team
/tim/ m (G teamu) 1. książk., przen. (zgrana grupa) team pracowali w jednym teamie they were working as a team 2. Sport (drużyna) team

teatr
m (G teatru) 1. (dziedzina sztuki) the stage, theatre GB, theater US teatr dramatyczny/muzyczny a dramatic/musical theatre teatr absurdu/okrucieństwa the theatre of the absurd/cruelty pisać dla teatru to write for the stage 2. (twórczość sceniczna) the stage, theatre GB, theater US teatr francuski/polski the French/Polish theatre teatr elżbietański the Elizabethan theatre teatr Moliera/Szekspira the theatre of Moliere/Shakespeare 3. (instytucja) theatre GB, theater US dyrektor teatru a theatre manager 4. (budynek) playhouse, theatre GB, theater US bilet/wyjście do teatru a theatre ticket/trip miejsce/wizyta w teatrze theatre seat/visit co grają w teatrze? what's on at the theatre? pójść do teatru to go to the theatre 5. pot. (widownia) house, theatre GB, theater US 6. sgt pot. (przedstawienie) performance, play po teatrze poszli na spacer after the play they went for a walk 7. sgt książk., przen. (miejsce wydarzeń) theatre GB przen., theater US przen. teatr działań wojskowych the theatre of military operations 8. (udawanie) dramatics, histrionics, theatricals nie odgrywaj teatru, tylko powiedz prawdę cut out the dramatics, and tell the truth teatr bulwarowy popular theatre (paryski) boulevard theatre teatr cieni shadow theatre teatr jednego aktora one-man (theatre) show teatr kukiełkowy puppet theatre teatr lalek puppet theatre teatr objazdowy touring a. travelling theatre teatr ogródkowy open-air theatre teatr radiowy/telewizyjny radio/TV theatre teatr wędrowny wandering troupe of actors teatr wojny książk. theatre of war

teatralia
plt (G teatraliów) Teatr (pamiątki teatralne) theatre memorabilia, theatricals

teatralizacja
f sgt książk. 1. (adaptacja sceniczna) dramatization, theatricalization teatralizacja ballady/powieści the dramatization of a ballad/novel 2. przen. (uczynienie sztucznym) dramatization, theatricalization teatralizacja życia publicznego the dramatization of public life

teatralnie
adv. książk. 1. (dramatycznie, scenicznie) dramatically, theatrically sztuka efektowna teatralnie a theatrically effective play 2. przen. (przesadnie, nienaturalnie) [gestykulować, łkać, śmiać się] histrionically, theatrically teatralnie zawiesić głos to pause dramatically zachowywać się teatralnie to behave too melodramatically

teatralność
f książk. 1. (utworu, postaci) theatricality 2. przen. (nienaturalność, sztuczność) (gestu, miny) staginess, theatricality

teatralny
adv. 1. (związany z teatrem) [krytyk, szkoła] drama attr. [maszyneria, oświetlenie, występ] stage attr. [produkcja, program, warsztaty, widownia] theatre attr. [kostiumy, realizacja, rekwizyty] theatrical zespół teatralny a theatre group student szkoły teatralnej a drama student afisz teatralny a playbill lornetka teatralna opera glasses loża teatralna a box 2. książk. (nadający się do wystawienia w teatrze) [utwór] suitable for dramatization dramat romantyczny mógł się wydać zbyt mało teatralny the Romantic drama could appear unsuitable for dramatization 3. przen. (sztuczny, przesadny) [gest] stagy, theatrical [westchnienie, zachowanie] histrionic [ton] operatic zdjął kapelusz teatralnym ruchem he took off his hat with a flourish teatralnym gestem kazała mu wyjść she gestured dramatically for him to leave

teatrolog
m (Npl teatrologowie a. teatrolodzy) Teatr (znawca teatru) an expert in the field of theatre

teatrologia
f sgt (GD teatrologii) 1. Teatr (nauka o teatrze) the study of theatre 2. (kierunek studiów) Theatre Arts a. Studies studiować na teatrologii to study Theatre Arts

teatrologiczny
adv. 1. Teatr (teatroznawczy) badania teatrologiczne theatre research Polski Instytut Teatrologiczny Polish Theatre Institute całe swoje życie poświęcił studiom teatrologicznym he devoted his entire life to the study of theatre 2. pot. (dotyczący kierunku studiów) Theatre Arts a. Studies attr. kształcenie teatrologiczne Theatre Arts education ukończyć studia teatrologiczne to graduate in Theatre Studies

teatroman
m, teatromanka f theatregoer GB, theatergoer US

teatrzyk
m dem. (G teatrzyku) pot. (little) theatre GB, (little) theater US przedstawienie teatrzyku kukiełkowego a puppet theatre performance

technicystyczny
adv. 1. książk. [charakter, model, nastawienie] technicalist nowoczesna cywilizacja jest scjentystyczna i technicystyczna modern civilisation is scientistic and technicalist 2. Literat., Szt. (formalistyczny) technicist technicystyczna koncepcja poezji a technicist conception of poetry

technicyzacja
f sgt książk. technologizing mechanizacja i technicyzacja produkcji the mechanization and technologizing of production

technicyzm
m sgt (G technicyzmu) 1. książk. (wyolbrzymianie roli techniki) technicalism konflikt technicyzmu i kultury humanistycznej the conflict between technicalism and humanist culture 2. Literat., Szt. (formalizm) technicism

technicznie
1. (technologicznie) [sprawny, zaawansowany] technically, technologically laboratorium dobrze wyposażone technicznie a well-equipped laboratory 2. (pod względem umiejętności) [dobry, zły] technically wirtuoz doskonały technicznie a technically perfect virtuoso drużyna gospodarzy była lepsza technicznie the home team had a better technique

techniczny
adv. 1. (mechaniczny, technologiczny) [problemy, umiejętności] mechanical [literatura, terminologia, usterka] technical [rewolucja] technological dokumentacja techniczna a specification sheet doradca techniczny a consulting engineer personel techniczny the maintenance crew a. technical staff uczelnia techniczna a technical college 2. (kreślarski) [kalka, ołówek, tusz] technical [rysunek] mechanical US, technical 3. pot. (dotyczący sposobu wykonania) [przyczyny, trudności] technical seans odwołano z przyczyn technicznych the show was called off due to technical difficulties 4. (dotyczący umiejętności) [braki, biegłość] technical nokaut techniczny technical knock-out

