Spartanin
m, Spartanka f (Gpl Spartan, Spartanek) 1. (mieszkaniec Sparty) Spartan 2. przen. (asceta) być spartaninem/spartanką to live a spartan life

sp.
(=spółka) Co.

spacer
m (G spaceru) walk, stroll konny spacer a ride spacer do parku/nad rzekę a walk to the park/the river spacer w deszczu a walk in the rain spacer przy księżycu a moonlit walk spacer za miasto a walk outside the town pójść a. wybrać się na spacer to go for a walk a. stroll, to take a walk a. stroll zrobić sobie spacer to take a walk pójść spacerem przez park to walk across the park wyprowadzać psa na spacer to walk the dog

spacerek
m dem. (G spacerku) pot. walk, stroll wybrać się na mały spacerek to take a short walk a. stroll zabrać psa na spacerek to go walkies pot. Reksio! spacerek! Reksio! walkies! pot. "przyjechałaś autobusem?" - "nie, przyszłam spacerkiem" 'did you take a bus?' - 'no, I came on foot' spacerkiem adv. at a leisurely pace

spacerniak
spacernik m środ. prison yard

spacerować
impf vi to walk, to stroll spacerować po mieście/parku to stroll about the town/park

spacerowicz
m stroller tłumy spacerowiczów w parku crowds of strollers in the park

spacerowy
adv. [trasa, aleja] for pedestrians krok spacerowy a leisurely pace statek spacerowy an excursion boat wózek spacerowy a pushchair GB, a stroller US

spacerówka
f pot. pushchair GB, stroller US

spacja
f (Gpl spacji) Druk. (światło) space przest. (myślnik) long dash

spacyfikować
pf vt to pacify [manifestację, wieś] pacyfikować

spaczyć
pf vt 1. (wykrzywić) to warp wilgoć spaczyła podłogę damp has warped the floorboards paczyć 2. przen. (zniszczyć) to warp [charakter] spaczyć czyjąś psychikę to warp sb's psyche paczyć 3. przen. (przeinaczyć) to twist [pomysł] spaczyć myśl autora to distort the author's meaning paczyć spaczyć się [drzwi, okno, skrzynia] to warp paczyć się

spad
m (G spadu) 1. (nachylenie) pitch spad dachu roof pitch stromy spad góry the steep slope of the mountain 2. zw. pl Ogr. windfall

spadać
1. impf spaść1 2. impf vi 1. [droga, teren] (ostro) to drop (łagodnie) to slope (down) ogród spadał tarasami ku rzece the terraced garden sloped down towards the river za zakrętem szlak spadał gwałtownie w dół beyond the bend the route dropped sharply downwards 2. [włosy] to fall grzywka spadała jej na oczy her fringe fell over her eyes 3. pot. to take off pot. no to ja spadam, mam jeszcze coś do zrobienia I'm taking off, I've got things to do spadaj! take yourself off! pot., get lost! pot.

spadek
m (G spadku) 1. (góry, terenu) slope, gradient spadek wodny Geog. river gradient 2. (cen, dochodów) decrease (temperatury, ciśnienia, napięcia) drop (popularności, wartości) fall 3. (upadek) fall 4. Prawo (spuścizna) inheritance, legacy spadek po kimś an inheritance from sb otrzymać a. dostać spadek to come into an inheritance otrzymać a. dostać coś w spadku to inherit sth zostawić komuś spadek to leave sb a legacy a. bequest zapisać komuś coś w spadku to leave sb sth in one's will zrzec się spadku to refuse a. turn down a legacy rościć sobie prawa do spadku to claim an inheritance 5. przen. legacy dzisiejsze kłopoty gospodarcze to spadek po komunizmie the present economic trouble is a legacy of Communism 6. Literat. (kadencja) cadence

spadkobierca
m Prawo heir także przen., inheritor także przen. jedyny spadkobierca sole beneficiary spadkobierca majątku/fortuny the heir to the property/fortune mianować kogoś swoim spadkobiercą to name sb one's heir duchowy spadkobierca epoki romantyzmu the spiritual heir of Romanticism

spadkobierczyni
f Prawo heiress także przen., inheritor także przen.

spadkowy
adv. 1. (malejący) decreasing, declining tendencja spadkowa w gospodarce a downward trend in the economy 2. Prawo [prawo, postępowanie, podatek, formalności] inheritance attr. sprawa spadkowa an inheritance case masa spadkowa the estate

spadochron
m (G spadochronu) parachute czasza spadochronu a parachute canopy wylądować na spadochronie to land with a parachute skoczyć ze spadochronem a. na spadochronie to jump with a parachute, to parachute zrzucić desant/pomoc humanitarną na spadochronie to parachute troops/relief supplies

spadochroniarski
adv. [kurs, zawody] parachuting

spadochroniarstwo
n sgt Lotn. parachuting Wojsk. military parachuting Sport sport parachuting, skydiving uprawiać spadochroniarstwo to do skydiving

spadochroniarz
m (Gpl spadochroniarzy) 1. Lotn. parachutist Wojsk. paratrooper 2. Sport parachutist, skydiver

spadochronowy
adv. [sport, skoczek] parachute attr.

spadziowy
adv. honeydew attr.

spadzisto
adv. spadziście

spadzistość
f (dachu, ramion) slope (zbocza) steepness

spadzisty
adv. [schody, zbocze, stok] steep [ramiona] sloping [dach] sloping, high-pitched

spadziście
adv. [opadać] steeply

spadły
adv. [liście, owoce, śnieg] fallen

spadź
f honeydew

spaghetti
/spa'getti/ n inv. sgt spaghetti

spajać
1. impf spoić1 2. impf spoić2

spakowany
pp spakować adv. jesteś już spakowana? have you packed (your things) yet?

