upadek
m (G upadku) 1. (przewrócenie się) fall niebezpieczny upadek z konia a bad fall from a horse 2. książk. (podupadnięcie) collapse (częściowy) decline chylić się ku upadkowi to be headed for collapse upadek handlu/małych firm a decline in trade/the collapse of small businesses upadek imperium the collapse a. fall of the empire 3. książk. (klęska) (down)fall, collapse (częściowy) decline wzloty i upadki ups and downs pot. upadek ducha downheartedness, discouragement 4. (nieetyczne życie) upadek moralny a decline in morality podźwignąć się z upadku to pull oneself out of the gutter przen. przywieść kogoś do upadku to drag sb down into the gutter przen.

upadlać
impf upodlić

upadłościowy
adv. Ekon., Prawo bankruptcy attr. postępowanie upadłościowe a bankruptcy suit

upadłość
f sgt Prawo bankruptcy ogłosić upadłość to declare bankruptcy wystąpić z wnioskiem o upadłość to file for bankruptcy

upadły
adv. książk. [osoba, anioł] fallen [przedsiębiorstwo, firma] bankrupt

upajająco
adv. książk. [pachnieć] heady adv. działać upajająco to have an intoxicating effect

upajający
pa upajać adv. książk. [muzyka, zapach] intoxicating, heady

upajać
impf upoić

upalnie
adv. grad. na dworze było upalnie it was hot a. scorching outside

upalny
adv. [lato, dzień, popołudnie] hot, scorching

upamiętniać
impf upamiętniać

upamiętnić
pf - upamiętni|ać impf książk. vt to commemorate ta tablica upamiętnia założyciela miasta the plaque commemorates the founder of the city upamiętniać się - upamiętnić się to be commemorated

upaprać
pf (upaprzę) vt pot. to smear to muck [sth] up GB pot. [koszulę, obrus] upaprać palce atramentem to smear one's fingers with ink paprać upaprać się pot. to get (oneself) mucked up a. mucky GB pot. upaprać się w błocie to smear oneself with mud, to get oneself all muddy paprać się

uparcie
adv. grad. [zaprzeczać] stubbornly, obstinately uparcie milczeć to remain stubbornly a. obstinately silent uparcie twierdzić, że. to insist that. uparcie odmawiał współpracy he stubbornly refused to cooperate uparcie obstawał przy swoich przekonaniach he stubbornly a. doggedly clung to his convictions

uparciuch
m (Npl uparciuchy) pot. stubborn a. pig-headed person straszny z niego uparciuch he's awfully stubborn

uparciuszek
m dem. (Npl uparciuszki) pot., pieszcz. stubborn creature stubborn so-and-so pot.

uparty
adv. 1. (nieustępliwy) [dziecko, osoba] stubborn, obstinate 2. (uporczywy) [milczenie] stubborn, obstinate [walka] relentless na upartego at a pinch GB, in a pinch US at a push GB pot. na upartego możemy wcisnąć jeszcze dwie osoby we can squeeze in two more at a pinch uparty jak kozioł a. osioł pot. (as) stubborn as a mule

upatrywać
1. impf upatrzyć 2. impf vt (dopatrzyć się) upatrywać przyczyn czegoś w czymś to seek the causes of sth in sth upatrywać w czymś swoje szanse to see one's chance of success in sth w chronicznym zmęczeniu upatrywała symptomów poważnej choroby she viewed a. saw her chronic fatigue as the symptom of a serious disease

upatrzyć
pf - upat|rywać1 impf vt (wyszukać) to search out (wybrać) to choose upatrzyła sobie modny kapelusz she decided on a fashionable hat upatrzył sobie ładną dziewczynę he has his eye on a pretty girl upatrzył ją sobie na żonę he chose her to be his wife upatrywać stosownej okazji, żeby. to keep an eye out for an opportunity to. dążyć do upatrzonego celu to work towards a set goal kupiła sobie upatrzoną bluzkę she bought herself the blouse she had spotted a. she had had her eye on ruszył w ślad za upatrzoną ofiarą he set out after his intended victim wojska wycofały się na z góry upatrzone pozycje the troops retreated to their designated positions

upaćkać
pf vt pot. to smear to get [sth] mucked up GB pot. upaćkałam spódnicę kremem I got cream on my skirt/all over my skirt paćkać upaćkać się pot. to smear oneself to get mucked up GB pot. cały upaćkał się farbami he got paint all over himself paćkać się

upał
m (G upału) heat U, heat wave upały dają się we znaki the heat(wave) is taking its toll w Europie panują upały Europe is having a heatwave

upaństwawiać
impf upaństwowić

upaństwowić
pf - upaństw|awiać impf vt Polit., Prawo to nationalize upaństwowić fabrykę/zakład to nationalize a factory/plant

upaść
1. pf - upa|dać impf (upadnę, upadniesz, upadł, upadła, upadli - upadam) vi 1. (przewrócić się) to fall (down) potknął się i upadł he tripped and fell (over) upadł ciężko na ziemię he fell heavily to the ground upaść głową do przodu to fall headlong a. head first upadł jak długi he fell flat a. full length, he went sprawling upaść na kolana to fall a. drop to one's knees, to fall (down) on one's knees upaść na plecy/twarz to fall a. land on one's back/to fall on one's face upadł tak nieszczęśliwie, że złamał rękę he landed so awkwardly that he broke his arm upadła z hukiem/zemdlona na podłogę she fell to the floor with a thud/in a faint upaść ze schodów to fall down the stairs 2. (skończyć się niepowodzeniem) [imperium, cywilizacja, komunizm] to collapse [rząd] to collapse, to topple [powstanie] to fail, to collapse [pomysł] to come to nothing [inicjatywa] to founder sztuka upada art is in a decline 3. (zbankrutować) [firma] to collapse 4. książk. (stoczyć się) to decline morally upadać coraz niżej to be reaching new (moral) lows tak nisko jeszcze nie upadłem I would never stoop a. sink so low upadać na siłach/na zdrowiu przest. to lose (one's) strength/to lose one's health upadać pod ciężarem a. pod brzemieniem zmartwień to be overwhelmed by one's worries upadać ze zmęczenia a. wyczerpania pot. to be ready to drop pot. upaść komuś do nóg to fall a. throw oneself at sb's feet upaść na duchu to lose heart a. hope upaść na fotel/na krzesło to collapse a. drop into an armchair/onto a chair upaść na łóżko to collapse onto a bed upaść na głowę pot. to lose one's marbles pot. chyba upadłeś na głowę! you must be out of your mind! have you lost your marbles? musiałbym upaść na głowę, żeby tam iść I'd have to be mad a. out of my mind to go there wniosek upadł the motion was defeated a. rejected projekt ustawy podatkowej upadł the tax bill was defeated a. voted down 2. pf (upasę, upasiesz, upasł, upasła, upaśli) vt to fatten (up) [osobę, zwierzę] to make [sb] fat [osobę] upaść się pot. [zwierzę] to fatten up [osoba, zwierzę] to get a. grow fat

