trach
inter. snap!, crack! trach! oderwał się guzik snap! the button came off trach! pękła deska w płocie crack! a plank in the fence broke

tracheotomia
f sgt (GD tracheotomii) Med. tracheotomy

tracić
impf vt 1. (przestawać mieć) to lose także przen. tracić majątek to lose a fortune tracić łączność to lose contact tracić głos to lose one's voice tracić władzę w nodze/ręce to lose the use of one's leg/arm tracić przytomność to lose consciousness tracić oddech to get out of breath tracić wzrok/słuch to lose one's sight/hearing tracić pamięć to lose one's memory tracić odwagę to lose courage tracić nadzieję to lose a. abandon hope stracić 2. (marnować) to waste tracić czas/okazję to waste time/an opportunity tracić ciężko zarobione pieniądze to fritter away hard-earned money tracić pieniądze na jakiejś transakcji to lose money in a transaction stracić 3. (zabijać) to execute skazańców tracono przez powieszenie the condemned were executed by hanging stracić 4. (zrzucać) tracić liście to shed leaves rośliny tracące liście na zimę deciduous plants tracić głowę to lose one's head tracić oczy to lose one's sight tracić wątek to lose the thread tracić panowanie to snap, to lose one's temper tracić grunt pod nogami to lose one's footing, to get out of one's depth tracić miarę to know no measure (w czymś in sth) tracić ducha to lose one's spirit tracić na wartości to depreciate, to lose value tracić kogoś/coś z oczu to lose sight of sb/sth tracić głowę dla kogoś to fall head over heels in love with sb

tradycja
f (Gpl tradycji) 1. (zasady postępowania) tradition zgodnie z tradycją in keeping with tradition pielęgnować tradycje to safeguard tradition wyrastać z tradycji to come a. originate from (a) tradition zerwać z tradycją to break with tradition rodzina/firma/szkoła z tradycjami a family/company/school with tradition 2. Relig. tradition

tradycjonalista
m, tradycjonalistka f traditionalist

tradycjonalistyczny
adv. [zasady, poglądy] traditionalist, traditionalistic

tradycjonalizm
m sgt (G tradycjonalizmu) traditionalism

tradycyjnie
1. (zgodnie z tradycją) [świętować, obchodzić] traditionally 2. (jak zwykle) as usual w piątek tradycyjnie kancelaria jest nieczynna the office is closed as usual on Friday 3. (według przyjętych wzorów) [myśleć, zachowywać się] traditionally [wyreżyserować, ubierać się] conservatively

tradycyjność
f sgt traditionalism

tradycyjny
adv. 1. (dotyczący tradycji) [wartości, potrawy] traditional 2. (niewnoszący nic nowego) [styl, sposób, metoda, forma, ubiór] traditional, conservative

traf
m sgt (G trafu) stroke of luck szczęśliwy traf a fluke szczęśliwym trafem as luck would have it dziwnym trafem by a strange twist of fate, oddly enough trzeba trafu pot. as luck would have it

trafiać
impf trafić

trafienie
sv trafić n 1. (celny strzał) (direct) hit (w boksie) blow, punch 2. (w grze liczbowej) lucky number, correct number miał sześć trafień he had six successful hits

trafiony
pp trafić adv. pot. [pomysł, zakup] excellent, spot-on

trafić
pf - traf|iać impf vi 1. (nie chybić) to hit vt trafić do celu to hit the target pocisk trafił w dom the shell hit the house trafić w dziesiątkę to hit the bull's eye trafiłeś w dziesiątkę! you were absolutely spot on! pot. 2. (znaleźć drogę) to find one's way nie trafić do domu to not find one's way home 3. (dostać się) to land trafić do szpitala/do więzienia/do domu poprawczego to land in hospital/prison/a juvenile detention centre trafić za kratki to end up in jail nie mogę trafić w rękawy I can't get my arms into the sleeves 4. (zastać coś) to happen, to chance (na coś upon sth) trafił na awanturę he walked in on an argument pot. trafił akurat na obiad he came just in time for dinner 5. (natknąć się) to encounter vt, to come across trafić na niespodziewany opór to encounter unexpected resistance trafić na znajomego to come across a friend trafić się - trafiać się 1. (zdarzyć się) to come up trafia się dobry kupiec a good buyer has come up 2. (wystąpić) to occur, to be seen occasionally w tych lasach trafiają się dziki you can come across wild boar in these forests trafia się okazja! opportunity knocks tacy ludzie/takie okazje trafiają się bardzo rzadko such people/opportunities are few and far between trafić dobrze a. szczęśliwie (przybyć do właściwego miejsca) to find the right place (spotkać właściwą osobę) to go to the right person (ożenić się/wyjść za mąż dobrze) to make a good match dobrze pan trafił, tylko ja umiem pomóc w tej sprawie you've got the right person, only I can help in this matter trafić w czuły punkt to touch a raw nerve trafiać komuś do gustu to appeal to sb's taste trafiać komuś do przekonania to convince sb to mi nie trafia do przekonania it doesn't cut any ice with me trafiła kosa na kamień przysł. = to have met one's match

trafnie
adv. grad. 1. [ocenić, scharakteryzować] accurately [ująć] aptly [określić] precisely 2. przest. [rzucić, strzelić] accurately

trafność
f sgt 1. (dosięgnięcie celu) accuracy 2. (słuszność) accuracy, pertinence

trafny
adv. grad. 1. (celny) [strzał, uderzenie, rzut] accurate, well-aimed trafnym ciosem powalił przeciwnika the well-aimed blow felled his opponent 2. (właściwy) [diagnoza, prognoza] accurate [nazwa, wybór] appropriate [słowo] right, correct [uwaga] pertinent, apt

tragarz (Gpl tragarzy)
1. (robotnik) carrier 2. (bagażowy) porter

tragedia
f (GDGpl tragedii) 1. Literat., Teatr (utwór dramatyczny) tragedy 2. (nieszczęście) tragedy, disaster, catastrophe to prawdziwa tragedia, że. it's a tragedy that. robić tragedię (z czegoś) to make a drama out of sth, to make a big thing (out) of sth

tragiczka
f Teatr tragic actress, tragedienne

tragicznie
adv. grad. 1. (w sposób tragiczny) [umrzeć, skończyć się] tragically, in tragedy ich miłość zakończyła się tragicznie their love ended tragically sytuacja rozwijała się tragicznie dla nas wszystkich the situation has taken a tragic turn for all of us zginęła tragicznie w wypadku samochodowym she died tragically in a car accident 2. pot., pejor. (źle) [wyglądać, ubierać się, czesać się] terribly

tragiczność
f sgt książk. tragiczność sytuacji w Kosowie the drama of the situation in Kosovo

tragiczny
adv. grad. 1. [zdarzenie, wiadomość, wypadek] tragic miała tragiczne życie she had a wretched life 2. pot., pejor. [warunki, wygląd, fryzura, strój] terrible, awful, pathetic przedstawienie było na tragicznym poziomie the show was abysmal pot. adv. Teatr [bohater, rola, aktor] tragic, tragical

tragifarsa
f 1. Literat., Teatr (utwór dramatyczny) tragi-farce, tragicomedy 2. (sytuacja) tragi-farce a. tragicomedy, black comedy

tragifarsowy
adv. 1. Teatr [rola, wątek, treść] tragico-farcical, tragicomic 2. [wydarzenie, sytuacja, zachowanie] tragico-farcical, tragicomic

tragik
m 1. Literat., Teatr (tragediopisarz) tragedian, tragic dramatist 2. Teatr (aktor) tragic actor, tragedian

tragikomedia
f (GDGpl tragikomedii) 1. Kino, Teatr (utwór) tragicomedy, black comedy 2. (sytuacja) tragicomedy

tragikomiczny
adv. 1. Teatr [rola, wątek] tragicomic, tragicomical 2. [wydarzenie, sytuacja, przygoda] tragicomic, tragicomical

tragizm
m sgt (G tragizmu) 1. Literat. tragedy, tragic nature 2. książk. tragedy tragizm sytuacji polega na tym, że. the tragic thing is.

tragizować
impf vi jeżeli przegram, nie będę tragizował if I lose, I won't make a big thing out of it

trajektoria
f (GDGpl trajektorii) Fiz. (pocisku, satelity) trajectory, path trajektoria lotu the line of flight cząstka porusza się po trajektorii eliptycznej the particle moves along a. follows an elliptical path a. trajectory

trajkot
m (G trajkotu) 1. pot. (paplanina) chatter, jabber 2. (terkot) [karabinu, silnika] rattle

trajkotać
impf (trajkoczę a. trajkocę a. trajkotam, trajkoczesz a. trajkocesz a. trajkotasz) vi 1. pot. (paplać) to chatter (away), to jabber trajkotać bez końca o czymś to chatter endlessly about sth, to twitter on a. about sth trajkotała jak najęta she chattered (away) a mile a minute a. like a magpie trajkotały ze sobą przez całą drogę they chattered to each other the whole way 2. (terkotać) [karabin, maszyna] to rattle

trajlować
impf vi pot. 1. (paplać) to yatter pot., to natter GB pot. trajlować przez telefon to babble a. jabber over the phone 2. (zmyślać) to make things up, to tell tall stories nie wiem, czy mówił prawdę, czy tylko trajlował. I don't know if he was telling the truth or just making it up.

trakcja
f (Gpl trakcji) 1. Techn. (napęd) traction trakcja elektryczna/parowa electric/steam traction 2. Kolej. (trasa) route trakcja kolejowa/tramwajowa a railway/tramway GB a. streetcar US system 3. Kolej., Techn. (urządzenia) traction equipment 4. sgt Techn., Kolej. (dział kolejnictwa i techniki) traction technology

trakcyjny
adv. Techn. [linie, słupy, silnik] traction attr.

trakt
m (G traktu) 1. książk. (szlak komunikacyjny) route (droga) road trakt bity a hard a. metalled road trakt główny a high road trakt handlowy a trade route trakt pieszy a pedestrian walkway a. route a. path trakt wodny a waterway Trakt Królewski w Warszawie the Royal Route in Warsaw 2. Budow. (część budynku) section 3. przest. (tok) course w trakcie czegoś in the course of sth, during sth dom jest w trakcie budowy the house is under construction a. in the process of being built jestem w trakcie przeprowadzki I'm in the process a. in the middle of moving (house) w trakcie rozmowy powiedział, że. in the course of the conversation a. as the conversation went on, he said that.

traktacik
m dem. (G traktaciku) (short) treatise

traktat
m (G traktatu) 1. Polit., Prawo (umowa) treaty traktat między Polską a Niemcami a treaty between Poland and Germany traktat handlowy/pokojowy a commercial/peace treaty traktat międzynarodowy an international treaty traktat o przyjaźni a treaty of friendship, a friendship treaty odnowić/podpisać traktat to renew/sign a treaty zawrzeć traktat (z kimś) to conclude a. make a. enter into a treaty (with sb) zerwać traktat to break a treaty na mocy traktatu z Maastricht under (the terms of) the Maastricht Treaty 2. Nauk. (dzieło naukowe, rozprawa) treatise traktat filozoficzny/historyczny/teologiczny a philosophical/historical/theological treatise traktat poetycki a poetic treatise, a treatise on poetry napisać traktat o malarstwie to write a treatise on painting traktat wersalski Hist. the Treaty of Versailles

traktatowo
adv. Polit. traktatowo zobowiązany do czegoś bound by treaty to do sth uregulować coś traktatowo to regulate a. settle sth by treaty

traktatowy
adv. Polit. [warunki, postanowienia] treaty attr. rozmowy traktatowe treaty negotiations

traktor
m 1. (pojazd) tractor 2. pot. (but) bovver boot GB pot., beetle-crusher GB pot., stogie US pot. (podeszwa) thick grooved sole 3. Komput., Techn. (podajnik papieru) paper tractor

traktorek
m dem. 1. Transp. (pojazd) (small) tractor 2. (zabawka) toy tractor

traktorowy
adv. [przyczepa, siewnik] tractor attr.

traktorzysta
m, traktorzystka f tractor driver

traktować
impf vt 1. (odnosić się) to treat traktować kogoś dobrze/źle to treat sb well/badly traktować wszystkich równo to treat everyone equally a. the same a. on an equal footing on niczego nie traktuje poważnie he doesn't take anything seriously, he treats everything as a joke traktować kogoś jak idiotę/wariata to treat sb like an idiot/a madman traktują mnie jak członka rodziny they treat me as if I were one of the family nie traktuj mnie jak dziecko/służącą don't treat me like a child/skivvy GB pot. nie pozwolę się tak traktować I'm not going a. I refuse to be treated like that tak się nie traktuje klienta! that's no way to treat a customer! traktuję to jako komplement I consider it a compliment złe/nierówne traktowanie więźniów ill-treatment/unequal a. differential treatment of prisoners niczym nie zasłużył sobie na takie traktowanie he had done nothing to deserve such treatment potraktować 2. (działać) to treat traktować roztwór kwasem to treat a solution with acid lekarze traktują go antybiotykami doctors are treating him with a. giving him antibiotics rośliny traktowane pestycydami plants treated with pesticides 3. przest. (częstować) to treat traktować kogoś kolacją to treat sb to dinner potraktować vi książk. (omawiać) to discuss książki traktujące o filozofii/astrologii books treating of a. dealing with philosophy/astrology o czym traktuje ten artykuł? what is this article about? traktować się 1. (wzajemnie) to treat each other traktowali się życzliwie/przyjaźnie they treated each other kindly/in a friendly way 2. przest. to treat each other (czymś to sth) [obiadem, kawą] traktować kogoś/coś po macoszemu to treat sb/sth like a poor cousin, to pay little attention to sb/sth kultura jest traktowana trochę po macoszemu culture is somewhat neglected traktować temat po macoszemu to treat a subject sketchily, to skim over a subject traktować kogoś jak powietrze to ignore sb, to cut sb dead traktować kogoś z góry to look down on sb traktować życie lekko to make light of things

tramp
m (Npl trampowie) przest. wanderer, globetrotter m Transp., Żegl. tramp (steamer)

trampek
m zw. pl (G trampek a. trampków) gym shoe a. plimsoll, sneaker US

tramping
m (G trampingu) 1. Transp., Żegl. (żegluga nieregularna) tramp shipping tramping oceaniczny ocean tramping 2. (wędrówka turystyczna) tramping tramping rowerowy a cycling and camping tour