spakować
pf vt to pack [walizkę, plecak, rzeczy] pakować spakować się to pack one's things pakować się

spalać
impf spalić1

spalenizna
f sgt burning czuję swąd spalenizny I can smell burning warstwa spalenizny przywarła do dna garnka the bottom of the pan was badly burnt

spalinowy
adv. [silnik, gazy] combustion attr. lokomotywa spalinowa a diesel locomotive

spaliny
plt (G spalin) Techn. (exhaust) fumes

spalić
1. pf - spal|ać impf vt 1. (zniszczyć ogniem) to burn [listy, notatki, gałęzie, śmieci] doszczętnie spalić zdobyte miasto to burn the conquered city to the ground z zemsty spalił dom sąsiada out of revenge he burnt his neighbour's house z zemsty spalił sąsiada pot. out of revenge he burnt his neighbour's property Jana Husa spalono na stosie Jan Hus was burnt at the stake taktyka spalonej ziemi scorched earth tactics 2. (na ogniu) to burn [pieczeń, garnek] (żelazkiem) to scorch [ubranie] twarz spalona słońcem a. od słońca a sunburnt face 3. (zniszczyć) to blow [bezpiecznik] to burn out [silnik, żarówkę] spalić sobie włosy farbą to scorch one's hair with hair dye 4. (zużywać) [silnik, piec] to consume, to use up [benzynę, ropę, węgiel] 5. Biol. [organizm] to metabolize [substancje pokarmowe] spalić się - spalać się 1. (wyżywać się) to give one's all książk. spalać się w pracy to give oneself entirely to one's work 2. Biol. to burn spalić się 1. (spłonąć) to be burnt budynek spalił się do cna the house was burnt to the ground spalili się zeszłego lata last summer their house was burnt down 2. (przepalić się) [bezpiecznik] to be blown [silnik] to be burnt out 3. (zostać wysuszonym) [potrawa] to be scorched trawa spaliła się od lipcowego skwaru the grass was scorched by the July heat 4. pot. (zostać zdekonspirowanym) [kryjówka] to become hot pot. spalić się ze wstydu to burn with shame spalić dowcip a. kawał to kill a joke 2. pf vt Sport (w skoku w dal, rzucie dyskiem) to be a. go over the line być na pozycji spalonej to be offside zawodnik spalił skok/rzut the jumper/the thrower went over the line

spalony
pp spalić adv. 1. pot. (zdekonspirowany) [lokal, adres] hot pot. przen. (skompromitowany) [osoba] discredited 2. Sport [pozycja, zawodnik] offside m Sport offside

spam
m (G spamu) Komput. spam

spamiętać
pf vt pot. (zapamiętać) to remember tyle jest tu teraz osób, że nie mogę ich wszystkich spamiętać there are so many people here now that I can't remember them all

spanie
sv spać n (posłanie) bed mieć wygodne spanie to have a comfortable bed przygotować komuś spanie na antresoli to make a loft bed for sb

spaniel
m (spanielek dem.) spaniel

spanielka
f pot. spaniel bitch

spanikowany
adv. pot. [osoba, tłum] panicked

spanikować
pf vi pot. to panic panikować

spaprać
pf (spaprzę) vt pot. 1. (zrobić niechlujnie) to botch (up) [robotę] paprać 2. (zniszczyć) to mess up [plan, wakacje, życie] paprać

sparafrazować
pf vt to paraphrase [powiedzenie, utwór] parafrazować

sparaliżować
pf vt 1. Med. (dotknąć paraliżem) to paralyse GB, to paralyze US [osobę, część ciała] być sparaliżowanym od pasa w dół to be paralysed from the waist down mieć sparaliżowaną rękę to have one arm paralysed zostać częściowo sparaliżowanym to become partially paralysed paraliżować 2. przen. (obezwładnić) [strach, bezsilność] to paralyse GB, to paralyze US, to freeze widok oprawcy sparaliżował ją she was paralysed by the sight of her torturer paraliżować 3. (uniemożliwić funkcjonowanie) [śnieżyca, strajk] to paralyse GB, to paralyze US [kraj, miasto, ruch] ruch na lotnisku został sparaliżowany przez strajk/mgłę/śnieżycę the airport was strikebound/fogbound/snowbound paraliżować

sparciały
adv. 1. [warzywa, owoce] shrivelled 2. [buty, sznurek] rotten

sparcieć
pf (sparciał) vi 1. [warzywa, owoce] to shrivel up parcieć 2. [tkanina, skóra] to rot parcieć

sparing
m (G sparingu) Sport spar (w boksie) sparring (w piłce nożnej) training match

sparingowy
adv. Sport [partner] sparring [mecz] training

sparingpartner
m Sport sparring partner

sparodiować
pf vt to parody [utwór, artystę] to spoof [film] to mimic [głos, osobę] parodiować

sparować
1. pf vt to parry [cios, cięcie] parować2 2. pf vt to steam [ziemniaki] parować1 3. pf vt Zool. to mate [zwierzęta]

sparring
zob. sparing

sparringowy
zob. sparingowy

sparringpartner
zob. sparingpartner

sparszywiały
adv. pot. 1. [zwierzę, osoba] mangy 2. [roślina, kartofel] scabby

sparszywieć
pf (sparszywieję, sparszywiał, sparszywieli) vt pot. 1. [pies, osoba] to get the mange parszywieć 2. [roślina] to get scabby parszywieć

spartaczyć
pf vt pot., pejor. to botch (up) pot., pejor. [robotę] partaczyć

spartakiada
f sports event spartakiada młodzieży an inter-school competition

spartański
adv. 1. (właściwy Sparcie) Spartan 2. przen. [warunki, tryb życia] spartan wychowywać kogoś po spartańsku to bring sb up under strict discipline

spartolić
pf vt pot., pejor. to screw [sth] up pot., pejor. [robotę] partolić

sparzyć
pf vt 1. (oparzyć) [osoba, kwas, żelazko] to burn [osobę] [zupa, wrzątek] to burn, to scald sparzyć komuś/sobie palce to burn sb's/one's fingers sparzył (sobie) usta/język herbatą he burnt his lips/tongue on his tea, the tea scalded his lips/tongue parzyć 2. (jadem) [pokrzywa, meduza] to sting [osobę] sparzyć kogoś w nogę to sting sb's leg parzyć 3. (polać wrzątkiem) to scald [owoce, narzędzia] parzyć sparzyć się 1. (oparzyć się) to burn oneself (cieczą) to scald oneself sparzyć się w rękę/nogę to burn one's hand/leg sparzył się w usta/język herbatą he burnt his lips/tongue on his tea, the tea scalded his lips/tongue parzyć się 2. (jadem) sparzył się pokrzywą w nogę a nettle stung his leg parzyć się 3. przen. (mieć złe doświadczenia) to get one's fingers burnt przen. (na czymś on sth) kto się na gorącym sparzył, ten na zimne dmucha przysł. once bitten, twice shy się pf v refl. Myślis., Roln. [zwierzęta] to mate parzyć się