upchać
zob. upchnąć

upchnąć
up|chać pf - up|ychać impf (upchnęła, upchnęli - upycham) pot. 1. (upakować) to stuff, to cram upchnąć coś do torby to stuff a. cram sth into a bag spróbuj upchnąć te rzeczy w szafie see if you can stuff a. cram these things into the wardrobe w tej walizce jeszcze coś się zmieści - trzeba tylko dobrze upchnąć there's still room in the suitcase if we pack it really tight(ly) upchnął sześć osób do samochodu he crammed a. squeezed six people into the car 2. (wypełnić wtłaczając) to cram (full), to pack tight(ly) [walizkę] 3. (sprzedać) to get rid of, to get [sth] off one's hands [towar] upchnąć komuś stare meble to unload one's old furniture on sb pot.

uperfumować
pf vt to put perfume on, to put scent on GB [szyję, nadgarstki] to perfume [rękawiczki, list] uperfumowane damy perfumed ladies uperfumowana chusteczka a perfumed a. scented handkerchief uperfumować się to put on (some) perfume, to put on (some) scent GB, to spray a. dab oneself with perfume za mocno się uperfumowałaś you've put too much scent a. perfume on, you're wearing too much perfume

upewniać
impf upewnić

upewniony
pp upewnić adv. assured upewniony, że hamulce są sprawne, ruszył w drogę having assured himself that the brakes were working, he started on his way

upewnić
pf - upewni|ać impf vt książk. to assure (kogoś o czymś a. co do czegoś sb of sth) lekarz upewnił ją, że wyzdrowieje the doctor assured a. reassured her that she would recover upewnić kogoś w przekonaniu, że. to confirm sb in the conviction that. upewnił ją o swojej miłości he assured her that he loved her, he assured her of his love upewnić się - upewniać się książk. to make sure a. certain (o czymś of sth) upewnił się co do godziny odejścia pociągu he double-checked the time of his train upewnił się, że nikt go nie śledzi he made sure (that) nobody was following him upewnij się, czy wszystkie drzwi są zamknięte na klucz make sure (that) all the doors are locked

upełnomocniać
impf upełnomocnić

upełnomocnić
pf - upełnomocni|ać impf vt Prawo to empower, to authorize upełnomocnić kogoś do podjęcia pieniędzy to authorize sb to withdraw money upełnomocniłem go do dysponowania moim kontem I granted him power of attorney over my account

upichcić
pf vt pot. to whip up [obiad] upichcić coś do jedzenia to whip up something to eat

upiec
pf (upiekę, upieczesz, upiekł, upiekła, upiekli) vt to bake [chleb, ciasto, jabłka] to bake, to roast [kartofle] to roast [mięso] upiec mięso/rybę na grillu to barbecue a. grill some meat/fish upiec kurczaka na rożnie to roast a chicken on a rotisserie a. a spit upiec się 1. pot. [osoba] to roast pot., to boil pot. upieczesz się w tym płaszczu you'll roast a. boil in that coat 2. [chleb, ciasto, jabłka] to bake [mięso] to roast upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu przysł. to kill two birds with one stone upiekło mu/jej się pot. he/she got away with it a. with murder pot. tym razem ci się upiekło you got away with it a. got off scot-free this time

upierać się
impf uprzeć się

upierdliwie
adv. wulg. [domagać się] persistently, stubbornly wypytywać kogoś upierdliwie to bombard sb with questions telefon dzwonił upierdliwie the phone wouldn't stop ringing

upierdliwy
adv. wulg. [klient] stroppy GB pot., bloody-minded GB pot. [pytania, mucha] pesky pot. infernal być upierdliwym [osoba] to be a pain in the arse GB posp., to be a pain in the ass US posp. potrafi być strasznie upierdliwy he can be such a pain in the arse posp. he can be a real pest pot. nie chcę być upierdliwy, ale. I don't want to be a pain in the arse, but.

upierzenie
n sgt plumage, feathers pl, coat of feathers C jaskrawe upierzenie brightly coloured feathers a. plumage upierzenie godowe breeding a. nuptial plumage zrzucać upierzenie to moult GB, to molt US

upierzony
adv. [ptak] feathered jaskrawo upierzona papuga a brightly plumaged a. feathered parrot

upijać
impf upić

upilnować
pf vt pot. to keep an eye on [dziecko] nie upilnował więźnia he allowed the prisoner to escape upilnować dom przed złodziejami to keep one's house safe a. to protect one's house from thieves upilnować się pot. to protect oneself (przed czymś from a. against sth)

upinać
impf upiąć

upiornie
adv. grad. książk. 1. (przerażająco) wyglądać upiornie (blado) to look ghastly (pale) było upiornie cicho it was eerily silent, there was eerie a. uncanny silence 2. (strasznie, okropnie) [nudny, drogi] terribly, dreadfully było upiornie gorąco/zimno/duszno it was awfully hot/cold/stuffy

upiorność
f sgt książk. (sytuacji) ghastliness (wojny) ghastliness, horror

upiorny
adv. 1. (związany z upiorem) [widmo] ghostly [zamek, cmentarzysko] haunted upiorny statek a ghost a. phantom ship 2. (budzący przerażenie) [postać, twarz, światło] ghostly, ghastly [widok] ghastly, eerie [śmiech, uśmiech] ghoulish [krzyk, cisza] eerie to brzmi jak upiorny sen that sounds like the worst nightmare 3. (straszny, okropny) [żart, makijaż, zima] ghastly, horrible [osoba] ghastly, dreadful [upał] awful, dreadful

upitrasić
pf vt pot. żart. to whip up [posiłek] zaraz coś upitraszę I'll just whip something up