trampingowy
adv. [wyjazd, przewodnik] tramping

trampolina
f 1. Sport (deska, z której skacze się do wody) springboard, diving board skoki z trampoliny (konkurencja) springboard diving a. event skoczyć z trampoliny (do wody) to jump off the springboard (zanurkować) to dive off the springboard 2. Sport (odskocznia) springboard odbić się z trampoliny to launch oneself off the springboard 3. Sport (batut) trampoline skoki na trampolinie trampolining, rebound tumbling skakać na trampolinie to bounce (up and down) on the trampoline 4. Lotn. (wieża spadochronowa) parachute tower

trampowy
adv. Żegl. flota/żegluga trampowa tramp fleet/shipping

tramwaj
m (G tramwaju) Transp. tram(car) GB, streetcar US, trolley (car) US którym tramwajem tam dojadę? which tram do I take to get there? tramwaj numer "8" the number 8 tram jechać tramwajem numer "8" to ride the number 8 tram tramwaj wodny river bus tramwaj wodny river passenger boat, canal boat

tramwajarski
adv. [umundurowanie, czapka, fach] tram driver's

tramwajarz
m (Gpl tramwajarzy) (motorniczy) tram driver GB, streetcar driver US, motorman US (pracownik firmy) tramway GB a. streetcar US company employee

tramwajowy
adv. [przystanek, pętla, zajezdnia, komunikacja] tram attr., streetcar attr. US linia tramwajowa a tramline GB, a streetcar a. trolley line US komunikacja tramwajowa a tram service

tran
m sgt (G tranu) (wielorybi) train oil, whale oil (rybi) fish oil (z foki) seal oil tran leczniczy cod liver oil tran w tabletkach cod-liver oil capsules

trans
m (G transu) Psych. 1. (letarg) trance trans hipnotyczny/narkotyczny a hypnotic/narcotic trance być w transie to be in a trance wpaść w trans to go a. fall into a trance mówił jak w transie he spoke as if a. like a man in a trance żyłem jak w transie I lived as if in a trance, I lived in a trance-like state 2. (stan uniesienia) (ecstatic) trance, exaltation poetycki trans a poetic trance czułem się jak w transie I felt exalted muzyka wprowadziła ich w trans the music put a. sent them into a trance nic go nie wyrwie z transu nothing will shake him out of his trance trans- w wyrazach złożonych trans- transalpejski transalpine transsyberyjski trans-Siberian

transakcja
f (Gpl transakcji) 1. Handl., Prawo (umowa handlowa) transaction, (business) deal duża/podejrzana transakcja a major/shady deal transakcja bankowa/finansowa/handlowa a banking/financial/business a. commercial transaction transakcja gotówkowa/bezgotówkowa/kartą kredytową a cash/cashless/credit card transaction transakcja pieniężna/walutowa a monetary/foreign currency transaction transakcja kupna-sprzedaży a purchase and sale transaction zawrzeć transakcję z kimś to do a deal a. carry out a transaction with sb transakcja wiązana Handl. a tie-in deal także przen. proponuję transakcję wiązaną: moje znaczki za twój rower I'll make a deal with you a. let's make a trade: my stamps for your bike 2. Prawo (zawarcie umowy) transaction, deal dokonać transakcji to make a transaction sfinalizować transakcję to close a. complete a deal transakcja nie doszła do skutku the deal fell through 3. Handl. (handel) trade transakcje dewizowe foreign exchange transactions transakcje terminowe futures a. forward contracts przeprowadzać transakcje giełdowe to trade on the stock exchange

transatlantycki
adv. 1. [handel, więzi, stosunki] transatlantic rośliny transatlantyckie plants that are found on both sides of the Atlantic 2. [lot, rejs, kabel] transatlantic

transatlantyk
m (G transatlantyku) Żegl. transatlantic liner

transfer
m (G transferu) 1. Ekon. [kapitału, technologii, wiedzy] transfer dokonać transferu pieniędzy z konta na konto to transfer money from one account to another 2. Prawo [praw, własności] transfer, conveyance 3. Psych. transfer 4. Sport transfer transfer do innego klubu a transfer to another club 5. Komput. (przesyłanie danych, plików) transfer

transferowy
adv. 1. Ekon. [kwota, rubel] transfer attr. 2. Sport [przepisy, sezon] transfer attr. umieścić kogoś/znaleźć się na liście transferowej to put sb/to be placed on the transfer list

transformacja
f (Gpl transformacji) 1. książk. (przeobrażenie) transformation transformacja gospodarcza/systemowa an economic/a systemic transformation dokonać/ulec transformacji to carry out/to undergo a transformation przechodzić transformację to undergo a transformation 2. Mat. (odwzorowanie) transformation transformacja liniowa linear transformation a. mapping 3. Elektr. (zmiana napięcia prądu) transformation 4. Jęz. transformation

transformacyjny
adv. 1. [procesy] transformation attr., transformational 2. Mat. [macierz, wzory] transformation attr. 3. Jęz. [mechanizmy] transformation attr., transformational gramatyka transformacyjna transformational grammar

transformator
m transformer transformator mocy/sieciowy/wysokiego napięcia a power/mains/high-voltage transformer transformator podwyższający/obniżający napięcie a step-up/step-down transformer

transformatorek
m dem. transformer

transformatorowy
adv. [blacha, olej, spawarka] transformer attr.

transformować
impf vt książk. to transform, to change [kraj, rzeczywistość] gospodarka wciąż jest transformowana the economy is constantly changing

transfuzja
f (Gpl transfuzji) Med. transfusion zrobić komuś transfuzję to give sb a transfusion zaraził się wirusem HIV podczas transfuzji krwi he became infected with HIV through a blood transfusion

transkrybować
impf vt to transcribe [tekst, utwór muzyczny]

transkrypcja
f (Gpl transkrypcji) 1. Jęz. (system pisowni) transcription transkrypcja fonetyczna a phonetic transcription nazwiska obce są zapisane w transkrypcji fonetycznej foreign names are written phonetically zasady transkrypcji the rules of transcription 2. Muz. transcription transkrypcja orkiestrowa/na fortepian an orchestral transcription/transcription a. arrangement for piano dokonać organowej transkrypcji marszu weselnego to transcribe a wedding march for organ 3. przest. transcript, copy

translator
m pers. (Npl translatorzy) książk. translator m inanim. Komput. translator

translatorski
adv. [ćwiczenia, usługi, konkurs] translation attr. błędy translatorskie translation errors, mistranslations nad książką trwają obecnie prace translatorskie the book is in the process of being translated

transmisja
f (Gpl transmisji) 1. (nadawanie) transmission U, broadcasting U (program) broadcast, transmission oglądać transmisję meczu na żywo to watch live coverage a. a live broadcast of a match przeprowadzić bezpośrednią transmisję z koncertu to broadcast a concert live przerywamy transmisję, by nadać ważny komunikat we interrupt our broadcast to bring you an important announcement 2. (przesyłanie sygnałów) transmission transmisja danych data transmission 3. Techn. (przesyłanie energii) transmission (urządzenie) line shafting transmisja radiowa radio broadcast transmisja telewizyjna television broadcast, telecast

transmisyjny
adv. 1. [linia, urządzenie] transmission attr., transmitting attr. wóz transmisyjny mobile unit a. outside broadcast van 2. Komput. transmission attr. 3. Techn. łańcuch transmisyjny a transmission chain

transmitować
impf vt to broadcast, to transmit [mecz, koncert] to broadcast, to screen [program telewizyjny] to transmit, to beam [sygnał] transmitować coś przez radio/satelitę to broadcast sth on the radio/by a. via satellite transmitować coś przez telewizję to transmit sth by a. broadcast sth on television jego przemówienie będzie transmitowane w całości/na cały świat his address will be broadcast in its entirety/broadcast a. beamed all over the world

transparent
m (G transparentu) 1. (na manifestacji) banner, placard transparent z hasłem/napisem "Precz z reżimem" a banner a. placard bearing the slogan/reading: 'Down with the regime' protestujący nieśli transparenty przeciwko wojnie the protesters carried banners against a. placards protesting (against) the war rozwinąć/zwinąć/wywiesić transparent to unfurl/to furl a. fold up/to hang out a banner 2. (reklama) (advertising) banner świetlne transparenty reklamowe light a. backlit banners

transparentowy
adv. 1. [drążek, kijek, hasła] banner attr. 2. [materiał, papier] transparency attr. reklama transparentowa an advertising banner

transplantacja
f (Gpl transplantacji) 1. Med. (narządu) transplant, transplantation (tkanki) transplant, graft transplantacja skóry/szpiku kostnego a skin graft/a bone marrow transplant dokonać transplantacji serca to perform a heart transplant pobierać organy do transplantacji to harvest organs for transplant(ation) 2. Ogr. grafting

transplantacyjny
adv. Med. [chirurgia, operacja, ośrodek] transplant attr. zabieg transplantacyjny a transplant a. transplantation procedure

transplantować
impf vt 1. Med. (przeszczepiać) to transplant [organ, zarodek] to graft [tkankę] transplantowano mu nerkę he had a. underwent a kidney transplant 2. Ogr. (szczepić) to graft transplantować nowe odmiany na starych jabłoniach to graft new varieties onto old apple trees

transponować
impf vt 1. książk. (przenosić z jednej dziedziny do innej) to transpose transponować książkę na film to adapt a book for the screen 2. Muz. (przenosić z jednej tonacji do innej) to transpose transponować na inną tonację/o oktawę w dół to transpose to another key/down an octave a. an octave lower

transport
m (G transportu) 1. Transp. (przewóz) transport GB, transportation US carriage książk. transport drogowy road transport transport kolejowy/samochodowy rail/motor transport transport lądowy/lotniczy/morski/rzeczny/wodny land/air/sea/river/water transport transport pasażerski/towarowy passenger/goods transport transport publiczny/zbiorowy public/mass transport transport sanitarny patient transport (service) środki transportu means of transport jego jedynym środkiem transportu jest rower his only (means of) transport is a bike koszty transportu (lądowego) transport costs a. charges, carriage (wodnego) freight (costs) podczas transportu during carriage, in transit 2. Transp. (środki lokomocji) transport transport kontenerowy container transport baza transportu samochodowego a motor transport depot towar dostarczamy własnym transportem we deliver goods using our own transport 3. Admin. (dział gospodarki) transport Minister Transportu Transport Minister a. Secretary Ministerstwo Transportu Ministry a. Department of Transport GB, Department of Transportation US 4. Transp. (przewożony towar) consignment, shipment (przewożone wojsko) transport, load (przewożeni więźniowie) transport transporty do pracy przymusowej w Niemczech Hist. forced labour transports to Germany transporty z pomocą humanitarną humanitarian aid transports policja przechwyciła duży transport narkotyków the police intercepted a large consignment a. shipment of drugs zorganizować transport węgla to arrange (for) the transport of coal 5. Fiz. (jonów, energii) transport 6. Geol. transportation transport eoliczny wind a. aeolian transport transport pneumatyczny Mech. pneumatic conveying a. transport transport wewnętrzny Transp. works transport

transporter
m 1. Techn. (przenośnik) conveyor transporter kubełkowy/do węgla a bucket/coal conveyor transporter taśmowy a conveyor belt, a belt conveyor 2. Techn., Wojsk. (wóz bojowy) personnel carrier transporter opancerzony armoured personnel carrier transporter gąsienicowy/kołowy/pływający a tracked/a wheeled/an amphibious armoured personnel carrier

transportować
impf vt 1. (dostarczać) to transport [towar, osoby] to move [chorych] transportować węgiel koleją to transport a. to carry coal by rail rurociąg transportujący ropę do rafinerii a pipeline transporting a. carrying oil to the refinery 2. (konwojować) to transport [więźniów]

transportowiec
m pers. Transp. transport worker Związek Zawodowy Transportowców The Professional Carriers Union m inanim. 1. (statek) cargo ship Wojsk. transport ship, troop ship 2. (samolot) cargo a. freight plane, air freighter Wojsk. transport plane

transportowy
adv. transport attr. baza transportowa a transport base firma transportowa a shipping company przedsiębiorstwo transportowe a forwarding company statek transportowy (towarowy) a cargo ship (wojskowy) a transport ship pracować w branży transportowej to work in transport

transpozycja
f (Gpl transpozycji) 1. książk. (przeróbka) transposition, adaptation transpozycja opowiadania na sztukę adaptation of a short story for the stage 2. Muz. transposition transpozycja do tonacji A-dur transposition to A major 3. Jęz. = conversion

transpozycyjny
adv. 1. Muz. [znaki] transpositive znaki transpozycyjne transposition signs 2. Jęz. derywat transpozycyjny = a converse derywacja transpozycyjna = conversion

transseksualista
m, transseksualistka f transsexual

transseksualizm
m sgt (G transseksualizmu) transsexualism

transseksualny
adv. [cechy, zachowania] transsexual

transwestyta
m, transwestytka f transvestite

transwestytyzm
m sgt (G transwestytyzmu) Med., Psych. transvestism, transvestitism

transzeja
f (Gpl transzei) Wojsk. trench

tranzystor
m 1. Elektr. (przyrząd półprzewodnikowy) transistor 2. przest., pot., Radio (radio) transistor (radio) słuchać muzyki z tranzystora to listen to music on a transistor radio

tranzystorek
m dem. transistor radio

tranzystorowy
adv. 1. Elektr. [wzmacniacz, technika] transistor attr. 2. Radio [radio] transistor attr., transistorized

tranzyt
m sgt (G tranzytu) Polit., Prawo, Transp. transit tranzyt lądowy/morski land/sea transit tranzyt broni arms transit podróżować tranzytem do Rosji to travel through Russia przewozić tranzytem to convey goods jechać tranzytem z Polski do Włoch to be in transit from Poland to Italy przejeżdżać tranzytem przez Warszawę to go via a. transit Warsaw

tranzytowy
adv. Polit., Prawo, Transp. [handel, port, trasa] transit attr. [pasażer] transfer attr. cło tranzytowe duty on goods in transit hala tranzytowa a transit a. transfer lounge wiza tranzytowa a transit visa

trap
m (G trapu) 1. Żegl. (schodki z łodzi lub nabrzeża) gangway, accommodation ladder spuścić/podnieść trap to put down a. lower/to raise the gangway wejść po trapie na pokład to walk along the gangway a. gangplank to the deck 2. Żegl. (schodki z pokładu na pokład) companionway, companion ladder 3. Sport trap shooting 4. Teatr (zapadnia) trapdoor, trap

traper
m (fur) trapper (in North America)

traperski
adv. [chata, szlak, życie] trapper's

trapez
m (G trapezu) 1. Mat. (czworokąt) trapezium GB, trapezoid US trapez równoramienny an isosceles trapezium 2. Moda (krój) flare sukienka/spódnica o linii trapezu an A-line dress/skirt 3. Sport (drążek na linach) trapeze występować na trapezie to perform on the trapeze trapez prostokątny Mat. right-angled trapezium

trapista
m Relig. Trappist (monk)

trapistka
f Relig. Trappist (nun)

trapić
impf vt książk. to trouble, to bother co cię trapi? what's bothering a. eating pot. you? trapiły go wyrzuty sumienia/wątpliwości he was plagued by a guilty conscience/beset with doubts przez całe życie trapiły go choroby he's been plagued by illness his whole life kraj trapiły wojny the country was beset by war zagadka trapiąca naukowców od wielu lat a puzzle that has been plaguing scientists for years trapić się to worry (oneself) (czymś a. o coś about sth) trapiła się chorobą dziecka she worried about a. over her child's illness nie trap się tym tak bardzo! don't fret about it so much!