technik
m 1. (ze średnim wykształceniem technicznym) engineer, technician technik dentystyczny Stomat. dental technician 2. (specjalista) technician pianista był dobrym technikiem the pianist had a good technique

technika
f 1. (metoda) technique technika skoków narciarskich ski jumping technique techniki marketingowe/druku marketing/printing technique 2. (wyćwiczone umiejętności) technique ten narciarz powinien podszlifować technikę this skier should brush up on his technique 3. sgt (wiedza i technologia) engineering, technology nauka i technika science and technology cud techniki a feat of engineering 4. sgt (przedmiot szkolny) design technology technika analogowa Elektron. analog technique technika cyfrowa Elektron. digital electronics technika enkaustyczna Hist., Szt. encaustic (painting) technika impulsowa Elektr. impulse technique technika olejna Szt. oil technique

technikum
n (Gpl techników) Szkol. technical college chodzić do technikum to go to technical college

techno
n inv. sgt 1. Muz. techno (music) 2. (styl) techno (style) adv. inv. [muzyka, koncert, styl] techno attr. impreza techno a techno music party techno- w wyrazach złożonych 1. (dotyczący techniki) techno- technosfera technosphere 2. (dotyczący muzyki techno) techno (music) technoparty techno music party technoklub techno club

technokracja
f (Gpl technokracji) Polit. 1. (system, państwo) technocracy 2. sgt (rządzący) technocracy

technokrata
m, technokratka f Polit. technocrat

technokratyczny
adv. [poglądy, tendencje] technocratic

technokratyzm
m sgt (G technokratyzmu) Polit. technocracy

technolog
m (Npl technolodzy a. technologowie) technologist technolog drewna/żywienia a wood/food technologist

technologia
f sgt (GD technologii) technology wdrażanie nowych technologii the development of new technologies technologia żywności/drewna wood/food technology

technologicznie
adv. technologically kraje zaawansowane technologicznie technologically advanced countries

technologiczny
adv. [proces, linie, badania, próby] technological

teczka
f 1. (torba) (z rączką) briefcase (aktówka) portfolio teczka szkolna a schoolbag teczka dyplomatka an attache case 2. (okładka) (na dokumenty) file, folder 3. (zbiór dokumentów) dossier z teczki a. przywieziony w teczce pot. [dyrektor, kandydat] imposed by a governing body mieć na kogoś teczkę pot. to have a file on sb

tedy
conj. przest. so wherefore przest.

teflon
m sgt (G teflonu) Techn. Teflon

teflonowy
adv. [powłoka, patelnia] Teflon attr.

tegoroczny
adv. [zbiory, laureat] this year's attr.

teina
f sgt theine

teista
m Filoz., Relig. theist

teistyczny
adv. Filoz., Relig. [pogląd, teoria, filozof] theistic

teizm
m sgt (G teizmu) Filoz., Relig. theism

teka
f 1. augm. (duża teczka) case 2. (zbiór prac) portfolio teka rysunków/szkiców a portfolio of drawings/sketches teka autora writer's portfolio 3. (zbiór dokumentów) file teka redakcyjna an editorial file 4. Polit. (stanowisko ministra) portfolio, ministry teka ministerialna a ministerial portfolio minister bez teki minister without portfolio

teksas
m sgt (G teksasu) Włók. = jeans, denim kurtka/spódnica z teksasu = jeans a. denim jacket/skirt teksasy plt (spodnie) = jeans, denims

teksasowy
adv. [bluza, kurtka] = denim attr.

tekst
m (G tekstu) 1. (ciąg zdań) text tekst depeszy/przemówienia the text of a telegram/speech tekst sztuki the text of a play 2. zw. pl (wybrane dzieło) text teksty literackie/filozoficzne literary/philosophical texts tekst źródłowy source material zw. pl podawać tekst Teatr to say one's lines

tekstowy
adv. [wiadomość] text attr. czcionka tekstowa lower case standard font

tekstylia
plt (G tekstyliów) textiles sklep z tekstyliami a textile shop

tekstylny
adv. [sklep, wyroby] textile attr. przemysł tekstylny the textile industry

tektonicznie
adv. Geol. tectonically strefy tektonicznie czynne tectonically active areas

tektoniczny
adv. Geol. [ruchy, wstrząsy] tectonic

tektura
f (tekturka dem.) cardboard pudełko z tektury a cardboard box

tekturowy
adv. [pudełko, okładka, teczka] cardboard attr.

tekściarz
m (Gpl tekściarzy) pot. songwriter, lyricist

tekścik
m dem. (G tekściku) (short) text

tel.
(=telefon) tel.

tele-
w wyrazach złożonych 1. (działający na odległość) tele- teleportacja teleportation 2. (dotyczący telewizji) tele- teletekst teletext

telebim
m (G telebimu) TV large outdoor screen oglądać mecz/koncert na telebimie to watch a match/concert on a large outdoor screen

teledysk
m (G teledysku) music video, video clip nakręcić teledysk to record a music video

telefaks
m (G telefaksu) fax, facsimile wysłać dokumenty telefaksem to send documents by fax, to fax documents

telefaksowy
adv. [przekaz, papier, abonenci] fax attr.

telefon
m (G telefonu) 1. (aparat) phone, telephone telefon klawiszowy a push-button phone telefon komórkowy a mobile phone telefon bezprzewodowy a cordless phone rozmawiać z kimś przez telefon to talk to sb on the phone rozmawialiśmy o tym przez telefon we discussed it on the a. by phone szef w tej chwili rozmawia przez telefon the boss is on the telephone at the moment możesz zarezerwować hotel przez telefon you can make a hotel reservation over the a. by phone "Kowalski przy telefonie" 'Kowalski speaking' numer telefonu a telephone number telefon jest zajęty the line is engaged 2. (rozmowa) (phone) call czy były do mnie jakieś telefony? were there any calls for me? odebrać telefon to answer the phone telefon do ciebie there's a phone call for you, you're wanted (on the phone) musiała załatwić kilka telefonów pot. she had to make several calls 3. (numer) phone number, telephone number telefon domowy a home number telefon bezpośredni direct line telefon towarzyski party line telefon wewnętrzny extension telefon zaufania helpline być pod telefonem to be available on the phone jutro będę pod telefonem you can reach me by phone tomorrow to rozmowa nie na telefon it's not to be discussed on a. over the phone głuche telefony pot. dead calls telefon jest głuchy the line's (gone) dead grać a. bawić się w głuchy telefon to play Chinese whispers telefon grzecznościowy contact number telefony się urywają pot. the telephone won't stop ringing wisieć na telefonie pot. to be a. talk on the phone for hours