upiór
m książk. 1. (zjawa) ghost, phantom filmy o upiorach ghost films na zamku straszy upiór the castle is haunted (by a ghost) wyglądać jak upiór to look like a ghost blady jak upiór (as) white a. pale as a ghost 2. przen. ghost uwolnić się od upiorów przeszłości to lay (the ghosts of) the past to rest upiory nietolerancji/wojny the shades of intolerance/the war budzić a. wywoływać upiory komunizmu to raise the spectre of Communism wyglądasz, jakbyś zobaczył upiora you look as if you've (just) seen a ghost

upiąć
pf - up|inać impf (upnę, upięła, upięli - upinam) vt to pin (up) [włosy] to drape, to swag [materiał] to swag [zasłony] upiąć włosy w kok to gather one's hair a. do one's hair up in a bun

upić
pf - upi|jać impf (upiję - upijam) vt 1. (nadpić) to drink upiła łyk wina z kieliszka she took a sip of wine from the glass 2. (spoić) to get [sb] drunk (czymś on sth) [winem, wódką] upić się - upijać się 1. to get drunk (czymś on sth) [piwem, winem] upić się do nieprzytomności to drink oneself into a stupor upić się jak bela to drink oneself blind pot. 2. książk., przen. upić się radością/szczęściem to be deliriously happy upić się sukcesem to get drunk with success przen. to be intoxicated by success książk., przen.

upiększać
impf upiększyć

upiększenie
sv upiększyć n 1. (ozdoba) embellishment, adornment 2. (zmyślony szczegół) embellishment opisać/przedstawić coś bez (zbędnych) upiększeń to describe/present sth without (unnecessary) embellishment(s)

upiększyć
pf - upiększ|ać impf vt 1. (czynić piękniejszym) to beautify, to make [sb/sth] more attractive [mieszkanie, ogród] to smarten up, to improve the appearance of [miasto] upiększyć pokój kwiatami to beautify a room with flowers makijaż upiększył ją make-up made her look more beautiful a. improved her looks 2. (idealizować) to embellish, to embroider [prawdę, fakty] upiększać rzeczywistość/historię to embellish the facts/historical facts upiększać się to beautify oneself, to make oneself beautiful upiększać się przed lustrem to primp in front of the mirror

upiłować
pf - upił|owywać impf vt to saw off [deskę] to file down [paznokcie]

upiłowywać
impf upiłować

uplasowany
pp uplasować adv. książk. zawodnik uplasowany na drugm miejscu the second-place contestant, the contestant in second place

uplasować
pf vt książk. 1. (umieścić) to place uplasować gości przy stole to seat guests at the table plasować 2. środ., Sport to slot GB pot. to put uplasował piłkę w lewy górny róg bramki he slotted a. put the ball into the top left corner of the net plasować uplasować się 1. żart. (ulokować się) to park oneself żart. to position oneself, to place oneself uplasował się blisko okna he parked himself near the window plasować się 2. środ., Sport uplasować się na czwartym miejscu to take fourth place, to come in fourth plasować się

uplatać
impf upleść

upleść
pf - upl|atać impf (uplotę, upleciesz, uplótł, uplotła, upletli - uplatam) vt to weave [wieniec, wianek, koszyk] to plait GB, to braid US [linę] upleść sobie warkocz to plait one's hair GB, to braid one's hair US

upodabniać
impf upodobnić

upodlenie
sv upodlić n sgt degradation żyć w skrajnym upodleniu to live in utter degradation

upodlić
pf - up|adlać impf vt książk. to degrade, to debase żyć w upadlających warunkach to live in degrading conditions nędza upadla człowieka poverty is degrading upodlić się - upadlać się książk. (poniżyć się) to debase oneself (stać się podłym) to become a. turn mean upodlił się kłamstwem he debased himself by telling lies

upodobanie
sv upodobać n liking (do czegoś for sth) predilection książk. (do czegoś for sth) upodobania artystyczne/kulinarne artistic/culinary tastes ludzie o podobnych upodobaniach people with a. of similar tastes wedle a. według a. w zależności od upodobania according to taste a. preference mieć upodobanie do czytania to like a. enjoy reading mieć dziwaczne upodobania to have bizarre tastes zawsze miał dziwne upodobania he's always had strange tastes mieć szczególne upodobanie do czegoś to have a penchant a. a special liking for sth odpowiadać czyimś upodobaniom to be to sb's liking a. taste to bardziej odpowiada moim upodobaniom that's more to my liking that's more up my street GB pot., that's more up my alley US pot. kierować się własnymi upodobaniami to follow one's own inclinations nabrać upodobania do czegoś to develop a taste a. liking for sth wyjść naprzeciw upodobaniom klientów to meet the tastes of the customers zmienić swoje muzyczne upodobania to change one's musical tastes znajdować w czymś upodobanie to enjoy sth, to get a. derive pleasure from sth każdy ma swoje (własne) upodobania to each his own, everyone to his (own) taste ludzie mają różne upodobania there's no accounting for tastes mieć w kimś upodobanie Relig. to be well pleased in sb Bibl. z upodobaniem with great pleasure robić coś z upodobaniem to get a lot of pleasure out of doing sth z upodobaniem czytam wiersze I get a lot of pleasure out of reading poems, I enjoy reading poems (very much)

upodobać
pf vi książk. upodobać sobie coś to take a liking to sth, to develop a taste a. liking for sth szczególnie upodobać sobie kogoś to take a special liking to sb

upodobnienie
sv upodobnić n Jęz. assimilation

upodobnić
pf - upodabni|ać impf vt 1. książk. (przystosować) to make [sb/sth] resemble (do kogoś/czegoś sb/sth) to make [sb/sth] similar (do kogoś/czegoś to sb/sth) chusta zawiązana na głowie upodobniała go do pirata the bandanna tied on his head made him look like a. resemble a pirate wspólne życie upodobniło ich do siebie their life together made them resemble each other 2. Fonet. to assimilate (do czegoś to sth) upodobnić się - upodabniać się 1. książk. (stać się podobnym) to become like (do kogoś/czegoś sb/sth) to become similar (do kogoś/czegoś to sb/sth) upodobnić się do siebie to become similar a. alike upodobnić się ubarwieniem/wyglądem do innego gatunku Zool. to mimic the colour/appearance of another species z wiekiem upodobniła się do swojej matki as she grew older she came to resemble her mother 2. Fonet. to assimilate (do czegoś to sth) spółgłoski upodobniają się pod względem dźwięczności vowels assimilate with regard to voice