trasa
f 1. Transp. (szlak komunikacyjny) route trasa dojazdowa an access a. approach route trasa lotnicza an air route, an airway trasa autobusu/tramwaju a bus/tram route trasa szybkiego ruchu = an A road autobus zepsuł się w trasie the bus broke down en route mieszkam przy trasie autobusu linii pięć I live near a. on the number five bus route na trasie Warszawa-Kraków a. z Warszawy do Krakowa on the way from Warsaw to Cracow na trasie kursuje autobus a bus operates (on) the route 2. (droga do przebycia) route (marszruta) itinerary malownicza trasa a scenic route ruchliwa/bardzo uczęszczana/mniej uczęszczana trasa a busy/well-travelled/less frequented route trasa koncertowa a (concert) tour wyruszyć w trasę koncertową po Europie to go on a concert tour of Europe trasa pielgrzymki/podróży a pilgrimage/travel route trasa spacerowa a walk trasa turystyczna a tourist route pojechać inną trasą to take another route, to go by a different route pojechać najkrótszą trasą to take the shortest route pojechać okrężną trasą to take a roundabout a. an indirect route tłumy ustawiły się wzdłuż trasy crowds lined the route a. track ustalić trasę to plan a. map out a route 3. Sport (wyścigu kolarskiego) route (slalomu) course trasa narciarska a ski run biegacze ruszyli na trasę the runners set off trasa maratonu biegnie przez miasto/naokoło jeziora/od A do B the marathon route passes through the city/goes around the lake/goes from A to B narciarze mogą poruszać się tylko po wyznaczonych trasach skiers are restricted to designated routes 4. (linia w terenie lub na mapie) route trasa rurociągu a pipeline route wytyczyć trasę to mark out a route

traszka
f Zool. newt traszka górska triton

tratować
impf vt to trample [trawnik, uprawy] konie tratowały wszystko na swojej drodze the horses were trampling everything in their path stratować tratować się to trample on a. over each other ludzie tratowali się (nawzajem) w panice/przy wychodzeniu people crushed each other in the panic/on their way out

tratwa
f (Gpl tratw a. tratew) 1. Żegl. (platforma do poruszania się po wodzie) raft spływ tratwami w dół rzeki rafting down the river a. downstream zbudować tratwę z beczek to make a. build a raft out of barrels 2. (powiązane kłody drzew do spławu) (log a. timber) raft spławiać tratwami drewno w dół rzeki to raft wood a. to float rafts of logs down the river tratwa ratunkowa Żegl. (z korka, drewna lub metalowych pływaków) life raft (pneumatyczna) inflatable life raft

trawa
f 1. (gąszcz długich listków) grass U gęsta/bujna/soczysta trawa thick/lush/succulent grass skoszona trawa cut grass, grass cuttings świeżo skoszona trawa freshly cut a. new-mown grass garść trawy a handful of grass źdźbło trawy a blade of grass kosić trawę to cut a. mow the grass obsiać ogród trawą to grass a garden (over) obsiać pole trawą to plant a. sow a field with grass leżeć/położyć się/wyciągnąć się na trawie to lie/to lie down/to stretch (oneself) out on the grass strzyc trawę to mow the grass tarzać się w trawie to roll around in the grass jedzenie smakowało jak trawa the food had no taste at all 2. Bot. grass trawy niskie/wysokie/kępkowe short/tall/tussock grasses trawy jednoroczne/wieloletnie annual/perennial grasses trawy łąkowe/pastewne/pastwiskowe meadow/forage a. fodder/pasture grasses 3. sgt pot. (marihuana) grass pot., weed pot. trawa kwaśna zw. pl Bot. acidic grass trawa morska Bot. eelgrass, seagrass trawa słodka zw. pl Bot. sweetgrass mowa-trawa pot. claptrap pot. wiedzieć, co w trawie piszczy pot. to be (always) in the know, to know what's what zobaczyć/dowiedzieć się, co w trawie piszczy to see how the land lies

trawers
m (G trawersu) 1. Techn. (urządzenie w postaci grobli) weir 2. Techn. (człon łączący) connecting link 3. Budow. (poprzeczna belka) crossbar, cross-beam 4. Lotn. (typ lotu) yaw 5. spec., Żegl. beam (sideways direction from a ship) na trawersie abeam 6. Sport (szlak wysokogórski) traverse (czynność) traverse, traversing pokonywać stok trawersem to traverse a slope

trawersować
impf vi 1. Lotn., Żegl. to traverse 2. Sport to traverse [zbocze, grań]

trawestacja
f (Gpl trawestacji) 1. Literat. (przeróbka utworu literackiego) travesty 2. książk. (dostosowanie wypowiedzi do sytuacji) paraphrase, adaptation trawestacja znanego przysłowia a paraphrase of the well-known proverb

trawestować
impf vt 1. książk. (przerabiać wypowiedź) to misquote, to twist [wypowiedź, zdanie] strawestować 2. Literat. (przerabiać utwór literacki) to travesty [utwór, wiersz] strawestować

trawiasty
adv. 1. [stok, pastwisko] grassy, grass [równina] grassy, grass-covered kort trawiasty a grass court 2. [kolor, sukienka] grass green, grassy green 3. Bot. [rośliny] graminaceous, gramineous

trawienny
adv. [procesy, narządy, soki] digestive [wrzód] peptic dolegliwości/zaburzenia trawienne digestive ailments a. complaints/disorders

trawić
impf vt 1. (wchłaniać) to digest [pokarm] trawić dobrze/źle to have good/poor digestion mleko kozie jest lepiej trawione niż krowie goat's milk is more easily a. readily digested than cow's milk czerwone wino dobrze wpływa a. robi na trawienie red wine is good for the digestion miał kłopoty a. problemy z trawieniem mleka he had difficulty a. trouble digesting milk większość przypraw ułatwia a. wspomaga/poprawia trawienie most spices aid/improve digestion zimne napoje mogą zakłócać/osłabiać trawienie cold drinks may interfere with/impair digestion zioła regulujące trawienie digestive herbs 2. Biol., Chem. (rozkładać) [soki, enzymy] to digest [białko, skrobię] enzymy trawiące tłuszcze fat-digesting enzymes 3. (niszczyć) [płomienie] to consume [budynek, las] 4. przen. (o uczuciu, zjawisku) [choroba] to consume [osobę] trawiła ją ciekawość/zazdrość she was burning with curiosity/consumed by jealousy dziecko trawiła gorączka the child was burning up with fever trawiony ambicją/niepokojem/wątpliwościami consumed by ambition/anxiety/doubts kraj trawiony korupcją a country undermined by corruption 5. (zużywać) to spend, to waste pejor. [czas] trawić długie godziny na nauce to spend a. put in long hours studying trawiły czas na plotkach they wasted (their) time gossiping a. on gossip 6. Chem., Techn. (wytrawiać) to pickle, to etch [metal] to etch [kliszę drukarską, płytkę drukowaną, szkło] trawienie kwasem acid etching, etching with acid rdza trawi żelazo rust eats away at a. corrodes iron nie trawić czegoś to have no liking for sth nie trawię nowoczesnej muzyki I can't stand contemporary music

trawka
f 1. dem. zw. sg (skupisko roślin) grass U 2. dem. (pojedyncza roślina) blade of grass ostra trawka skaleczyła go w palec he cut his finger on a sharp blade of grass 3. sgt pot., posp. (marihuana) grass pot., weed pot. palić trawkę to smoke pot a. grass psia trawka Bot. mat grass iść a. pójść na zieloną trawkę pot. to be made redundant posłać kogoś na zieloną trawkę pot. to put sb out to pasture pot. a. grass pot., przen. wyjechać na zieloną trawkę pot. to get out of town

trawler
/'trawler/ m Ryboł., Żegl. trawler trawler przetwórnia Ryboł., Żegl. factory trawler trawler zamrażalnia Ryboł., Żegl. freezer trawler

trawniczek
m dem. (small) lawn

trawnik
m lawn zadbany/wypielęgnowany trawnik a neat a. well-kept/well-manicured lawn zaniedbany trawnik an unkempt lawn założyć trawnik to lay a lawn kosić trawnik przed domem to mow a. cut one's front lawn trzeba przystrzyc trawnik the lawn needs a trim "nie deptać trawników" 'keep off the grass'

trał
m (G trału) 1. Ryboł. trawl (net) 2. Wojsk. (czołgowy) mine plough (okrętowy) sweep, minesweeping gear

trałowiec
m Wojsk., Żegl. minesweeper, minehunter GB

trefl
m (A trefla) Gry 1. (kolor) clubs zagrać trefle to play clubs 2. (karta) club adv. inv. [as, dama, trójka] of clubs

treflowy
adv. [as, dama, trójka, lewa] of clubs

trefniś
m książk. jester, fool

trefny
adv. 1. pot. (nielegalny) [towar, ładunek, samochód, alkohol] hot pot. 2. pot. (podejrzany) fishy pot., shady pot. dziennikarze mogliby zwęszyć coś trefnego journalists might find something fishy 3. Relig. [mięso, napój, potrawa, jedzenie] trefa a. trifa, trayf US 4. przest. (zabawny) [historyjka, żart] humorous, comic

trel
m 1. zw. pl (ptasi) trill, warble słowik rozpoczął trele the nightingale started trilling 2. żart. (śpiew, gra) warble z salonu dochodziły czyjeś trele someone's warbling voice could be heard from the sitting room

trele-morele,
trele morele plt inv. pot. tittle-tattle U pot. opowiadać trele-morele to tittle-tattle trele-morele! nie wierzę ani jednemu twemu słowu tell me another! I don't believe a word of it pot.

trema
f nerves, stage fright trema przed egzaminem exam nerves mieć tremę przed występem to suffer from stage fright

tremować
impf vt książk. to make [sb] nervous spotkania z czytelnikami nieco mnie tremują encounters with my readers make me nervous stremować tremować się to suffer from stage fright bardzo się tremował przed występem he suffered terribly from stage fright stremować się

tren
1. m (G trenu) Literat. threnody Treny Jeremiasza Bibl. Lamentations Treny Kochanowskiego Literat. Kochanowski's Laments 2. m (G trenu) (część stroju) train suknia z trenem a dress with a train

trencz
m trench coat

trend
m (G trendu) 1. książk. trend, tendency nowe trendy w sztuce new trends in the arts a. art trendy w modzie fashion trends 2. Stat. trend

trener
m pers. Sport coach, trainer trener piłkarski/siatkówki a volleyball/football coach m inanim. Techn. trainer, simulator trener do nauki pilotażu a flight simulator

trenerka
f 1. Sport coach, trainer 2. pot. (zawód) coaching, training

trenerski
adv. 1. Sport [doświadczenie, obowiązki] coaching attr., training attr. praca trenerska coaching 2. Techn. [ćwiczenia] training attr. urządzenie trenerskie a trainer, a simulator

trenerstwo
n sgt Sport coaching

trening
m (G treningu) 1. Sport training, practice trening kondycyjny fitness training trening bokserski boxing training robić trening przed meczem to train before a match 2. (ćwiczenie umiejętności) practice, exercises trening relaksacyjny relaxation exercises trening podejmowania decyzji training in decision-making gadał godzinami po rosyjsku, wyłącznie dla treningu he spoke Russian for hours just for the practice

treningowo
adv. [traktować] as training mecz rozegrany został treningowo the match was just a training exercise zawodnik dobrze przygotowany treningowo a well-trained sportsman

treningowy
adv. [mecz, obóz, ubranie] training attr. worek treningowy a punchbag

trenować
impf vt Sport to train, to coach [piłkarzy, pływaków, bokserów] trenować konie to train horses wytrenować (ćwiczyć) to practise GB, to practice US trenować gwizdanie na palcach to practise whistling through one's fingers wytrenować vi Sport to train trenować do olimpiady to train for the Olympics piłkarze trenowali na własnym boisku the football players were training on their home ground trenować boks/lekkoatletykę to be a boxer/an athlete

trep
m pers. (Npl trepy) pot. 1. (żołnierz) = pongo pot. 2. obraźl. (gbur) oaf, clodhopper m inanim. 1. zw. pl (drewniak) clog 2. zw. pl pot. (but) shoe, boot

trepanacja
f (Gpl trepanacji) Med. trepanation, trephination trepanacja czaszki (skull) trepanation

trepanować
impf vt Med. to trepan, to trephine [czaszkę]

trepek
m dem. zw. pl clog

treser
m, treserka f trainer treser psów/koni a dog/horse trainer

treserski
adv. [umiejętności, bat] trainer's

treska
f hairpiece

tresowany
pp tresować adv. [pies, koń] trained [słoń, foka] performing

tresować
impf vt 1. (uczyć) to train, to break [sth] in, to break in [zwierzęta] wytresować 2. pejor., przen. (wymagać posłuszeństwa) to drill ona nie uczy swych dzieci, one je tresuje she doesn't teach her children, she just drills them wytresować

tresura
f 1. (zwierząt) training, taming tresura lwów lion taming tresura psów dog training dziś w programie tresura słoni today we'll see performing elephants 2. pejor. (ludzi) drill wojskowa tresura military drill

treściowo
adv. in terms of content, content-wise książka uboga treściowo a book lacking in content malowidła bogate treściowo paintings with a rich content

treściowy
adv. [elementy, niekonsekwencje] of content, material

treściwie
adv. grad. 1. (zwięźle) [mówić, pisać, wykładać] concisely, succinctly 2. (pożywnie) [jeść, odżywiać się] nutritiously

treściwy
adv. grad. 1. (zwięzły) [artykuł, wypowiedź, wykład] concise, succinct 2. (pożywny) [obiad, posiłek] substantial

treść
f 1. (wypowiedzi, artykułu, rozmowy) content U w jego przemówieniu było bardzo mało treści his speech lacked content powiastki o treści filozoficznej short stories with a philosophical content 2. (książki, filmu) plot opowiedział mi treść sztuk teatralnych, które widział w ciągu ostatnich dni he told me about the plots of the plays he'd seen recently treścią tego filmu jest rywalizacja dwóch chłopaków o dziewczynę the film is about two boys fighting over a girl 3. (sens) meaning praca była treścią jego życia his work gave meaning to his life gdy go poznała, życie nabrało dla niej nowych treści meeting him gave (a) new meaning to her life 4. sgt Biol., Med. chyme treść żołądka stomach contents treść pokarmowa chyme treść znaczeniowa wyrazu Jęz. semantic content

triada
f 1. książk. (trzy elementy) triad 2. Relig. triad, trinity 3. Filoz. Hegelian dialectic of thesis, antithesis, synthesis 4. Chem. triad 5. Muz. triad

triathlon
/'trjatlon/ m sgt (G triathlonu) Sport triathlon

triathlonista
/'trjatlo'nista/ m Sport triathlete

triathlonowy
/'trjatlo'novi/ adv. Sport [zawody, mistrzostwa, konkurencje] triathlon attr.

