zbabiały
adv. pot., pejor. [mężczyzna] effeminate

zbabieć
pf (zbabieję, zbabiał, zbabieli) vi pot., pejor. 1. (zniewieścieć) [mężczyzna] to become unmanly babieć 2. (zestarzeć się) [kobieta] to go to seed babieć

zbaczać
impf zboczyć

zbadać
pf vt 1. Med. (poddać badaniu lekarskiemu) to examine [chorego, pacjenta] badać 2. Med. (wykonać badanie) to test, to check [wzrok, słuch, krew] zbadać komuś puls/ciśnienie (krwi) to take sb's pulse/blood pressure chyba powinnam zbadać sobie serce pot. I think I should have my heart checked badać 3. (dokładnie poznać) to examine, to investigate [przyczyny, skutki, okoliczności] tę sprawę należy dokładnie zbadać this case must be thoroughly investigated badać 4. (sprawdzić) to examine [papiery, dokumenty] to search [teren, okolicę] zbadać autentyczność podpisu to check if the signature is authentic zbadać się Med. (zostać zbadanym przez lekarza) to have a check-up

zbagatelizować
pf vt książk. to make light of, to underestimate [zagrożenie, ostrzeżenie] obawiam się, że oni zbagatelizują sprawę I'm afraid that they'll make light of the matter bagatelizować

zbajerować
pf vt pot. to blarney pot., to bullshit pot. sprzedawca tak mnie zbajerował, że kupiłem ten bezużyteczny przyrząd the salesman bullshitted me into buying this useless gadget bajerować

zbanalizować
pf vt książk. to trivialize [termin, symbol, problem] banalizować zbanalizować się [temat, moda] to get trivialized

zbankrutowany
adv. [osoba, firma, ideologia] bankrupt

zbankrutować
pf vi 1. (stać się niewypłacalnym) [osoba, firma] to go bankrupt bankrutować 2. (utracić znaczenie) [ideologia] to go bankrupt

zbaraniały
adv. pot. [osoba, mina, wzrok] flabbergasted pot.

zbaranieć
pf (zbaranieję, zbaraniał, zbaranieli) vt pot. [osoba] to be flabbergasted pot. zbaraniał, kiedy usłyszał, że. he was flabbergasted to hear that.

zbawca
m, zbawczyni f książk. saviour GB, savior US zbawcy ojczyzny the saviours of the country witano ich jak zbawców they were greeted as saviours

zbawczy
adv. [myśl, wpływ, działanie] salutary [moc] redemptive

zbawiać
impf zbawić

zbawienie
sv zbawić n sgt 1. Relig. salvation Armia Zbawienia the Salvation Army dostąpić zbawienia to be saved 2. książk. (ocalenie) salvation czekać na coś jak na zbawienie to be praying for sth to happen wyglądała tego listu jak zbawienia she was praying for the letter to arrive

zbawiennie
adv. wpłynąć a. podziałać na kogoś/coś zbawiennie to have a salutary effect on sb/sth

zbawienność
n sgt salutary effect

zbawienny
adv. [pomysł, myśl, wpływ] salutary

zbawić
pf - zbaw|iać impf vt 1. książk. (ocalić) to save chciałby zbawiać świat he would like to save the world sto złotych mnie nie zbawi a hundred zlotys won't make much difference pięć minut nas nie zbawi five minutes won't make any difference 2. Relig. [Jezus] to save, to redeem [osobę, świat, ludzkość, duszę] zostać zbawionym to be saved wszyscy zbawieni all the redeemed

zbałamucić
pf vt 1. przest., żart. (uwieść) to seduce [dziewczynę, chłopaka] bałamucić 2. pot. (skołować) to bamboozle pot., to lead [sb] on pot. zbałamucić kogoś sloganami to lead sb on with slogans klienci hipermarketów zbałamuceni reklamami/akcjami promocyjnymi customers of hypermarkets deceived by adds/special offers bałamucić 3. pot. (stracić czas) to idle [sth] away, to idle away [dzień, popołudnie]

zberezeństwo
n zw. pl przest., żart. obscenity zw. pl smut U opowiadać zberezeństwa to talk smut

zbereźnik
m (Npl zbereźnicy a. zbereźniki) przest., żart. lecher

zbesztać
pf vt pot. to tell [sb] off pot. zbesztać kogoś za coś to tell sb off for sth besztać

zbezczeszczać
impf zbezcześcić

zbezcześcić
pf - zbezcze|szczać impf vt książk. to desecrate zbezcześcić czyjąś pamięć to desecrate a. defile sb's memory zbezcześcić cmentarz/kaplicę to desecrate a cemetery/chapel