upoić
pf - up|ajać impf vt 1. pot. (spić alkoholem) to get [sb] drunk to inebriate książk. upoić kogoś winem to get sb drunk on wine 2. przen. to exhilarate, to intoxicate upoiła go muzyka the music exhilarated him upajający zapach an intoxicating scent upoić się - upajać się 1. pot. (spić się) to get drunk (czymś on sth) 2. przen. (zachwycić się) to be exhilarated a. intoxicated (czymś by sth) upoić się wiosną to become intoxicated by spring upoić się sukcesem to get drunk with success

upojenie
sv upoić n 1. (alkoholem) (alcoholic) intoxication 2. przen. (zachwyt) ecstasy, elation w miłosnym upojeniu in the ecstasy of love doznać upojenia to experience a. feel elation wprawić kogoś w upojenie to fill sb with elation powtarzać coś do upojenia to repeat sth ad nauseam a. over and over again

upojnie
adv. przen. jaśmin pachnie upojnie jasmine has an intoxicating scent przen. weekend zapowiada się upojnie the weekend promises to be absolutely blissful

upojny
adv. przen. [zapach] intoxicating przen. heady [noc, pocałunek] intoxicating przen. thrilling [chwile, taniec] ecstatic [lato, weekend] blissful

upokarzająco
adv. [traktować] in a humiliating a. degrading manner upokarzająco niskie płace humiliatingly low wages pytanie zabrzmiało upokarzająco the question sounded humiliating

upokarzający
pa upokorzyć adv. [traktowanie, sytuacja, doświadczenie] humiliating, degrading ignominious książk. ponieść upokarzającą porażkę to suffer a humiliating defeat jego słowa były dla mnie upokarzające I felt a. was humiliated by what he said

upokarzać
impf upokorzyć

upokorzenie
sv upokorzyć n książk. humiliation C/U godzić się na upokorzenia to submit to humiliation przeżyć pasmo upokorzeń to suffer humiliation after humiliation, to suffer a string of humiliations zapomnieć o doznanych upokorzeniach to forget one's past humiliations doznać w życiu wielu upokorzeń to go through a. endure a lot of humiliation znosić upokorzenia od kogoś to suffer humiliation at sb's hands życie jest pełne upokorzeń life is full of humbling experiences co za upokorzenie! how humiliating!

upokorzyć
pf - upok|arzać impf vt książk. to humiliate upokorzyć kogoś przed całą klasą a. wobec całej klasy to humiliate sb in front of the entire class nigdy nie byłem a. nie czułem się tak upokorzony I've never been a. felt so humiliated upokorzyć się - upokarzać się książk. (okazać pokorę) to humble oneself (przed kimś a. wobec kogoś before a. in front of sb) upokorzyć się przed Bogiem to humble oneself before God

upolityczniać
impf upolitycznić

upolitycznić
pf - upolityczni|ać impf vt to politicize [gospodarkę, dyskusję] to make [sb] politically aware [młodzież] upolitycznić sprawę to bring politics into a matter wysoce/mocno upolityczniony highly/heavily politicized upolitycznienie administracji państwowej the politicization of the civil service upolitycznić się - upolityczniać się książk. 1. (zaangażować się politycznie) to become politically involved, to get involved in politics 2. (nabrać politycznego charakteru) [osoba, dyskusja, instytucja] to become politicized

upolować
pf vt 1. (zabić) to shoot, to bag [zająca, sarnę] 2. przen. (zdobyć) to hunt down, to track down [książkę] trudno jest upolować go w biurze it's hard to track him down in the office upolować męża to land oneself a husband pot.

upominać
impf upomnieć

upominek
m (G upominku) gift, present drobny/skromny upominek a small/modest gift upominek reklamowy a free a. promotional gift sklep z upominkami a gift shop dać coś komuś w upominku to give sb sth as a gift, to give sth to sb as gift dzieci obdarowano słodkimi upominkami children were given sweets as gifts przyjmij to w upominku ode mnie please accept this as a gift "do każdego zakupu dołączamy upominek" 'a free gift with every purchase'

upominkowy
adv. [zestaw, kosz, książka] gift attr. papier upominkowy gift wrap, wrapping paper

upomnienie
sv upomnieć n 1. (napomnienie) admonition, reprimand (oficjalne) caution, reprimand łagodne/ostre upomnienie a gentle/stern admonition udzielić komuś upomnienia to reprimand sb udzieliła mu upomnienia wobec całej klasy she reprimanded him in front of the entire class 2. (monit) (letter of) reminder upomnienie w sprawie zaległości w ratach a reminder requesting payment of outstanding instalments otrzymał upomnienie w sprawie zwrotu książek he was sent a reminder to return the books

upomnieć
pf - upom|inać impf (upomnisz, upomniał, upomnieli - upominam) vt książk. to admonish, to reprimand (kogoś za coś sb for sth) [policja, sędzia] to caution, to reprimand upomnieć kogoś surowo/łagodnie to admonish a. reprimand sb severely/gently upominać kogoś przy każdej okazji to reprove sb at every opportunity został upomniany za szybką jazdę he was cautioned for speeding upomniała swoje dziecko za złe zachowanie she reprimanded her child for behaving badly upomnieć się - upominać się książk. 1. (dopominać się) to demand (o coś sth) upomnieć się o zapłatę to demand payment upominać się o swoje prawa to assert one's rights upomnieć się u kogoś o dług to remind sb of a debt 2. pot. (brać w obronę) to stand up to speak up (o kogoś for sb) nikt nie chciał się za nim upomnieć nobody stood up for him 3. przen. natura upomni się o swoje prawa nature will out mój żołądek upominał się o jedzenie my stomach was demanding food a. calling for food upomnieć się o czyjąś/swoją krzywdę przen. to seek redress for the wrong done to sb/one

uporać
się pf v refl. książk. uporać się z czymś to deal with sth uporał się z problemem he dealt with the problem uporać się z pracą to get one's work done uporać się z korespondencją to take care of one's correspondence uporać się z trudnościami to deal a. cope with the difficulties uporać się z zadaniem to do the assignment uporać się z przeciwnikiem to get the better of one's opponent uporać się z jedzeniem/butelką wina to work one's way through the food/a bottle of wine uporać się ze sprzątaniem to get the cleaning done uporać się z przeszłością to get over the past, to put the past behind one gładko uporał się z egzaminami he waltzed through the exams łatwo uporał się z zamkiem he made short work of the lock szybko uporał się z naprawą he handled the repair quickly nie mogą uporać się z bezrobociem they can't get to grips with unemployment