spasać
impf spaść2

spasiony
pp spaść2 adv. (utuczony) [zwierzę] fattened pot., pejor. [osoba, kot, pies] fat

spaskudzić
pf vt pot., pejor. to foul [sth] up pot., pejor. spaskudzić robotę to foul things up paskudzić

spasować
pf vi 1. (w brydżu) to pass pasować2 2. pot. (zrezygnować) to give up pasować2

spasły
zob. spasiony

spatałaszyć
pf vt pot., pejor. to make a muck of [sth] pot., pejor. patałaszyć

spauperyzować
pf książk. vt to impoverish [społeczeństwo, kraj] spauperyzowana arystokracja impoverished aristocracy pauperyzować spauperyzować się [społeczeństwo, kraj] to become impoverished pauperyzować się

spaw
m (G spawu) 1. (złącze) weld 2. sgt (czynność) welding spaw ręczny hand welding

spawacz
m (Gpl spawaczy a. spawaczów) welder

spawalnictwo
n sgt welding

spawalniczy
adv. [sprzęt] welding

spawany
pp spawać adv. [konstrukcja, części] welded

spawarka
f Techn. welder

spawać
impf vt to weld złamaną część trzeba było spawać the broken part had to be welded zespawać

spazm
m (G spazmu) (skurcz) spasm spazm bólu/strachu a spasm of pain/fear spazm wykrzywił mu twarz his face contorted spazmy plt sobbing dostać spazmów to be reduced to sobs

spazmatycznie
adv. [trząść się, drżeć] spasmodically płakać spazmatycznie to sob

spazmatyczny
adv. [drgawki] spasmodic spazmatyczny płacz sobbing

spać
impf (śpię) vi 1. (nie być obudzonym) to sleep spać dobrze/źle to sleep well/badly spać głęboko to sleep soundly, to be fast asleep czy oni śpią/nie śpią? are they asleep/awake? iść spać to go to bed położyć dziecko spać to put a child to bed szykować się spać to get ready for bed chce mi się spać I am a. feel sleepy nie chciała budzić śpiącego dziecka she didn't want to wake the sleeping child ta sprawa nie daje mi spać przen. this matter keeps me awake przen. 2. pot. (współżyć) spać z kimś to sleep with sb

spałaszować
pf vt pot. to wolf down to gobble pot. to demolish pałaszować

spałować
pf vt pot. to beat [sb] with a truncheon demonstranci zostali spałowani przez policję the demonstrators were beaten with truncheons by the police pałować

spaść
1. pf - spa|dać1 impf (spadnę, spadniesz, spadł, spadła, spadli - spadam) vi 1. (upaść) [osoba, przedmiot, deszcz, liście] to fall (down) spaść z drzewa/roweru/konia to fall from a tree/off a bike/off a horse spaść ze schodów to fall down the stairs spaść na podłogę to fall on the floor spaść komuś na głowę to fall on sb's head spaść w przepaść to fall down a cliff spaść dziesięć metrów w dół to fall ten metres spadają mu spodnie his trousers are falling down spadały mu buty his shoes were falling off his feet w nocy spadł śnieg it snowed in the night spadło dwadzieścia centymetrów śniegu twenty centimetres of snow fell wreszcie spadło trochę deszczu we got some rain at last zaczynają już spadać liście leaves are beginning to fall spadające gwiazdy falling stars zranił go spadający kawałek muru he was hurt by falling masonry z nieba mi spadłeś przen. you are a godsend on zupełnie jakby spadł z księżyca he's living in cloud cuckoo land z byka spadłeś? are you out of your mind? jak się dowie, to spadnie z krzesła przen. he's in for a shock when he finds out 2. (uderzyć) [bat, kij, cios] to fall razy spadały na jego głowę/plecy blows were falling on his head/back spaść na kogoś/coś [katastrofa, głód] to strike sb/sth na kraj spadła klęska suszy the country was struck by a drought spaść na kogoś [tragedia, nieszczęście] to befall sb książk. spadł na nas duży kłopot we were faced with a serious problem spadły na niego zaszczyty a number of honours fell upon him 3. (obciążyć) [obowiązek, zadanie] to fall (na kogoś/coś on sb/sth) odpowiedzialność spada na kierownika the responsibility falls on the manager wina spadnie na niego he will get the blame organizacja przyjęcia spadła na mnie it fell to me to organize the party 4. książk. (ogarnąć) [ciemność, sen] to fall (na kogoś/coś on sb/sth) 5. (zaatakować) [drapieżnik, wojsko] to fall spaść na ofiarę/nieprzyjaciela to fall on its prey/the enemy 6. (zmniejszyć się) [liczba, produkcja, cena, ciśnienie, wydatki] to fall [dolar, akcje] to go down spaść dwukrotnie to drop by half spaść o 10%/o dwa stopnie to fall (by) 10%/two degrees spaść w rankingu/klasyfikacji to slip down the rankings/standings spaść na trzecie miejsce to fall to third place spaść do dziesięciu punktów to fall to ten points spaść do najniższego poziomu w historii to fall to an all-time low temperatura spadła poniżej zera the temperature fell below zero spaść na wadze [osoba] to lose weight 2. pf - spas|ać impf (spasę, spasiesz, spasł, spasła, spaśli - spasam) vt 1. pot. to fatten [sb] up [osobę] 2. (dać do zjedzenia) to feed [chleb] spaść siano końmi to feed horses with hay spaść się pot. [osoba] to become fat

speaker
/'spiker/ spiker

speakerka
/spi'kerka/ spikerka

spec
m pot. expert whizz pot., boffin GB pot. spec od reklamy/komputerów an advertising/a computer whizz spece z gazowni iron. the gasmen

specialite de la maison
/spesjali'te delame'zo/ n inv. książk. speciality of the house

specjalista
m, specjalistka f 1. (ekspert) specialist, expert specjalista od czegoś a specialist a. an expert in sth być specjalistą od czegoś to specialize in sth specjalista od reklamy an advertising expert specjalista do spraw marketingu a marketing man specjalista w zakresie poradnictwa rodzinnego a family counselling specialist specjaliści z różnych dziedzin specialists in different areas wysokiej klasy specjalista a top-class specialist 2. Med. specialist (ze specjalizacją) consultant lekarz specjalista a medical specialist specjalista pediatra a consultant paediatrician

specjalistycznie
adv. osoba specjalistycznie wykształcona a person with specialist qualifications

specjalistyczny
adv. [wiedza, szpital, sklep, sprzęt] specialist

specjalizacja
f 1. sgt (proces) specialization postępująca specjalizacja w każdej dziedzinie increasing specialization in every field specjalizacja komórek Biol. cell specialization 2. (Gpl specjalizacji) (dziedzina) specialization osoby o różnych specjalizacjach people of different specializations 3. (Gpl specjalizacji) Med. (stopień) mieć specjalizację to be a consultant zrobić specjalizację z chirurgii/neurologii to become a consultant surgeon/neurologist lekarz bez specjalizacji a general practitioner

specjalizacyjny
adv. [program] specialization attr.

