ziarno na siew a. do siewu seed grain mleć ziarno to grind the grain 2. sgt (na mąkę) grain 3. (nasienie) seed ziarno fasoli/kawy/gorczycy a bean/coffee bean/mustard seed 4. przen. (drobinka) grain modicum książk. kto wie, może w tej historii ukryte jest ziarno prawdy who knows, maybe there's a grain of truth in the story? między nimi zostało zasiane ziarno niezgody the seeds of discord have been sown between them książk. 5. (piasku, kwarcu) grain ziarna złota/lodu grains of gold/ice oddzielić ziarno od plew książk. to separate the wheat from the chaff trafiło się jak ślepej kurze ziarno przysł. it was sheer luck it was dumb luck pot.

ziać
impf (zieję) vi 1. (dyszeć) to pant ział ciężko z wysiłku he was panting heavily from the effort 2. (wydzielać, buchać) smok ział ogniem the dragon belched (out) fire ziało od niego wódką he was reeking of vodka z pieca ziało żarem the stove was glowing with heat armaty zieją ogniem the canons are firing piwnica zieje stęchlizną/chłodem the cellar exudes wafts of mustiness/cold 3. przen. ziać gniewem to be seething with anger z jego oczu wręcz ziała nienawiść his eyes burned with hatred przedstawienie ziało nudą the performance was deadly boring z ekranu zieje grozą the film is terrifying 4. (rozwierać się) to gape pod nimi ziała ogromna dziura there was a gaping hole at their feet przed nami ziała przepaść there was a gaping precipice in front of us ziać pustką to be empty

zidentyfikować
/'zidentifi'kovat/ pf vt 1. (ustalić tożsamość) to identify [przestępcę, zwłoki, pismo] zwłoki zostały zidentyfikowane przez rodzinę the body was identified by the family identyfikować 2. przen. (utożsamić) to identify podmiot liryczny w tym utworze możemy zidentyfikować z samym poetą the lyrical subject in this poem can be identified with the poet himself zidentyfikować się to identify szybko zidentyfikował się z kubańskimi emigrantami he soon started to identify with the Cuban emigres identyfikować się

zidiociały
/'zidjo'tawi/ adv. 1. pot. (chory psychicznie) mad pot., crazy pot. 2. pot., pejor. (zwariowany) [pomysł, plan, osoba] loony pot., crazy pot.

zidiocieć
/zi'djotet/ pf (zidiocieję, zidiociał, zidiocieli) vi to lose one's wit a. mind co ty wyprawiasz?! zidiociałeś? whatever are you doing?! have you lost your wits? kiedy ją zobaczyłem, zidiociałem do tego stopnia, że zapomniałem się przedstawić when I saw her I was so stupefied that I forgot to introduce myself ten chłopak zupełnie zidiociał na moim punkcie the guy's absolutely crazy about me idiocieć

zielarski
adv. [sklep] herbalist's [przemysł] herbal

zielarstwo
n sgt 1. (wiedza) herbalism 2. (uprawa) herb cultivation 3. (leczenie ziołami) herbal medicine

zielarz
m, zielarka f (Gpl zielarzy, zielarek) herbalist

ziele
n 1. zw. pl Bot. (roślina zielna) herb, herbaceous plant zioła lecznicze medicinal herbs zbierać/suszyć zioła to gather/dry herbs 2. sgt (zbiorowisko roślin) weeds ścieżka zarosła gęstym zielem the path was overgrown with weeds 3. zw. pl (suszone) (dried) herb proszę co wieczór wypijać szklankę tych ziół you should drink a glass of this herb tea every evening naparzyć ziół to make herb tea przyprawić coś ziołami to season sth with herbs jaskółcze ziele Bot. (common) celandine kurze ziele Bot. cinquefoil ziele angielskie Bot., Kulin. allspice, pimento ziele tatarskie Bot. sweet flag, sweet calamus zioła prowansalskie Kulin. Provence herbs

zieleniak
m (G zieleniaka a. zieleniaku) 1. pot. (sklep) greengrocer's GB, (fruit and) vegetable shop 2. Wina (młode wino) young wine

zieleniec
m green, square

zielenieć
impf (zielenieję, zieleniał, zielenieli) vi 1. (stawać się zielonym) to turn green psując się, szynka zielenieje when ham goes bad, it turns green zzielenieć 2. (nabierać ziemistej bladości) to go a. turn green ze strachu twarz mu zieleniała his face went a. turned green with horror wszystkie dziewczyny będą zielenieć z zazdrości all the girls will be green with envy zzielenieć 3. (mieć zielony kolor) to be green w dali zieleniał las there was a green forest in the distance