telefonia
/tele'fonja/ f sgt (GD telefonii) Telekom. telephony U, telecommunications (+ v sg) telefonia międzymiastowa long-distance telephony telefonia komórkowa mobile communications

telefonicznie
adv. [kontaktować się, rozmawiać, rezerwować] on the phone, by phone

telefoniczny
adv. [rozmowa, budka, linia] telephone attr. aparat telefoniczny a telephone set centrala telefoniczna a switchboard słuchawka telefoniczna a receiver książka telefoniczna a telephone directory informacja telefoniczna directory enquiries

telefonista
m, telefonistka f telephonist GB, (telephone) operator US

telefonować
impf vi to (tele)phone vt, to call vt (do kogoś sb) telefonować po karetkę/policję to call an ambulance/the police telefonował, że nie przyjdzie he phoned to say that he wasn't coming proszę powiedzieć żonie, że telefonowałem please tell your wife that I called zatelefonować

telegazeta
f TV teletext wyniki są w telegazecie the results are on teletext

telegraf
m (G telegrafu) Telekom. telegraph nadać tekst przez telegraf to send a message by telegraph telegraf maszynowy Żegl. engine room telegraph

telegraficznie
adv. [uprzedzić, zawiadomić, przekazać] by telegraph

telegraficzny
adv. 1. [słup, linia, połączenie] telegraphic [aparat, kod] telegraph attr. 2. przen. (zwięzły) [styl, mowa] telegraphic opowiedzieć coś w telegraficznym skrócie to tell about sth briefly

telegrafista
m, telegrafistka f telegrapher, telegraphist

telegrafować
impf vi to telegraph, to cable agencje telegrafowały o zamieszkach the press agencies telegraphed the news of the riots zatelegrafować

telegram
m (G telegramu) telegram GB, wire US wysłać komuś telegram to send a telegram to sb telegram ozdobny (z okazji ślubu) a wedding telegram (z okazji urodzin) a birthday telegram

telegramowy
adv. [blankiet, życzenia] telegram attr. GB, wire attr. US

telekomunikacja
f sgt 1. Techn. telecommunications (+ v sg) 2. (instytucja) telecommunications company

telekomunikacyjny
adv. Techn. [system, satelita, sieć] telecommunications attr.

teleks
m (G teleksu) 1. (system, urządzenie) telex wysłać wiadomość teleksem to send a message by telex 2. (tekst) telex odebrać/wysłać teleks to receive/send a telex

teleksowy
adv. [sieć, połączenie] telex attr.

telenowela
f TV soap opera

teleobiektyw
m (G teleobiektywu) Fot. telephoto (lens)

telepatia
f sgt (GD telepatii) telepathy U, thought transference U telepatia między siostrami bliźniaczkami telepathy between the twin sisters

telepatycznie
adv. [przekazywać, komunikować się] telepathically, by telepathy

telepatyczny
adv. [kontakt, zdolności, zjawisko] telepathic

telepać
impf pot. vi (trząść) to jolt pociąg strasznie nami telepał we were jolting up and down on the train v imp. (mieć dreszcze) telepie nim/nią he/she trembles a. shakes telepało nim z zimna he was trembling with cold telepie mnie na samo wspomnienie tej rozmowy the mere thought of the conversation makes me tremble telepać się pot. 1. (trząść się) to tremble, to shake rece jej się telepały ze strachu her hands were trembling with fear tyle pomysłów telepie się mu po głowie przen. he has so many ideas on his mind 2. (wlec się) [samochód, pociąg] to crawl along [osoba] to drag along, to toil tramwaj telepał się przez miasto the tram crawled through the city

teleskop
m anim. zw. pl Zool. telescope fish m inanim. (G teleskopu) Techn. 1. (do obserwacji gwiazd) telescope obserwować gwiazdy przez teleskop to look at the stars through a telescope 2. (amortyzator) telescopic shock absorber

teleskopowo
adv. antena wysuwana teleskopowo a telescopic aerial

teleskopowy
adv. 1. [obserwacja, luneta, soczewka] telescopic 2. [wysięgnik, amortyzator] telescopic

teleturniej
m (G teleturnieju) (television) quiz show

telewidz
m (Npl telewidzowie) viewer

telewizja
f 1. sgt (system) television U, TV telewizja kablowa cable television telewizja satelitarna satellite television 2. (Gpl telewizji) (instytucja) television U telewizja publiczna/komercyjna public/commercial television pracować w telewizji to work in television w sobotę telewizja emituje horrory there are horror films on television on Saturdays 3. (Gpl telewizji) pot. (pracownicy) television crew udzielić wywiadu telewizji to give a TV interview wczoraj przyjechała do nas telewizja yesterday a television crew arrived 4. sgt pot. (program) television U, TV oglądać telewizję to watch TV co dziś jest w telewizji? what's on TV today? sąsiadka przyszła do nas na telewizję our neighbour came over to watch TV 5. (Gpl telewizji) pot. (odbiornik) television, TV set włączyć/wyłączyć telewizję to switch the television on/off telewizja cyfrowa digital television telewizja przemysłowa closed-circuit television

telewizor
m 1. (odbiornik) television, TV set telewizor kolorowy/czarno-biały a colour/black-and-white television włączyć/wyłączyć telewizor to turn the television on/off całymi wieczorami siedział przed telewizorem he watched TV every evening 2. sgt pot. (telewizja) television, TV w telewizorze pokazali wczoraj ciekawy reportaż there was an interesting report on TV yesterday

telewizorek
m dem. (small) TV set

telewizyjny
adv. [ekran, prezenter, program, film, stacja] television attr. odbiornik telewizyjny a TV set sztuka telewizyjna a TV drama kamera telewizyjna a (television) camera