specjalizować
się impf v refl. 1. (być specjalistą) [osoba, firma, sklep] to specialize (w czymś in sth) aktor specjalizujący się rolach komediowych an actor specializing in comedy roles wyspecjalizować się 2. Biol. [komórki, organy] to become specialized wyspecjalizować się

specjalnie
1. (celowo) on purpose zrobił to specjalnie, żeby ich przestraszyć he did it on purpose to frighten them 2. (w konkretnym celu) specially, specifically przyjść specjalnie, żeby coś zrobić to come specially a. specifically to do sth zrobić coś specjalnie dla kogoś to make/do sth specially for sb zrobić coś specjalnie na jakąś okazję to do sth specially for an occasion zaprojektowany specjalnie do jazdy w trudnym terenie designed specifically for rough terrain 3. pot. (wyjątkowo) particularly nie był specjalnie mądry he wasn't particularly intelligent nic mu się specjalnie nie stało nothing really happened to him ja się specjalnie nie dziwię I'm not particularly surprised

specjalność
f 1. (specjalizacja) speciality, specialty US lekarze różnych specjalności doctors of different specialities jego specjalnością jest historia starożytna he specializes in ancient history 2. (mocna strona) speciality, specialty US specjalność regionu the speciality of a region pizza to jego specjalność pizza's his speciality

specjalny
adv. 1. (o szczególnym przeznaczeniu, nadzwyczajny) [wysłannik, urządzenie, przycisk, komisja, pociąg] special agent specjalny a special agent służby specjalne the intelligence services szkoła specjalna a special school szkolnictwo specjalne special education dzieci specjalnej troski children with special needs efekty specjalne Kino special effects slalom specjalny Sport slalom do zadań specjalnych for special assignments na specjalne życzenie by special request ubranie na specjalne okazje clothes for special occasions specjalny program wyborczy TV an election special dodatek specjalny Dzien. a special, an extra przyznać komuś specjalne uprawnienia to grant sb special prerogatives okazywać komuś specjalne względy to show favour to sb 2. (szczególnie ważny, duży, dobry) special, particular to nic specjalnego it's nothing special nie mam specjalnych zastrzeżeń I have no particular objections bez specjalnego powodu for no special a. particular reason nie odniósł specjalnych korzyści he didn't benefit too much nie było specjalnych zmian there were no particular changes

specjał
m (G specjału) delicacy specjały chińskiej kuchni Chinese delicacies kawior i inne specjały caviar and other delicacies

speckomisja
f (Gpl speckomisji) pot. special committee speckomisja sejmowa a parliamentary special committee

specyficznie
adv. uniquely specyficznie pachnieć/smakować to have a unique a. special smell/taste

specyficzność
f sgt specificity specyficzność terenu the specificity of the terrain

specyficzny
adv. [atmosfera, smak, poczucie humoru] unique, special specyficzny dla kogoś/czegoś specific a. unique to sb/sth

specyfik
m (G specyfiku) książk. (gotowy lek) patent medicine (środek) medicine specific przest. specyfik na kaszel a cough medicine

specyfika
f sgt specificity (czegoś of sth) mieć swoją specyfikę to be unique specyfiką tego regionu jest. the region is unique in its.

specyfikacja
f (Gpl specyfikacji) specification (czegoś of a. for sth) specyfikacja towarów a specification of goods być zgodnym ze specyfikacją to comply with specifications

spedycja
f sgt Handl. (transport) transport, carriage (pośrednictwo) freight forwarding spedycja kolejowa rail transport spedycja krajowa/międzynarodowa domestic/international freight forwarding

spedycyjny
adv. Handl. [usługi, firma] (freight) forwarding

spektakl
m (G spektaklu) 1. Teatr performance wieczorny spektakl an evening performance wystąpić w spektaklu [aktor] to appear in a play 2. (widowisko) spectacle kibice obejrzeli wspaniały spektakl the fans were treated to a rare spectacle spektakl polityczny pejor. a political spectacle

spektakularnie
adv. książk. [zwyciężyć] spectacularly

spektakularność
f sgt książk. spectacular nature (czegoś of sth)

spektakularny
adv. książk. [sukces, zwycięstwo, akcja, ucieczka] spectacular

spektrum
n (Gpl spektrów) 1. książk. (zakres) spectrum spektrum polityczne the political spectrum całe spektrum zachowań/poglądów a full spectrum of behaviour/opinions antybiotyk o szerokim spektrum działania a broad-spectrum antibiotic 2. Fiz. spectrum

spekulacja
f 1. sgt pejor. (handel) profiteering pejor. spekulacja żywnością profiteering in food wzbogacić się dzięki spekulacji to get rich through profiteering 2. (Gpl spekulacji) Fin. (transakcja) speculation (czymś in sth) spekulacje giełdowe stock exchange speculations spekulacje walutami currency speculations 3. zw. pl (Gpl spekulacji) książk. (przypuszczenie) speculation spekulacje na temat czegoś speculations about a. over sth snuć spekulacje to speculate to tylko spekulacje it a. this is only speculation

spekulacyjnie
adv. [inwestować, kupować] speculatively

spekulacyjny
adv. 1. pejor. profiteering pejor. po cenach spekulacyjnych at profiteering prices 2. Fin. [transakcja, inwestycja] speculative

spekulancki
adv. pejor. [firma, ceny] profiteering pejor.

spekulanctwo
n sgt pejor. profiteering pejor.