zielenina
f 1. (potrawa lub jej przybranie) greens pl dodała zieleniny do zupy she added some greens to the soup sklep z zieleniną a greengrocer's GB, a vegetable shop 2. (włoszczyzna) soup vegetables

zielenić
się impf v refl. 1. (stawać się zielonym) to turn green pastwiska już się zielenią the pastures are already turning green drzewa zaczęły się zielenić the trees are starting to turn green 2. (mieć zielony kolor) to be green pomiędzy plastrami różowej szynki zieleniła się sałata the lettuce showed green against the pink slices of ham

zieleń
f 1. zw. sg (kolor zielony) green podoba mi się łagodna zieleń twojej sukienki I like the soft green of your dress 2. zw. sg (barwnik lub farba) green malując ten pejzaż stosowałem różne odcienie zieleni I used different shades of green to paint this landscape 3. zw. sg (roślinność) greenery U, verdure U szanuj zieleń keep off the grass zieleń miejska urban greenery 4. zw. sg (gałęzie na przybranie) greenery U stół przystrojono zielenią the table was decorated with greenery 5. zw. pl (ubiór) green U lubiła ubierać się w zielenie she liked wearing green zieleń chromowa Chem. chrome green zieleń malachitowa Chem. malachite green zieleń paryska Chem., Szt. Paris green brylantowa zieleń Chem. E142 (a synthetic coal tar dye)

zielnik
m 1. (zbiór suszonych ziół) herbarium 2. książk. (informator o ziołach) herbal

zielnikowy
adv. [rośliny, bukiet] herbarium attr.

zielny
adv. [roślina] herbaceous

zielonawo
adv. jezioro połyskiwało zielonawo the lake was a glittering green zielonawo- w wyrazach złożonych greenish- z daleka widzieli zielonawoniebieską powierzchnię jeziora they saw the greenish-blue surface of the lake from a distance

zielonawy
adv. [oczy, szkło, światło] greenish

zieloniutki
adv. dem. (bright) green

zielonka
f 1. (pasza) green fodder U 2. Bot. (gatunek grzyba) man on horseback (mushroom), sandy knight-cap (mushroom)

zielonkawo
adv. obserwowali zielonkawo połyskujące światła budynku they watched the greenish lights of the building zielonkawo- w wyrazach złożonych greenish- na drodze leżały zielonkawobrązowe pnie there were greenish-brown tree trunks lying on the road

zielonkawy
adv. greenish zielonkawy odcień a greenish shade

zielono
adv. 1. (o barwach) pomalować pokój na zielono to paint the room green ubierać się na zielono to dress in green, to wear green 2. (wiosennie) nareszcie zrobiło się zielono the world has turned green at last zielono- w wyrazach złożonych 1. (o odcieniach) green- usiadł na zielonobrunatnym pniu he sat on a green-brown tree trunk 2. (wyróżniający się czymś zielonym) green- zielonooki green-eyed

zieloność
f sgt 1. (cecha) greenness 2. (roślinność) greenery, verdure

zielony
adv. grad. 1. (kolor) green miała kolana zielone od trawy her knees were grass-stained 2. pot. (ziemisty) [twarz, cera] ashen, green był zielony ze strachu he was white with fear 3. (niedojrzały) [zboże, owoc] green zielone pomidory/jabłka green tomatoes/apples 4. (niedoświadczony) green w tej pracy byłam zupełnie zielona I was a complete novice at that job m pot. 1. (dolar) dollar buck US pot., greenback US pot. 2. Zielony (działacz partii Zielonych) Green zielone n sgt pot. 1. (do przystrajania wiązanek) greenery U 2. (jadalne zielone części warzyw) greens pl karma a. pasza zielona Roln. green fodder Zielone Świątki Relig. Pentecost, Whit Sunday grać w zielone to play a game in which players who are caught without a leaf are penalized nie mieć o czymś zielonego pojęcia to not have the foggiest idea about sth