uporczywie
adv. grad. [twierdzić, zaprzeczać] stubbornly, persistently [dzwonić] insistently [wpatrywać się] unwaveringly uporczywie dążył do celu he doggedly pursued his goal uporczywie łamać prawo to persist in breaking the law uporczywie milczeć to remain stubbornly a. obstinately silent uporczywie nie płacił podatków he stubbornly refused to pay his taxes

uporczywość
f sgt (kaszlu, bólu) persistence uporczywość w niepłaceniu alimentów persistent non-payment of maintenance

uporczywy
adv. [kaszel, ból głowy, hałas, myśl] persistent [cisza, milczenie] stubborn, obstinate [plama, chwast] stubborn [dłużnik] persistent, recalcitrant [obrona] dogged, sustained [walka] relentless uporczywy dzwonek telefonu the insistent ringing of the telephone

uporządkować
pf - uporządk|owywać impf vt 1. to straighten up, to tidy up [pokój, ogród] to arrange, to organize [książki] uporządkować swoje papiery to put one's papers in order, to tidy one's paperwork uporządkował zdjęcia według daty he arranged a. organized the pictures by date uporządkować coś alfabetycznie to put a. arrange sth in alphabetical order uporządkować grę Sport to put one's game together uporządkować równanie Mat. to rearrange an equation 2. książk., przen. (opanować) to organize, to sort out [myśli] uporządkowane życie a well-ordered life uporządkować swoje sprawy to put one's affairs in order uporządkować swoje życie to get one's life in order

uporządkowywać
impf uporządkować

uposażać
impf uposażyć

uposażenie
sv uposażyć n książk. remuneration C/U książk. salary, pay miesięczne uposażenie monthly pay a. salary podwyżka uposażeń an increase in salary a. pay, a pay rise GB, a raise (in pay) US pobierać uposażenie to draw remuneration książk. to be on the payroll otrzymywać skromne/wysokie uposażenie to receive a modest/high salary

uposażeniowy
adv. stawka uposażeniowa the rate of pay

uposażony
pp uposażyć adv. książk. [pracownik] wage-earning, salaried wysoko/nisko uposażony dyrektor a well-paid/low-paid manager jest lepiej uposażony ode mnie he's better paid than me, he earns more than me wyznaczyć osobę uposażoną Ubezp. to designate a beneficiary

uposażyć
pf - uposaż|ać impf vt książk. to endow hojnie uposażony klasztor a lavishly endowed monastery

upoważniać
impf upoważnić

upoważnienie
sv upoważnić n authorization C/U (dokument) letter of authorization bez wyraźnego upoważnienia without express a. explicit authorization udzielić komuś upoważnienia do zrobienia czegoś to authorize sb to do sth, to give a. grant sb the authorization to do sth dała mężowi upoważnienie do dysponowania jej rachunkiem w banku she authorized her husband to use her bank account cofnąć upoważnienie to revoke authorization działać z czyjegoś upoważnienia to act with sb's authorization

upoważnić
pf - upoważni|ać impf vt to authorize, to entitle upoważnić kogoś do podjęcia pieniędzy to authorize sb to withdraw money karta upoważnia do 10% zniżki the card entitles the bearer to a 10% discount co upoważnia cię do takiego stwierdzenia? what qualifies a. entitles you to make such a statement?

upowszechniać
impf upowszechnić

upowszechnić
pf - upowszechni|ać impf vt książk. to disseminate [informacje, wiedzę, wyniki badań] książk. to propagate, to promulgate [ideę, teorię] książk. upowszechniać czytelnictwo wśród młodzieży to promote reading among young people upowszechnić się - upowszechniać się książk. [praktyka, zwyczaj, przekonanie, komputery] to become widespread a. popular upowszechnienie się Internetu the popularization of the Internet

upozorować
pf - upozor|owywać impf vt książk. to fake, to feign [atak serca] to stage [wypadek] upozorować gniew to fake a. feign anger, to pretend to be angry upozorować włamanie to fake a burglary, to stage a fake burglary upozorować zabójstwo to stage a. simulate a murder upozorować własną śmierć to fake one's own death upozorować czyjąś śmierć na nieszczęśliwy wypadek to make sb's death appear accidental

upozorowywać
impf upozorować

upozowany
pp upozować adv. 1. (ustawiony do zdjęcia) [modelka] posed starannie upozowane zdjęcie a carefully posed photograph nieupozowane zdjęcie an unposed a. a candid photograph 2. przen. był konserwatystą upozowanym na liberała he was a conservative posing as a liberal

upozować
pf - upoz|owywać impf vt książk. to pose [modelkę] upozować się - upozowywać się 1. (ustawić się) to pose upozować się do zdjęcia to pose for a photograph 2. przen. komik upozował się na Chaplina the comedian modelled himself after Chaplin chciał się upozować na bohatera he wanted to pass himself off as a hero

upozowywać
impf upozować

upośledzenie
n 1. książk. (zacofanie) backwardness U 2. Med. (ograniczenie) impairment C/U upośledzenie lekkie/ciężkie/trwałe (a) mild/severe/permanent impairment upośledzenie czynności a. funkcji nerek renal impairment a. dysfunction upośledzenie fizyczne a physical handicap a. disability upośledzenie mowy a speech impediment upośledzenie ruchowe a. sprawności ruchowej a motor disability upośledzenie słuchu hearing a. auditory impairment upośledzenie wzroku a. widzenia visual impairment, impairment of vision upośledzenie umysłowe Med. mental handicap a. disability

upośledzony
adv. 1. Med. [osoba, dziecko] handicapped, disabled [krążenie, wchłanianie, czynność wątroby] impaired upośledzony emocjonalnie emotionally handicapped upośledzony fizycznie physically handicapped a. disabled upośledzony na ciele i umyśle physically and mentally handicapped osoba upośledzona ruchowo a person with impaired mobility a. a motor disability osoba upośledzona umysłowo a mentally handicapped person osoby z upośledzonym słuchem/wzrokiem the hearing/visually impaired uczniowie upośledzeni handicapped pupils dzieci upośledzone w stopniu lekkim/głębokim children with mild/severe handicaps a. disabilities zakład dla upośledzonych a home for the handicapped opiekować się/pracować z ludźmi upośledzonymi to care for/to work with the handicapped 2. przen. (zacofany) [klasa, obszary] underprivileged grupy społecznie upośledzone the socially underprivileged warstwy społeczne upośledzone ekonomicznie economically disadvantaged a. deprived sectors of society