zbełtać
pf (zbełtam a. zbełczę) vt to slosh [sth] about pot. [płyn, zupę] zbełtać coś z czymś to mix sth with sth zbełtać mleko w dzbanku to slosh milk about in a jug bełtać

zbiec
zbie|gnąć pf - zbie|gać1 impf (zbiegnę, zbiegniesz, zbiegł, zbiegła, zbiegli - zbiegam) vi 1. (na dół) to run zbiec ze zbocza to run down the slope zbiec po schodach to run down the stairs ścieżka zbiegała stromo w kierunku jeziora the path ran steeply down towards the lake stok zbiegający łagodnie ku rzece a slope running gently down towards the river 2. (uciec) to flee zbiec z miejsca wypadku to flee the scene zbiec z więzienia/niewoli to escape from prison/captivity 3. (minąć) [czas] to pass popołudnie zbiegło nam na czytaniu listów we spent the afternoon reading letters zbiec się - zbiegać się 1. (zgromadzić się) to come running ze wszystkich stron zbiegli się ludzie people came running from all directions 2. (połączyć się) [linie] to meet ulice zbiegają się w rynku the streets meet at the market square brwi zbiegające się u nasady nosa eyebrows meeting over the nose 3. (wystąpić w tym samym czasie) [wydarzenia] to coincide (z czymś with sth) otwarcie fabryki zbiegło się z wybuchem wojny the opening of the factory coincided with the outbreak of the war jej urodziny zbiegają się z naszą rocznicą ślubu her birthday coincides with our wedding anniversary 4. (skurczyć się) [ubranie] to shrink zbiec się w praniu to shrink in the wash

zbiedniały
adi [osoba, rodzina] impoverished

zbiednieć
pf (zbiednieję, zbiedniał, zbiednieli) vi [osoba, kraj] (stać się biednym) to become impoverished (stać się biedniejszym) to become poorer

zbieg
m pers. (uciekinier) fugitive zbieg z więzienia a runaway prisoner m inanim. 1. (styk) meeting point u zbiegu dwóch ulic at the junction of two streets 2. przen. zbieg okoliczności a coincidence szczęśliwym/dziwnym zbiegiem okoliczności by a happy/strange coincidence cóż za zbieg okoliczności! what a coincidence!

zbiegać
1. impf zbiec 2. pf vt (przewędrować) zbiegać całe miasto, szukając czegoś to run around the whole town looking for sth

zbiegnąć
zob. zbiec

zbiegowisko
n crowd powstało wokół nich zbiegowisko a crowd formed around them

zbiegły
adv. [więzień, jeniec] runaway żołnierz zbiegły z niewoli a soldier who escaped from captivity

zbielały
adv. [kości, twarz, palce] whitened

zbieleć
pf (zbieleje, zbielał, zbieleli) vi 1. (stawać się białym) [sierść] to turn white [płótno, twarz] to whiten ścisnął poręcz tak mocno, że aż mu palce zbielały he gripped the rail so tightly that his fingers whitened around it bieleć 2. (posiwieć) [włosy] to turn grey GB a. gray US bieleć

zbieracki
adv. 1. (kolekcjonerski) pasja zbieracka a passion for collecting 2. Antrop. gathering zbieracko-łowiecki tryb życia a hunter-gathering lifestyle

zbieractwo
n sgt 1. (kolekcjonerstwo) collecting 2. Antrop. gathering

zbieracz
m, zbieraczka f (Gpl zbieraczy, zbieraczek) 1. (kolekcjoner) collector zbieracz dzieł sztuki an art collector 2. (zatrudniony przy zbiorach) picker zbieracz winogron/jabłek a grape/an apple picker zbieracz ziół a herb collector zbieracz kauczuku a rubber tapper 3. (zbierający materiały wtórne) collector zbieracz złomu a scrap collector

zbieranina
f sgt pot., pejor. (przedmiotów) hotchpotch, hodgepodge US (osób) mixed bunch

zbierać
impf zebrać

zbieżnie
1. (podobnie) oceniać coś zbieżnie z kimś to be of the same opinion about sth as sb 2. (w kierunku do siebie) uliczki są poprowadzone zbieżnie the lanes converge

zbieżność
f 1. (podobieństwo) similarity (poglądów) concurrence książk. (celów) coincidence 2. sgt (zbieganie się) convergence (czegoś of sth) punkt zbieżności the point of convergence zbieżność kół Aut. the toe-in ustawić zbieżność Aut. to adjust the toe-in

zbieżny
adv. 1. (podobny) [poglądy, cele, wnioski] coincident książk. być zbieżnym z czymś to coincide with sth być zbieżnym w wielu punktach to coincide in many respects 2. (zbiegający się) [linie, promienie] convergent zbieżna wiązka promieni a convergent beam

