Włoszka
f Italian jest Włoszką she's Italian a. an Italian

władanie
sv władać n sgt książk. dominion U książk. rule U ziemia była we władaniu nieprzyjaciół the land was under the dominion of the enemy mieć coś pod (swoim) władaniem książk. to have a. hold dominion over sth książk. objąć a. zabrać coś we władanie to enter into/to take possession of sth

władać
impf vi książk. 1. (panować) to rule władać państwem/światem to rule (over) a country/the world 2. (móc poruszać) to be able to move a. use nie władał palcami he'd lost the use of his fingers 3. (posługiwać się) to wield vt [bronią, mieczem, orężem, toporem] władać jakimś językiem to have a good command of a language władać pędzlem/piórem to paint/write, to wield a paintbrush/pen władało nim pragnienie zemsty książk. he was seized with a. by a desire to avenge himself władał nim strach he was seized with fear

władca
m książk. 1. (panujący) sovereign, ruler władca absolutny an absolute ruler 2. przen. king, master władca dzielnicy/ulicy/podwórka the king of the neighbourhood/street/playground być czyimś panem i władcą to be sb's lord and master

władczo
adv. [zachowywać się, patrzeć] imperiously

władczość
f sgt książk. imperiousness

władczy
adv. [głos, ton, gest, spojrzenie] lordly, imperious

władczyni
f 1. (panująca) queen, ruler 2. przen. queen być władczynią czyjegoś serca to be the queen of sb's heart

władny
adv. książk. być władnym to be empowered, to have the power nie jestem władny państwu pomóc (I'm afraid) there is nothing I can do to help you sejm jest władny odroczyć wybory parliament is empowered to postpone elections

władować
wład|ować pf - wład|owywać impf vt pot. to load, to put władować więźniów do furgonetki to load prisoners into a van władować bagaże do przedziału to put the luggage in the compartment władować walizki do samochodu to put the suitcases in the car władować komuś kulę w nogę to put a bullet in sb's leg władowała mu kulę w łeb she put a bullet in his head władować się - władowywać się pot. to pile pot. wszyscy władowali się na ciężarówkę everyone piled onto the lorry

władowywać
impf władować

władza
f 1. sgt (rządzenie, panowanie) power król miał nieograniczoną władzę the king had unlimited power król zrzekł się władzy na korzyść swego syna the king abdicated his throne in favour of his son ojciec sprawuje władzę nad synem a father has authority over his son przechwycić a. przejąć władzę to seize power być u władzy to be in power dojść do władzy to come to power zostać odsuniętym od władzy to be ousted (from power) 2. zw. pl (instytucje) authority zw. pl występować przeciwko jakiejkolwiek władzy to rebel against all forms of authority oddał się w ręce władz he gave himself up to the authorities władze lokalne/miejskie local/municipal authorities władza ustawodawcza/wykonawcza/sądownicza the legislative/executive/judiciary (branch) 3. (zdolność poruszania) use, power po wypadku stracił władzę w nogach after the accident he lost the use of his legs odzyskała władzę w rękach she regained the use of her hands mieć/stracić/odzyskać władzę nad sobą to have/lose/regain control of oneself 4. sgt (wpływ) hold, control ona ma nad nim tajemną władzę she has some mysterious hold over him ten człowiek ma władzę nad jej sercem i myślami the man has control of her heart and mind mieć władzę nad czyimiś myślami to control sb's thoughts władza dyskrecjonalna discretionary powers władza rodzicielska Prawo custody władza państwowa the authority of the state władze państwowe the state (authorities) czwarta władza pot. (media) the fourth estate pan władza (policjant) pot., żart. officer przepraszam, panie władzo, nie zauważyłem znaku sorry, officer, I didn't notice the sign władze umysłowe mental powers, (mental) faculties być/nie być w pełni władz umysłowych to be/to not be in full possession of one's (mental) faculties wyciągnąć ręce po władzę to make a bid for power

władztwo
n sgt książk. (władanie) control, power mieć władztwo nad terytorium to have control over a territory władztwo kolonialne colonial power

