Turkmen
m, Turkmenka f Turkmen, Turkoman dwóch Turkmenów two Turkmen a. Turkomans

tu
pron. 1. (wskazujące na miejsce) here (wewnątrz) in here jej tu nie ma she's not here co się tu dzieje? what's going on here? połóż to tu put it in here czy jest tu ktoś? is anybody there? tu spoczywa. (na nagrobku) here lies. tu jest napisane, że. it says here that. tu gdzieś somewhere here a. around tu mieszka moja siostra this is where my sister lives tu, gdzie stoi mój dom, był kiedyś las (here) where my house stands there was a forest once tu i ówdzie a. tam here and there tu i teraz here and now 2. (wskazujące na sytuację) here, there tu się mylisz that's where you're wrong nie będę tu wchodził w szczegóły I won't go into detail (at this point) żal nic tu nie pomoże it's no use grieving tu właśnie jest problem that's exactly where the problem lies tu cię mam! I've got you there! pot. part. 1. (przedstawienie się) tu Jan, czy mogę mówić z Adamem? this is Jan, can a. may I speak to Adam? tu numer 567832 this is 567832 tu Polskie Radio, Program I Polish Radio, Programme 1 2. (ekspresywne) i co tu teraz robić! and what am I/are we (going) to do now? jak tu malować dom, kiedy pada? how can you paint the house when it's raining? wierz tu teraz komuś! you (just) can't trust anyone!

tuba
f 1. (rura) speaking tube kapitan ogłosił przez tubę, że zbliżamy się do portu the captain announced through a speaking tube (that) we were approaching the harbour 2. przen., pejor. (głosiciel) mouthpiece dziennikarze stali się tubą nowej władzy the journalists became a mouthpiece for the new authorities 3. (rzecz w kształcie rury) tube sukienka/top w kształcie tuby a tube dress/top malarz niósł zrolowane rysunki w tubie the artist was carrying rolled-up drawings in a tube 4. (opakowanie) tube w tubie zostało jeszcze trochę kleju there was some glue left in the tube 5. (zawartość opakowania) tube szybko zużył całą tubę i wziął następną he quickly used up the whole tube and took another one 6. Muz. (instrument muzyczny) tuba grać na tubie to play the tuba

tubalnie
adv. zaśmiać się tubalnie to give a booming laugh ten pies szczeka tubalnie this dog has a booming bark

tubalny
adv. [głos, śmiech] booming [głos] stentorian

tuberkulinowy
adv. Med. [alergia, próba] tuberculin attr.

tubka
f dem. 1. (opakowanie) tube kup tubkę pasty do zębów buy a tube of toothpaste 2. (zawartość opakowania) tube zużyła już całą tubkę kremu do rąk she's already used up the whole tube of hand cream

tubylczy
adv. 1. Antrop. [plemię, szczep] native, indigenous 2. książk., przen. local

tubylec
m (V tubylcu a. tubylcze) 1. Antrop. native z buszu wyłonili się dwaj tubylcy two natives emerged from the bush 2. żart. native, local person zapytaj tubylców, w którą stronę teraz jechać ask the locals which way to go now

tucz
f sgt (G tuczu) Roln. fattening tucz gęsi the fattening of geese

tuczarnia
f (Gpl tuczarni) Roln. tuczarnia świń/bydła/drobiu a pig/cattle/poultry farm

tucznik
m anim. Roln. porker

tuczyć
impf vt 1. Roln. (karmić obficie) to fatten tuczyć świnie ziemniakami to fatten pigs with potatoes utuczyć 2. pot., żart. to feed up gospodyni tuczyła nas różnymi przysmakami the hostess stuffed us with various delicacies utuczyć vi (powodować tycie) to make fat cukier tuczy sugar makes you fat tuczyć się 1. (jeść zbyt obficie) to grow fat tuczył się na jej obiadach he grew fat on her dinners 2. przen. (bogacić się) to get rich pot. (czymś a. na czymś on sth) od paru lat tuczą się kosztem rodziny w Ameryce for a few years they have been battening on their family in America 3. Roln. (o zwierzętach hodowlanych) to fatten drób tuczy się szybko poultry fattens quickly kradzione nie tuczy przysł. ill-gotten gains seldom prosper

tuczący
pa tuczyć adv. Kulin. [słodycze, mięso, węglowodany] fattening ta potrawa jest bardzo tucząca this dish is very calorific a. fattening

tudzież
conj. książk. as well (as), also

tuja
f (Gpl tui a. tuj) Bot. thuja, thuya

tukan
m Zool. toucan

tuleja
f (Gpl tulei) 1. (tutka) cornet 2. Techn. (element konstrukcyjny) case, bush

tulejka
f dem. 1. (mała tutka) (small) cornet przyniósł mi trochę cukierków w papierowej tulejce he brought me some sweets in a paper cone 2. Techn. (element konstrukcyjny) (small) case, bush

tulipan
m Bot. tulip

tulipanowy
adv. Bot. [cebulka, zapach] tulip attr.