zielsko
n zw. pl weed

ziemia
f 1. (glob) the Earth trzęsienie ziemi an earthquake 2. (grunt, gleba) soil U urodzajna/nieurodzajna ziemia fertile/infertile soil 3. sgt (podłoże) ground (podłoga) floor C płaszcz/suknia do (samej) ziemi a full-length coat/dress spać na (gołej) ziemi to sleep on the ground samolot oderwał się od ziemi the plane got off the ground zachwiała się i osunęła na ziemię she staggered and fell to the floor 4. (rola) land U, farmland U ziemia orna a. uprawna arable land miał dwa hektary ziemi he had two hectares of land 5. (kraina) land ziemia ojczysta homeland w obcej ziemi in a strange a. foreign land 6. Hist. region, district ziemia dobrzyńska the Dobrzyń district 7. sgt (ląd stały) land, mainland ziemia mlekiem i miodem płynąca Bibl. a land flowing with milk and honey dobra ziemia fertile soil Ziemia Obiecana Bibl. the Promised Land także przen. Ziemia Święta książk. the Holy Land ziemie rzadkie Chem. rare earths Ziemie Zachodnie a. Odzyskane the Western a. Regained Territories (incorporated into Poland after WW II) bodajby cię święta ziemia nie nosiła pejor. perish you! przest. go to hell pot. niegodzien a. niewart, żeby go święta ziemia nosiła pejor. to not be worth the air one breathes pejor. być zawieszonym między niebem a ziemią książk. to be up in the air stąpać twardo po ziemi a. trzymać się ziemi to have both feet on the ground zacznij stąpać twardo po ziemi! get real! pot. czarny jak święta ziemia grimy gryźć ziemię pot. to be pushing up (the) daisies pot. leżeć w ziemi to be dead gnić w ziemi pot., pejor. to be rotting in the grave pejor. pójść do ziemi to go to one's grave kłaniać się do samej ziemi książk. to bow to the ground książk. nie z tej ziemi pot. out of this world pot. niech mu/jej ziemia lekką będzie may he/she rest in peace poruszyć niebo i ziemię to move heaven and earth przewróciłem wszystko do góry nogami - rozstąp się ziemio, fajka zginęła książk. I've looked everywhere - the pipe is nowhere to be found spaść a. zstąpić a. wrócić na ziemię to stop dreaming, to get (back) down to the earth a. Earth stanąć na udeptanej ziemi przest., książk. to duel, to fight a duel wdeptać kogoś w ziemię to have sb's guts for garters GB pot. to pulverize sb znieść a. zetrzeć kogoś/coś z powierzchni ziemi to wipe sb/sth off the face of the earth zrównać coś z ziemią to raze sth to the ground wydobyć a. wytrzasnąć coś spod ziemi to conjure sth up wyrosnąć a. zjawić się jak spod ziemi to appear a. spring up out of nowhere ze wzrokiem wbitym a. wlepionym w ziemię with downcast eyes zapaść się pod ziemię to vanish into thin air, to disappear without a trace miałem ochotę zapaść się pod ziemię (ze wstydu) (I was so ashamed) I wished the earth a. Earth would swallow me up ziemia paliła mu się pod nogami książk. things were getting hot for him pot. ziemia usunęła jej się spod nóg (zrobiło jej się słabo) her head was spinning (straciła oparcie materialne) her world came crashing around her

ziemianin
m (właściciel ziemski) landowner

ziemianka
1. f (właścicielka ziemska) landowner 2. f 1. (schron) dugout, shelter 2. (kopiec) = root cellar

ziemiański
adv. [rodzina] landowning [dworek] landowner's [styl życia] manorial

ziemiaństwo
n sgt 1. (właściciele) landed gentry, squirearchy okoliczne ziemiaństwo the local gentry 2. przest. (gospodarowanie) farming

ziemisty
adv. 1. [kolor, odcień] sallow, muddy 2. [cera, twarz] sallow, ashen

ziemniaczany
adv. 1. [bulwa, nać, pole] potato attr. 2. [zupa, skrobia, kluski] potato attr. mąka ziemniaczana potato flour placki ziemniaczane potato pancakes

ziemniaczek
m dem. (small) potato

ziemniak
m 1. Bot. potato 2. (bulwa) potato młode ziemniaki new potatoes obierać ziemniaki to peel potatoes ziemniaki gotowane/pieczone/tłuczone ziemniaki boiled/baked/mashed potatoes ziemniaki w mundurkach jacket potatoes

ziemny
adv. [nasyp, wał, kopiec, umocnienia] earth attr. gaz ziemny natural gas orzeszki ziemne peanuts

ziemski
adv. 1. [glob, kula, atmosfera, biegun, istota] terrestrial 2. [sprawy, troski] earthly ziemskie dobra książk. wordly goods książk. 3. [majątek, własność, posiadłość] landed 4. Hist. district attr.