włamanie
sv włamać n 1. (napad) burglary, breaking and entering U dostał pięć lat za kradzież z włamaniem he got five years for burglary dokonać włamania do sejfu to break into a safe 2. Komput. hacking U

włamać
pf - włam|ywać impf (włamię - włamuję) vt Druk. to set włamać się - włamywać się 1. (wedrzeć się) to break in(to) włamać się do samochodu/mieszkania to break into a car/flat 2. Komput. to hack (into) włamać się do bazy danych to hack into a database

włamywacz
m, włamywaczka f burglar, housebreaker

włamywać
impf włamać

własnoręcznie
adv. napisać do kogoś własnoręcznie to write sb a handwritten letter meble zrobił własnoręcznie he made the furniture himself własnoręcznie wyhaftowana makatka a handmade tapestry

własnoręczność
f sgt stwierdzić własnoręczność podpisu to confirm the authenticity of sb's signature

własnoręczny
adv. własnoręczny podpis one's/sb's personal signature to jej własnoręczne pismo it's her own handwriting

własnościowy
adv. privately owned mieszkanie własnościowe a privately-owned flat przekształcenia własnościowe privatization

własność
f sgt 1. (majątek) property własność osobista/prywatna/publiczna personal/private/public property wspólna własność joint property własność ruchoma/nieruchoma movables/immovables, movable/immovable property GB, personal property/real estate US 2. Prawo (prawo do rozporządzania) ownership własność ziemska land ownership dowodzić swej własności to provide proof of ownership dochodzić własności to claim ownership mieć a. posiadać coś na własność to own sth mieszkanie przeszło na jego własność po śmierci babki he came into ownership of the flat when his grandmother died

własny
adv. 1. (swój) own słyszał bicie własnego serca he could hear the beating of his own heart nie miała własnego mieszkania she didn't have a flat of her own na własne żądanie at one's own request iron. through one's own fault być na własnym utrzymaniu to be self-supporting pracować na własny rachunek to be self-employed przesyłka doręczona do rąk własnych adresata mail delivered personally to the addressee 2. (samodzielny) ciasto własnego wypieku a home-made cake to urządzenie mojego własnego pomysłu it's a device I designed myself 3. (o pokrewieństwie) own własny ojciec wypędził ją z domu her own father drove her from the house 4. (odrębny, niezależny) [styl] own, personal bać się własnego cienia to be afraid of one's own shadow chodzić własnymi drogami to have a mind a. will of one's own, to do things one's own way dbać o własną kieszeń to look after one's own interests dbać a. drżeć a. troszczyć się o własną skórę to look out for oneself pójść za własną potrzebą pot. to answer the call of nature euf. kisić się we własnym sosie to stew in one's own juice pot. mieć własne zdanie o czymś to have one's own opinion about sth mierzyć kogoś/coś własną miarą to judge sb/sth by one's own lights mówić/pisać własnymi słowami to say/write sth in one's own words odczuć coś na własnej skórze to experience sth first-hand, to experience sth (for) oneself o własnych siłach on one's own, unaided postępować według własnego uznania a. widzimisię to do as one chooses a. pleases słyszeć coś na własne uszy to hear sth with one's own ears widzieć a. oglądać coś na własne oczy to see sth for oneself nie wierzyć własnym oczom/uszom to not believe one's eyes/ears stanąć na własnych nogach to stand on one's own two feet we własnej osobie in person we własnych oczach in one's own eyes, in one's own estimation urosnąć/zmaleć we własnych oczach to gain/lose self-esteem we własnym imieniu in one's own name, for oneself wiara we własne siły self-confidence widzieć tylko koniec własnego nosa to not see further than the end of one's nose, to not see beyond the end of one's nose własne podwórko a. śmieci one's/sb's own home turf pot. własny kąt a place of one's own własnymi rękami on one's own, unaided własnym przemysłem on one's own zdać się na własne siły to rely on oneself znać coś jak własną kieszeń a. jak własne pięć palców to know sth like the back of one's hand, to know every inch of sth zostawili go własnemu losowi they left him to his own fate zrobić coś na własną rękę to do sth on one's own z własnej kieszeni out of one's own pocket z własnej woli of one's own free will