spekulant
m, spekulantka f pejor. profiteer pejor. spekulanci wojenni war profiteers

spekulatywnie
adv. książk. [rozumować] speculatively

spekulatywność
f sgt książk. speculativeness

spekulatywny
adv. książk. [rozumowanie, rozważania, wniosek] speculative

spekulować
impf vi 1. (handlować) to speculate (czymś in sth) spekulować na giełdzie to speculate on the Stock Exchange spekulować towarami deficytowymi to speculate in goods that are in short supply spekulowanie żywnością food profiteering 2. książk. (rozważać) to speculate (na temat czegoś on a. about sth) można jedynie spekulować, dlaczego. one can only speculate as to why.

speleolog
m speleologist

speleologia
f sgt (GD speleologii) speleology

speleologiczny
adv. speleological

spelunka
f (speluna augm.) pot., pejor. (knajpa) dive pot., pejor.

spenetrować
pf vt książk. 1. (zbadać) to explore [teren, okolicę] penetrować 2. (zgłębić) to penetrate [tajemnicę, zagadki] penetrować

sperka
f dial. 1. sgt (słonina) pork fat 2. zw. pl (skwarka) sperki pork scratchings

sperma
f sgt Biol. semen sperm pot.

speszony
adv. [mina] disconcerted być speszonym [osoba] to feel uneasy

speszyć
pf vt [osoba, sytuacja] to make [sb] feel uneasy peszyć speszyć się [osoba] to be disconcerted (czymś by sth) peszyć się

spetryfikować
pf vt 1. książk. to petrify książk. [system] petryfikować 2. Budow. to petrify [substancję] petryfikować spetryfikować się książk. [tradycja, poglądy] to become petrified petryfikować się

spełniać
impf spełnić

spełnienie
sv spełnić n sgt 1. (satysfakcja) fulfilment GB, fulfillment US 2. (marzeń, przepowiedni) fulfilment GB, fulfillment US (czegoś of sth)

spełnić
pf - speł|niać impf vt 1. to fulfil GB, to fulfill US [pragnienie, wolę, marzenie, obowiązek] to keep [obietnicę, przyrzeczenie] to carry [sth] out [rozkaz, groźbę] to grant [prośbę, życzenie] to meet [kryteria] to accomplish [misję, cel] spełniać wymogi czegoś to comply with a. meet the requirements of sth muszą być spełnione następujące warunki the following conditions must be met spełniać funkcję a. rolę czegoś to act as sth spełnić czyjeś marzenia to make sb's dreams come true spełniać czyjeś nadzieje a. oczekiwania to measure up to sb's expectations nie spełnia pokładanych w nim nadziei he's been a great disappointment spełniać równanie Mat. to satisfy an equation 2. książk. (wypić) spełnić toast to drink a toast spełnić czyjeś zdrowie to drink sb's health spełnić się - spełniać się 1. (ziścić się) [marzenie, sen, życzenie, wróżba, przepowiednia] to come true [nadzieje, oczekiwania] to be fulfilled spełniło się to, czego się obawiałem/o czym marzyłem my fears/dreams have come true 2. (odnaleźć satysfakcję) to find fulfilment GB a. fulfillment US spełniać się jako matka to find fulfilment in motherhood

spełzać
impf spełznąć1

spełznąć
1. pf - spełz|ać impf (spełzł - spełzam) vi 1. [osoba, wąż] spełznąć z drogi/łóżka to crawl off the road/bed spełznąć ze wzgórza/drzewa to crawl down a hill/tree 2. (nie powieść się) spełznąć na niczym [wysiłki, zamiary] to come to nothing 2. pf (spełzł) vi (spłowieć) [kolor, materiał] to fade

spełzły
adv. [materiał, kolor] faded

spichlerz
m granary Polska była spichlerzem Europy przen. Poland was the granary of Europe

spichlerzyk
m dem. (small) granary

spichrz
zob. spichlerz

spicz
m (G spiczu) pot. speech

spiczasto
adv. spiczasto przystrzyżona bródka a pointed beard

spiczasty
adv. [bródka, nos] pointed buty o spiczastych noskach shoes with pointed toes

spiec
pf - spie|kać impf (spiekę, spieczesz, spiecze, spiekł, spiekła, spiekli - spiekam) vt 1. pot. (zbyt mocno opalić) to burn [twarz, plecy] 2. (przypalić) to scorch [potrawę] spieczona skórka od chleba well done bread crust 3. (wysuszyć) to parch wargi spieczone gorączką lips parched with fever ziemia spieczona słońcem parched land 4. Techn. to sinter [sproszkowaną rudę] spiec się - spiekać się 1. pot. [osoba] to get sunburnt spiec się na czerwono a. jak rak to be sunburnt, to turn red like a lobster from the sun 2. Techn. [grudki rudy] to become sintered

spiekota
f (skwar) scorching heat, swelter

spiekły
adv. [język, usta, wargi, ziemia] parched

spieniony
pp spienić adv. 1. [fale, potok, rzeka] foaming, bubbling 2. [koń] foaming 3. pot. (wściekły) [osoba] foaming at the mouth

spienić
pf vt to foam [mydliny] spienić się [mydliny, piwo, woda] to foam, to froth

spieniężać
impf spieniężyć

spieniężyć
pf - spienięż|ać impf vt książk. to (en)cash, to redeem [akcje, udziały] to sell [pamiątki rodzinne, dom]

spieprzać
impf spieprzyć1

spieprzyć
1. pf - spieprz|ać impf vi wulg. (uciec) to fuck off wulg., to sod off wulg. 2. pf vt wulg. (spartaczyć) to screw up wulg. [robotę] spieprzyć się 1. (zepsuć się) [urządzenie, obraz w telewizorze] to cock up wulg. 2. (spaść) [osoba] to come a cropper pot.

spierać
impf sprać1 się impf v refl. (sprzeczać się) to dispute, to wrangle spierać się o coś a. na temat czegoś to wrangle over a. about sth

spierdalać
impf spierdolić1

spierdolić
1. pf - spierd|alać impf vi wulg. (uciec) to fuck off wulg., to sod off wulg. 2. pf wulg. vt (spartaczyć) to screw up wulg. [robotę] spierdolić się 1. (zepsuć się) to cock up wulg. coś się spierdoliło w silniku something's cocked up in the engine 2. (spaść) [osoba] to come a cropper pot.

spierniczały
adv. pot., pejor. (o mężczyźnie) past it pot., gaga pot.

spierniczeć
pf (spierniczeję, spierniczał, spierniczeli) vi pot., pejor. to become gaga a. past it pot.