zbijak
m pot. = dodgeball grać w zbijaka to play dodgeball

zbijany
pp zbijać adv. (zbity) [konstrukcja, stół] nailed together

zbijać
impf zbić1

zbilansować
pf vt 1. Księg. to balance [rachunki, księgi, budżet] zbilansować import z eksportem to balance imports and exports bilansować 2. książk., przen. (porównać) to assess zbilansować zyski i straty to take stock of one's profits a. gains and losses bilansować zbilansować się [rachunki, księgi, budżet] to balance korzyści zbilansowały się z kosztami the benefits balanced out the costs bilansować się

zbiorczo
adv. opracować coś zbiorczo to give an overall analysis of sth [dane, wyniki]

zbiorczy
adv. (ogólny) [lista, wynik, suma, zestawienie] overall antena zbiorcza a community aerial a. antenna szkoła zbiorcza a school serving a large rural area

zbiorek
m dem. (G zbiorku) 1. Literat. (small) collection zbiorek wierszy a small collection of poems 2. (kolekcja) (small) collection (czegoś of sth)

zbiornik
m (zbiorniczek dem.) 1. (pojemnik) container, tank zbiornik na wodę a water tank zbiornik paliwa a fuel tank 2. Geog. body zbiornik wodny a body of water, a water body

zbiornikowiec
m Żegl. tanker

zbiornikowy
adv. [system, reaktor] tank attr.

zbiorowisko
n 1. (wspólnota) community (zbiegowisko) crowd zbiorowisko ludzkie a community of people 2. (przedmiotów) group (bezładne) jumble zbiorowisko gwiazd/atomów a group of stars/atoms 3. Bot. community

zbiorowo
adv. [opracować, odpowiadać] collectively

zbiorowość
f sgt community konflikt między jednostką a zbiorowością a conflict between the individual and the community

zbiorowy
adv. [decyzja, odpowiedzialność, bezpieczeństwo] collective [grób, mogiła] mass, communal [zdjęcie, fotografia] group attr. [scena] crowd attr. [protest, akcja] general pamięć/świadomość zbiorowa the collective memory/consciousness życie zbiorowe the communal life układ zbiorowy Prawo a collective agreement rzeczownik zbiorowy Jęz. a collective a. mass noun praca zbiorowa a joint publication

zbir
m (Npl zbiry) pot. thug pejor.

zbitka
f (myśli, skojarzeń) cluster (konwencji) blend zbitka pojęciowa a cluster of ideas zbitka słowna a blend zbitka stylów a blend of styles zbitka spółgłoskowa Jęz. a consonant cluster

zbity
pp zbić adv. 1. (ubity) [masa, śnieg, ziemia] compact [wełna, włókna] matted 2. (gęsty) [tłum, grupa, gromada] tight

zbiurokratyzować
pf pejor. vt to make [sth] bureaucratic [pracę, administrację, instytucję] biurokratyzować zbiurokratyzować się to become bureaucratized a. bureaucratic biurokratyzować się

zbiór
m (G zbioru) 1. (zestaw) set (wierszy, esejów) collection zbiór zadań z fizyki a book of physics problems zbiór ustaw a statute book zbiór opowiadań a storybook 2. (kolekcja) collection zbiór monet/znaczków a collection of coins/stamps zbiory muzeum/biblioteki the collection of a museum/library znajdować się w zbiorach muzeum to be in a museum's collection 3. Mat. set element zbioru an element of a set zbiór pusty an empty set 4. zw. pl Ogr., Roln. (żniwa) harvest (plony) harvest, crop czas zbiorów the harvest time w czasie zbiorów during harvest (time) tegoroczne zbiory this year's crop słabe zbiory ziemniaków a poor harvest a. crop of potatoes drugi zbiór marchwi a second crop of carrots

zbiórka
f 1. meeting zbiórka harcerska a scouts' meeting miejsce zbiórki the assembly point (dla podróżnych) the pick-up point zbiórkę robimy o drugiej we meet at two w szeregu zbiórka! fall in! 2. (zbieranie) collection zbiórka pieniędzy a collection of money zbiórka na cele dobroczynne a charity collection