triatlon
zob. triathlon

triatlonista
zob. triathlonista

triatlonowy
zob. triathlonowy

trick
/trik/ trik

triennale
n inv. triennial

trik
m (G triu) 1. (sztuczka) trick triki filmowe film tricks trik reklamowy an advertising trick 2. (podstęp) trick, dodge to tylko trik! it's all a trick!

trikowy
adv. Szt. [zdjęcie, technika] trick attr.

trio
/'trijo/ n 1. (zespół muzyczny) trio trio gitarowe a guitar trio 2. książk. (troje ludzi) threesome trio złodziejskie a trio of burglars 3. Muz. trio

triumf
m (G triumfu) 1. (zwycięstwo) triumph odnieść triumf nad kimś/czymś to triumph over sb/sth 2. (sukces) triumph jego najnowszy film święci triumfy his latest film has been a great success 3. (radość) triumph mieć wyraz triumfu na twarzy to have a look of triumph on one's face "mam go!" - zawołał z triumfem 'I've got him' he shouted triumphantly 4. (przewaga) triumph triumf dobra nad złem the triumph of good over evil 5. Antycz. triumph odprawić triumf to celebrate a triumph

triumfalistyczny
adv. [wypowiedź, okrzyk] triumphant

triumfalizm
m (G triumfalizmu) sgt triumphalism

triumfalnie
1. (zwycięsko) in triumph bój zakończył się triumfalnie the battle ended in triumph 2. [uśmiechać się, patrzeć, ogłaszać] triumphantly, exultantly

triumfalny
adv. 1. [przemarsz, powrót, tournee] triumphal 2. [okrzyk, uśmiech, gest] triumphant, exultant

triumfator
m, triumfatorka f triumpher

triumfować
impf vi 1. (odnosić zwycięstwo, sukces) to triumph (nad kimś over sb) australijscy pływacy triumfowali we wszystkich finałach the Australian swimmers triumphed in all the finals zatriumfować 2. (cieszyć się) to exult, to crow lubił triumfować nad pokonanymi he exulted in his victories zatriumfować 3. (zyskiwać uznanie) to prevail dobro triumfowało nad złem good prevailed over evil zatriumfować

triumfująco
adv. [spojrzeć, uśmiechać się, śmiać się] triumphantly, exultantly

triumfujący
pa triumfować adv. [okrzyk, gest, spojrzenie, mina] triumphant, exultant

triumwirat
m (G triumwiratu) 1. Antycz. (porozumienie, osoby) triumvirate 2. książk., żart. (trio) triumvirate, trio

trochę
adv. 1. (nieco) a bit, somewhat trochę zmęczony a bit a. somewhat tired trochę później/szybciej a bit a. somewhat later/faster wyglądało to trochę inaczej it wasn't quite like that ani trochę not a bit "chyba żartujesz!" - "ani trochę" 'you must be joking!' - 'not a bit' 2. (przez jakiś czas) (for) a bit musisz trochę poczekać you'll have to wait a bit wyjechać na trochę to go away for a bit poczekaj jeszcze trochę wait a while longer pron. (niewiele) (z niepoliczalnymi) a bit, a little (czegoś of sth) (z policzalnymi) a few trochę pieprzu do smaku a little pepper to taste przyszło trochę ludzi (niewiele) only a handful of a. a few people came (sporo) quite a few people came part. a bit of był trochę poetą he was a bit of a poet do diabła a. licha i trochę a heck a. hell of a lot pot. po trochu (stopniowo) bit by bit, little by little chcę wszystkiego po trochu I want a bit of everything rozmawiali o wszystkim po trochu they talked a bit about everything trzeba być po trochu artystą i rzemieślnikiem one needs to be a bit of an artist and a bit of a craftsman po trosze książk. a bit każdy po trosze jest dzieckiem everyone has a bit of the child in them miał po trosze rację he was right up to a point wszystkiego po trosze a bit of everything

trociny
plt (G trocin) 1. (wióry) sawdust U 2. pot. (rupiecie) rubbish U, junk U te informacje to kupa trocin this information is a load of rubbish wypchaj się trocinami pot., obraźl. get stuffed pot., get lost pot.

trofeum
n (Gpl trofeów) 1. (zdobycz) trophy trofea łowieckie hunting trophies 2. książk. (nagroda) trophy trofeum olimpijskie an Olympic trophy trofea z mistrzostw świata world championship trophies

troglodyta
m 1. książk. (jaskiniowiec) troglodyte, cave-dweller 2. pejor. (brutal) troglodyte pot., thickhead pot.

troić się
zob. dwoić

trojaczki
plt (G trojaczków) 1. (dzieci) triplets 2. dem. (naczynie) triple pot

trojaki
1. adv. [przyczyna, zastosowanie, sposób] triple 2. plt (G trojaków) daw. (naczynie) triple pot

trojako
adv. [rozwiązać coś, rozumieć, interpretować] in three (different) ways

trojański
adv. Hist. [władca, wojna, mit] Trojan koń trojański the Trojan Horse a. Wooden Horse

troje
zob. trzy

trok
m (troczek dem.) zw. pl (G troka a. troku) strap fartuch zawiązywany na troki an apron with straps

trolejbus
m (G trolejbusu) Transp. trolleybus

trolejbusowy
adv. Transp. [przystanek, linia] trolleybus attr. wiek trolejbusowy pot., żart. middle age

troll
m Mitol. troll

tromtadracja
f sgt książk., pejor. heroics pejor.

tromtadracki
adv. książk., pejor. [deklaracja, styl] heroic pejor.

tron
m (G tronu) 1. (fotel) throne siedzieć na tronie to sit on a throne 2. przen. (władza królewska) the throne mieć dziedziczne prawo do tronu to be heir to the throne zrzec się tronu to abdicate the throne gdy umarł Aleksander, tron po nim objął Mikołaj when Alexander died, Nicholas succeeded to the throne był wierny tronowi he remained loyal to the throne wstąpić na tron a. zasiąść na tronie to ascend to the throne wynieść a. powołać kogoś na tron a. osadzić kogoś na tronie to place sb on the throne zrzucić a. strącić kogoś z tronu to dethrone a. depose sb 3. pot., żart. (sedes) throne

tronowy
adv. [sala] throne attr. mowa tronowa a royal address a. speech

trop
1. m (G tropu) 1. (zwierzęcia) track zw. pl, trail tropy jelenia na śniegu deer's tracks in the snow pies zwęszył trop dzika the dog picked up the scent of a boar 2. przen. (wskazówka) trail, track agenci wpadli na trop zbiega the agents picked up the fugitive's trail napisana przez nią kartka może naprowadzić na jej trop the note she wrote may help find her whereabouts być na tropie kogoś to be on the track of sb iść a. podążać czyimś tropem a. w trop za kimś to follow sb iść jakimś tropem a. tropami to follow sth podobnymi tropami podążają młodzi pisarze young writers think in a similar vein ciepły trop Myślis. warm trail trop gonny Myślis. trail iść za kimś trop w trop książk. to follow sb closely być na fałszywym/dobrym tropie to be on the wrong/right track 2. m (G tropu) Literat., Muz. trope

tropiciel
m pers. (Gpl tropicieli) 1. (zwierząt, śladów) tracker, hunter tropiciel jeleni a deerstalker 2. (przestępców) tracker, hunter tropiciel kłusowników a poacher hunter 3. (poszukiwacz) seeker, hunter tropiciel pamiątek a souvenir hunter m anim. tracker dog

tropicielski
adv. [instynkt, ćwiczenia] tracking attr., trailing attr.

tropik
m (G tropiku) 1. sgt Geog. the tropics wyjechać do tropiku to go to the tropics 2. sgt (klimat) tropical weather 3. zw. pl (tereny) the tropics dziewicze lasy tropików the tropical rainforests żyć w tropikach to live in the tropics 4. (nakrycie namiotu) flysheet 5. Włók. tropical fabric kostium z tropiku a tropical suit

tropikalny
adv. [klimat, las, roślinność] tropical hełm a. kask tropikalny pith helmet, safari hat

tropikowy
adv. Włók. [garnitur, kostium, tkanina] tropical

tropić
impf vt 1. Myślis. to track, to trail [zwierzę, ślady] wytropić 2. (śledzić) to track down, to trail [przestępców, złodziei] wytropić 3. przen. (szukać) to track down tropić błędy językowe to identify linguistic errors wytropić

troska
f 1. sgt (niepokój) worry, care "coś nie tak?" - spytał z troską w głosie 'anything wrong?' he asked concerned w jej oczach pojawiła się troska a worried look appeared on her face 2. (zmartwienie) worry, care troski życia codziennego the cares of the day dotychczas nigdy nie zaznał troski he has never had a care in the world napawać kogoś troską to worry sb 3. (dbałość) concern, care troska o pacjenta a concern for the patient otoczyć kogoś troską to take very good care of sb w trosce o coś out of concern for sth

troskać
się impf v refl. przest. to worry (oneself) (czymś a. o coś about a. over sth) zatroskać się

troskliwie
adv. [opiekować się, pielęgnować, dbać] with care troskliwie odrestaurowany ratusz a lovingly restored town hall

troskliwość
f sgt attentiveness, care macierzyńska troskliwość motherly care odnosił się do niej ze szczególną troskliwością he treated her with exceptional care a. consideration okazywać komuś troskliwość to be attentive to sb

troskliwy
adv. [matka, syn, ręce] caring [opieka] loving [wzrok, spojrzenie] thoughtful

troszczyć
się impf v refl. 1. (dbać) to care (o kogoś/coś about a. for sb/sth) troszczył się, aby dziadek miał wszystko, co zaleci doktor he saw to it that his grandfather had everything the doctor recommended nikt się nie troszczył, czy mam co jeść i gdzie mieszkać nobody cared whether I had anything to eat or a place to live zatroszczyć się 2. (martwić się) to worry (o kogoś/coś about sb/sth) nie troszcz się o mnie don't worry about me troszczą się, co teraz z nim będzie they are worried what will happen to him zatroszczyć się

troszkę
troszeczkę, troszeńkę adv. 1. (nieco) a bit, a little troszkę za krótki/długi a bit too short/long 2. (przez jakiś czas) (for) a bit zaczekaj troszkę wait a minute a. second prześpij się troszkę have a little nap pron. (niewiele) (z niepoliczalnymi) a bit, a little (czegoś of sth) (z policzalnymi) a few (kogoś/czegoś of sb/sth) dodaj troszeńkę soli add a tiny bit a. pinch of salt part. a bit of to troszkę uwodziciel he's a bit of a ladykiller pot. po troszku a. troszeczku a. troszeńku (stopniowo) bit by bit, little by little poproszę wszystkiego po troszku a bit of everything (for me), please po troszeńku dla wszystkich a bit for everybody

trotuar
m (G trotuaru) książk. pavement GB, sidewalk US

trotyl
m sgt (G trotylu) Chem. trinitrotoluene, TNT

troć
f Zool. sea trout

trubadur
m Hist., Literat. troubadour

truchleć
impf (truchleję, truchlał, truchleli) vi książk. to quail truchlała na myśl o operacji she quailed at the thought of having an operation truchleć ze strachu to quake with fear truchleli, że nie zdążą they were horrified at the thought of being late struchleć

trucht
m (truchcik dem.) (G truchtu a. truchta, truchciku a. truchcika) sgt (konia) jogtrot (człowieka) jog, trot konie ruszyły truchtem the horses set off at a jogtrot

truchtać
impf vi [dziecko, biegacz] to trot, to jog

truciciel
m pers. (Gpl trucicieli) poisoner m inanim. (fabryka) polluter

trucicielka
f poisoner

trucicielski
adv. [zamysły, zamiary, proceder] of poisoning

trucicielstwo
n sgt poisoning

trucizna
f poison także przen. trucizna na szczury rat poison śmiertelna trucizna a deadly poison

trud
m (G trudu) 1. (wysiłek) effort, hardship wiele trudu kosztowało ją poranne wstawanie getting up early was quite an effort for her zadać sobie trud to take (great) pains, to go to great pains zadałem sobie trud poszperania w archiwach I've taken pains to go through the archives nie zadać sobie trudu (zrobienia czegoś) iron. to not (even) bother (to do sth) nie szczędzić trudu, żeby coś zrobić to go to great lengths to do sth 2. zw. pl (ciężkie warunki) hardship trudy podróży the hardships of a journey sama ponosiła trudy wychowania dzieci she had to bear the burden of bringing up children on her own bez trudu easily, effortlessly z trudem with (an) effort, with difficulty z trudem zdążył na pociąg he only just caught the train

trudnić
się impf vi książk. to be in(to) trudnił się przemytem he was into smuggling trudnił się handlem he was in trade trudnił się rybołówstwem/ślusarstwem he earned his living as a fisherman/locksmith

trudno
adv. grad. (niełatwo) hard, with difficulty trudno powiedzieć it's difficult a. hard to tell upał taki, że trudno oddychać it's so hot that it's difficult to breathe nauka szła mu trudno he was a slow learner trudno mi ocenić jego zachowanie it's difficult for me to judge his behaviour trudno mi to zrozumieć I can hardly understand it trudno dostępne miejsca places that are hard to reach metale trudno topliwe infusible metals trudno dziś o dobrą gosposię it's difficult to find a good housekeeper these days adv. (nie można) hard była prawdziwą pięknością, trudno się dziwić, że została modelką she was a real beauty, it's no wonder (that) she became a model inter. tough luck! mówi się trudno (i kocha się dalej) pot. it can't a. couldn't be helped trudno i darmo pot. there's nothing to be done

trudność
f (Gpl trudności) 1. zw. pl (przeszkoda) problem, difficulty trudności finansowe financial difficulties nie mamy trudności ze zbytem naszych towarów we have no problems selling our products chory ma trudności z oddychaniem the patient has difficulty breathing matematyka nie sprawia mu żadnych trudności he has no problems with maths z trudnością with difficulty pisanie listów zawsze przychodziło mi z trudnością I've always found writing letters difficult 2. sgt (cecha tego, co trudne) difficulty pytania o różnym stopniu trudności questions of varying difficulty robić a. czynić komuś trudności to cause difficulties for sb

trudny
adv. grad. 1. [problem, pytanie, zadanie] difficult, hard trudny do zrozumienia difficult to understand trudne dzieciństwo tough childhood to był dla nas trudny rok it's been a hard year for us postawić kogoś w trudnej sytuacji to leave sb in a difficult position 2. [osoba, dziecko] difficult jest trudny w pożyciu he's difficult to deal with mieć trudny charakter to be difficult dla chcącego nie ma nic trudnego przysł. where there's a will there's a way przysł.