spierzchnięcie
sv spierzchnąć n chap maść na spierzchnięcia an ointment to treat chapping

spierzchnięty
spierzchły adv. [wargi, dłonie] chapped

spierzchnąć
pf vi [ręce, usta] to chap pierzchnąć2

spieszczać
impf spieścić

spieszczenie
sv spieścić n Jęz. hypocorism

spiesznie
zob. śpiesznie

spieszno
zob. śpieszno

spieszny
zob. śpieszny

spieszyć
1 zob. śpieszyć 2. pf vi Wojsk. to dismount [ułana, oddział]

spietrany
adv. pot. [osoba] funky pot.

spietrać
się pf v refl. pot. to get in a (blue) funk, to wimp out spietrał się i uciekł he chickened out

spieścić
pf - spie|szczać impf vt Jęz. to make a hypocorism of spieszczać imiona to make hypocorisms of names spieszczać słowa/głos w rozmowie z dzieckiem to baby-talk

spijać
impf spić

spiker
m (telewizyjny) announcer, linkman (radiowy) (radio) announcer

spikerka
f 1. (telewizyjna) announcer, linkwoman (radiowa) (radio) announcer 2. pot. (zawód) the job of an announcer 3. środ., Radio, TV the announcer's cabin

spikerski
adv. [dyżur, głos, kariera] announcer's

spiknąć
pf (spiknęła, spiknęli) pot. vt (doprowadzić do spotkania) to bring [sb] into contact [kolegów, sąsiadów] spiknąć się (poznać się) to meet (sprzymierzyć się) to collude

spinacz
m 1. (paper)clip spiąć kartki spinaczem to clip the sheets together with a paperclip 2. Żegl. wire rope clamp a. clip (obrotowy) turnbuckle 3. Kolej. coupler

spinać
impf spiąć

spinka
f (do włosów) hairpin (do krawata) tiepin (do mankietu) cufflink (do kołnierzyka) collar stud

spinning
/'spinig/ m (G spinningu) Ryboł. 1. (wędka) spinning 2. sgt (sposób łowienia) spinning

spinningista
m Ryboł. spin fisherman

spinningowiec
zob. spinningista

spinningowy
adv. [sprzęt, zawody] spinning

spiorunować
pf vt spiorunować kogoś wzrokiem to glare at sb piorunować

spirala
f 1. spiral schody wznoszące się spiralą a spiral staircase wycinać spirale z kolorowej bibułki to cut spirals of coloured tissue paper 2. Techn. (zwój) coil drut zwinięty w spiralę a coil of wire 3. Lotn. spiral, spiral glide 4. Mat. (linia krzywa) spiral, helix 5. Med. (wkładka) coil, inter-uterine device, IUD 6. Biol. helix spirala grzejna heating coil spirala zbrojeń arms race

spiralka
f dem. (small) spiral

spiralnie
adv. [wić się, skręcać, zwijać] spirally

spiralny
adv. [kształt, linia] spiral schody spiralne a spiral staircase

spiritus movens
/'spiritus'movens/ książk. the driving spirit (czegoś of sth) spiritus movens

spirytualistyczny
adv. Filoz. [poglądy, myśliciel] spiritualist

spirytualizm
m sgt (G spirytualizmu) Filoz. spiritualism

spirytus
m sgt (G spirytusu) spirit, alcohol spirytus denaturowany methylated spirit spirytusdrzewny wood alcohol spirytusrektyfikowany rectified spirit

spirytusowy
adv. [roztwór, maszynka] spirit attr. przemysł spirytusowy the distilling industry

spirytysta
m, spirytystka f spiritualist

spirytystyczny
adv. spiritualistic seans spirytystyczny a seance

spirytyzm
m (G spirytyzmu) sgt spiritism, spiritualism

spis
m (G spisu) 1. (wykaz) list spis abonentów/lokatorów/nazwisk a list of subscribers/tenants/names 2. (sporządzanie wykazu) registration w którym roku odbył się spis zwierząt gospodarskich? when did registration of the farm animals take place? spis inwentarza stock list spis ludności census spis rzeczy a. treści Druk. (table of) contents

spisać
pf - spi|sywać impf (spiszę - spisuję) vt 1. (sporządzić spis) to make a list of 2. (ułożyć tekst) to write down [pamiętnik, wspomnienia, kronikę] to draw up [umowę, testament] 3. środ., Szkol. (odpisać) to copy spisywać na klasówce od sąsiada to copy from one's neighbour during a test spisać się - spisywać się książk. (postąpić) to acquit oneself spisać się dobrze/źle to acquit oneself well/badly jak się spisujesz w szkole? how are you doing at school?

spisek
m (G spisku) (tajne sprzysiężenie) conspiracy, plot spisek na czyjeś życie a plot to assassinate sb uknuć spisek przeciwko królowi/rządowi to hatch a plot against the king/government wykryć spisek to discover a conspiracy

spiskować
impf vi to conspire, to scheme, to plot spiskować przeciwko królowi/rządowi to plot against the king/government spiskować z wrogiem to conspire with the enemy

spiskowiec
m (V spiskowcu a. spiskowcze) conspirator, plotter

spiskowy
adv. [organizacja, siatka, grupa] conspiratorial spiskowa teoria dziejów a conspiracy theory

spisywać
impf spisać

spiąć
pf - spinać impf (zepnę - spinam) vt 1. (połączyć) to fasten [sth] together (spinaczem) to clip [sth] together [kartki, dokumenty] (zszywaczem) to staple [sth] together [kartki, dokumenty] (paskiem) to strap [sth] together [książki] (szpilkami) to pin [sth] together [materiał] spiąć włosy w kok to tie up one's hair into a bun spinać początek z końcem powieści przen. to link the beginning and the end of a novel most spina oba brzegi rzeki przen. the bridge links the two banks together 2. (ścisnąć) to tie spodnie spięte pod kolanem trousers tied under the knee 3. Jeźdź. to spur spiął konia ostrogami he spurred his horse, he put spurs to his horse spiąć się - spinać się pot. to buck up pot.