telex
/'teleks/ teleks

temat
m (G tematu) 1. (treść) subject, topic temat lekcji/konferencji the subject of a lesson/conference temat rozmowy the subject a. topic of a conversation w rozmowie przeskakiwaliśmy z tematu na temat we kept jumping about from one topic to another mówić/pisać (nie) na temat to speak/write (not) to the point zmienić temat to change a. drop the subject zbaczać z tematu to be getting off the subject na egzaminie mieliśmy trzy tematy do wyboru we were supposed to choose from three topics during the exam pejzaże to główny temat jego malarstwa he painted mainly landscapes artykuł na temat wojny an article on (the subject of) war policja nie wypowiada się na temat mafii the police say nothing on the subject of the mafia 2. Jęz. (w odmianie) stem theme spec. (część wypowiedzi) theme spec., topic spec. temat słowotwórczy root 3. Muz. theme (music), subject 4. (w szachach) theme 5. kryt. (kwestia) subject w tym temacie nie mam nic do powiedzenia I have nothing to say on that subject trzeba omówić z nimi temat podwyżek we have to discuss the issue of a pay rise with them temat wolny Szkol. free topic temat zastępczy Dzien. counterirritant temat rzeka pot. a very broad subject

tematowy
adv. 1. [podobieństwo, różnice] thematic 2. Jęz. [spółgłoska, zmiany, oboczności] thematic 3. Gry [gra, wstęp] thematic

tematycznie
adv. thematically informacje podzielone tematycznie thematically organized data

tematyczny
adv. thematic park tematyczny a theme park

tematyka
f zw. sg subject matter, subject książki o tematyce historycznej books on the subject of history

temblak
m (G temblaku a. temblaka) 1. Med. sling mieć a. nosić rękę na temblaku to have one's arm in a sling 2. Hist., Wojsk. sword knot

tembr
m (G tembru) timbre

tempera
f 1. (farba) tempera U, distemper U pomalować coś temperą to paint sth with tempera 2. sgt Szt. (technika) tempera, distemper 3. Szt. (obraz) tempera painting, distemper painting

temperament
m (G temperamentu) 1. (usposobienie) temperament ma wybuchowy temperament he's short-tempered 2. (pobudliwość) temperament dziewczyna pełna/pozbawiona temperamentu a girl with temperament/lacking character była osobą z nadmiernym temperamentem she was an extremely temperamental person 3. sgt przen. (uzdolnienie) disposition (jego) temperament badawczy/pisarski/polemiczny (his) disposition for research/writing/polemics temperament choleryczny Psych. choleric temperament temperament flegmatyczny Psych. phlegmatic temperament temperament melancholiczny Psych. melancholic temperament temperament sangwiniczny Psych. sanguine temperament

temperamentnie
adv. pot. vehemently temperamentnie trzasnął drzwiami he slammed the door vehemently

temperamentny
adv. pot. [osoba, natura] temperamental, hot-tempered [przemówienie] vehement

temperatura
f 1. (ciepło) temperature temperatury ujemne low temperatures woda wrze w temperaturze 100 stopni water boils at a temperature of 100 degrees Celsius temperatura powietrza air temperature sprawdź temperaturę wody test the heat of the water temperatura pokojowa room temperature spadek temperatury a fall in temperature 2. (ciała) temperature, body heat mieć wysoką temperaturę to have a high temperature a. fever zmierzyć komuś temperaturę to take sb's temperature dostać temperatury to run a. have a temperature 3. przen. (emocje) excitement debata podniosła temperaturę na sali the debate became heated temperatura na widowni opadła the audience's excitement simmered down temperatura konkursu rośnie the contest is becoming more and more exciting średnia temperatura roczna Meteo. average annual temperature średnia temperatura rzeczywista Meteo. average daytime temperature temperatura absolutna a. bezwzględna Fiz. absolute a. thermodynamic temperature temperatura krytyczna Fiz. critical temperature temperatura topnienia Fiz. melting point temperatura wrzenia boiling point Fiz.

temperować
1. impf vt (ostrzyć) to sharpen [ołówek] zatemperować 2. impf vt (przywołać do porządku) to tame [osobę] utemperować

temperowy
adv. Szt. technika temperowa tempera, distemper

temperówka
f (pencil) sharpener

templariusz
Relig. m (Gpl templariuszy) (Knight) Templar templariusze plt (zakon) Knights of the Temple of Solomon, Poor Knights of Christ

tempo
n 1. sgt (szybkość) pace, speed tempo pracy the pace of work tempo marszu marching pace nadawać tempo to set the pace pracować własnym tempem to work at one's own pace pracować w zawrotnym tempie to work at full speed sportowcy przyśpieszyli tempo the athletes quickened their pace dyktować tempo gry to dictate the tempo of the game zwolnić tempo to slow down za dużo pracujesz, powinieneś nieco zwolnić tempo przen. you work too much- you should slow down a little wypadki potoczyły się w zawrotnym tempie the speed of (the) events was breathtaking jej powieści mają znakomite tempo her novels are very pacy ten film ma zbyt wolne tempo the film lacks pace 2. Muz. tempo wolne/szybkie tempo utworu the slow/fast tempo of a piece tę część należy wykonać w tempie allegro/moderato this part should be played allegro/moderato inter. move (it)! "tempo! tempo!" - krzyczał sierżant 'come on, move!', the sergeant shouted dotrzymywać komuś tempa to keep pace with sb robić coś na tempo to do sth in haste

temu
1 pron. 1. ten 2. to 2 praep. ago godzinę/dwa dni/rok temu an hour/two days/a year ago dawno temu a long time ago, long ago jak dawno temu to było? how long ago was this/that?