zbić
1. pf - zbi|jać impf (zbiję - zbijam) vt 1. (połączyć gwoździami) to nail [sth] together [deski, skrzynkę] 2. Sport to spike [piłkę] 3. Gry to take [pionek, figurę] 4. (obalić) to refute [dowód, rację] jego argumenty były trudne do zbicia his arguments were hard to refute 5. pot. (zarobić) to make [forsę, kapitał, majątek] zbić na czymś fortunę to make a fortune on sth zbić krocie to strike it rich pot. 6. (zdezorientować) zbić kogoś z tropu a. pantałyku to put sb off their stroke być zbitym z tropu to be confused 7. pot. (obniżyć) to bring [sth] down, to bring down [temperaturę, gorączkę] to get [sth] down, to get down [wagę] zbić się - zbijać się (zgromadzić się) zbić się w gromadkę [osoby] to bunch together, to herd together [zwierzęta] to herd together 2. pf (zbiję) vt 1. (pobić) to beat (up) [osobę] zbić kogoś kijem to beat sb with a stick zbić kogoś do nieprzytomności to beat sb senseless zbił ją do krwi he beat her till she bled zbite dziecko a battered child wyrzucić kogoś na zbity pysk a. zbitą mordę posp. to kick sb out pot. 2. (zranić) to bruise [część ciała] zbić sobie kolano to bruise one's knee zbity łokieć a bruised elbow 3. (stłuc) to break [talerz, szklankę, szybę] zbić się [talerz, szklanka, szyba] to break

zbladnąć
zob. zblednąć

zbladły
adv. 1. [osoba, twarz, policzki] pale 2. [blask, materiał, kolor] faded

zblaknąć
pf (zblakł a. zblaknął, zblakła a. zblaknęła) [kolory, wspomnienia, zmartwienia] to fade blaknąć

zblakły
adv. [kolory, wspomnienia] faded

zblamować
się pf książk. to make a fool of oneself (wobec kogoś a. przed kimś in front of sb) blamować się

zblazowany
adv. pot., pejor. [osoba, mina] jaded, blase

zblednąć
pf (zbladł a. zbladnął, zbladła, zbledli) vi 1. [osoba, twarz] to go a. turn pale, to pale zblednąć jak ściana a. płótno to go as white as a sheet zblednąć ze strachu to go pale with fear blednąć 2. (tracić intensywność) [kolor, wspomnienie] to fade, to pale [problem, wyczyn] to pale into insignificance zblednąć przy czymś a. w porównaniu z czymś to pale beside sth a. in comparison with sth blednąć

zbliżać
impf zbliżyć

zbliżenie
sv zbliżyć n 1. (bliski kontakt) closeness szukać zbliżenia z sąsiadami to try to get on better terms with one's neighbours 2. Polit. rapprochement zbliżenie stanowisk a depolarization następuje zbliżenie między naszymi krajami there is a growing rapprochement between our countries 3. (stosunek płciowy) intercourse zbliżenie fizyczne sexual intercourse doszło między nimi do zbliżenia they had sexual intercourse 4. Fot. close-up w zbliżeniu in close-up

zbliżony
pp zbliżyć adv. 1. (podobny) similar (do czegoś to sth) kształt zbliżony do czegoś a shape resembling sth orbita zbliżona do okręgu an orbit close to circular w warunkach możliwie zbliżonych do naturalnych in conditions as near as possible to natural 2. (związany) close politycy zbliżeni do naszej partii politicians close to our party źródło zbliżone do prezydenta a source close to the president

zbliżyć
impf - zbliż|ać pf vt 1. (przysunąć) [osoba] to move [sth] close/closer (do czegoś to sth) zbliżyć słuchawkę do ucha to move a. bring the receiver close/closer to one's ear zbliżyć kartę do czytnika to place a card in front of the reader 2. (poprawić relacje) [sytuacja, przeżycie] to bring [sb] closer (do kogoś to sb) to ich do siebie zbliżyło it brought them (closer) together problemy zbliżają ludzi problems bring people together 3. (ułatwić osiągnięcie, zrozumienie) to bring [sb] closer (do czegoś to sth) zbliżyć kogoś do celu to bring sb closer to their target zbliżyć kogoś do jakiegoś zagadnienia to familiarize sb with an issue 4. (uczynić podobnym) zbliżać kogoś/coś do czegoś to make sb/sth resemble sth zbliżyć się - zbliżać się 1. (przybliżyć się) [osoba, pojazd, dźwięk] to approach vt, to come near/nearer [ciśnienie, prędkość] to near vt, to approach vt zbliżyć się do kogoś/czegoś to approach sb/sth, to come near/nearer to sb/sth wojsko zbliżało się od strony lasu the soldiers were coming from the direction of the forest wskazówka minutowa zbliżała się do cyfry dwanaście the minute hand was approaching twelve o'clock zbliżał się do dziewięćdziesiątki he was approaching ninety temperatura zbliżała się do stu stopni the temperature was approaching a. nearing a hundred degrees zbliżający się warkot silników the approaching murmur of engines nie zbliżaj się! stay back! nie zbliżaj się do niej stay away from her 2. (zaprzyjaźnić się) [osoby] to grow (closer) together 3. (być zbliżonym) to resemble vt tutejszy klimat zbliża się do śródziemnomorskiego the climate here resembles that of the Mediterranean 4. (osiągnąć postęp) [osoba] to get close (do czegoś to sth) zbliżyć się do celu to get close to one's target zbliżamy się do porozumienia we are (getting) close to an agreement zbliżać się do końca [osoba] to be coming up to the end zbliżamy się do końca sezonu we are nearing the end of season 5. (nadchodzić) [noc, południe] to approach [lato, rozpoczęcie] to approach, to draw on zbliżać się wielkimi krokami to be approaching fast w miarę zbliżania się zimy as the winter drew on zbliżać się do końca a. ku końcowi [książka, projekt] to near completion zbliża się szósta it's coming up to six o'clock zbliżała się północ it was approaching midnight zbliżał się termin wyjazdu the day of departure was approaching już rok się zbliża, od kiedy. it's nearly a. it will soon be a year since. zbliżająca się burza the upcoming storm