spić
pf - spi|jać impf (spiję - spijam) vt 1. [osoba, zwierzę] to drink [piankę, nektar] kot spił śmietanę z mleka the cat drank the cream off the milk 2. pot. to make [sb] drunk spić kogoś piwem/winem to make sb drunk on beer/wine spić się pot. to get drunk spić się do nieprzytomności a. na umór to drink oneself senseless

spięcie
sv spiąć n 1. Elektr. (zwarcie elektryczne) short circuit, blowout 2. przen. (sprzeczka) clash między nimi często dochodzi do spięć they often clash

spiętrzać
impf spiętrzyć

spiętrzenie
sv spiętrzyć n 1. (sterta) heap (lodu, kry) hummock 2. (problemów, zdarzeń) mass 3. (tama) dam

spiętrzyć
pf - spiętrz|ać impf vt 1. (układać jedno na drugim) to pile up, to heap [siano, słomę] spiętrzyć włosy nad czołem to pile one's hair high up over one's forehead piętrzyć 2. (spowodować podniesienie poziomu) to bank up [wodę, rzekę] piętrzyć spiętrzyć się - spiętrzać się (nawarstwić się) to accumulate także przen. lód na rzece się spiętrzył the ice on the river accumulated trudności się spiętrzyły problems accumulated piętrzyć się

spięty
pp spiąć adv. pot. [osoba] tense, strung up

spiłować
pf - spił|owywać impf vt 1. (obrobić za pomocą piły) to saw [pień drzewa, deskę] piłować 2. (zetrzeć za pomocą pilnika) to file down [paznokcie, ostre brzegi] piłować

spiłowywać
impf spiłować

spiż
m (G spiżu) 1. sgt bronze, gunmetal posąg ze spiżu a bronze statue broń ze spiżu gunmetal weapons 2. (Gpl spiży a. spiżów) przest., poet. (broń, działa, dzwony) bronze

spiżarka
f 1. dem. pot. (pomieszczenie) small larder 2. (szafka) ventilated food cupboard

spiżarnia
f (Gpl spiżarni) (pomieszczenie) larder, pantry pełna/pusta spiżarnia a full/an empty larder

spiżarniany
adv. [półki, pomieszczenie] larder attr.

spiżowy
adv. 1. książk. [dzwon, brama] bronze attr. 2. przen. (dźwięk, ton) bronzy 3. przen. [osoba] indomitable

splajtować
pf vi pot. [firma] to go belly up pot., to go down the drain pot. [osoba] to go bankrupt plajtować

splamić
pf vt książk. 1. (zabrudzić) to soil, to stain [ubranie, obrus] plamić 2. przen. (zhańbić) to tarnish, to sully [honor, dobre imię, reputację] plamić splamić się (zniesławić samego siebie) to tarnish one's reputation splamić się tchórzostwem/zdradą to tarnish one's name with cowardice/treason plamić się nie splamić się pracą to not soil one's hands with work

splatać
impf spleść

spleciony
pp spleść adv. stali pod parasolem spleceni ramionami they stood beneath an umbrella with their arms intertwined w filmie tragizm i komizm są splecione nierozerwalnie in the film tragedy and comedy are inextricably interwoven

spleen
/splin/ splin

splendor
m (G splendoru) książk. 1. (świetność) splendour GB, splendor US 2. (zaszczyt) accolade wielki splendor spłynął na artystę a great accolade was bestowed on the artist to stanowisko łączy się z niemałym splendorem i popularnością this position means privilege and popularity nie dbać o splendory to not seek accolades

spleśniały
adv. [siano, chleb, ubranie] mildewed, mouldy GB, moldy US

spleśnieć
pf (spleśniał) vi [chleb, ubranie, siano] to mildew

spleść
pf - spl|atać impf (splotę, spleciesz, splecie, splótł, splotła, spletli - splatam) vt (połączyć) to wreathe [wieniec, girlandę] to plait [włosy] to intertwine [pasma] to interlace [gałęzie] to lock [palce] spleść włosy w warkocz to plait hair spleść włosy w dwa warkocze to make two plaits splatać kosze z wikliny to weave wicker baskets spleść się - splatać się to intertwine także przen., to interweave także przen. spleść się w uścisku to entwine gałęzie drzew się splatają tree branches intertwine w sztuce fakty i fikcja splatają się w jedną fabułę in the play facts and fiction interweave to form the plot

splin
m (G splinu) książk. spleen

splot
m (G splotu) 1. (gałęzi, korzeni) tangle (włosów, liny) plait 2. Włók. weave tkanina o luźnym/wyraźnym splocie loose/distinct weave fabric splot atłasowy satin weave splot płócienny plain weave splot rypsowy warp ribbed weave splot skośny twill weave splot waflowy honeycomb weave splot żakardowy Jacquard weave 3. (w koszykarstwie) weave splot prosty randing splot skośny oblique randing splot warstwowy rib randing 4. Żegl. splice 5. Anat. plexus splot szyjny/barkowy/ramienny cervical/acromial/brachial plexus splot krzyżowy sacral plexus splot lędźwiowy lumbar plexus splot słoneczny solar plexus 6. przen. coincidence splot wydarzeń a series of events

splugawić
pf vt książk. to defile, to sully [dobre imię, honor] plugawić

splunąć
pf - splu|wać impf (splunęła, splunęli - spluwam) vi to spit, to hawk spluwać krwią to spit blood splunąć na podłogę to spit on the floor splunąć z obrzydzenia to spit with disgust

spluwa
f pot. (rewolwer) shooter pot.

spluwaczka
f spitoon

spluwać
impf splunąć

splądrować
pf vt 1. (spustoszyć) to plunder, to pillage [miasto, kraj, sklep, mieszkanie] splądrowane muzeum a looted museum plądrować 2. (przetrząsnąć) to ransack [szafy, szuflady] plądrować

splątać
pf (splączę) vt 1. (pogmatwać) to tangle up [nici, sznurki, linki, kable] splątane sieci tangled fishing nets rozczesać splątane włosy to comb out tangled hair plątać 2. przen. (zagmatwać) to muddle [wątki, akcję utworu] splątane losy ludzkie muddled lives plątać splątać się 1. [nici, przewody, sieci, włosy] to get tangled 2. przen. (powikłać się) [życie, losy] to get muddled

spochmurniały
adv. [osoba] gloomy [twarz] darkened

spochmurnieć
pf (spochmurnieję, spochmurniał, spochmurnieli) vi 1. [niebo] to cloud over, to become overcast pochmurnieć 2. [osoba] to turn gloomy [twarz] to darken pochmurnieć

spocić
się pf v refl. 1. [osoba] to perspire, to sweat spocić się po aspirynie to break out in a sweat after taking an aspirin spocić się z wysiłku/emocji to break out in a sweat because of exertion/excitement pocić się 2. pot. [szyba, mur] to steam up pocić się