ten (ta, to, ci, te)
1. (z rzeczownikiem) this (wcześniej wspomniany, odleglejszy) that ci/te these (wcześniej wspomniani, odleglejsi) those ten mężczyzna/ta kobieta/to dziecko this man/woman/child ci ludzie/te dzieci these people/children w tym tygodniu/miesiącu/roku this week/month/year w tę środę/niedzielę this Wednesday/Sunday w tej chwili (obecnie) at the moment, at present tego dnia that day ten sam/ta sama/to samo the same to ta sama kobieta it's the same woman to już nie ten sam człowiek he's no longer the same man wolę ten kolor od tego I prefer this colour to that one ten wasz syn/samochód pot. that son/car of yours ci z was/nich, którzy. those of you/them who. 2. (zamiast rzeczownika) this/that one "którą chcesz książkę?" - "tę" 'which book do you want?' - 'this/that one' ten niebieski the a. this/that blue one te czerwone the a. these/those red ones a ten to kto? and who's this/that (man)? opowiedziałam o tym Robertowi, a ten Annie I told Robert about it and Robert a. he told Anna ten albo tamten one or the other w tę i ową stronę this way and that way dnia tego a tego on such-and-such a day 3. (w zdaniach złożonych) ten, który. the one who/which. ci, którzy. those who. ten, który zwycięży the one who wins jeden z tych filmów, które często pokazują w telewizji one of those films which are often shown on television ta książka, którą wybrałem the book (that) I chose te, które widzieliśmy those (that) we saw ten, kto. he who. kto szuka, ten znajdzie he who seeks shall find tą odrobiną chleba, jaka została, nakarmili dzieci what little bread was left they gave to the children nie ten, co trzeba the wrong one te rzeczy euf. = the birds and the bees pot., euf. ten tego pot. you know pot., like pot. być nie tego (nie w porządku) pot. [osoba] to be not all a. quite there pot.

tendencja
f (Gpl tendencji) 1. (kierunek) tendency, trend ceny mieszkań wykazują tendencję zniżkową there's a downward trend in the housing market tendencje wzrostu gospodarczego a tendency for economic growth odśrodkowe tendencje w ruchu ludowym a decentralizing tendency in the peasant party ubierała się zgodnie z najnowszymi tendencjami she dressed in accordance with the latest fashion trends 2. (skłonność) tendency mieć tendencję do tycia to have a tendency to put on weight 3. Literat. tendency tendencja barometryczna Meteo. pressure gradient

tendencyjnie
adv. grad. pejor. [przedstawić, wyrażać, wypowiadać się] tendentiously tendencyjnie napisana powieść a tendentious novel

tendencyjność
f sgt pejor. (sądów, opinii, wypowiedzi) tendentiousness, bias

tendencyjny
adv. grad. pejor. [dziennikarz, sędziowanie] biased, partial [pogląd, powieść, literatura] tendentious

tenis
m sgt 1. (A tenisa) Sport tennis piłka/rakieta do tenisa a tennis ball/racket grać w tenisa to play tennis tenis stołowy table tennis 2. (G tenisu) Włók. pinstripe spodnie/kostium z tenisu pinstripe trousers/suit

tenisista
m, tenisistka f tennis player

tenisowy
adv. [rakieta, mecz, kort, piłka] tennis attr.

tenisówka
f zw. pl plimsoll GB, gym shoe US, sneaker US

tenor
2 m sgt (G tenoru) książk. (wydźwięk) tenor tenor pisma/dokumentu the tenor of a letter/document 1 Muz. m pers. Muz. tenor występ znanego tenora a performance by a well-known tenor m inanim. (G tenoru) 1. (głos) tenor śpiewać tenorem to have a tenor voice tenor bohaterski/dramatyczny/liryczny a heroic/dramatic/lyric tenor 2. środ. (instrument) tenor

tenorowy
adv. [aria, głos, saksofon] tenor attr.

tenże
pron. książk. the same powieść tegoż autora a novel by the same author tegoż roku that same year tejże nocy that same night

teocentrycznie
adv. Filoz., Relig. [postrzegać, rozważać] in accordance with theocentrism

teocentryczny
adv. Filoz., Relig. [światopogląd, wizja] theocentric

teocentryzm
m sgt (G teocentryzmu) Filoz., Relig. theocentr(ic)ism

teodolit
m (G teodolitu) Techn. theodolite GB, transit US

teokracja
f Polit. 1. sgt (system) theocracy 2. (Gpl teokracji) (państwo) theocracy

teokratyczny
adv. Polit. [ustrój, rządy, władcy, państwo] theocratic

teolog
m (Npl teolodzy a. teologowie) Filoz., Relig. theologian teolog świecki lay theologian

teologia
f sgt (GD teologii) Filoz., Relig. theology U, divinity U teologia biblijna biblical theology teologia wyzwolenia liberation theology

teologicznie
adv. Filoz., Relig. [interpretować, wyjaśniać] theologically

teologiczny
adv. Filoz., Relig. [pojęcie, dysputa, koncepcja] theological skończył studia teologiczne he graduated in theology

teoretycznie
1. książk. [uzasadnić, udowodnić] theoretically rozważać coś teoretycznie to speculate on a. about sth 2. pot. (w zasadzie) theoretically, in theory teoretycznie masz rację theoretically you're right teoretycznie każdy towar powinien mieć informację w języku polskim theoretically speaking a. in theory, every product should be labelled in Polish

teoretyczny
adv. 1. (oparty na teorii) [rozważania, wnioski, założenia] theoretical, academic fizyka teoretyczna theoretical physics 2. (mało prawdopodobny) [możliwość, szanse] theoretical

teoretyk
m 1. (naukowiec) theoretician, theorist teoretyk sztuki/literatury art/literature theoretician fizyk teoretyk theoretical physicist 2. (myśliciel) philosopher

teoretyzować
impf vi pejor. to theorize (o czymś on a. about sth) teoretyzować na tematy polityczne to theorize on a. about politics

teoria
f (GDGpl teorii) 1. (koncepcja) theory teoria naukowa a scientific theory teoria Kopernika/Newtona Copernicus'/Newton's theorem 2. (metodologia) theory teoria literatury/muzyki literary/music theory 3. przen. (opinia) theory stworzył sobie teorię, że. he has a theory a. his theory is that. snuć teorie to theorize mam na ten temat swoją teorię I have my own theory about that 4. (teza) theory, hypothesis 5. (przeciwieństwo praktyki) theory teoria często mija się z praktyką there's often a gap between theory and practice chromosomowa teoria dziedziczności Biol. chromosomal theory of inheritance dynamiczna teoria ciepła Fiz. dynamic theory of heat teoria celularna Biol. cell theory teoria emanacji Filoz. emanation theory teoria ewolucji Biol. theory of evolution teoria geocentryczna Astron. geocentric theory teoria gier Mat. games theory teoria koherencji Filoz. coherence theory teoria kwantów Fiz. quantum theory teoria mnogości Mat. multiplicity theory teoria państwa i prawa Prawo state and law theory teoria poznania Filoz. theory of knowledge, epistemology teoria względności Fiz. theory of relativity spiskowa teoria dziejów Polit. the conspiracy theory of (world) history

teoriopoznawczy
adv. Filoz. [idealizm, empiryzm] epistemological

teoryjka
f dem. pejor. (small) theory

teozof
m, teozofka f (Npl teozofowie, teozofki) Filoz., Relig. theosopher, theosophist

teozofia
f sgt (GD teozofii) Filoz., Relig. theosophy

teozoficzny
adv. Filoz., Relig. [pogląd, teoria] theosophic(al)

terakota
f sgt 1. (materiał) terracotta rzeźba z terakoty terracotta sculpture posadzka z terakoty terracotta floor 2. (płytki) terracotta tiles łazienkę wyłożyli terakotą they covered the bathroom floor with terracotta tiles 3. (kolor) terracotta

terakotowy
adv. [posadzka, płytki, rzeźby] terracotta attr.