zblokować
impf vt 1. Polit. zblokować listy wyborcze [partie, organizacje] to run as a bloc zblokowane partie lewicowe a bloc of left-wing parties 2. Techn. (połączyć w blok) to combine zblokować coś z czymś to combine sth with sth zblokowany układ napędowy a drive unit

zbocze
n (Gpl zboczy) hillside (w wysokich górach) mountainside zbocze nasypu a slope of the embankment na zboczu on the hillside

zboczenie
sv zboczyć n deviation, perversion zboczenia seksualne sexual deviations zboczenie magnetyczne Fiz. magnetic deviation

zboczeniec
m (V zboczeńcu a. zboczeńcze) pervert, deviant zboczeniec seksualny a sex pervert

zboczony
adv. pot. [osoba, zachowanie] perverted jesteś jakiś zboczony! you're a pervert!

zboczyć
pf - zb|aczać impf vi [osoba] to turn aside [samolot, pocisk] to deviate zboczyć z głównej drogi to turn aside from the main road zboczyć z kursu to deviate from its course zboczyć do lasu to turn into the forest

zbojkotować
pf vt to boycott [wydarzenie, wybory] bojkotować

zbolały
adv. [twarz, spojrzenie] pained [osoba, część ciała] sore być całym zbolałym to be a. feel sore all over ze zbolałą miną with a pained expression zbolałym głosem in a pained voice

zbombardować
pf vt to bomb [miasto, okolicę, fabrykę] bombardować

zborność
f sgt książk. (wypowiedzi, rozumowania) coherence

zborny
adv. książk. 1. [wypowiedź, wystąpienie] coherent zborna całość a coherent whole 2. punkt zborny a meeting a. rallying point

zboże
n 1. (roślina) cereal (crop), corn łany zbóż książk. fields of corn snop zboża a sheaf of corn 2. (ziarna) grain, corn różne gatunki zbóż different grains worek zboża a sack of grain

zbożny
adv. przest. 1. (szlachetny) [cel, dzieło] worthy ze zbożnych pobudek for noble reasons 2. (nabożny) [skupienie, cisza] reverent

zbożowy
adv. [roślina, produkt] cereal attr. elewator zbożowy a grain elevator giełda zbożowa the corn exchange otręby zbożowe bran

zbraknąć
impf (zbrakło) v imp. książk. zbrakło mu tchu he was out of breath pracy nam nie zbraknie there will be work aplenty

zbratać
pf vt [sytuacja, zdarzenie] to bring [sb] closer together zbratać się to fraternize (z kimś with sb) bratać się

zbroczyć
pf vt książk. zbroczyć coś krwią to soak sth with blood zbroczony krwią [osoba] streaming with blood [ubranie, bandaż] soaked with blood

zbrodnia
f (Gpl zbrodni) Prawo (ciężkie przestępstwo) crime także przen. zbrodnia dzieciobójstwa/matkobójstwa/bratobójstwa the crime of infanticide/matricide/fratricide motywy zbrodni motives for the crime to zbrodnia marnować taki talent it's a crime to waste such talent zbrodnia doskonała perfect crime zbrodnia w afekcie crime of passion, crime passionel zbrodnie przeciw ludzkości genocide

zbrodniarz
m, zbrodniarka f (Gpl zbrodniarzy, rek) criminal zbrodniarz winny ludobójstwa a mass murderer

zbrodniczy
adv. [czyn, działalność] criminal zbrodnicza ręka a murderous hand

zbroić
1. impf vt 1. (zaopatrywać w broń) to arm, to supply with arms 2. Techn. (umacniać) to reinforce [beton, słupy] zbrojone szkło reinforced glass 3. Budow. (zakładać instalacje) to fit out, to link [sth] to the mains [budynek, teren] uzbroić zbroić się (przygotowywać się do wojny) to arm oneself 2. pf vt to get up to mischief co ten niegrzeczny chłopak znowu zbroił? what kind of mischief has that naughty boy been up to now?