trudzić
impf vt 1. (fatygować) to trouble no i po co pan ją trudził, przecież to stara kobieta you shouldn't have bothered her, she's an old woman niepotrzebnie trudzono go tą sprawą it was not necessary to trouble him with this problem 2. książk. (męczyć) to tire, to weary nie masz pojęcia, jak ta podróż mnie trudzi you've got no idea how much this journey tires me trudzić oczy to strain one's eyes trudzić się to toil, to labour GB, to labor US dziecko trudziło się z rozwiązywaniem butów the child struggled to untie his/her shoelaces trudził się nad rozwiązaniem zadania he toiled away at solving the problem niepotrzebnie się pan trudził you needn't have bothered

trufla
f (Gpl trufli) Bot. truffle

truflowy
adv. [zapach, smak, pasztet] truffle attr.

truizm
m (G truizmu) pejor. truism, cliche mówić a. wygłaszać truizmy to use cliches jest truizmem, że. it's a cliche to say that.

trująco
adv. działać trująco to have a poisonous effect (na kogoś/coś on sb/sth)

trujący
pa truć adv. [grzyb, gaz] poisonous

trumienka
f dem. coffin GB, casket US

trumienny
adv. [wieko, deska] coffin attr. GB, casket attr. US ubiór trumienny death clothes portret trumienny Hist. a coffin portrait

trumna
f coffin GB, casket US wygląda jakby wstał z trumny a. jakby go/ją miano kłaść do trumny pot. s/he looks like death warmed up pot. ten samolot to latająca trumna pot. this plane looks like a total wreck

trumniak
m (trumniaczek dem.) zw. pl pot. pump zw. pl

trunek
m (G trunku) książk. alcoholic beverage na frasunek dobry trunek przysł. = have another drink and drown your sorrows

trunkowy
adv. 1. [zapach, odór] alcoholic 2. pot. [kierowca] drinking attr. człowiek mocno trunkowy a heavy drinker m pot. boozer pot.

trup
m (A trupa) 1. (zwłoki) (człowieka) corpse (zwierzęcia) carcass trupy pomordowanych the bodies of victims blady jak trup (as) white as a sheet 2. pot. (rupieć) piece of junk (samochód) jalopy pot., old banger pot. jestem/jest trup nieboszczyk pot. I'm/he's half dead, a dead duck pot., a non-starter pot. żywy trup living corpse zombie pot. dążyć do czegoś po trupach to aim for sth at any cost iść po trupach pot. to walk over everybody pot. kłaść a. położyć kogoś trupem to mow sb down paść trupem to drop dead omal trupem nie padłem, kiedy usłyszałem tę wiadomość I almost fainted when I heard the news niech trupem padnę cross my heart (and hope to die) po moim trupie pot. over my dead body pot. schlać się a. być pijanym w trupa pot., pejor. to be blind drunk pot., to be (as) high as a kite pot.

trupa
f troupe trupa aktorów a troupe of actors trupa cyrkowa a circus troupe

trupi
1. corpse-like, carcass attr. trupia czaszka (symbol) a skull and crossbones 2. przen. [cera, skóra] deathly pale, pallid [bladość] deathly, cadaverous 3. [blask, kolor, światło] pallid

trupiarnia
f (Gpl trupiarni) pot. (kostnica) morgue GB, mortuary US

trupio
adv. trupio blada twarz a deathly pale face po chorobie był trupio wychudzony his illness reduced him to a skeleton trupio zielone ściany pallid green walls

trupojad
pot. m pers. (Npl trupojady) żart. (człowiek jedzący mięso) meat eater m anim. (padlinożerca) scavenger

truposz
m (Gpl truposzów a. truposzy) pot., żart. stiff pot.

trusia
f (Gpl truś a. trusi) 1. pot. (człowiek bojaźliwy) mouse zachowywać się jak trusia to be quiet as a mouse 2. pieszcz. (królik) bunny

truskawka
f (truskaweczka dem.) Bot. strawberry dżem z truskawek strawberry jam

truskawkowy
adv. [lody, dżem, pole, zapach] strawberry attr.

trust
m (G trustu) Ekon. 1. (monopol) trust 2. (przedsiębiorstwo) trust (company), trust (corporation) trust bankowy a bank trust

truteń
m pers. (Gpl trutni a. trutniów) pot., pejor. drone, parasite m anim. Zool. drone

trutka
f poison trutka na myszy/szczury mouse/rat poison

truwer
m Hist. trouvere

truć
impf vt 1. (zabijać) to poison truć myszy strychniną to poison mice with strychnine otruć 2. (szkodzić) to poison trujesz swoje nienarodzone dziecko you're poisoning your unborn child vi pot., pejor. (mówić nieciekawie, długo) to babble, to prattle (on) (mówić nieprawdę) to bullshit wulg. ojciec ciągle mi truje, żebym się uczył father keeps nagging at me to study co ty trujesz! wracają dopiero za miesiąc! what are you wittering on about? they're only coming back in a month! GB pot. truć się 1. (zabijać samego siebie) to poison oneself truć się arszenikiem to poison oneself with arsenic truł się gazem, ale go odratowali he tried to gas himself but he was rescued otruć się 2. (szkodzić samemu sobie) to poison oneself nie mogła spać i truła się bez przerwy środkami nasennymi she couldn't sleep and kept poisoning herself with sleeping pills 3. pot. (marwić się) to worry oneself sick truła się chorobą syna she worried herself sick over her son's illness

trwale
adv. permanently trwale uszkodzony permanently damaged szampon trwale koloryzujący a permanently colouring shampoo

trwać
impf vi 1. (istnieć przez dłuższy czas) to last seans trwał około godziny the film lasted (for) about an hour nic nie trwa wiecznie nothing lasts forever trwają już prace przy rozkuwaniu betonowych płyt work on the removal of the concrete plates is now in progress kanonada trwała przez całą noc the cannonade lasted all night long 2. (pozostawać) to remain, to stay długo trwał w jednej pozycji he remained motionless for a long time trwać w milczeniu to remain silent przetrwać 3. (nie opuszczać) to stand by (przy kimś sb) trwa przy mężu, chociaż kocha innego she has stayed with her husband although she loves another man wytrwać 4. (obstawać) to stick (przy czymś to sth) trwać przy swoim zdaniu to stick to one's opinion trwać przy swoim to stick to one's guns wytrwać

trwałość
f sgt (małżeństwa, związku) permanence, stability

trwały
adv. grad. [związek, wartość, uczucie] (long-)lasting [produkt, materiał, buty] durable trwałe kalectwo permanent disability trwała szminka a long-lasting lipstick na trwałe permanently zapisać się na trwałe w historii to earn one's place in the history books trwała f (fryzura) perm mieć trwa łą to have a perm zrobić sobie trwałą (u fryzjera) to have one's hair permed zrobić sobie trwałą (samodzielnie) to perm one's (own) hair

trwoga
f książk. terror, trepidation trwoga o kogoś/coś fear for sb/sth z trwogą wyglądał przez okno he looked through the window in terror a. with trepidation na myśl, że statek może zatonąć, ogarnęła go trwoga he was seized by fear at the thought of the ship sinking bić a. uderzać na trwogę (na alarm) to sound the alarm (ostrzegać) to raise the alarm

trwonić
impf vt książk., pejor. 1. (marnować) to waste, to misspend [pieniądze, oszczędności] 2. (nie wykorzystywać właściwie) to waste, to throw away [zdolności, okazję] trwonić zdrowie to ruin one's health trwonić siły to waste energy trwonić czas to waste time roztrwonić

trwożliwie
adv. grad. książk. [rozglądać się, szeptać, uciec] tremulously, apprehensively

trwożliwy
adv. grad. książk. [osoba, spojrzenie] tremulous

trwożnie
adv. grad. książk. [patrzeć, rozglądać się, szeptać] tremulously, apprehensively

trwożny
adv. grad. książk. [osoba, spojrzenie] tremulous

trwożyć
książk. impf vt to frighten śmierć go już nie trwoży death doesn't frighten him any more zatrwożyć trwożyć się 1. (bać się) to be frightened trwożył się tym milczeniem the silence frightened him trwożył się, że jutro będzie za późno he was afraid that tomorrow might be too late zatrwożyć się 2. (martwić się) to worry oneself, to be frightened (o kogoś/coś about sb/sth)

tryb
m (G trybu) 1. (metoda) mode, method tryb wprowadzania reform a procedure for introducing reforms tryb postępowania a course of action toczyć się swoim/dawnym trybem to run a. take its former course tryb życia lifestyle zwolnić kogoś w trybie natychmiastowym książk. to dismiss sb with immediate effect w trybie pilnym książk. as a matter of urgency 2. zw. pl Techn. gear(wheel) 3. Jęz. mood tryb orzekający a. oznajmujący the indicative (mood) tryb rozkazujący the imperative (mood) tryb przypuszczający a. warunkowy the conditional 4. Muz. mode tryby plt przen. (mechanizm) machine sprawa dostała się w tryby biurokracji the case got lost into the bureaucratic machine

trybik
m (G trybiku) 1. zw. pl Techn. cog trybiki w zegarku cogs in a watch 2. przen. (w organizacji) cog jest tylko aninimowym trybikiem w maszynie a. machinie he's only a (very small) cog in the machine a. wheel

trybun
m (Npl trybuni a. trybunowie) 1. książk. (obrońca) champion, tribune trybun ludowy tribune of the people 2. Antycz. tribune

trybuna
f 1. (dla mówcy) podium, rostrum przemawiać z trybuny to speak from the podium 2. (dla władz) parade stand trybuna honorowa box 3. zw. pl (dla widzów) stand widzowie zajęli miejsca na trybunach the spectators took their seats in the stand puste/pełne trybuny an empty/packed stand kryta trybuna a grandstand odkryta trybuna bleachers US wiwatujące trybuny przen. cheering spectators 4. przen. (miejsce wyrażenia opinii) platform gazeta ta stała się trybuną młodego pokolenia this paper became a platform for the younger generation

trybunał
m (G trybunału) 1. Prawo tribunal trybunał rewolucyjny a revolutionary tribunal Trybunał Stanu State Tribunal Trybunał Konstytucyjny Constitutional Tribunal 2. Hist. Court of Appeal 3. książk., przen. (osąd) judgement nasi przywódcy odpowiedzą przed trybunałem historii our leaders will be judged in the annals of history

trybut
m zw. sg (G trybutu) 1. daw. (danina) tribute 2. książk., przen. tribute jego obrazy to trybut na rzecz symbolizmu his paintings are a tribute to symbolism

trybutowy
adv. [płatnik] tribute attr. danina trybutowa a tribute

trygonometria
f sgt (GD trygonometrii) Mat. trigonometry trygonometria płaska plane trigonometry

trygonometryczny
adv. [funkcja] trigonometrical

tryk
m Zool. ram

trykać
impf tryknąć

tryknąć
pf - tryk|ać impf (tryknęła, tryknęli - trykam) vt to butt kozioł trykał łbem w drzewo the billy goat was butting the tree

trykocik
m dem. (G trykociku) dem. (gimnastyczny) leotard (bielizna) body stocking

trykot
m (G trykotu) 1. sgt Włók. tricot bluzka z trykotu a tricot blouse 2. (kostium gimnastyczny) leotard (bielizna) body stocking

trykotowy
[koszulka, bielizna] tricot attr.

tryl
m (G trylu) Muz. trill

trylion
1. Mat. trillion 2. zw. pl przen. (mnóstwo) trillion zw. pl tryliony gwiazd trillions of stars

trylogia
f (GDGpl trylogii) trilogy

trymestr
m (G trymestru) 1. Szkol. term GB, trimester US 2. Med. trimester

trymiga
zob. w trymiga

tryper
m clap pot.