terapeuta
/'tera'pewta/ m, terapeutka /'tera'pewtka/ f Med., Psych. (psycho)therapist

terapeutycznie
/'terapew'titne/ adv. [wpływać, oddziaływać] therapeutically muzyka działa terapeutycznie music is therapeutic

terapeutyczny
/'terapew'titni/ adv. 1. Med., Psych. [zajęcia, zabiegi, seanse] therapy attr. [efekty] therapeutic 2. książk., przen. (działający jak lekarstwo) [przeżycie, funkcja] therapeutic terapeutyczna rola muzyki/sztuki the therapeutic properties of music/art zmiana pracy miała znaczenie terapeutyczne the change of job was therapeutic

terapia
f (GDGpl terapii) 1. (psychoterapia) therapy U terapia grupowa group therapy terapia pracą occupational therapy zostać poddanym terapii to have a. undergo therapy 2. (leczenie) therapy, treatment terapia antynowotworowa cancer therapy a. treatment terapia bodźcowa stimulation therapy terapia elektrowstrząsowa electric shock therapy -terapia w wyrazach złożonych (-)therapy chemioterapia chemotherapy muzykoterapia music therapy bioenergoterapia bioenergetic therapy intensywna terapia Med. intensive care terapia ultrakrótkofalowa Med. ultrasonic therapy terapia wstrząsowa a. szokowa shock therapy a. treatment

teraz
adv. 1. (w tej chwili) at present rano padało, ale teraz już się rozpogodziło it was raining in the morning but now it's sunny siedział teraz na krzesełku i machał nogami he was sitting on the chair just now, swinging his legs dopiero teraz zrozumiał, że postępował źle he has only just understood that he did wrong gdyby przeżyli, mieli by teraz po sześćdziesiąt lat if they had survived, they would be sixty now (jak) na teraz pot. for now to tyle jak na teraz that's all for now 2. (natychmiast) now musisz teraz wyjechać you must leave now teraz musisz wziąć się do nauki now you've got to get down to work teraz albo nigdy (it's) now or never teraz zaraz just now n inv. sgt (teraźniejszość) now zostały po nim książki, do teraz czytane he wrote books which have been popular up until now można wierzyć tylko w teraz one can only believe in the present part. pot. now miał trudne dzieciństwo. teraz, na ile się do tego przyczynił ojciec? he had an unhappy childhood., now, the question is to what extent was it his father's fault? i teraz pytanie jest takie. and now, the question is. inter. (i) co teraz? now what? "i co teraz?" zapytała przerażona 'now what?' she asked terrified

teraźniejszość
f sgt książk. the present (time), (the) here and now pora zapomnieć o przeszłości i żyć teraźniejszością it's time to forget the past and start living in the present

teraźniejszy
adv. 1. (obecny) [sytuacja, moda, zdarzenia] present 2. Jęz. [czas] present

tercet
m (G tercetu) 1. Muz. (grupa, utwór) trio tercet śpiewaków trio of singers ćwiczył tercet z opery he practised a trio from the opera 2. (trójka osób) trio niezwykły tercet przeżywa zwariowane przygody the outstanding trio have many exciting adventures

tercja
f 1. (Gpl tercji) Sport (w hokeju) period (w szermierce) tierce 2. (Gpl tercji) Muz. third 3. sgt Druk. Columbian, two-line Brevier

tercjara
f augm. pejor. zealot, bigot

tercjarka
f 1. Relig. tertiary 2. (dewotka) zealot, bigot

tercjarski
adi Relig. [działalność, stowarzyszenie] tertiary [habit] tertiary's

tercjarstwo
n sgt Relig. Third Order

tercjarz
m (Gpl tercjarzy) Relig. tertiary

tercjowy
adv. 1. Muz. [budowa, struktura] of the third 2. Druk. czcionka tercjowa Columbian, two-line Brevier

tercyna
f Literat. tercet

tere fere
n inv. pot. tere-fere (kuku) tell me another!, tell it to the marines!

tere-fere
n inv. pot. tere-fere (kuku) tell me another!, tell it to the marines!

teren
m (G terenu) 1. (obszar ziemi) land, terrain teren górzysty/pustynny mountainous/desert terrain tereny roponośne oilfields tereny wulkaniczne volcanic land 2. (wydzielony celowo) land, grounds teren rolniczy/przemysłowy agricultural/industrial land tereny uprawne arable lands tereny łowieckie hunting grounds teren leśny woodland, tract of forest teren budowy building a. construction site tereny sportowe sports grounds wyznaczono już teren pod budowę placu zabaw a site has already been chosen for a new playground tereny pod zabudowę building land teren szkoły/szpitala school/hospital grounds teren fabryczny a. fabryki the factory premises policja otoczyła teren dworca the police cordoned off the railway station 3. (miejsce) area, place głównym terenem przemian gospodarczych są miasta cities are the major areas of economic development 4. (dziedzina) area teren badań the scope of research historia od wieków była dla pisarzy terenem penetracji history has always been an area a. a field of interest for writers 5. pot. (lokalna władza) local authorities został wybrany głosami terenu he was voted in by the locals teren odkryty a. otwarty Geog. the open, open area teren zakryty Geog. built-up area tereny zielone the green belt przygotować teren do czegoś to prepare the ground for sth wyjechać w teren pot. (do ośrodków prowincjonalnych) to go on one's rounds być w terenie pot. to be in the field

terenowy
adv. 1. [badania, obserwacje, pomiary] field attr. gry terenowe field games studenci wyjechali na praktyki terenowe the students went on a field trip 2. (lokalny) [władza, oddział] local terenowy zespół opieki zdrowotnej local medical service 3. (dotyczący ukształtowania terenu) [warunki] terrain attr. przeszkody terenowe natural obstacles bieg terenowy cross-country droga terenowa a rough road samochód terenowy an off-road vehicle

terenoznawstwo
n sgt topography

tergal
m sgt (G tergalu) Włók. Dacron koszula/bluzka z tergalu a Dacron blouse/shirt

tergalowy
adv. [koszula, spodnie] Dacron attr.