upragniony
adv. [dziecko, wakacje, dzień] longed-for [wiadomość, gość] welcome [praca] desirable nadszedł upragniony moment the long-awaited moment has come

uprasować
pf vt to iron, to press [koszulę, obrus]

upraszać
impf uprosić

upraszczać
impf uprościć

uprawa
f sgt 1. Roln. (przygotowanie ziemi pod zasiew) cultivation, farming uprawa bezglebowa soilless culture a. cultivation uprawa doniczkowa indoor cultivation uprawa hydroponiczna hydroponic cultivation uprawa mechaniczna mechanical a. mechanized cultivation uprawa polowa arable farming uprawa przemysłowa commercial farming uprawa roli agriculture, farming uprawa sadownicza orchard cultivation uprawa szklarniowa greenhouse cultivation uprawa wstęgowa strip cropping brać ziemię pod uprawę a. w uprawę to bring land under cultivation 2. Roln. (zabiegi wokół roślin) cultivation, growing uprawa pszenicy/warzyw wheat/vegetable growing uprawa winorośli wine growing, viticulture 3. Roln., Leśn. (uprawiane rośliny) crop (szkółka) nursery uprawa pochodna/rynkowa/na własne potrzeby a companion/cash/subsistence crop uprawy polowe field a. arable crops uprawy zbożowe cereal crops

uprawdopodabniać
impf uprawdopodobnić

uprawdopodobniać
impf uprawdopodobnić

uprawdopodobnić
pf - uprawdopodabni|ać, uprawdopodobni|ać impf vt książk. to lend credence to książk. liczne szczegóły uprawdopodobniały jego wersję wydarzeń the many details lent credence to his version of the events

uprawiać
1. impf uprawić 2. impf (zajmować się czymś) to go in for uprawiać sport/biegi to go in for sports/running uprawiać fotografię/malarstwo to go in for photography/painting uprawiać hazard/szpiegostwo to be a gambler/spy

uprawić
pf - upraw|iać1 impf vt Roln. (siać, sadzić) to plant [warzywa, zboże, kartofle] to cultivate, to farm [ziemię, działkę] to cultivate, to work [pole] uprawiać ogród to garden, to do the gardening uprawić grządkę pod ogórki to prepare a vegetable patch for cucumbers

uprawniać
impf uprawnić

uprawnienie
sv uprawnić n entitlement, right uprawnienie do urlopu leave entitlement, entitlement to leave uprawnienia plt 1. (przywileje) rights pl, entitlements pl uprawnienia emerytalne/kombatanckie retirement/veteran's rights skorzystać z uprawnień do wcześniejszej emerytury to exercise the right to early retirement nabyć a. uzyskać uprawnienia do zasiłku to become entitled to a benefit 2. (kompetencje) qualifications pl uprawnienia do kierowania pojazdami driving rights uprawnienia budowlane/górnicze building/mining qualifications posiadać uprawnienia przewodnika turystycznego to be qualified as a tourist guide przekroczyć (swoje) uprawnienia to exceed one's authority 3. (władza) powers pl uprawnienia rządu the powers of the government korzystać z szerokich uprawnień to exercise wide powers mieć specjalne uprawnienia to be vested with special powers

uprawniony
adv. 1. (upoważniony) entitled [użytkownik] authorized osoby uprawnione do głosowania eligible voters, people eligible to vote w wyborach wzięło udział 45% uprawnionych 45% of (all) eligible voters took part in the elections być uprawnionym do emerytury/świadczenia to be entitled to a. eligible for a retirement pension/a benefit być uprawnionym do prowadzenia pojazdu samochodowego to be licensed a. authorized to drive a motor vehicle 2. (zasadny) [działania] justified porównanie to jest o tyle uprawnione, że. this comparison is justified in so far as. nie wszystkie poglądy są jednakowo uprawnione not all opinions are equally valid

uprawnić
pf - uprawni|ać impf vt Prawo to authorize, to entitle uprawnić kogoś do (zrobienia) czegoś to authorize a. entitle sb to (do) sth wyniki uprawniają do stwierdzenia, że. the results justify the conclusion that. uprawnić do wstępu [bilet, karta] to entitle sb to admission

uprawny
adv. 1. (uprawiany) [pole, obszar] cultivated, arable ziemia uprawna cultivated a. arable land, land under cultivation powierzchnia uprawna the cultivated area a. acreage 2. [pole, ziemia, gleby] arable, cultivable 3. [pszenica, gatunki, odmiany] cultivated rośliny uprawne cultivated plants

uprawomocniać
impf uprawomocnić

uprawomocnić
pf - uprawomocni|ać impf vt Prawo 1. (nadać moc) uprawomocnić wyrok to render a verdict final and binding 2. (upoważnić) to authorize został uprawomocniony do dysponowania majątkiem rodziców he was granted power of attorney over his parents' assets uprawomocnić się - uprawomocniać się Prawo [decyzja, przepis] to come into force wyrok sądu musi się jeszcze uprawomocnić the verdict is not yet binding

uprać
pf (upiorę) vt to wash [bieliznę, spodnie] uprać i uprasować zasłony to wash and iron the curtains uprać coś ręcznie/w pralce to wash sth by hand/in the (washing) machine

uprażyć
pf vt to (dry-)roast uprażone orzechy/ziarnka sezamu dry-roasted nuts/toasted sesame seeds uprażyć się to be (dry-)roasted, to (dry-)roast, to (dry) roast

uprosić
pf - upr|aszać impf vt pot. (uzyskać prośbą) to get [sb] to do sth (by begging) to beg [sb] into sth a. doing sth pot. dać się komuś uprosić to give in to sb a. to sb's entreaties/requests daj się uprosić - zagraj nam coś na pianinie oh come on a. oh pretty please - play something on the piano for us pot. uprosił ją, by została jeszcze godzinę he begged her into staying for one more hour uprosić się - upraszać się to request uprasza się o niepalenie thank you for not smoking uprasza się o niezaśmiecanie trawników please don't litter the lawns