tryptyk
m (G tryptyku) triptych

tryptykowy
adv. [rzeźba, malarstwo, kompozycja] triptych attr. ołtarz tryptykowy a triptych (altar)

tryskać
impf trysnąć

trysnąć
pf - trys|kać impf (trysnęła, trysnęli - kam) vi 1. [woda, krew] to gush (out), to spurt krew trysnęła z rany/z żyły blood gushed out of the wound/vein płomienie tryskały z koron drzew flames burst from the treetops fontanna tryska strumieniami wody the fountain spurts a. shoots streams of water 2. przen. (okazywać) tryskać czymś to be bursting with sth tryskać energią/dowcipem to be bursting a. brimming with energy/to be sparkling with wit tryskać zdrowiem to be bouncing a. radiant with health policzki tryskające rumieńcem glowing cheeks

tryton
1. m anim. Zool. newt m inanim. Szt. representation of Triton 2. m (G trytonu) Muz. tritone 3. m (G trytonu) Chem. triton

tryumf
zob. triumf

tryumfalizm
zob. triumfalizm

tryumfalny
zob. triumfalny

tryumfator
zob. triumfator

tryumfatorka
zob. triumfator

tryumfować
zob. triumfować

tryumfujący
zob. triumfujący

trywializacja
f sgt książk., pejor. (języka, uczuć, kultury) trivialization problem/temat uległ trywializacji the problem/subject was trivialized

trywializować
impf vt książk., pejor. to trivialize [język, sztukę, zagadnienie] strywializować trywializować się [język, zagadnienie, sztuka] to be trivialized strywializować się

trywialnie
adv. grad. 1. pejor. (prostacko) [wyrażać się, zachowywać się] coarsely, crudely 2. (banalnie) trivially

trywialność
f sgt 1. pejor. (wypowiedzi, języka, zachowania) coarseness, crudeness 2. (tezy, zadania) triviality

trywialny
adv. 1. (prostacki) [wyrażenie, gust, język] coarse, crude 2. (łatwy) [teza, problem] trivial

trza
zob. trzeba

trzask
m (G trzasku) (gałęzi, lodu) crack trzask bata the crack of a whip trzask palącego się drewna the crackle of burning logs trzask pioruna a thunderclap, a clap of thunder w słuchawce słychać było tylko trzaski nothing but crackles could be heard on the line zamknął pudełko z trzaskiem he slammed the box shut zamknąć drzwi z trzaskiem to bang a. slam the door inter. wham! trzask! i wszystko wysypało się na ziemię and - snap! - everything spilt a. spilled out on the floor on go trzask w łeb pot. he upped and smacked him on the head nagle sznurek trzask i wszystko wysypało się na podłogę suddenly the string popped and everything spilt a. spilled out on the floor z trzaskiem pot. with a bang trzask prask pot. suddenly, unexpectedly

trzaskać
impf trzasnąć

trzasnąć
pf - trza|skać impf (trzasnęła a. trzasła, trzasnęli - trzaskam) vt 1. (uderzyć) to bang, to crack trzasnął pięścią w stół he banged his fist on the table trzasnąć kogoś w plecy/w twarz to hit sb in the back/face trzaskać konia batem po grzbiecie to lash a horse with a whip trzasnąć słuchawką to hang up a. to slam down the receiver trzaskać drzwiami to bang a. slam the door trzaskać garnkami w kuchni to bang pots around in the kitchen wiatr trzaska oknem the window is banging in the wind trzaskać butami/obcasami/ostrogami to click one's heels 2. pot. (robić szybko) to knock off pot., to knock out pot. [felietony] trzaśnij mi zdjęcie take a quick photo of me vi [gałąź, lód] to crack ogień trzaskał w kominku a log fire crackled in the hearth w korytarzu trzasnęły drzwi the hall door slammed lało i trzaskały pioruny it was raining and thunder roared in the sky piorun trzasnął w stodołę a thunderbolt struck a. hit a/the barn na dworze trzaska mróz it's freezing outside trzaskający mróz a sharp a. severe frost trzasnąć się - trzaskać się pot. (uderzać się) to bang, to crack trzasnęła się głową o kant stołu she cracked her head on a. against the edge of the table trzasnął się dłonią w czoło he banged his forehead with his fist trzasnąć jednego a. po jednym pot. to have a quick one pot. trzasnąć sobie w łeb pot. to shoot one's head off choćby a. żeby pioruny trzaskały, to. I'm damned if. pot.

trzcina
f 1. Bot. reed trzcina cukrowa sugar cane 2. sgt (zarośla) reeds mokradła zarośnięte trzciną swamps overgrown with reeds 3. sgt (do wyplatania) cane fotel wyplatany trzciną a cane armchair dach z trzciny a thatched roof

trzcinka
f dem. 1. (roślina) reed 2. Muz. reed

trzcinowy
adv. 1. [łodygi, bukiet] reed attr. 2. [pole, gąszcz] reedy, of reeds 3. [koszyk, meble, mata] cane attr.

trzeba
1. (należy) trzeba coś zrobić it's necessary to do sth trzeba pracować it's necessary to work trzeba mu o tym powiedzieć he should a. ought to be told about it trzeba mu było powiedzieć he should have been told czy warto to czytać? nie tylko warto, ale nawet trzeba is it worth reading? it's not only worth it, it's essential a. a must trzeba mieć dużo zdrowia, żeby wytrzymać taką podróż you have to be very fit to survive such a journey trzeba być głupim, żeby tak się zachować only a fool would behave like that trzeba, żebyś znał prawdę you should know the truth sprawdź, czy wszystko jest jak trzeba go and check everything is all right kiedy trzeba, odważnie wypowiada swoje zdanie when necessary, s/he's quite outspoken pójdę tam, jeśli trzeba I'll go there, if necessary po co tam włazisz gdzie nie trzeba? why do you keep going where you're not welcome? zachowuj się jak trzeba behave as one should zgłosił się o ósmej rano, jak trzeba he came at eight in the morning, as expected trzeba przyznać, że. admittedly,. trzeba dodać, że. additionally,. 2. (potrzeba) jemu/jej czegoś trzeba he/she needs sth będzie miała wszystko, czego jej trzeba she'll have everything she needs czy trzeba ci pieniędzy? do you need any money? do tego trzeba dużo cierpliwości this requires a lot of patience "pomóc ci?" - "nie trzeba" 'do you need help?' - 'no, thanks' trzeba czasu, aby to zrozumieć it takes time to understand it trzeba ci wiedzieć, że. książk. you should be aware (that). trzeba szczęścia/nieszczęścia/trafu, żeby. as luck would have it.

trzebież
f sgt 1. (lasu) forest thinning 2. (zwierząt) extermination

trzebić
impf vt 1. (niszczyć) to cut down [lasy] to exterminate, to destroy [zwierzynę] osadnicy trzebieni chorobami settlers decimated by disease trzebić zło/nienawiść przen. to eradicate evil/hatred wytrzebić 2. (kastrować) to geld [byka, wieprza] wytrzebić

trzechsetlecie
n (Gpl trzechsetleci) 1. (rocznica) tercentenary, tricentennial trzechsetlecie urodzin/śmierci sławnego pisarza the tercentenary of the birth/death of a famous writer 2. (trzysta lat) three hundred years

trzechsetletni
adv. [zabytek] three-hundred-year-old attr. trzechsetletnia rocznica the tercentenary

trzechsetny
num. ord. [widz, dzień] three hundredth trzechsetna rocznica the tercentenary adv. [część] three hundredth trzechsetna f (w ułamkach) three hundredth siedem trzechsetnych seven three hundredths

trzechtysięczny
num. ord. [klient, mieszkaniec] three thousandth adv. 1. [część] three thousandth 2. [armia, miejscowość] three-thousand-strong attr.

trzeci
num. ord. [dzień, rok, klasa, rocznica] third trafił do tarczy za trzecim razem he hit the target at the third attempt rozdział trzeci chapter three to trzecie wydanie tej książki this is the third edition of this book trzecia osoba Jęz. third person trzeci migdał Anat. adenoid, pharyngeal tonsil adv. [część] third m sgt (data) the third trzeciego wyjeżdżam na wczasy I'm going on holiday on the third trzeci maja the third of May trzecia f sgt (godzina) three o'clock zegar wybił trzecią the clock has just struck three spotkajmy się o trzeciej let's meet at three o'clock jest dziesięć po trzeciej it's ten past three f (w ułamkach) third jedna trzecia tortu a third a. one third of the cake dwie trzecie two thirds dowiedzieć się o czymś a. usłyszeć coś z trzecich ust to hear about sth third-hand osoby trzecie a. ktoś trzeci third party po trzecie third(ly) trzeci wiek the third age

trzecio-
w wyrazach złożonych 1. (zajmujący trzecie miejsce) third- trzecioklasistka a third-former święto trzeciomajowe the third of May 2. (podrzędny) third- trzeciorzędny third-rate rola trzecioplanowa a minor role

trzecioklasista
m, trzecioklasistka f Szkol. third-former GB, third-grader US

trzecioligowy
adv. Sport [mecz, zawodnik, drużyna] third-division attr.

trzeciorzęd
m (G trzeciorzędu) Geol. the Tertiary

trzeciorzędność
f sgt (towaru, gatunku) mediocrity, inferiority

trzeciorzędny
adv. [sprawa, hotel, artysta] third-rate grywał tylko trzeciorzędne role he only played third-rate roles

trzeciorzędowy
adv. Geol. Tertiary

trzepaczka
f 1. (do dywanów) carpet beater 2. (do ubijania piany) egg beater a. whisk

trzepak
m hanging frame

trzepać
1. impf trzepnąć1 2. impf (trzepię) vt 1. (z kurzu) trzepać dywan/narzutę to beat dust out of a carpet/bedspread wytrzepać 2. pot., pejor. (mówić szybko) to rattle off [pacierz, wiersz] trzepać językiem to prattle on a. away 3. pot., żart. (sprawdzać bagaże) na granicy nadal trzepią customs still go through baggage with a fine-tooth comb (przetrzepać) trzepać się (miotać się) [ptak] to flutter [ryba] to flap (about)

trzepnięty
pa trzepnąć1 trzepnąć2 adv. pot., pejor. [osoba] cracked pot.

trzepnąć
1. pf - trzep|ać1 impf (trzepnęła, trzepnęli - trzepię) vt pot. (uderzyć) to bop pot. to cuff trzepnąć kogoś w głowę a. po głowie to bop a. hit sb on the head ojciec trzepał go rzemieniem za każde kłamstwo his father hit him every time he told a lie vi (potrząsnąć) to flick trzepała gałązką w szybę, żeby mnie zawołać she flicked a twig at the window to attract my attention gęsi trzepią skrzydłami the geese are flapping their wings ryba trzepie ogonem the fish is flapping its tail trzepnąć się - trzepać się (uderzyć siebie samego) to slap oneself trzepnął się dłonią w kolano he slapped his knee with his hand trzepnął się głową o kant stołu he banged his head on a. against the edge of the table 2. pf (trzepnęła, trzepnęli) vt pot. (rzucić) to fling trzepnąć szklanką o podłogę to fling a glass to the ground

trzepot
m sgt (G trzepotu) (flagi, żagli, skrzydeł) flap (rzęs) flutter ptaki zerwały się z trzepotem the birds flew off, wings flapping

trzepotać
impf (trzepoczę a. trzepocę) vi 1. (poruszać) to flap, to flutter [skrzydłami] to flutter [rzęsami, powiekami] wiatr trzepotał sukienką the dress flapped in the wind zatrzepotać 2. (poruszać się) [flaga, sztandar, skrzydła] to flap [serce] to flutter zatrzepotać trzepotać się 1. (miotać się) [ptak, motyl] to flutter [ryba] to flap (about) 2. (na wietrze) [flagi, chorągwie] to flap, to flutter

trzeszczeć
impf (trzeszczysz, trzeszczał, trzeszczeli) vi 1. (skrzypieć) [deski, schody, gałęzie] to creak trzeszczące łóżko a creaking bed wyginał palce, aż w kostkach trzeszczało he was cracking his knuckles potłuczone szkło trzeszczało pod nogami the broken glass cracked underfoot radio zaczęło trzeszczeć the radio started to crackle zatrzeszczeć 2. pot. (mówić) to rattle on pot. krzyczeć, aż w uszach a. głowie trzeszczy to scream one's head off

trzewia
plt (G trzewi) entrails, viscera

trzewik
m, trzewiczek dem. bootee

trzewny
trzewiowy adv. [okolice, narządy] visceral

trzeć
impf (trze, tarty) vt 1. (pocierać) to rub trzeć ręką czoło to rub one's forehead trzeć ciało ręcznikiem to rub one's body dry with a towel trzeć oczy to rub one's eyes 2. (na tarce) to grate [ser, chrzan, ziemniaki] zetrzeć 3. (rozgniatać) to grind [mak] trzeć żółtka z cukrem to mix the yolks with sugar utrzeć vi to rub (o coś against a. on sth) błotniki tarły o koła the mudguards rubbed against the wheels trzeć się 1. (ocierać się) to rub (oneself) koń tarł się bokiem o drzewo the horse rubbed its side against a tree 2. Zool. [ryby] to spawn

trzeźwieć
impf (trzeźwieję, trzeźwiał, trzeźwieli) vi 1. [pijany] to sober up wytrzeźwieć 2. (odzyskiwać przytomność) to come round GB, to come around US trzeźwieć po ataku histerii to recover from a bout of hysteria

trzeźwić
impf vt 1. (cucić) to bring [sb] round, to bring round GB, to bring [sb] around, to bring around US trzeźwić zemdlonego to bring an unconscious person round sole trzeźwiące smelling salts otrzeźwić 2. przen. (przywracać zdolność myślenia) to sober up otrzeźwić trzeźwić się to sober oneself up trzeźwił się zimną wodą z kranu he tried to sober himself up with running water

trzeźwo
adv. [oceniać, roać] soberly, level-headedly myśleć trzeźwo to be clear-headed na trzeźwo adv. 1. pot. (nie będąc pijanym) when sober nie śpiewam na trzeźwo I don't sing when sober 2. (bez emocji) [rozważyć, przemyśleć] soberly, sensibly

trzeźwość
f sgt 1. (kierowcy, pracownika) sobriety 2. (sądów, myślenia) sobriety trzeźwość umysłu clear-headedness

trzeźwy
adv. grad. 1. (niebędący pijanym) sober po trzeźwemu when sober 2. (rozsądny) [osoba] sober, clear-headed [decyzja, ocena] sober, sane mieć o kimś/czymś trzeźwy sąd to view sb/sth in realistic terms m sober person

trzmiel
m Zool. bumblebee, humble-bee

trzmieli
adv. [żądło, rój, lot] bumblebee attr., humble-bee attr. natknął się na trzmiele gniazdo he came across a nest of bumblebees

trznadel
m Zool. yellowhammer trznadel cierlik Zool. cirl bunting

trzoda
f flock trzoda owiec/kóz a flock of goats/sheep trzoda chlewna pigs hodowla trzody chlewnej pig farming

trzon
m (G trzonu) 1. (grupy, organizacji) hard core trzon budowli the skeleton of a building 2. (grzyba) stem trzon kolumny Archit. shaft trzon macicy Anat. body of the uterus

trzonek
m 1. (uchwyt) handle trzonek noża/łyżeczki/łopaty a knife/spoon/spade handle 2. Bot. conidiophore

trzonowy
adv. [część] central, main ząb trzonowy Anat. molar, grinder

trzos
m (trzosik dem.) (G trzosu a. trzosa, trzosiku a. trzosika) daw. pouch, purse mieć pełny trzos to have a full purse

trzpień
m Techn. 1. (do mocowania) tang 2. (rdzeń) shank trzpień śruby the bolt shank 3. (część zamka) ward

trzpiot
m, trzpiotka f (Npl trzpioty, trzpiotki) żart. airhead, scatterbrain

trzpiotowato
adv. żart. [zachowywać się] coltishly, skittishly

trzpiotowatość
f sgt żart. coltishness, skittishness

trzpiotowaty
adv. żart. [dziecko] coltish, skittish

trzustka
f Anat. pancreas rak trzustki pancreatic cancer

trzustkowy
adv. Anat. [przewody, sok] pancreatic

trzy
num. three n sgt Szkol. C zdał egzamin na trzy he got (a) C for the exam trzy- w wyrazach złożonych three- trzyczęściowy [garnitur] three-piece pracować za trzech to work like nobody's business pot. jeść za trzech to eat like a horse do trzech razy sztuka przysł. third time lucky gadać a. klepać a. mówić a. pleść trzy po trzy pot. to talk nineteen to the dozen mieć trzy ćwierci do śmierci przysł. to be at death's door, to look like death warmed up pot. nie umiał powiedzieć a. sklecić trzech słów (był małomówny) he was very uncommunicative (nie umiał się wypowiedzieć) he couldn't string three words together nie umieć zliczyć do trzech to be a dunce

trzyaktowy
adv. Literat., Teatr [dramat, sztuka, komedia, spektakl] three-act attr.