właz
m (G włazu) 1. (kanału) manhole (statku, samolotu, czołgu) hatch 2. Techn. hatch

włazić
impf wleźć

właściciel
m (Gpl właścicieli) (psa, samochodu) owner (firmy, hotelu) owner, proprietor prawowity właściciel the rightful owner

właścicielka
f (psa, samochodu) owner (firmy, hotelu) owner, proprietress

właścicielski
adv. [nadzór, uprawnienia] owner's, proprietary

właściwie
adv. grad. (należycie) correctly, appropriately właściwie oceniła jego charakter she correctly judged his nature part. actually, in fact, as a matter of fact właściwie to on był autorem pomysłu actually, it was his idea właściwie to nie podobał mi się ten film as a matter of fact, I didn't like that film był zmęczony, a właściwie nic nie robił he was tired, although he didn't really do anything podszedł, a właściwie podbiegł do niej he came up, or rather ran up to her która jest właściwie godzina? what time is it, actually? co tu się właściwie dzieje? what's all this, then? pot. co cię to właściwie obchodzi? what's it to you? pot.

właściwość
f 1. zw. pl (prawidłowość) property, characteristic właściwości chemiczne/fizyczne chemical/physical properties 2. sgt (stosowność) appropriateness, suitability właściwość czyjegoś zachowania the appropriateness of sb's behaviour 3. sgt Prawo (sądu) competence, jurisdiction

właściwy
adv. grad. 1. (odpowiedni) right, appropriate być na właściwym tropie to be on the right track uznałem za właściwe zapytać go o pozwolenie I thought it appropriate to ask his permission to nie jest właściwy moment it's not the right moment być we właściwym miejscu o właściwym czasie to be in the right place at the right time właściwy człowiek na właściwym miejscu the right person for the job adv. 1. (typowy) typical, characteristic (komuś/czemuś a. dla kogoś/czegoś of sb/sth) zapach właściwy lasom sosnowym the characteristic smell of pine forests z właściwą sobie energią przystąpił do dzieła he set to work with his characteristic vigour 2. (prawdziwy, rzeczywisty) real czy to właściwe nazwisko tego pisarza? is that the writer's real name? jego właściwym zawodem było krawiectwo his real profession was tailoring 3. Prawo (kompetentny) [władze, sąd] competent należy zawiadomić właściwe władze the proper authorities should be notified

właśnie
part. (dokładnie) exactly, precisely to właśnie mam zamiar zrobić that's exactly a. precisely what I intend to do ta właśnie kobieta this (some/very) woman właśnie tego mi potrzeba (that's) the very thing a. just what I need właśnie w tej chwili just a. precisely at that moment, at that very moment ten właśnie list najbardziej ją zaniepokoił (in fact) it was this letter that perturbed her most dlaczego właśnie dziś wróciła? why did she have to come back today (of all days)? adv. (akurat) just właśnie wróciłem I've just got a. come back właśnie przyjechała she has just arrived właśnie wychodzi/wychodził do pracy he's just/he was just leaving for work właśnie miałem do ciebie dzwonić I was just about to a. just going to call you właśnie widzę/słyszę! so I see/hear! właśnie widzę, że jesteś zajęta I can see you're busy właśnie wtedy just then właśnie wtedy ktoś zapukał do drzwi just then there was a knock on the door inter. exactly!, precisely! no właśnie! just so! "on nic o tym nie wiedział" - "właśnie, że wiedział" 'he knew nothing about it' - 'but he did' "beznadziejna sztuka" - "właśnie, że nie" 'a lousy play' - 'no, it's not' "chyba się nigdzie nie wybierasz?" - "właśnie, że tak" 'you're not going anywhere, are you?' - 'I am actually'

włochaty
adv. pot. [niedźwiedź] shaggy [pierś] hairy [łodyżka, ręcznik] fuzzy

włodarz
m (Gpl włodarzy) 1. książk. (zwierzchnik) overlord, master 2. Hist. (starosta) steward