uproszczenie
sv uprościć n simplification w uproszczeniu to put it simply uproszczenie grupy spółgłoskowej Jęz. reduction of consonants

uprowadzić
pf - uprowa|dzać impf vt książk. to kidnap [osobę] to hijack [samolot, autobus] uprowadzić dziecko dla okupu to kidnap a child for ransom

uprościć
pf - upr|aszczać impf vt 1. (ułatwić) to simplify upraszczać przepisy to simplify the regulations uprościć sobie pracę to simplify one's work uprościć ułamek Mat. to reduce a fraction 2. (ująć powierzchownie) to oversimplify upraszczasz problem you're oversimplifying the problem

uprzedmiotowiać
impf uprzedmiotowić

uprzedmiotowić
pf - uprzedmiot|owiać impf vt książk. 1. (obiektywizować) to objectify 2. (sprowadzać do roli przedmiotu) to treat [sb] as a. like an object czuł się uprzedmiotowiony przez własną żonę he felt that his wife treated him like an object

uprzedni
adv. książk. previous, earlier uchylił drzwi bez uprzedniego stukania he pushed the door ajar without knocking first uprzednia podróż była mniej męcząca the previous journey had been less tiring imiesłów uprzedni Jęz. perfect participle

uprzednio
adv. książk. previously, earlier Prawo theretofore jak uprzednio wspomniałem. as I mentioned earlier.

uprzedzająco
adv. książk. uprzedzająco grzeczny exceedingly polite a. courteous książk. był uprzedzająco uprzejmy względem a. wobec swojej nowej sąsiadki he was exceedingly polite towards his new neighbour

uprzedzający
pa uprzedzić adv. [grzeczność, uprzejmość, gościnność] exceptional

uprzedzać
impf uprzedzić

uprzedzenie
sv uprzedzić n zw. pl prejudice U (do kogoś/czegoś against a. towards sb/sth) bias (do kogoś/czegoś against sb/sth) uprzedzenia klasowe/rasowe/etniczne class/racial/ethnic prejudice bez uprzedzeń [osoba] unbias(s)ed przedstawiać/rozpatrywać coś bez uprzedzeń to present/examine sth without prejudice

uprzedzić
pf - uprze|dzać impf vt 1. (ubiec, wyprzedzić) to forestall [działanie, atak, krytykę] uprzedzić cios przeciwnika to block one's opponent's blow uprzedzać czyjeś prośby/zamiary/kaprysy to anticipate sb's requests/intentions/whims uprzedzać fakty to get ahead of one's story a. of oneself 2. (zapowiadać z góry) to (fore)warn radio uprzedziło słuchaczy o zbliżaniu się huraganu there were warnings on the radio about the approaching hurricane jak będziesz wyjeżdżał, to mnie uprzedź let me know before you go away 3. (zniechęcić) to prejudice (do kogoś/czegoś against sth) to mnie do niego uprzedziło this put me off him uprzedzić się - uprzedzać się książk. to become prejudiced (do kogoś/czegoś against sb/sth)

uprzedzony
pp uprzedzić adv. [osoba] prejudiced, bias(s)ed (do kogoś/czegoś against sth) nie ma sensu, żebym z nim rozmawiała, bo jest do mnie z góry uprzedzony there's no point in my talking with him - he's got something against me

uprzejmie
adv. grad. politely, courteously odnosił się do wszystkich bardzo uprzejmie he was very polite a. courteous to everyone dziękuję uprzejmie thank you very much proszę uprzejmie (na podziękowanie) you're (very) welcome (na propozycję) yes, that would be (very) nice (na wyrażenie zgody) certainly

uprzejmość
f sgt 1. (grzeczność) politeness, courtesy civility książk. (życzliwość) kindness wyświadczyć komuś uprzejmość to do sb a favour GB, to do sb a favor US z ostentacyjną uprzejmością ukłonił się sąsiadowi he bowed to his neighbour with exaggerated courtesy to była niebywała uprzejmość z jej strony that was remarkably kind of her 2. zw. pl courtesies pl, pleasantries pl sąsiedzi wymienili między sobą uprzejmości the neighbours exchanged pleasantries

uprzejmy
adv. grad. 1. (grzeczny) courteous, polite (usłużny) kind był uprzejmy i sympatyczny dla wszystkich he was courteous and pleasant to everyone 2. [gest, ukłon, słowa] courteous spotkaliśmy się z uprzejmym przyjęciem we were courteously received

uprzemysławiać
impf uprzemysłowić

uprzemysłowienie
sv uprzemysłowić n sgt industrialization niski stopień uprzemysłowienia a low level of industrialization

uprzemysłowić
pf - uprzemysł|awiać impf vt to industrialize uprzemysławiać zacofane regiony to industrialize underdeveloped regions kraj wysoko uprzemysłowiony a highly industrialized country uprzemysłowić się - uprzemysławiać się to become industrialized

uprzeć
się pf - up|ierać się impf (uparł się, uparli się - upieram się) v refl. to insist (przy czymś on sth) to dig one's heels in nic nie poradzisz, uparł się there's nothing you can do, he's dug his heels in uparł się, że zrobi to sam he insists on doing it himself nie upieram się, wiem, że masz rację I won't insist, I know you're right

uprzyjemniać
impf uprzyjemnić

uprzyjemnić
pf - uprzyjemni|ać impf vt to brighten up, to make [sth] (more) pleasant [życie, dzień, czas] wycieczki uprzyjemniły nam pobyt na wczasach the outings made our holidays more fun

uprzykrzać
impf uprzykrzyć

uprzykrzony
pp uprzykrzyć adv. [komary, dzieci, chwasty] tiresome, dratted uprzykrzone muchy nie pozwalały zasnąć those dratted flies kept us/me awake uprzykrzone towarzystwo tiresome company

uprzykrzyć
pf - uprzykrz|ać impf vt (sprawiać uciążliwym) to make [sth] unpleasant (komuś for sb) uprzykrzać komuś pobyt/życie to spoil sb's stay/to make sb's life difficult liczne odsyłacze uprzykrzają lekturę książki the numerous references make the book hard to follow uprzykrzyć się - uprzykrzać się to get a. become tiresome uprzykrzyła mi się monotonna praca I'm tired of this monotonous work uprzykrzył mi się pobyt na wsi my stay in the country had become tiresome uprzykrzyło mi się siedzieć w domu I'm tired of sitting at home