trzydniowy
adv. 1. (mający 3 dni) [niemowlę, pisklę, szczeniak] three-day-old attr. 2. (trwający 3 dni) [wycieczka, kurs, termin] three-day attr.

trzydniówka
f 1. pot. (alkoholowa) three-day drinking spree (w pogodzie) three days of bad weather 2. Med. three-day fever roseola infantum spec.

trzydrzwiowy
adv. [szafa, wejście] three-door attr. trzydrzwiowy model (samochodu) a two-door hatchback

trzydziestka
f 1. (liczba) number 30 na kartce namalowana była trzydziestka number 30 was painted on a sheet of paper 2. pot. (oznaczenie) number 30 mieszkam pod trzydziestką I live at number 30 dojedziesz do mnie trzydziestką you'll get to my place on the number 30 bus/tram 3. (grupa) w tej sali nie zmieści się trzydziestka uczniów this room won't accommodate thirty students 4. pot. (wiek) thirty była to wysoka, szczupła kobieta pod trzydziestkę she was a tall, slim woman in her late twenties ona jest po trzydziestce she's thirty-something on jest dobrze po trzydziestce he's in his late thirties 5. pot. (szybkość) na moście można jechać najwyżej trzydziestką on a bridge you can go at 30 kph at the most 6. posp. (kobieta) a thirty-year-old woman atrakcyjne trzydziestki attractive thirty-year-olds

trzydziesto-
w wyrazach złożonych obchodzili trzydziestolecie pożycia małżeńskiego they celebrated their thirtieth wedding anniversary trzydziestoosobowa klasa a class of thirty pupils

trzydziestokrotnie
1. [powtórzyć] thirty times książkę wznowiono trzydziestokrotnie the book was reprinted a. reissued thirty times 2. [wzrosnąć, zmaleć, zmniejszyć] thirty times powiększył swój kapitał trzydziestokrotnie he increased his capital thirtyfold

trzydziestokrotny
adv. 1. [powtórzenie] thirty-time trzydziestokrotny rekordzista skoku wzwyż a thirty-time high jump record-holder 2. [spadek, wzrost] thirtyfold attr. trzydziestokrotny spadek cen akcji a thirtyfold fall in share prices

trzydziestolatek
m pers. (Npl trzydziestolatkowie) pot. thirty-year-old oferujemy ciekawą pracę dla trzydziestolatków we have an interesting job for thirty-year-olds m anim. pot. (zwierzę) thirty-year-old animal

trzydziestolatka
f pot. 1. (kobieta) thirty-year-old (woman) 2. (zwierzę) thirty-year-old female 3. (roślina lub rzecz) sosna trzydziestolatka a thirty-year-old pine tree

trzydziestolecie
n (Gpl trzydziestoleci) 1. (okres) thirty years w tym roku pisarz obchodzić będzie trzydziestolecie twórczości this year the writer will celebrate thirty years of his work to jedna z najlepszych powieści ostatniego trzydziestolecia it's one of the best novels of the past three decades 2. (rocznica) thirtieth anniversary trzydziestolecie ślubu the thirtieth wedding anniversary

trzydziestotysięczny
num. ord. [mieszkaniec, klient, petent] the thirty-thousandth adv. trzydziestotysięczny tłum a crowd of thirty thousand people trzydziestotysięczna f (w ułamkach) thirty-thousandth

trzydziesty
num. ord. thirtieth dziś jest trzydziesty maja it's the thirtieth of May today pierwsze dziecko urodziła w trzydziestym roku życia she had her first child when she was thirty to się wydarzyło w roku tysiąc dziewięćset trzydziestym that happened in nineteen thirty adv. [część] thirtieth m sgt (dzień miesiąca) the thirtieth trzydziestego dostaję wypłatę I get paid on the thirtieth trzydziesta f (ułamek) one-thirtieth

trzydzieści
num. (I trzydziestoma a. trzydziestu) thirty trzydzieści srebrników thirty pieces of silver

trzydzieścioro
zob. trzydzieści

trzykołowy
adv. three-wheeled pchał swój trzykołowy wózek he was pushing his three-wheeled cart trzykołowy rower a tricycle

trzykrotka
f Bot. tradescantia, spiderwort

trzykrotnie
1. [powtarzać, mówić] three times film został trzykrotnie nagrodzony the film received three awards 2. [wzrosnąć, zmaleć, powiększyć, pomniejszyć] three times, threefold miasto trzykrotnie się powiększyło the town trebled a. tripled in size liczba ludności wzrosła trzykrotnie od 1959 the population has tripled since 1959

trzykrotny
adv. 1. echo było trzykrotne the echo rebounded three times w zeszłym roku podjął trzykrotną próbę zdania egzaminu na prawo jazdy last year he made three attempts at getting a driving licence 2. [zwycięzca] triple był trzykrotnym medalistą w skoku wzwyż he was a triple high-jump champion 3. [wzrost, spadek] threefold w ostatnim roku zanotowano trzykrotny wzrost przestępczości wśród nieletnich last year there was a threefold increase in juvenile delinquency

trzykroć
adv. przest. three times, thrice trzykroć raniony, zginął od kul he was shot three times and died from his wounds po trzykroć (wzmocnienie) three times, thrice przeżegnał się po trzykroć he crossed himself three times biada mu! biada! po trzykroć biada! woe betide him! woe, and thrice woe

trzylatek
m pers. (Npl trzylatki a. trzylatkowie) pot. three-year-old (child) to zabawka dla trzylatków it's a toy for three-year-olds m anim. pot. three-year-old animal organizowano gonitwy dwulatków i trzylatków czystej krwi they staged races for two- and three-year-old thoroughbreds m inanim. pot. mój komputer to trzylatek my computer is three years old trzylatki plt (grupa przedszkolna) three-year-olds w zeszłym roku chodził do trzylatków last year he was in with the three-year-olds

trzylatka
f pot. 1. (dziewczynka) three-year-old girl 2. (zwierzę) three-year-old female klacz trzylatka a three-year-old mare 3. (roślina lub rzecz) ta lipa przed domem to trzylatka the lime (tree) in front of the house is three years old 4. (okres) three year period planować budżet na nadchodzącą trzylatkę to plan the budget for the next three years

trzyletni
1. (mający 3 lata) [dziecko, zwierzę, samochód] three-year-old 2. (trwający 3 lata) [pobyt, okres] three-year attr. mamy spłacić ten kredyt w terminie trzyletnim we have to repay the loan in three years' time trzyletni plan przewiduje wzrost produkcji the three-year plan provides for increased production

trzymadełko
n dem. pot. holder

trzymadło
n 1. pot. (uchwyt) holder 2. przest., Techn. (imadło) holdfast, clamp

trzymanka
zob. bez trzymanki

trzymasztowiec
zob. trójmasztowiec

trzymasztowy
zob. trójmasztowy

trzymać
impf vt 1. (przytrzymywać) to hold trzymać dziecko na rękach to hold a baby in one's arms trzymała szklankę w ręku she was holding a glass in her hand chłopak trzymał dziewczynę za rękę the boy was holding the girl by the hand 2. (więzić) to keep, to hold trzymać kogoś w areszcie to keep sb in custody Wojsk. to keep sb in detention trzymali go w niewoli przez dwa tygodnie they held him prisoner for two weeks trzymać psa na smyczy to lead a dog on a leash choroba trzymała ją w łóżku przen. her illness kept her in bed 3. (pozostawiać) to keep, to hold trzymał ręce do góry he held his hands up trzymał ręce w kieszeni he had his hands in his pockets trzymaj głowę prosto! hold your head up! trzymać książki na półkach to keep books on the shelves 4. (przechowywać) to keep, to store ryby i mięsa nie można długo trzymać w lodówce fish and meat can't be kept long in the fridge trzymać pieniądze w kasie to keep money in the till 5. (utrzymywać) to keep trzymać kogoś na diecie to keep sb on a diet 6. (pilnować) trzymać wartę to be on sentry duty trzymać straż to stand on a. to mount guard trzymać pieczę to have charge a. custody (nad czymś of sth) 7. pot. (hodować) to keep [krowy, kury, gołębie] 8. przest. (zarządzać) trzymać bank Gry to be bank 9 przest. (zatrudniać) to keep [ogrodnika, szofera] trzymać lokatorów/uczniów to take (in) lodgers/students vi 1. (stanowić zamocowanie) [klej, szew, kotwica] to hold (fast) 2. (nie słabnąć) [mróz, śnieg] to hold trzymać się 1. (chwytać się) to hold on (czegoś to sth) [poręczy, liny, gałęzi] 2. (przytrzymywać się wzajemnie) trzymali się za ręce they were holding each other by the hand 3. (pozostawać) trzymać się razem to keep a. stick together trzymać się z daleka to keep away (od kogoś from sb) trzymać się prawej strony to keep to the right 4. (zachowywać kondycję) trzymać się prosto to hold oneself straight mimo siedemdziesiątki dobrze się trzymał although he was 70, he was in good shape on się wciąż dobrze trzyma he's still going strong trzymaj się (ciepło)! take care! 5. (panować nad sobą) to bear up, to not give up mimo zmartwień trzymał się dzielnie despite all his troubles he managed to bear up nie rozpaczaj, trzymaj się! don't give up! 6. (nie poddawać się) to hold out załoga twierdzy trzymała się dzielnie przez dwa tygodnie the men in the stronghold held out bravely for two weeks 7. (nie rozpadać się) to hold together, to not fall apart stary zamek trzyma się mocno the old lock is still in one piece 8. (o zwierzętach i roślinach) kaczeńce trzymają się podmokłych łąk kingcups usually grow on marshes kozice trzymają się skalistych zboczy the chamois' favourite haunts are rocky slopes 9 (przestrzegać zasad) to follow, to obey trzymać się litery prawa to adhere to the letter of the law trzymać się przepisów to follow the rules 10 pot. (trwać) to remain, to keep up ceny towarów trzymają się bez zmian the prices of the goods have remained the same w ubiegłym roku zima trzymała się długo last year winter lasted a long time, last year it was a long winter trzymać ciepło/wilgoć [materiał, substancja] to retain warmth/moisture trzymać gębę a. dziób a. pysk na kłódkę pot. to keep one's mouth shut trzymać język za zębami to hold one's tongue trzymać kciuki za kogoś to keep one's fingers crossed for sb trzymać nerwy na wodzy to hold one's anger in check trzymać się przy życiu to stay alive myśl o dziecku trzymała ją przy życiu the thought of her child kept her going trzymać kogoś krótko to keep a tight reign on sb trzymać coś pod kluczem to keep sth under lock and key trzymać kogoś pod pantoflem to henpeck sb trzymać się matczynej spódnicy to be tied to one's mother's apron strings trzymać się z dala a. z daleka od kogoś to keep away from sb trzymać kogoś na dystans to keep sb at arm's length trzymać kogoś za słowo to hold sb to his/her word trzymać się na słowo honoru to hold together, but only just pieniądze się go/jej nie trzymają he/she never seems to have enough money he's/she's always in the red pot. żarty się ciebie trzymają you must be joking trzymać z kimś a. trzymać czyjąś stronę to side with sb trzymać dwie sroki a. kilka srok za ogon przysł. to have many a. other irons in the fire

trzymiesięczny
adv. 1. (mający 3 miesiące) [dziecko, szczenię] three-month-old attr. 2. (trwający 3 miesiące) [pobyt] three-month attr.