włos
m 1. zw. pl hair C/U miała długie, kręcone włosy she had long curly hair w mojej zupie jest włos! there's a hair in my soup! czesać włosy szczotką to brush one's hair upiąć włosy w kok to put one's hair up in a bun rozpuścić włosy to let down one's hair 2. zw. pl (owłosienie) hair U depilować włosy pod pachami to remove the hair from one's armpits 3. zw. pl (sierść zwierząt) fur U, hair U cała kanapa oblazła psimi włosami the whole sofa was covered in dog hair pies z długim błyszczącym włosem a dog with a long shiny coat 4. zw. sg (w szczotce) bristle (w kożuchu) fleece U kożuch włosem do góry a sheepskin coat with the fleece on the outside pędzel z wytartym włosem a brush with worn bristles dywan z długim puszystym włosem a shag carpet 5. Techn. (w zegarku) hairspring włosy anielskie tinsel wziąć kogoś pod włos pot. to sweet-talk sb pot. dzielić a. rozdzielać włos na czworo pot. to split hairs o mały włos spóźniłbym się na samolot pot. I just barely made it onto the plane uniknęłam tego wypadku o mały włos I avoided the accident by a hair's breadth a. by the skin of my teeth

włosek
m dem. zw. pl 1. pieszcz. hair U chłopczyk miał ciemne oczy i mocno kręcone włoski the boy had dark eyes and very curly hair delikatne włoski na jej karku the fine hair on the nape of her neck 2. Bot. hair liście pokryte drobnymi włoskami leaves covered in delicate hairs 3. Zool. whisker zw. pl 4. (na szczotce) bristle zw. pl moje małżeństwo wisi a. zawisło na włosku my marriage is hanging by a thread w tej chwili jego życie wisi na włosku it's touch and go now whether he'll live

włosiany
adv. [materac, szczotka] hair attr.

włosie
n sgt horsehair

włosiennica
f Hist., Relig. hair shirt

włosień
m Zool. trichina

włoski
adv. [wino, kuchnia] Italian m (język włoski) Italian uczyć się włoskiego to learn Italian

włoskowaty
adv. hairlike naczynia włoskowate capillaries, capillary veins

włosowaty
adv. [pędy, korzenie] hairlike naczynia włosowate capillaries, capillary veins

włosowy
adv. [cebulka] hair attr.

włoszczyzna
f sgt 1. (warzywa) soup vegetables pl 2. (język, kultura) moja włoszczyzna nie jest najlepsza my Italian isn't especially good XVI-wieczna moda na włoszczyznę the 16th-century fashion for all things Italian

włościanin
m, włościanka f (Gpl włościan, włościanek) przest. peasant

włościański
adv. przest. peasant attr.

włościaństwo
n sgt przest. countryfolk pl, the peasantry

włośnica
f 1. Bot. foxtail grass U 2. Med. trichinosis U

włość
f zw. pl przest. estate, manor

włożyć
pf - w|kładać impf vt 1. (wetknąć) to put włożyć list do koperty to put the letter in an envelope włożyć ręce do kieszeni to put one's hands in one's pockets włożyć mięso do garnka to put the meat in the pot włożyć klucz do dziurki to put the key in the (key)hole 2. (wdziać, nałożyć) to put [sth] on włóż płaszcz, jest zimno put a coat on, it's cold outside włożyć czapkę na głowę/pierścionek na palec to put a hat on one's head/a ring on one's finger 3. (wpłacić) to invest włożył w tę inwestycję wszystkie pieniądze he invested a. put all his money in that business 4. przen. włożyła w to wiele pracy she put a lot of work into it włożył duszę i serce w tę sprawę he put his heart and soul into that business nie mieć co do garnka a. do ust a. do gęby włożyć pot. to have nothing to eat wkładać coś komuś (łopatą) do głowy a. łba pot. to spoon-feed sth to sb pot., przen. włożyć komuś broń do ręki przeciw komuś/przeciw sobie to give sb ammunition against sb/against oneself włożyć komuś słowa w usta to put words into sb's mouth włożyć coś między bajki to not give credence to sth, to not believe sth