terier
m terrier terier gładkowłosy/szorstkowłosy a smooth-haired/wire-haired terrier

terkot
m sgt pot. (G terkotu) (kół, silnika) clatter, rattle (dzwonka, budzika) jangle, clang terkot karabinu maszynowego the rattle of machine-gun fire traktor przejechał z terkotem a tractor rattled by

terkotać
impf (terkoczę a. terkocę) vi pot. 1. [maszyna, motor] to clatter, to rattle [dzwonek, budzik] to jangle, to clang zaterkotać 2. (paplać) to rattle (on) pot., to prattle (on) pot.

terkotliwie
adv. pot. telefon zadzwonił terkotliwie the telephone jangled motor zawarczał terkotliwie the engine rattled

terkotliwy
adv. pot. [silnik, dźwięk] rattling [dzwonek] jangling [osoba] gabby pot.

terma
f 1. Techn. (elektryczna) water heater (gazowa) gas heater 2. zw. pl Geol. (źródło) thermal spring termy siarczane sulfur spring kąpać się w termie to take the waters termy plt Antycz. thermae

termicznie
adv. Techn. [obrabiać, izolować] thermally

termiczny
adv. Techn. [rozszerzalność, izolacja] thermal obróbka termiczna heat treatment

termin
m (G terminu) 1. (odcinek czasu) time, time limit termin gwarancyjny a guarantee period termin kończy się a. upływa a. wygasa jutro the deadline expires tomorrow dano mi termin półroczny I was given a half-year time limit gwarantujemy szybkie terminy dostaw we guarantee prompt delivery skończyć coś w terminie a. przed terminem to finish sth on time remont zakończył się w terminie the redecoration was completed on time wykonujemy projekty w terminie pięciu dni we execute designs within 5 days wyznaczyć termin wykonania czegoś to set a time limit a. deadline for doing sth napięty termin a tight deadline 2. (konkretna data) date termin egzaminu/wyjazdu the date of an exam/departure termin ważności a sell-by date wyznaczyć termin wizyty u lekarza to set a. fix a date for an appointment at the doctor 3. (wyraz) term termin naukowy/literacki a scientific/literary term ukuć termin to coin a term 4. daw. (nauka rzemiosła) apprenticeship pójść do terminu to be apprenticed był w terminie u szewca/krawca he was apprenticed to a cobbler/tailor termin mnie/go goni pot. I'm/he's working against the clock

terminal
m (G terminalu a. terminala) 1. Transp. terminal terminal lotniczy an air terminal terminal kontenerowy/węglowy a container/coal terminal 2. Komput. terminal

terminalny
adv. Med. chory w stanie terminalnym a terminally ill patient

terminarz
m 1. (rozkład) timetable, schedule terminarz dostaw a delivery schedule terminarz rozgrywek a match timetable terminarz wyborczy election schedule mieć napięty terminarz to have a tight schedule 2. (kalendarz) diary prowadzić terminarz to keep a diary

terminator
m pers. daw. apprentice m inanim. Astron. terminator

terminatorski
adv. daw. [praca, wyrób] apprentice's [okres] apprenticeship attr.

terminologia
f 1. (GDGpl terminologii) (nazewnictwo) terminology terminologia fachowa specialist terminology 2. sgt (GD terminologii) Nauk. terminology

terminologicznie
adv. pojęcie to kojarzy się terminologicznie z biologią the term is associated with biological terminology

terminologiczny
adv. książk. [spory, słownik, konferencja] terminological

terminować
impf vi 1. przen. (zdobywać doświadczenie) to train terminować w reporterskim fachu to be training to be a journalist terminować u adwokata to be articled to a lawyer 2. daw. (u majstra) to be apprenticed (u kogoś to sb) terminować w zakładzie cukierniczym to be apprenticed to a confectioner

terminowo
adv. [wykonać, załatwić] on time rachunki płacę terminowo I pay my bills promptly

terminowość
f sgt (spłat) promptness terminowość robót the prompt completion of work przestrzegać terminowości wykonania/realizacji to meet a deadline

terminowy
adv. 1. (w zaplanowanym czasie) [wpłata, dostawa] prompt lokata terminowa a time a. fixed-term deposit 2. pot. (szybki) [praca, robota] urgent

termit
1. m zw. pl Zool. termite, white ant 2. m sgt (G termitu) Techn. Thermit(e)

termo-
w wyrazach złożonych thermo- termodynamika thermodynamics

termofor
m (G termoforu) bedwarmer, hot-water bottle

termojądrowy
adv. Fiz. [reakcje, broń, reaktor] thermonuclear

termometr
m (G termometru) thermometer termometr lekarski a clinical thermometer termometr pokojowy/okienny an indoor/outdoor thermometer strząsnąć termometr to shake down a thermometer termometr maksymalny Techn. maximum thermometer termometr minimalny Techn. minimum thermometer termometr rtęciowy mercury a. mercurial thermometer

termos
m (G termosu) 1. (naczynie) Thermos flask GB, Thermos bottle US, vacuum flask GB, vacuum bottle US 2. (zawartość) flask wypić termos kawy to drink a flask of coffee

termosik
m dem. (G termosika a. termosiku) (small) Thermos flask GB, (small) Thermos bottle US, (small) vacuum flask GB, (small) vacuum bottle US

termostat
m (G termostatu) Techn. thermostat

terpentyna
f Chem. turpentine U natrzeć komuś plecy terpentyną to rub white liniment on sb's back

terpentynowy
adv. [pasta, rozcieńczalnik, zapach] turpentine attr.