trzyminutowy
adv. three-minute attr. to trzyminutowa piosenka it's a three-minute song zróbmy trzyminutową przerwę let's have a break of three minutes

trzynastka
f 1. (liczba) thirteen trzynastka kojarzy się z pechem number thirteen is associated with bad luck 2. (grupa) thirteen trzynastka kolegów wybrała się na żagle thirteen friends went sailing 3. pot. (oznaczenie) (number) thirteen mieszka pod trzynastką he lives at number 13 trzynastką dojedziesz do domu you'll get home on the number 13 bus/tram zanieś obiad do trzynastki take dinner to room number thirteen 4. pot. (pensja) annual bonus

trzynasto-
w wyrazach złożonych thirteen- trzynastogodzinne czuwanie a thirteen-hour vigil poemat napisany był trzynastozgłoskowcem the poem was written in thirteen-syllable verse

trzynastokrotnie
1. [powtórzyć, zwyciężyć, przegrać] thirteen times trzynastokrotnie zmieniał pracę he changed jobs thirteen times 2. [wzrosnąć, zmaleć, powiększyć, pomniejszyć] thirteen times, thirteenfold ta posiadłość jest teraz warta trzynastokrotnie więcej the value of the property has increased thirteenfold

trzynastokrotny
adv. 1. [zwycięzca] thirteen-time trzynastokrotny mistrz olimpijski a thirteen-time Olympic champion 2. [wzrost, spadek] thirteenfold

trzynastolatek
m pers. (Npl trzynastolatki a. trzynastolatkowie) pot. thirteen-year-old jest to odpowiedni sport dla trzynastolatków it's a suitable sport for thirteen-year-olds m anim. pot. thirteen-year-old animal m inanim. pot. ten dąb to zaledwie trzynastolatek that oak is just thirteen years old

trzynastolatka
f pot. 1. (dziewczynka) thirteen-year-old (girl) będąc trzynastolatką, zajmowała się młodszymi dziećmi as a thirteen-year-old she looked after the younger children 2. (zwierzę) thirteen year old female 3. (roślina lub rzecz) ta brzoza to trzynastolatka that birch tree is thirteen years old

trzynastowieczny
adv. thirteenth-century attr. ślub wzięli w starym, trzynastowiecznym kościele they were married in an old, thirteenth-century church

trzynastozgłoskowy
adv. Literat. thirteen-syllable

trzynasty
num. ord. thirteenth był trzynasty na liście he was thirteenth on the list według niektórych piątek trzynastego to pechowy dzień according to some people Friday the thirteenth is an unlucky day m (dzień) the thirteenth trzynastego mam egzamin z filozofii I have my philosophy exam on the thirteenth trzynasta f 1. (godzina) one p.m., thirteen hundred hours pociąg odjechał o trzynastej the train left at thirteen hundred hours kończę pracę o trzynastej I finish work at one p.m. 2. (w ułamkach) thirteenth jedna trzynasta one-thirteenth

trzynaście
num. (I trzynastoma a. trzynastu) thirteen

trzynaścioro
zob. trzynaście

trzyosobowy
adv. 1. (mieszczący trzy osoby) trzyosobowy pokój a room with three beds trzyosobowy stolik a table for three trzyosobowy przedział a three-person compartment 2. (złożony z trzech osób) trzyosobowa grupa ludzi a group of three people trzyosobowa grupa ekspertów a group of three experts trzyosobowa komisja a three-person committee

trzypokojowy
adv. [dom, mieszkanie, apartament] three-roomed

trzysta
num. (G trzystu a. trzechset) three hundred

trzystu-
w wyrazach złożonych trzystuwatowa żarówka a 300 Watt bulb

trzystutysięczny
num. ord. [mieszkaniec, klient, petent] three hundred thousandth adv. (liczący 300 000) demonstracja zgromadziła trzystutysięczny tłum the demonstration attracted a 300,000-strong crowd

trzytomowy
adv. [encyklopedia, słownik, powieść] three-volume

trzytygodniowy
adv. 1. (mający trzy tygodnie) three-week-old trzytygodniowy szczeniak a three-week-old puppy 2. (trwający 3 tygodnie) three-week trzytygodniowy kurs a three-week-long course

trzytysięczny
zob. trzechtysięczny

trzyzmianowo
zob. trójzmianowo

trzyzmianowość
zob. trójzmianowość

trzyzmianowy
zob. trójzmianowy

trzódka
f 1. dem. (stado) flock trzódka owieczek/kóz a flock of sheep/goats 2. żart., pieszcz. (ludzi, dzieci) brood, flock trzódka synów i córek a brood of sons and daughters ksiądz ze swoją trzódką a priest with his flock

trząchać
impf trząchnąć

trząchnąć
pf - trząch|ać impf (trząchnęła, trząchnęli - trzącham) vt pot. to shake złapał go za ubranie i trząchnął nim he grabbed him by the lapels and shook him trząchać włosami to shake one's hair

trząść
impf (trzęsę, trzęsiesz, trząsł, trzęsła, trzęśli) vt 1. (gwałtownie poruszać) to shake trząść kogoś za ramiona to shake sb by the shoulders trząść jabłka/gruszki to shake the apples/pears off the tree gorączka/zimno go a. nim trzęsie he's shaking a. trembling with fever/cold trząść głową to shake one's head wichura trzęsła drzewami the trees shook in the wind 2. (huśtać) [samochód, wóz, bryczka] to jolt wozy trzęsły na wyboistej drodze the cars jolted along the bumpy road 3. pot. (rządzić) to boss around pot., to boss about pot. trząść całym biurem to boss the whole office around trząść się 1. (dygotać) to shake, to tremble trząść się z zimna to shake a. tremble with cold trząść się ze strachu/śmiechu to shake with fear/laughter trząść się ze złości to quiver with anger ziemia trzęsła się od wybuchów the ground shook a. shuddered from the explosions sala trzęsła się od oklasków the audience broke out in a round of applause otworzył list trzęsącymi się rękami he opened the letter with trembling hands wciąż się jeszcze trzęsie po tym spotkaniu s/he's still shaking after the meeting cały się trząsł (na myśl o czymś) he was all of a tremble (at the prospect of sth) trzęsący się głos a trembling a. shaking voice trząść się na wozie to jolt up and down on a cart 2. pot. (pragnąć) trząść się do czegoś to be eager for sth a. to do sth aż się trzęsie do zabawy s/he's eager for fun trząść głową nad czymś to shake one's head in disbelief trząść się nad kimś/ czymś a. o kogoś/coś to dote (up)on sb trząść się od plotek/pogłosek to buzz with gossip miasto aż trzęsło się od plotek the whole town buzzed with gossip

trzęsawisko
n swamp, bog

trzęsienie
sv trząść n Geol. earthquake trzęsienie ziemi earthquake trzęsienie ziemi revolution trzęsienie ziemi w modzie a revolution in fashion

trój-
w wyrazach złożonych tri- trójmian trinomial trójnawowy three-aisled trójpokładowy triple-decker

trójbarwny
adv. [wstążka, flaga] tricolour(ed) GB, tricolor(ed) US

trójboista
m, trójboistka f Sport triathlete

trójbój
m (G trójboju) Sport (the) triathlon

trójca
f książk. threesome, trio stanowili nierozłączną trójcę they became an inseparable threesome a. trio Trójca Święta Relig. the Holy Trinity, the (Blessed) Trinity

trójczyna
f środ., Szkol. low C grade, C minus

trójdzielność
f sgt (utworu, kompozycji) three-part structure

trójdzielny
adv. [strofa, utwór] three-part attr. [okno] Venetian [rytm] triple

trójdźwięk
m (G trójdźwięku) Muz. triad

trójgłowy
adv. [stwór, smok] three-headed mięsień trójgłowy triceps

trójka
f 1. (cyfra) three 2. (ocena) C trójka z matematyki/biologii a C in a. for maths/biology dostać trójkę to get a C nauczyciel postawił mi trójkę z dyktanda I've got a C for a spelling test 3. pot. (oznaczenie) number three mieszkam pod trójką I live at number three do pracy jeżdżę trójką I take the number three (tram/bus) to get to work zanieś obiad do trójki take dinner to room number three trójka pik/kier the three of spades/hearts 4. (grupa) threesome, trio mieszkali w trójkę w jednym pokoju the three of them shared a room trójka rodzeństwa three siblings przez rynek przeszliśmy trójkami we walked across the market square in threes 5. pot. (bieg w samochodzie) third gear wrzuć trójkę put the car into third (gear)

trójkolorowy
adv. [flaga, sztandar, kokarda] tricolour(ed) GB, tricolor(ed) US

trójkowicz
m środ., Szkol. C student

trójkowy
adv. 1. [zespół, szyk] ternary, three-man attr. 2. Szkol., Uniw. [uczeń, student] C attr.

trójkołowy
adv. [rower, pojazd, wózek] three-wheeled

trójkącik
m dem. triangle

trójkąt
m 1. Mat. triangle trójkąt ostrokątny an acute triangle trójkąt pitagorejski a Pythagorean triangle trójkąt prostokątny a right-angled triangle trójkąt rozwartokątny an obtuse triangle trójkąt równoboczny an equilateral triangle trójkąt równoramienny an isosceles triangle trójkąt sferyczny a spherical triangle 2. (kształt) triangle kartka złożona w trójkąt a piece of paper folded into a triangle trójkąt ulic a triangle of streets 3. Muz. triangle Trójkąt Bermudzki Geog. Bermuda Triangle także przen. trójkąt kreślarski a. rysunkowy set square GB, triangle US trójkąt nawigacyjny Żegl. navigational triangle trójkąt ostrzegawczy a. odblaskowy warning triangle trójkąt (małżeński) love triangle

trójkątny
adv. [chusta, plac, twarz] triangular ostrosłup/graniastosłup o podstawie trójkątnej Mat. a triangular pyramid/prism

trójmasztowiec
m Żegl. three-masted ship, three-master

trójmasztowy
adv. Żegl. [statek] three-masted

trójmecz
m (G trójmeczu) Sport three-cornered match

trójniak
m (A trójniak a. trójniaka) (miód pitny) mead mixed with water or fruit juice

trójnogi
trójnożny adv. [stołek, wieszak, stół] three-legged

trójnóg
m (G trójnogu a. trójnoga) tripod (do gotowania nad ogniskiem) trivet

trójpalczasty
adv. Zool. [struś] three-toed

trójpasmowy
adv. [jezdnia, autostrada] three-lane attr.

trójskoczek
m (Npl trójskoczkowie) Sport triple jumper

trójskok
m (G trójskoku) Sport triple jump hop, step, and jump

trójstronny
adv. 1. [komitet, obrady, negocjacje] trilateral, tripartite 2. [skrzynia, pudło] three-sided

trójwymiarowo
adv. three-dimensionally

trójwymiarowość
f sgt (obiektu, obrazu) three-dimensionality

trójwymiarowy
adv. [obraz, obiekt] three-dimensional trójwymiarowa pocztówka a 3-D postcard

trójzmianowo
adv. [pracować] in three shifts

trójzmianowość
f sgt trójzmianowość produkcji three-shift production

trójzmianowy
adv. [praca, produkcja, system] three-shift attr.

trójząb
m (G trójzębu) Antycz., Mitol. trident

trąba
f 1. Muz. (instrument muzyczny) trumpet grać na trąbie to play the trumpet zadąć w trąbę to blow the trumpet 2. Biol. (część ciała zwierzęcia) trunk, proboscis słoń z podniesioną trąbą an elephant with its trunk raised 3. pot., obraźl. (fajtłapa) bungler (głupiec) ass, fool ale z ciebie trąba jerychońska! you clod a. dumbo! pot. 4. Meteo. (wir powietrza) (atmospheric) vortex, whirlwind trąba wodna a waterspout trąba pyłowa a dust devil trąba powietrzna a whirlwind przez wieś przeszła trąba powietrzna a whirlwind swept through the village trąby jerychońskie Bibl., Relig. trumpets a. horns of Jericho pijany a. zalany w trąbę pot., posp. rolling drunk, (absolutely) blind drunk zrobić kogoś w trąbę to make a fool of sb

trąbić
impf vt 1. (grać na instrumencie) to play the trumpet trąbić na alarm to sound the alarm trąbić pobudkę to sound the reveille trąbiono na zakończenie polowania a horn (was) sounded to herald the end of the hunt zatrąbić 2. pot. (pić) to guzzle, to booze pot. [piwo, wódkę] trąbili przez cały dzień they were guzzling a. boozing a. tanking up all day trąbić piwo jak smok to down one's beer pint by pint vi 1. (o zwierzęciu) to trumpet zatrąbić 2. (dawać sygnał dźwiękowy) to sound the horn, to hoot GB (the horn) kierowca trąbił na rowerzystę the driver beeped a. honked at the cyclist "zakaz trąbienia" 'no honking' 3. pot. (rozgłaszać coś) to trumpet (o czymś sth) [sprawie, wizycie] wszystkie gazety trąbiły o jej romansie her affair was blazoned all over the papers w całym mieście już o tym trąbią the news is all over the town, the whole town is ringing with the news trąbić o czymś na cały świat to shout sth from the rooftops, to tell sth to the whole world 4. pot. (głośno mówić) to chatter to yawp US pot. trąbić komuś do ucha to shout in sb's ear trąbić komuś nad uchem to talk sb's ear off, to be bending sb's ear 5. pot. (głośno wydmuchiwać nos) to blow one's nose (loudly)

trąbka
f 1. Muz. (instrument muzyczny) trumpet trąbka wentylowa/z muszli/z tłumikiem valve/conch/muted trumpet trąbka C trumpet in C grać/zagrać na trąbce to play/to sound the trumpet zadąć w trąbkę to blow the trumpet, to blow a blast on the trumpet utwór na trąbkę a piece for the trumpet koncert na trąbkę a trumpet concerto 2. (przyrząd sygnalizacyjny) horn trąbka myśliwska a (hunting) horn trąbka pocztowa a. pocztyliona przest. a post horn trąbka rowerowa a bicycle a. bike horn trąbka sygnałowa Wojsk. bugle 3. przen. (rurka) tube zwinąć a. złożyć coś w trąbkę to roll sth into a tube liście zwinęły się w trąbkę the leaves curled up a. rolled up kwiaty w kształcie trąbki trumpet-shaped flowers dłoń zwinięta w trąbkę a cupped hand przyłożyć do ucha dłoń zwiniętą w trąbkę to cup one's hand to one's ear 4. przest. (przyrząd do wzmacniania dźwięków) trąbka akustyczna an ear trumpet 5. Biol. (ssawka) proboscis trąbka Eustachiusza Eustachian tube

trącać
impf trącić1

trącić
1. pf - trą|cać impf vt (lekko uderzyć) to knock, to jostle (łokciem) to nudge trącił piłkę czubkiem buta he nudged the ball with the tip of his shoe żona trąciła go znacząco his wife nudged him meaningfully trącić strunę to strike a string trącić się - trącać się 1. (wzajemnie) to nudge one another 2. (wznosząc toast) trącać się kieliszkami to clink glasses 2. impf vi książk. 1. (pachnieć nieprzyjemnie) to smell (czymś of sth) wino trąciło pleśnią the wine smelt of mould 2. przen. (mieć negatywne cechy) trącić czymś to smack of sth ta prawda trąci banałem this truth smacks of banality

trąd
m sgt (G trądu) Med. leprosy, Hansen's disease

trądowy
adv. [zniekształcenia, zmiany] leprous

trądzik
m sgt (G trądziku) Med. acne mieć trądzik to have acne trądzik młodzieńczy common acne trądzik różowaty (acne) rosacea

trądzikowy
adv. [skóra, cera, zmiany] acne attr.

trębacz
m (Gpl trębaczy a. trębaczów) trumpeter, trumpet player

trędowaty
adv. Med. [osoba] leprous trędowa|ty m, trędowata f Med. leper także przen. szpital dla trędowatych a leprosarium