ziewać
impf ziewnąć

ziewnąć
impf - ziew|ać impf (ziewnęła, ziewnęli - ziewam) vi to yawn ziewnąć przeciągle to give a long gaping yawn ziewnąć od ucha do ucha pot. to yawn expansively

zignorować
/'zigno'rovat/ pf vt to ignore świadomie zignorowała moje pytanie she deliberately ignored my question ignorować

zilustrować
/'zilus'trovat/ pf vt 1. (opatrzyć ilustracjami) to illustrate zilustrować powieść dla dzieci to illustrate a children's book ilustrować 2. (przedstawić) zilustrować coś przykładem to provide an example to illustrate sth ilustrować

zima
f winter łagodna/ostra zima a mild/harsh winter zima kalendarzowa astronomical winter zima za pasem pot. winter is just around the bend a. corner pot.

zimnica
f sgt 1. pot. cold ależ tu zimnica it sure is cold pot. 2. Med. (malaria) malaria, marsh fever 3. Zool. dab

zimno
n 1. (ziąb) cold przebywać na zimnie to be out in the cold trząść się z zimna to shiver (in the cold) 2. (uczucie chłodu) chills pl 3. sgt pot. (opryszczka) cold sore adv. grad. 1. cold robi się zimno it's getting cold na dworze jest dziś bardzo zimno it's very cold outside today zimno mi w nogi my feet are cold 2. przen. coldly traktować kogoś zimno to be cold to a. towards sb, to treat sb coldly spojrzała na mnie zimno she looked at me coldly (aż) zimno mi się robi na myśl, że. I shudder to think that. zimno tu jak w psiarni pot. it's freezing in here pot. zimno, zimno. you're cold, you're getting colder. na zimno Kulin. cold zjadł trochę chleba i kawałek kurczaka na zimno he ate some bread and a piece of cold chicken zabójstwo zaplanował precyzyjnie i na zimno he planned the murder in detail and in cold blood

zimnowojenny
adv. Hist., Polit. [hasła, wystąpienia, kampania, politycy] cold war attr.

zimny
adv. grad. 1. (ziębiący) [wiatr, woda, dzień, wiosna, ręce, pot, kąpiel] cold kawa jest już zupełnie zimna the coffee's already cold 2. przen. (beznamiętny) [osoba] cold był zimny i oschły he was cold and brusque 3. przen. (nieżyczliwy) [pożegnanie, ukłon, spojrzenie, stosunki towarzyskie] cold zimna grzeczność cold courtesy zimne n pot. cold food jeść zimne na kolację to eat a cold supper zimny drań pot., pejor. ruthless bastard pot., pejor. zimny jak głaz a. lód stone cold, icy a. ice cold zimny pot cold sweat wystąpił na niego zimny pot he broke out in a cold sweat dmuchać na zimne to play it safe pot. wylać komuś kubeł zimnej wody na głowę to throw a bucket of cold water over sb zachować zimną krew to stay calm to keep one's cool pot. kto się (na) gorącym sparzył, ten na zimne dmucha przysł. once burned a. bitten, twice shy przysł.

zimorodek
m Zool. kingfisher

zimować
impf vi 1. (spędzać zimę) to spend the winter, to winter 2. pot. (powtarzać klasę) to be held back (in school) dwa razy zimowała w piątej klasie she was held back twice in fifth grade pokazać komuś, gdzie raki zimują pot. to teach sb a lesson

zimowisko
n 1. (miejscowość wypoczynkowa) winter resort 2. (obóz sportowy) winter camp, ski camp 3. (teren zimowania) (ludzi) winter quarters pl (zwierząt) winter habitat

zimowo
adv. ubrana była zimowo, w kożuch i futrzaną czapkę she was wearing winter clothes: a sheepskin coat and a fur hat

zimowy
adv. 1. [dzień, miesiąc, słońce, krajobraz, wypoczynek] winter attr. zapaść w sen zimowy to hibernate depresja zimowa SAD, seasonal affective disorder 2. [płaszcz, obuwie] winter attr.

zindustrializować
/'zindustrjali'zovat/ pf vt to industrialize zindustrializować rolnictwo/kraj to industrialize agriculture/the country industrializować zindustrializować się to be(come) industrialized industrializować się

zindywidualizować
/'zindividuali'zovat/ pf vt 1. (wyodrębnić) to make [sth] distinctive, to individualize zindywidualizowany styl/język an individualized style/language indywidualizować 2. (potraktować indywidualnie) to individualize zindywidualizować program nauczania to individualize the program of study indywidualizować zindywidualizować się książk. to be individualized indywidualizować się

zinstytucjonalizować
/'zinstitutsjonali'zovat/ pf vt to institutionalize zinstytucjonalizować kulturę to institutionalize culture instytucjonalizować zinstytucjonalizować się to be(come) institutionalized instytucjonalizować się