terrarium
n (Gpl terrariów) terrarium

terror
m sgt (G terroru) 1. (przemoc) terror (przeciwko władzy) terrorism terror policyjny/wojskowy police/military terror akt terroru an act of terror/terrorism ofiara terroru a victim of terror/terrorism wprowadzić krwawy terror w państwie to embark on a. to launch a reign of terror in a country 2. (nacisk) pressure terror domowy domestic violence terror okoliczności the pressure of events terror psychiczny mental pressure stosować terror to employ terror

terrorysta
m, terrorystka f terrorist

terrorystyczny
adv. [akcja, zamach, organizacja] terrorist attr. terrorystyczne rządy a reign of terror

terroryzm
m sgt (G terroryzmu) terrorism międzynarodowy terroryzm international terrorism walka z terroryzmem the fight against terrorism

terroryzować
impf vt to terrorize terroryzować kogoś nożem to terrorize sb with a knife w domu terroryzował całą rodzinę he bullied his family at home sterroryzować

terytorialnie
adv. territorially

terytorialny
adv. [roszczenia, ekspansja, zdobycze, spory] territorial wody terytorialne territorial waters samorząd terytorialny local authority a. government

terytorium
n (Gpl terytoriów) 1. (wyodrębniony obszar) territory C/U terytorium państwa a. państwowe state territory terytorium etnograficzne/językowe ethnographic/linguistic territory na terytorium nieprzyjaciela in enemy territory serbska enklawa na terytorium Chorwacji a Serbian enclave in Croatia terytoria okupowane the occupied territories 2. (zwierzęcia) territory terytoria powiernicze Polit. trust territory, trusteeship

test
m (G testu) 1. (zestaw pytań) test test z historii/chemii a history/chemistry test test na inteligencję an intelligence test rozwiązywać test to take a. do a test test wyboru a multiple-choice test 2. (próba) test testy wytrzymałościowe silnika engine endurance tests test samochodu w warunkach drogowych a road test test sprawnościowy a fitness test 3. (badanie) test test ciążowy a pregnancy test test na obecność wirusa HIV a test for HIV, an HIV test test na zawartość alkoholu a breath-test 4. przen. (sprawdzian) test wakacje są testem wierności małżeńskiej holidays can be a test of marital fidelity

testament
m (G testamentu) 1. Prawo will, testament testament ustny a nuncupative will odczytać testament to read a will spisać/sporządzić testament to make a will, to draw up a will zapisać coś komuś w testamencie to will sth to sb 2. przen. (przesłanie) testament testament dla potomnych a testament to posterity słowa poety przetrwały lata, jak wieczysty testament the poet's words survived throughout the years as his eternal testament Nowy Testament Relig. New Testament Stary Testament Relig. Old Testament

testamentowy
adv. [zapis, świadek] testamentary akt testamentowy a testament

tester
m pers. Med. (drug) tester m inanim. 1. Techn. testing machine, test apparatus 2. Kosmet. tester

testować
1. impf vt 1. (sprawdzać funkcjonowanie) to test [samochody, produkty] preparaty testowane dermatologicznie dermatologically tested products 2. (badać) to test, to trial testować skuteczność preparatu na chorych to test a. try out a new drug on patients przetestować 3. (sprawdzić wiedzę) to test [kandydata, ucznia] przetestować 4. Budow. to point 2. impf vt Prawo to will, to bequeath testować coś na rzecz kogoś to bequeath sth to sb

testowy
adv. [badania] test attr. egzamin/sprawdzian testowy test badania testowe nowego modelu auta a car test

tete-a-tete
/'teta'tet/ książk. adv. [siedzieć, umówić się] tete-a-tete n inv. (spotkanie) tete-a-tete słodkie tete-a-tete a little tete-a-tete

tetra
f sgt Włók. diaper

tetrowy
adi [pieluszki] cloth attr. GB, diaper attr. US

tetryczeć
impf (tetryczeję, tetryczał, tetryczeli) vi książk., pejor. to grow grumpy stetryczeć

tetryczka
f książk., pejor. grumpy old woman, kvetch US

tetryk
m książk., pejor. grumpy old man, crumb US

teza
f 1. książk. (twierdzenie) thesis, proposition (wystąpienia, referatu) point, argument główna/naczelna/podstawowa teza the key/major/basic point sformułować tezę to propose a thesis, to advance a thesis udowadniać tezę to prove a thesis podważać tezę to challenge a thesis obalić tezę to refute an argument a. thesis, to disprove a thesis 2. Filoz. thesis 3. Literat. (przesłanie, idea) thesis głosić tezę, że. to advance the thesis that. 4. Log. proposition, thesis 5. Mat. proposition

tezaurus
/te'zawrus/ m książk. thesaurus

teściowa
f (Gpl teściowych) mother-in-law

teść
m (Npl teściowie) father-in-law teściowie plt in-laws

też
1 part. 1. (również) too, also ona też ma taką torbę she's got a bag like that, too ja też cię kocham I love you too "baw się dobrze" - "ty też" 'have a good time' - 'you too' Adam urodził się w Krakowie, i Anna też Adam was born in Cracow, and so was Anna "widziałem ją wczoraj" - 'i ja też" 'I saw her yesterday' - 'and so did I' nie jem mięsa, i mój brat też I don't eat meat and my brother doesn't either "nie mogę spać" - "ja też" 'I can't sleep' - 'me neither' chciał, żebyśmy wyszli, co też uczyniliśmy he wanted us to leave, and that's what we did albo a. bądź też or (else) w Paryżu, w Londynie lub też w Rzymie in Paris, London, or (else) Rome ani też nor (even) nie był socjalistą, ani maoistą, ani też trockistą he was neither a socialist, nor a Maoist, nor a Trotskyist nie wiem, czy dobrze zrozumiałem, czy też nie I don't know if I understood it properly or not jak też as well as we wtorki, jak też w piątki on Tuesdays as well as on Fridays dlatego też that's why 2. (lekceważąco) some pot. też (mi) samochód! some car that is! pot., iron. też profesor (z ciebie/z niego)! some professor (you are/he is)! pot., iron. też coś! fiddlesticks! przest., pot. 3. (z oburzeniem, zdziwieniem) co też pan mówi? what are you saying? że też musiałeś to zgubić! and you just had to go and lose it! że też właśnie dzisiaj przyszedłeś, kiedy o tobie myślałam! I was thinking about you just today, too! żeby też nie zaprosić dziadków na wesele! imagine not inviting their grandparents to the wedding! 2 pron. zob. tenże