włóczka
f wool U GB, yarn U

włóczkowy
adv. [sweter, szalik, chustka] knitted

włócznia
f (Gpl włóczni) Hist. spear

włóczykij
m (Npl włóczykije) pot. rolling stone, drifter

włóczyć
impf vt 1. (ciągnąć) to drag, to trail koń włóczył uprząż po ziemi the horse's harness trailed along the ground włóczył ciężki worek z węglem he was dragging a heavy sack of coal 2. pot. (wodzić) to drag włóczyła dzieci ze sobą po sklepach she dragged the kids along with her to the shops włóczyć się 1. (łazić) to wander, to roam włóczyć się po ulicach/po polach to wander around the streets/fields 2. przen. [opary, dym] to drift, to float nad bagnami włóczyły się mgły mist drifted over the swamp 3. (chodzić bez potrzeby) to drift włóczyli się z knajpy do knajpy they drifted from one bar to another 4. książk. (ciągnąć się) to trail suknia włóczyła się za nią po ziemi the dress trailed along behind her on the ground włóczyć kogoś po sądach pot. to haul sb to court pot. włóczyć się za kimś to hang around sb pot. jestem taki zmęczony, że ledwie włóczę nogami I'm so tired I can hardly put one foot in front of the other

włóczęga
m (Npl włóczęgi a. włóczędzy) (bezdomny) tramp, vagrant f 1. pot. (wędrówka) roaming U, roving U myśleli, że ich beztroska włóczęga nigdy się nie skończy they thought their carefree roaming would never end 2. (piesza wycieczka) hike wybrali się na włóczęgę po Bieszczadach they went on a hike in the Bieszczady mountains

włóczęgostwo
n sgt 1. pejor. (włóczenie się) vagrancy 2. żart. (wędrówka) hiking, trekking

włóczęgowski
adv. 1. (wędrowniczy) [żyłka] roaming, roving 2. (dotyczący trampa) tramp's, vagrant's prowadził włóczęgowski tryb życia he lived like a tramp

włókienko
n dem. 1. Anat. fibril, filament 2. Bot. filament 3. (surowiec) fibre GB, fiber US

włókiennictwo
n sgt 1. (przemysł) textile industry, textiles pl 2. (nauka) textile studies pl

włókienniczy
adv. Przem. 1. [przemysł, wyroby, warsztaty] textile 2. [kurs, instruktor, umiejętności] textile

włókniarka
f 1. (pracownica) textile worker 2. pot. (maszyna) spinning machine

włókniarz
m (Gpl włókniarzy) textile worker

włóknisty
adv. 1. [warzywa, mięso] stringy 2. Biol. [tkanka] fibrous 3. [rośliny, drzewa] fibrous 4. Geol. [minerał] fibrous

włókno
n 1. zw. pl Anat. fibre GB, fiber US 2. zw. pl Bot. fibre GB, fiber US 3. (surowiec) fibre GB, fiber US 4. zw. pl Techn. fibre włókno stali steel fibre GB, steel fiber US włókno elastyczne Biol. elastic fibre GB, elastic fiber US włókno naturalne natural fibre GB, natural fiber US włókno osiowe Anat. axon włókno szklane Techn. glass fibre GB, glass fiber US

włączać
impf włączyć

włącznie
adv. inclusive od 1 do 30 września włącznie from September 1 to 30 inclusive

włączyć
pf - włącz|ać impf vt 1. (przyłączyć) to include poeta włączył ostatnie swoje utwory do zbioru wierszy the poet included his latest works in the collection 2. (dołączyć) to involve włączyli go w przygotowywanie jubileuszu they got him involved in the preparations for the anniversary celebration 3. (uruchomić) to turn a. switch [sth] on, to turn a. switch on [telewizor, radio, światło] włączyć wsteczny bieg to shift into reverse włączyć się - włączać się 1. (zacząć działać) [światło] to go a. come a. turn on włączył się alarm w samochodzie the car alarm went off 2. (przyłączyć się) to join (in) włączyć się do dyskusji to join (in) the discussion