uprzystępniać
impf uprzystępnić

uprzystępnić
pf - uprzystępni|ać impf vt to make [sth] more accessible uprzystępnić treść dzieła naukowego to make a scholarly work more accessible a. easier to understand

uprzytamniać
impf uprzytomnić

uprzytomnić
pf - uprzytamni|ać impf vt książk. uprzytomnić komuś coś to make sb realize sth, to make sb aware of sth uprzytomnić komuś konsekwencje jego postępowania to make sb aware of the consequences of their behaviour uprzytomnić sobie przemijanie czasu to become aware of the passage of time

uprzywilejowany
adv. [warstwa, osoba] privileged miał uprzywilejowane stanowisko he had a privileged position pojazd uprzywilejowany a priority vehicle m privileged person talony na samochody rozdawano tylko uprzywilejowanym vouchers for cars were given only to the privileged few

uprzątać
impf uprzątnąć

uprzątnąć
pf - uprząt|ać impf (uprzątnęła, uprzątnęli - uprzątam) vt to tidy (up) [mieszkanie, salę] uprzątnąć śnieg z chodników to remove a. clear the snow from pavements kelnerka uprzątnęła talerze ze stolików the waitress cleared the plates from a. off the tables

uprząść
pf (uprzędę, uprzędziesz, uprządł, uprzędła, uprzędli) vt to spin [nić, wełnę] pająk uprządł pajęczynę the spider made a web

uprząż
f harness założył koniowi uprząż he put the harness on the horse uprząż spadochronu a. spadochronowa Lotn. (parachute) harness

upstrzyć
pf vt pot. 1. (pokryć nierównomiernie) to speck, to fleck ściana upstrzona graffiti a wall splattered with graffiti tekst upstrzony błędami the text littered with mistakes przen. 2. (pobrudzić) to spatter, to speck to splotch pot. ściana/szyba upstrzona przez muchy a flyspecked wall/window

upudrować
pf vt to powder upudrować twarz/nos/policzki to powder one's face/nose/cheeks upudrować się to powder one's face

upupiać
impf upupić

upupić
pf - upupi|ać impf vt pot. (ośmieszyć) to make an ass pot. (kogoś (out) of sb) (potraktować niepoważnie) to talk down to, to patronize (popsuć) to stymie pot. [zamiary, plany]

upust
m (G upustu) 1. (wydostanie się nadmiaru) release (opróżnienie z nadmiaru) bleeding ciśnienie w kotle wzrasta, konieczny jest upust pary the pressure in the boiler is mounting - it needs bleeding 2. Techn. (urządzenie) sluice 3. Handl. (obniżenie ceny) discount sprzedać coś z upustem to sell sth at a discount upust krwi przest. blood-letting dać upust swoim uczuciom/swojej złości pot. to get one's feelings/anger off one's chest pot.

upuszczać
impf upuścić

upuścić
pf - upu|szczać impf vt 1. (wypuścić z rąk) to drop upuściła szklankę she dropped the glass 2. przest. (utoczyć) to release upuszczać wodę ze stawu to release some water from a pond upuścić komuś krwi to bleed sb, to let sb's blood przen. to draw blood

upychać
impf upchać

upór
m sgt (G uporu) obstinacy, stubbornness ślepy upór blind obstinacy zacięty upór dogged persistence ośli upór mulish a. bullheaded stubbornness z uporem obstinately, stubbornly z uporem maniaka with obsessive persistence trwać w (swoim) uporze to remain obstinate a. unyielding zaciąć się w uporze to dig one's heels in złamać czyjś upór to overcome sb's obstinacy dążyła z uporem do celu she doggedly pursued her goal na upór nie ma lekarstwa przysł. pot. (there are) none so deaf as those who will not hear przysł.

upławy
plt (G upławów) Med. vaginal discharge C/U leucorrhoea U GB spec., leukorrhea U US spec.

upłynniać
impf upłynnić

upłynnić
impf - upłynni|ać impf vt 1. (rozpuścić) to melt [smołę, tłuszcz] to liquefy [węgiel] 2. pot., środ. (wyprzedawać) to sell off [towar] to fence [kradziony towar] upłynnić nadwyżki towarów to sell off one's surplus goods 3. Fin. to liquidate [aktywa] upłynnić kurs złotego to float the zloty 4. Transp. upłynnić ruch (pojazdów) to allow traffic to flow (more) freely a. smoothly

upłynąć
pf - upły|wać impf (upłynęła, upłynęli - upływam) vi [czas, godziny, lata] to pass, to go by to elapse książk. [kadencja] to expire od ich ostatniego spotkania upłynęły dwa miesiące two months had passed since their last meeting dzień upłynął bardzo szybko the day passed very quickly wieczór upłynął spokojnie the evening passed peacefully a. quietly podróż upłynęła mi na czytaniu I spent the journey reading sobota upłynęła pod znakiem deszczu Saturday was marked by rain termin upływa w piątek/4 marca the deadline is Friday/March 4th dużo wody upłynęło od naszego ostatniego spotkania a lot of water has gone a. flowed a. passed under the bridge since we last met wiele wody upłynie (w Wiśle) nim a. zanim. a lot of water has to go a. flow a. pass under the bridge before.

upływ
m sgt (G upływu) 1. książk. (przemijanie) passage upływ czasu the passage a. flow of time niepowstrzymany upływ czasu the relentless passage of time po upływie kilku lat after several years (have/had passed) przed upływem miesiąca (w przyszłości) before the month is out, by the end of the month w miarę upływu czasu as time goes by a. on z upływem czasu with a. in time z upływem lat over the years zatrzymać upływ czasu to make time stand still przen. 2. (koniec) expiry GB, expiration US po upływie terminu after the deadline (has/had passed) "nie stosować po upływie terminu ważności" 'do not use past a. after a. beyond the expiry date' zrezygnował przed upływem kadencji he resigned before his term of office expired a. was over nie przyjadę przed upływem roku I won't come before the end of the year 3. przest. upływ krwi blood loss, loss of blood upływ krwi z rany/nosa the flow of blood from the wound/nose umrzeć z upływu krwi to die from loss of blood upływ prądu a power leak a. leakage

upływać
impf upłynąć