zbroja
f armour GB, armor US, a suit of armour okryty zbroją covered in armour zakuty w zbroję enclosed in armour

zbrojarz
m (Gpl zbrojarzy) Techn. steel fixer

zbrojenie
sv zbroić n Tech. reinforcement zbrojenie w szkle/w betonie glass/concrete reinforcement zbrojenia plt Polit., Wojsk. armaments wyścig zbrojeń arms race kontrola zbrojeń arms control ograniczenie zbrojeń arms limitation

zbrojeniowy
adv. 1. Polit., Wojsk. (dotyczący zbrojeń) [produkcja, zakłady] armaments attr., munitions attr. przemysł zbrojeniowy the munitions a. armaments industry wydatki zbrojeniowe expenditure on armaments 2. Tech. [element, pręt, drut] reinforcing

zbrojeniówka
f pot. 1. (przemysł) armaments industry 2. (fabryka) munitions factory, armaments factory

zbrojnie
adv. by force of arms wystąpić zbrojnie przeciwko komuś/czemuś to be up in arms against sb/sth

zbrojny
adv. 1. (zaopatrzony w broń) [grupa, zastępy, bandy] armed zbrojny rycerz a man-at-arms daw. rycerze byli zbrojni w miecze the knights were armed with swords 2. (związany z użyciem broni) [ruch, atak] armed m Hist. armed soldier/knight oddział zbrojnych a detachment of armed soldiers/knights zbrojne ramię the armed forces

zbrojownia
f (Gpl zbrojowni) Hist. armoury GB, armory US

zbrukać
pf vt przest. 1. (zabrudzić) to stain zbrukać biel śniegu to stain the whiteness of the snow brukać 2. przen. (zhańbić) to sully, to tarnish, to taint to besmear książk. [imię, honor] brukać zbrukać się przest. 1. (zabrudzić się) to get dirty 2. przen. to sully oneself, to lower oneself zbrukać się czymś to soil one's hands with sth brukać się

zbrutalizować
pf vt to brutalize [uczucia, przedstawienie] brutalizować

zbryzgać
pf vt pot. to splash zbryzgać wodą twarz to splash water on to one's face miał ręce zbryzgane krwią his hands were bespattered with blood

zbrzydnąć
pf (zbrzydł a. zbrzydnął) vi 1. (stracić urodę) to lose one's looks a. beauty, to grow ugly była bardzo ładna, ale ostatnio trochę zbrzydła she used to be very pretty, but lately she's lost her looks a bit 2. pot. (sprzykrzyć się) to pall (komuś on sb) zbrzydły jej codzienne obowiązki her daily chores began to pall on her, she was sick and tired of her daily chores życie mi zbrzydło I'm fed up with a. tired of life brzydnąć

zbrzydzić
pf vt książk. (obrzydzić) to make [sb/sth] unbearable zbrzydziła mężowi życie ciągłym narzekaniem her constant nagging made her husband's life unbearable, she made her husband's life unbearable with her constant nagging zbrzydzić się 1. (uczynić się brzydkim) w roli staruchy zbrzydziła się nie do poznania she made herself up to look ugly for the part of the old woman 2. (mieć dość) to become fed up zbrzydziła mu się i praca i rodzina he was fed up with his work and with his family 3. (zniechęcić się) to become disgusted (do kogoś/czegoś with sb/sth) pod koniec życia zbrzydził się do samego siebie towards the end of his life he became disgusted with himself

zbrzydzony
pp zbrzydzić adv. disgusted (czymś at a. by a. with sth) byłem zbrzydzony całą tą sytuacją I was disgusted with the whole situation

zbrązowiały
adv. [liść] browned

zbrązowieć
impf (zbrązowieję, zbrązowiał) vi to turn a. go brown brązowieć

zbudowany
pp zbudować adv. 1. (składający się) dom zbudowany z kamienia a stone-built house dom zbudowany z cegły a house built of brick 2. (o wyglądzie zewnętrznym) proporcjonalnie zbudowany chłopak a well-proportioned boy był dobrze zbudowany he was well-built a. well-set była delikatnie/mocno zbudowana she was slightly/stockily built