tulić
impf vt 1. (obejmować) to hug, to cuddle tulić kogoś w ramionach to clasp sb in one's arms matka tuliła dziecko do piersi the mother hugged her child (tightly) 2. (dotykać) to nestle tulił głowę do kolan matki he nestled his head against his mothers knees 3. (chować) psy tuliły ogony pod siebie the dogs put their tails between their legs ptak tulił łepek pod skrzydło the bird nestled its head under its wing 4. (o roślinach) kwiat tulił płatki o zmroku the flower folded its petals at twilight tulić się to cuddle (up), to nestle tulić się do ciepłego pieca to nestle up against a warm stove dzieci tuliły się do matki the children were cuddling up to their mother szczenięta tuliły się do siebie the animals nestled up against each other

tuman
m pers. (Npl tumany) pot., obraźl. thickhead pot., obraźl., moron pot., obraźl. co robisz, ty tumanie! what are you doing, you thickhead! m inanim. (G tumanu) 1. (kłąb) cloud, flurry tuman kurzu a cloud of dust tuman liści/śniegu a flurry of leaves/snow 2. książk. (mgła) mist lekki tuman wznosił się nad jeziorem there was a light mist over the lake

tumanić
impf vt pot. to fool, to bamboozle tumanił ją różnymi obietnicami he bamboozled her with promises otumanić

tumanowato
adv. pot., obraźl. like a thickhead a. moron

tumanowaty
adv. pot., obraźl. [osoba] thick-witted brain-dead pot. [spojrzenie, odzywka] moronic pot., imbecile pot. co za tumanowate dziecko! what a thick child!

tumiwisizm
m (G tumiwisizmu) sgt pot. don't-care attitude

tumult
m (G tumultu) 1. (hałas) tumult uliczny tumult hubbub of the street oszołomił ją tumult wielkiego miasta she was overwhelmed by the tumult of the big city 2. (zamieszki) unrest U

tundra
f 1. Geog. (obszar) tundra bezkresna tundra the vast tundra 2. Biol. (roślinność) tundra vegetation

tundrowy
adv. Geog. [zwierzęta, krajobraz, obszar] tundra attr.

tunel
m (G tunelu, Gpl tuneli a. tunelów) 1. Transp. (odcinek drogi) tunnel tunel drogowy/kolejowy a road/railway tunnel jechaliśmy kilkukilometrowym tunelem we drove along a several-kilometre-long tunnel 2. (pomieszczenie) passage, passageway lew wybiegł z tunelu na arenę the lion ran out of the passage into the arena 3. Górn. tunnel tunel aerodynamiczny Fiz., Techn. wind tunnel tunel foliowy a. ogrodniczy Ogr. plastic tunnel tunel hydrotechniczny hydrotechnical tunnel tunel powietrzny Przem. air passage światło a. światełko w tunelu the light at the end of the tunnel

tunelik
m dem. tunnel

tunelowy
adv. 1. Transp. [połączenie, roboty] tunnel attr. 2. (dotyczący pomieszczenia) passage attr. suszarnia tunelowa Przem. a tunnel drier 3. Górn. [sklepienie] tunnel attr.

tuner
m /'tjuner/ Radio, Techn. 1. (w radioodbiorniku lub telewizorze) tuner 2. (odbiornik) tuner amplifier

tuniczka
f dem. rzad., Moda tunic

tunika
f 1. Moda tunic 2. zw. sg Zool. (wydzielina nabłonka) tunic

tupać
impf tupnąć

tupeciara
f pot., pejor. impudent person z tej dziewczyny jest niezła tupeciara that girl's got a (bit of a) cheek

tupeciarz
m (Gpl tupeciarzy) pot., pejor. impudent person ale z ciebie tupeciarz! you've got a cheek!