zintegrować
/'zinte'grovat/ pf vt to integrate, to consolidate zintegrować działalność pokrewnych instytucji to coordinate the activity of kindred institutions integrować zintegrować się książk. to assimilate, to be(come) integrated a. consolidated nie potrafił zintegrować się ze społeczeństwem he's unable to assimilate (into society) integrować się

zintensyfikować
/'zintensifi'kovat/ pf vt książk. to intensify zintensyfikować produkcję to step up production intensyfikować zintensyfikować się książk. to be(come) intensified intensyfikować się

zinterpretować
/'zinterpre'tovat/ pf vt 1. (wyjaśnić) to explain, to comment on zinterpretować tekst/wypowiedź to comment on the text/statement błędnie zinterpretowała przepisy she misinterpreted the regulations interpretować 2. (odtworzyć) to interpret [utwór muzyczny, poezję] interpretować

zinwentaryzować
/'zinventari'zovat/ pf vt to make an inventory of, to take stock of zinwentaryzować zbiory muzealne to inventory the museum's collection inwentaryzować

ziomek
m (Npl ziomkowie) = compatriot ziomkowie z mojej wsi people from my home town

ziomkostwo
n Polit. compatriots' association

ziomkowski
adv. Polit. [organizacje] compatriots'

zionąć
pf, impf (zionęła, zionęli) vi książk. 1. (ziać, buchać) zionął czosnkiem/dymem/wódką his breath smelled of garlic/smoke/vodka zionął mi w twarz gorącym oddechem I felt his hot breath on my face 2. przen. to exude vt przen. zionęła nienawiścią she excuded hatred z jego twarzy zionęła pogarda his face radiated disdain 3. (wydzielać) to belch a. spew (out) komin zionął kłębami dymu the chimney belched clouds of smoke wulkan zionie gorącą lawą/popiołem the volcano is spewing out hot lava/ash od pieca zionęło żarem the stove was radiating heat 4. przen. (rozwierać się) to gape zobaczyli przed sobą zionącą przepaść they saw a gaping abyss in front of them zionąć pustką a. pustkami to be empty nocą ulice miasta zionęły pustką at night the streets were deserted

zioło
n zw. pl Bot. herb, herbaceous plant napar z ziół herb(al) tea

ziołolecznictwo
n sgt herbalism, herbal medicine

ziołowy
adv. 1. [lek, kosmetyk, mieszanka, kuracja, przyprawa] herbal pieprz ziołowy a blend of herbs used as seasoning 2. książk. (odnoszący się do ziół) herbal, herb attr. zapach ziołowy herbal aroma

zipać
impf zipnąć

zipnąć
pf - zip|ać impf (zipnęła, zipnęli - zipię) vi pot. to pant ani (nie) zipnął he didn't breathe a word ledwie zipać to be more dead than alive nie dać komuś nawet zipnąć not to give sb time to catch his/her breath

zirytowany
/'zirito'vani/ adv. [osoba, głos, ton] annoyed, irritated miała zirytowany wyraz twarzy she looked annoyed

zirytować
/'ziri'tovat/ pf vt to irritate, to annoy zirytowało ją moje zachowanie my behaviour irritated her irytować zirytować się to be irritated a. annoyed zirytował się, że musi czekać it annoyed him that he had to wait irytować się

ziszczać
impf ziścić

ziółko
n 1. dem. (roślina) herb napar z ziółek herb(al) tea 2. przen., pot. weirdo pot. niezłe z niego ziółko! what a weirdo!

ziąb
m sgt (G ziąbu) pot. na dworze straszny ziąb it's freezing cold outside pot. ziąb przeszedł mi po kościach a. krzyżu a. plecach I felt a sudden chill down my spine także przen.

zięba
f Zool. chaffinch

ziębić
impf vi 1. (chłodzić) to chill, to cool ziębił wino w lodówce he chilled the wine in the fridge przemoczone ubranie ziębiło ją her wet clothes chilled her 2. przest. ziębiła go swoją grzecznością she was coldly polite towards him ani mnie to ziębi, ani grzeje pot. it's all the same to me

ziębnąć
impf (ziębnął a. ziąbł, ziębła, ziębli) vi to get cold

zięć
m (Npl zięciowie) son-in-law

ziścić
/'zitit/ pf - zi|szczać /'zitat/ impf vt książk. to fulfil ziścił pokładane w nim nadzieje he fulfilled the hopes a. expectations placed in him ziścić się - ziszczać się książk. [nadzieje, plany] to materialize, to come true ziściły się wszystkie jej pragnienia all her desires were fulfilled moje marzenia się nie ziściły my dreams didn't come true