zbudować
pf vt 1. (stworzyć z surowców) to build, to construct [dom, drogę, osiedle] zbudować mur z cegieł to build a. construct a wall from a. out of bricks zbudować gniazdo z gałązek to build a nest out of twigs budować 2. (zorganizować) to build [państwo, teorię, system] zbudować podstawy nowego systemu ekonomicznego to create the basis for a new economic system budować 3. (skonstruować z wielu elementów) to build, to construct [komputer, silnik, urządzenie] budować 4. Mat. to construct, to describe [figury geometryczne, trójkąt, prostokąt] budować 5. (wpłynąć dodatnio) to edify książk. to uplift była zbudowana jego odwagą he edified a. uplifted her with his courage, she was uplifted by his courage słowa pieśni zbudowały słuchaczy the words of the song uplifted the listeners nie od razu Kraków zbudowano Rome wasn't built in a day

zbudzić
pf vt to awaken, to wake [sb] up, to wake up to rouse książk. zbudzić kogoś z głębokiego snu to rouse sb from a deep sleep zbudzić kogoś na śniadanie/do szkoły to wake sb for breakfast/school zbudził mnie o szóstej rano he woke me up at six in the morning zbudzić się 1. (przestać spać) to wake (up) zbudzić się ze snu/z drzemki to wake from sleep/a nap zbudził się o piątej rano he woke up at five in the morning 2. przen. (przejść do stanu aktywności) to awake, to awaken przyroda zbudziła się ze snu zimowego nature awoke from its winter slumber ludność zbudziła się do walki o niepodległość the people stirred themselves to fight for independence 3. (o stanach uczuciowych) to awake, to awaken, to stir (w kimś within sb) zbudziła się we mnie tęsknota za domem a longing for my home stirred within me w ich sercach zbudził się niepokój a sense of unease awoke within them

zbuk
m addled egg

zbulwersować
pf vt książk. to shock, to appal, to appall US być zbulwersowanym czymś to be appalled at a. by sth zbulwersowała ich wiadomość, że. they were appalled to hear that. zbulwersował mnie swoim postępowaniem his behaviour shocked me bulwersować

zbuntowany
pp zbuntować adv. [dziecko, republika, miasto, oddział] rebellious, mutinous zbuntowan|y m, zbuntowana f rebel

zbuntować
pf vt to incite to rebel/revolt/mutiny zbuntować marynarzy przeciwko kapitanowi okrętu to incite sailors to mutiny against their ship's captain zbuntować się to rebel (przeciw komuś/czemuś against sb/sth) to revolt (przeciw komuś/czemuś against sb/sth) więźniowie zbuntowali się the prisoners rioted a. mutinied zbuntował się przeciw tym ograniczeniom he kicked against these restrictions buntować się

zburzyć
pf vt 1. (spowodować rozpadnięcie się) to demolish, to knock a. pull a. tear [sth] down, to knock a. pull a. tear down stary kościół zburzono the old church was demolished a. pulled down nasz dom został zburzony podczas bombardowania our house was bombed out burzyć 2. przen. (zakłócić pozytywny stan) to destroy [szczęście] to shatter, to disturb [spokój, ład społeczny] to break [konwencje] 3. (skłębić) to churn (up) [morze, ciecz] to ruffle [włosy, czuprynę] wiatr zburzył wody jeziora the wind ruffled a. churned up the waters of the lake burzyć zburzyć się (o włosach) to become ruffled (o wodzie, cieczy) to become churned up

zbutwiały
adv. [drewno, liście, materiał] rotten, decayed [skóra, guma] perished

zbutwieć
pf (zbutwieje, zbutwiał) vi [drewno, liście] to rot, to decay, to decompose butwieć

zbycie
sv zbyć mieć coś na zbyciu to be able to spare sth nie masz przypadkiem stu złotych na zbyciu? could you spare a hundred zlotys by any chance? mam na zbyciu ten podręcznik I have a spare copy of the textbook

zbyt
1. m sgt (G zbytu) Ekon. market szybki zbyt na coś a ready market for sth organizacja zbytu towarów merchandising mieć zbyt to move mimo wysokich cen towary mają zbyt despite the high prices there is a market for the goods 2. adv. too zbyt długi/krótki too long/short zbyt dużo/mało pieniędzy too much/little money zbyt pewny siebie too sure of oneself, overconfident zbyt optymistyczny over-optimistic nie jesteś dziś zbyt rozmowny you're not very talkative today był zbyt pijany, żeby prowadzić samochód he was too drunk to drive

zbytecznie
adv. [zabiegać, troszczyć się] needlessly, unnecessarily

zbyteczny
adv. [troska, wydatek] unnecessary jej rodzina uważa wykształcenie za rzecz zbyteczną her family regards education as something superfluous