tupet
m (tupecik dem.) (G tupetu, tupeciku) 1. sgt (śmiałość) impudence, cheek mieć duży tupet to have a lot of cheek ale tupet! what a cheek a. nerve! 2. Moda (peruka) toupee, hairpiece

tupnąć
pf - tup|ać impf (tupnę - tupię) vi to thump, to stamp (one's feet) tupnąć nogą ze złości to stamp one's foot in anger tupać, idąc na górę/korytarzem to thump upstairs/along the corridor

tupot
m (G tupotu) sgt stamp, patter tupot racic the patter of hooves chłopak biegł z głośnym tupotem the boy ran along noisily w hallu rozbrzmiewał tak głośny tupot nóg, że nie można było porozmawiać the stamping of feet in the hall was so loud that one couldn't talk

tupotać
impf (tupoczę a. tupocę, tupoczesz a. tupocesz) vi 1. (o człowieku lub zwierzęciu) to patter zatupotać 2. (o stopach, butach, kopytach, racicach) to patter trzy pary dziecinnych stóp tupoczą przez przedpokój three pairs of children's feet are running pit-a-pat through the hall zatupotać

tuptać
impf vi pot. to toddle, to totter dzieci tuptały po podwórku the children were toddling around in the yard

tur
m Zool. aurochs dwa tury two aurochs a. aurochsen silny jak tur pot. as strong as an ox

tura
f 1. (etap, runda) round 2. (grupa) group, party

turban
m (G turbanu) turban

turbina
f (turbinka dem.) turbine

turbinowy
adv. Techn. turbine attr. pociąg turbinowy a turbotrain silnik turbinowy a turbine engine

turbośmigłowiec
m Lotn. turboprop

turbośmigłowy
adv. Lotn. turboprop attr. silnik turbośmigłowy a propjet

turecki
adv. [dywan, tytoń, armia] Turkish kawa po turecku Turkish coffee pot. (parzona w szklance) ground coffee brewed in the cup "turecki" wzór paisley U siedzieć po turecku to sit cross-legged turecki m (język) Turkish, the Turkish language siedzieć jak na tureckim kazaniu to not make head or tail of things

turkaweczka
f dem. 1. pieszcz. (ptak) little turtle dove 2. przest., pieszcz. (szczebiotka) little chatterbox

turkawka
f 1. Zool. turtle dove 2. przest., przen. chatterbox

turkmeński
adv. Turkmen attr., Turkoman attr.

turkot
m (G turkotu) rattle turkot młyna/kół pociągu the rattle of a mill/of train wheels

turkotać
impf (turkocze a. turkoce) vi to rattle wozy turkotały po wybojach the carts rattled a. were rattling over potholes

turkus
m 1. (G turkusa a. turkusu) Miner. turquoise broszka z turkusem a turquoise brooch 2. (G turkusu) książk. (kolor) turquoise

turkusik
m dem. turquoise

turkusowo
adv. like turquoise

turkusowy
adv. 1. [broszka, kolia] turquoise attr. 2. książk. [niebo, woda, oczy, bluzka] turquoise attr.

turkuć
m Zool. turkuć podjadek mole cricket

turlać
impf vt pot. to roll turlać piłkę po trawie to roll a ball on the grass poturlać turlać się pot. 1. (toczyć się) to roll about kulki turlały się w pudełku the balls were rolling about a. around in the box poturlać się 2. (tarzać się) to roll about a. around dzieci turlały się w śniegu the kids were rolling around a. about in the snow poturlać się 3. żart. (iść z wysiłkiem) to waddle jest tak gruby, że ledwo się turla he's so fat he can hardly move poturlać się

turnia
f (Gpl turni) książk. crag, peak turnie tatrzańskie the peaks of the Tatra mountains

turniej
m (G turnieju) 1. Sport championship(s), tournament turniej krajowy/międzynarodowy a national/international championship turniej szachowy/tenisowy/golfowy a chess/tennis/golf championship a. tournament 2. Hist. (zawody rycerskie) tournament, tourney

turniejowy
adv. 1. Sport championship attr., tournament attr. 2. Hist. tournament attr., tourney attr.

turniura
zob. tiurniura

turnus
m (G turnusu) 1. (okres pobytu) przez cały nasz turnus padał deszcz it rained all through our holiday 2. pot. (grupa) batch, lot poprzedni turnus miał piękną pogodę the previous group of tourists had wonderful weather

turoń
m (Gpl turoni a. turoniów) Christmas mummer disguised as a barnyard animal

turysta
m, turystka f 1. (urlopowicz) tourist, holidaymaker zapalony turysta a keen tourist turysta zmotoryzowany/pieszy a motoring tourist/a hiker 2. (wędrowiec) hiker, rambler

turystycznie
adv. trasa turystycznie ciekawa an interesing route for tourists a. from a tourist's point of view

turystyczny
adv. tourist sezon turystyczny a tourist season biuro informacji turystycznej a tourist (information) office atrakcja turystyczna a showplace, a tourist attraction szlak turystyczny a tourist route, a hiking trail sprzęt turystyczny camping equipment buty turystyczne walking a. hiking boots rower turystyczny a tourer przyczepa turystyczna a caravan klasa turystyczna tourist a. economy class organizator imprez turystycznych a tour operator