zbytek
m sgt (G zbytku) książk. 1. (luksusowe rzeczy) luxury wychowywał się w bogactwie i zbytku he was raised in wealth and luxury 2. zw. sg (nadmiar, przesada) superfluity, excess zbytek łaski, nic od ciebie nie potrzebuję iron. most kind of you, I'm sure, but I don't need anything from you nie grzeszyła zbytkiem uprzejmości she wasn't a paragon of politeness nie darzył jej zbytkiem zaufania he didn't trust her very far a. much, he had no particular confidence in her zbytki plt przest. pranks, frolics tylko ci zbytki w głowie you are indolent and frivolous

zbytkować
impf vi przest. to frolic dzieci zbytkowały w ogrodzie the children frolicked in the garden

zbytkownie
adv. grad. książk. extravagantly mieli zbytkownie urządzone mieszkanie they had an extravagantly furnished flat

zbytkowność
f sgt książk. extravagance, opulence zbytkowność strojów i ozdób extravagance of dress and ornaments wszelkiej zbytkowności unikał jak ognia he shunned opulence

zbytkowny
adv. grad. książk. [stroje, przedmioty, wydatki] extravagant [przyjęcie, uczta] sumptuous, opulent

zbytni
adv. [ciekawość, niecierpliwość] excessive [pośpiech, ciekawość] undue przywiązywać zbytnią wagę do czegoś to have overmuch regard for sth nie przywiązywać zbytniej wagi do czegoś to not pay too much attention to sth nie cieszył się zbytnią sympatią iron. he wasn't much liked

zbytnik
m przest. prankster

zbytnio
adv. overmuch [chwalić, martwić się] unduly, too much nie mogę powiedzieć, żeby się o nas zbytnio troszczył I wouldn't say he was overprotective of us nie bierz sobie tego zbytnio do serca don't worry unduly about it, don't take it too seriously

zbywać
1. impf zbyć 2. impf v imp. to lack pieniędzy mi nie zbywa I'm never short of money niestety, czelności nigdy mu nie zbywało unfortunately he has always had a lot of cheek nie zbywa mu/jej na dobrych chęciach he/she isn't lacking in good intentions

zbyć
pf - zb|ywać1 impf (zbędziesz - zbywam) vt 1. książk. (sprzedać) to sell (up), to move [akcje, majątki] to sell off [towar, nadwyżki] 2. (zlekceważyć) to brush [sb] off a. aside, to brush off a. aside zbyć kogoś żartem to brush sb off a. to dismiss sb with a joke zbył mnie śmiechem he laughed me off zbył jej pytanie wzruszeniem ramion he dismissed her question with a shrug robić coś aby a. byle zbyć to do sth in a slapdash way, to do sth sloppily pisać/malować byle zbyć to write/paint sloppily

zbzikowany
adv. pot. cranky pot., loony pot. zbzikowany kolekcjoner an eccentric collector jest kompletnie zbzikowany he's as mad as a March hare pot., he's as mad as a hatter pot. jest zbzikowana na punkcie zdrowej żywności she's a health food freak

zbzikować
pf vi pot. 1. (przestać zachowywać się normalnie) to lose one's marbles pot. zbzikował po przejściu na emeryturę he lost his marbles after retiring bzikować 2. (dostać manii) zbzikować na punkcie czegoś to be potty about sth GB pot. to be crazy about sth pot. zbzikował na punkcie zdrowej żywności he's a health food nut a. freak pot. bzikować

zbój
m pot. brigand przest. patrzył na mnie jak zbój żart. he was looking at me as if he were going to kill me

zbójca
m przest. robber brigand przest. (napadający na drodze) highwayman

zbójecki
adv. zbójecka banda a band of robbers zbójecka mina a murderous expression napaść kogoś po zbójecku to treacherously attack sb

zbójectwo
n sgt przest. brigandage przest.

zbójnicki
adv. zbójnicki skarb highland robbers' loot m Taniec traditional highland dance

zbójnictwo
n sgt brigandage przest.

zbójnik
m (Npl zbójniki a. zbójnicy) highland robber

zbór
m (G zboru) Relig. 1. (świątynia) (Protestant) church 2. (wspólnota) (Protestant) congregation

zbędnie
adv. needlessly

zbędność
f sgt superfluousness

zbędny
adv. [gesty, formalności, meble, wydatek] unnecessary [drobiazgi, szczegóły] inessential czuć się zbędnym [osoba] to feel redundant a. superfluous bez zbędnych słów without unnecessary words to jest mi zbędne I don't need it

zbłaźnić
się pf v refl. pejor. to make a fool of oneself

zbłądzić
pf vi 1. książk. (zgubić drogę) to lose one's way zbłądziliśmy w lesie we got lost in the woods 2. książk. (popełnić błędy) to err książk.

zbłąkany
adv. książk. 1. [osoba, pies, kula] stray zbłąkany promyk słońca a stray beam of sunlight 2. przen. (zagubiony) lost and confused