turystyka
f sgt tourism turystyka krajowa/zagraniczna domestic/foreign tourism turystyka indywidualna/zorganizowana/masowa individual/package/mass tourism turystyka piesza/żeglarska hiking/sailing turystyka aborcyjna abortion tourism

turzyca
f 1. Zool. female aurochs dwie turzyce two (female) aurochs a. aurochsen 2. Bot. sedge 3. sgt środ., Myślis. hare/rabbit fur

tusz
1. m (G tuszu) 1. (farba) ink tusz kreślarski drawing ink 2. Kosmet. (do rzęs) mascara U (do kresek) eyeliner U 3. Szt. (malowidło, rysunek) ink drawing 2. m zw. sg (G tuszu) przest. douche, shower 3. m zw. sg (G tuszu) Muz. flourish, fanfare 4. m zw. sg (G tuszu) Sport touche

tusza
f 1. sgt corpulence, fatness kobieta obfitej tuszy a. o obfitej tuszy an obese woman nabrać/pozbyć się tuszy to put on weight/to lose weight 2. zw. pl (ubite zwierzę) carcass tusze drobiowe chicken carcasses

tuszonka
f pot. (konserwa mięsna) spam U

tuszować
impf vt 1. (ukrywać) to cover up [błąd, przestępstwo, prawdę, fakty, straty, skandal] zatuszować 2. (maskować) to mask [mankamenty urody, figury] 3. Kosmet. tuszować rzęsy to apply mascara to one's eyelashes tuszować powieki to apply eyeshadow to one's eyelids (wytuszować) 4. (kreślić) to go over [sth] in ink [rysunek]

tutaj
zob. tu

tutejszy
adv. [mieszkańcy, klimat, szkoła, warunki, zwyczaje] local tutej|szy m, tutejsza f pot. local (inhabitant) zapytaj o drogę tutejszych ask the locals how to get there nie wiem, nie jestem tutejsza I don't know, I'm a stranger here a. I'm just a visitor

tutka
f 1. (stożek z papieru) cornet 2. przest. (gilza) cigarette tube

tutti frutti
/'tutti'frutti/ n inv. 1. Kulin. (konfitura) mixed fruit preserve (deser z surowych owoców) fruit salad (lody owocowe) tutti-frutti ice cream 2. książk., przen. (różne rzeczy) miscellanea

tuz
m pers. książk. (osobistość, znakomitość) ace, bigwig jeden z tuzów polskiego tenisa one of the Polish tennis aces tuzy świata polityki political bigwigs, political VIPs tuzy naszych scen i ekranu our stars of stage and screen m inanim. przest. (as) ace tuz kierowy/pikowy an ace of hearts/spades tuz atutowy an ace of trumps

tuziemiec
m zw. pl książk. local inhabitant autochthon spec. native przest.

tuzin
m pot. dozen dwa tuziny/pół tuzina jaj two dozen/half a dozen eggs tuziny plt pot. dozens odbierać tuziny telefonów to answer dozens of phone calls

tuzinkowy
adv. książk., pejor. [aktor, pisarz] mediocre, second-rate [film, sztuka, fabuła, dialogi] banal

tułacz
m (Gpl tułaczy a. tułaczów) 1. książk. wanderer, vagabond 2. przest., książk. (emigrant) emigrant, exile Żyd Wieczny Tułacz Literat. the Wandering Jew

tułaczka
f 1. (kobieta) wanderer, vagabond 2. sgt (poniewierka) wandering (life) po trzydziestoletniej tułaczce wrócił do rodzinnej wsi he returned to his home village after thirty years of wandering

tułaczy
adv. książk. [los, dola] wanderer's skazani na tułacze życie condemned to a life of wandering

tułać
się impf v refl. 1. (wędrować) to wander tułać się po świecie to wander the earth 2. (wałęsać się) to roam, to rove tułać się po lasach to roam through the woods

tułów
m Anat. 1. (człowieka) torso, trunk 2. Zool. trunk

tuńczyk
m Zool. tuna (fish) kawałki tuńczyka w oleju/w sosie własnym tuna chunks in oil/in brine

tuż
1. (w przestrzeni) tuż przed kimś/czymś right in front of sb/sth tuż za kimś/czymś right behind sb/sth tuż pod/nad oknem just under/above the window tuż obok kogoś/czegoś right next to sb/sth piłka wylądowała tuż przed linią the ball landed just inside the line tuż pod jego nosem right under his nose 2. (w czasie) tuż po/przed czymś just after/before sth nastąpić tuż po czymś to come a. follow hard on the heels of sth zachorowała tuż przed emeryturą she fell ill just before retiring tuż potem shortly after(wards) Boże Narodzenie tuż, tuż Christmas is just around the corner zwycięstwo było tuż, tuż victory was practically in our/their grasp

tużurek
m Hist., Moda frock coat