spocony
adv. 1. [osoba, zwierzę, ręce, plecy] sweaty 2. [szkło, metal] steamed up

spoczynek
m sgt (G spoczynku) 1. (odpoczynek) rest, repose 2. (sen) sleep pora spoczynku bedtime udać sie na spoczynek to retire (for the night) książk. 3. Fiz. rest 4. Bot. dormancy (czyjeś) miejsce wiecznego spoczynku sb's grave odprowadzić kogoś na wieczny spoczynek a. miejsce wiecznego spoczynku to attend sb's funeral a. burial generał w stanie spoczynku a retired general zostać przeniesionym w stan spoczynku to be retired

spoczynkowy
adv. spoczynkowa przemiana materii Biol. basal metabolic rate masa spoczynkowa Fiz. rest mass

spoczywać
impf spocząć

spocząć
pf - spocz|ywać impf (spocznę, spoczęła, spoczęli - spoczywam) vi książk. 1. (usiąść, odpocząć) to sit down spocząć na kanapie/trawie to sit down on a sofa/the grass spocząć w fotelu/cieniu to sit down in a chair/the shade proszę spocząć! a. niech pan/pani spocznie! take a seat a. be seated, please nie spocznę, dopóki nie dowiem się prawdy I will never rest until I know the truth 2. (zostać umieszczonym) to rest, to repose jej spojrzenie spoczęło na nas her eyes rested on us testament/klejnot spoczywał w sejfie the will/jewel reposed in the safe 3. (stać się obowiązkiem) na nas spoczywa odpowiedzialność responsibility lies with us spocznij! Wojsk. at ease! spoczcząć w grobie a. w ziemi to die and be buried niech spoczywa w pokoju may s/he rest in peace

spod
1. (z dołu) from under spod stołu/kołdry from under the table/duvet wyjść spod prysznica to come out of the shower spojrzała na niego spod przymkniętch powiek/gęstych rzęs she looked at him from under half-closed eyelids/her thick eyelashes 2. (z określeniem miejsca) pochodził spod Krakowa he came from somewhere around Cracow przesuń krzesło spod ściany na środek pokoju move the chair from by the wall to the middle of the room policja zabrała ją spod domu the police took her from outside a. in front of her house 3. (poza) from uwolnić coś spod kontroli państwa to free sth from state control wyzwolić się spod czyjegoś wpływu to free oneself from sb's influence wyjąć cmentarze spod jurysdykcji kościelnej to remove cemeteries from church jurisdiction 4. Astrol. być spod znaku Lwa to be a Leo wyjść spod czyjegoś pióra/dłuta to have been written/sculpted by sb

spode
zob. spod

spodeczek
m dem. 1. (talerzyk) small saucer 2. (zawartość talerzyka) small saucerful spodeczek mleka/poziomek a small saucerful of milk/wild strawberries

spodek
m 1. (talerzyk) saucer 2. (zawartość talerzyka) saucerful spodek mleka/malin a saucerful of milk/raspberries 3. Górn. spodek wyrobiska bottom, sole 4. Techn. spodek kowalski bottom fuller spodek prostopadłej Mat. foot of perpendicular latający spodek żart. flying saucer

spodenki
plt (G spodenek) 1. dem. (dziecinne) trousers, pants US 2. (krótkie) shorts spodenki gimnastyczne gym shorts spodenki kąpielowe swimming trunks

spodlały
adv. [osoba] wicked

spodleć
pf (spodleję, spodlał, spodleli) vi 1. pejor. (stać się podłym) [osoba] to become wicked podleć 2. pot. (stracić wartość) [towar, jedzenie] to depreciate podleć

spodlić
pf pejor. vt (odebrać godność) to debase [osobę, naród] poczuć się spodlonym to feel debased podlić spodlić się [osoba] (stracić godność) to debase oneself podlić się

spodni
adv. [warstwa, pokład] bottom attr. spodnia strona liścia/materaca the underside of a leaf/mattress

spodnie
plt (G spodni) trousers, pants US para spodni a pair of trousers chodzić w spodniach to wear trousers nosić spodnie to wear trousers

spodnium
m (G spodniumu) trouser suit GB, pantsuit US chodzić w spodniumie to wear a trouser suit

spodobać
się pf v refl. spodobała mi się ta sukienka/dziewczyna I liked that dress/girl nie spodobał mi się ten pomysł that idea didn't appeal to me spodobało mu się pomalować pokój na czarno he had the whim to paint his room black podobać się

spodziewany
adv. [wizyta, podwyżka] expected dawno spodziewany gość a long expected visitor najmniej spodziewany telefon the least expected telephone call

spodziewać
się impf v refl. 1. (oczekiwać) to expect [listu, nagrody] nie spodziewał się, że to załatwi he didn't expect that he'd be able to fix it po tym chłopaku można się wszystkiego spodziewać that boy's capable of anything iron. nie spodziewałam się tego po tobie I didn't expect that of you "podziękuję jej" - "spodziewam się" 'I'm going to thank her' - 'I expect you are' kto by się spodziewał? who'd have expected that? 2. (oczekiwać przybycia) to expect [gości] spodziewa się dziecka she's expecting pot. spodziewają się dziecka they're going to have a baby

spoglądać
impf spojrzeć

spoidło
n 1. Techn. (lepiszcze) binder, binding material 2. Anat. commissure spoidło szare (rdzenia) Anat. grey commissure spoidło białe (rdzenia) Anat. white commissure spoidło wielkie (mózgu) Anat. corpus callosum

spointować
/spwen'tovat/ pf vt to give a point to spointować artykuł to give a point to an article pointować

spoistość
f sgt Fiz., Geol., Techn. cohesion spoistość rodziny family cohesion

spoisty
adv. 1. [gleba, skała] cohesive 2. książk. [rozprawa, wypowiedź] cohesive

spoiwo
n 1. Techn. (lepiszcze) binder, binding material 2. przen. bond, cement

spoić
1. pf - sp|ajać1 impf vt 1. (zlepić) to bond (together), to cement [cegły, kamienie] mury spojone cementem/zaprawą walls bonded with cement/mortar warstwy drewna spojone klejem layers of wood bonded with glue 2. przen. (jednoczyć) to hold together, to join most spajał brzegi rzeki the bridge linked the river banks język spaja naród language holds a nation together przyjaźń spajająca zespół friendship holding the team together spoić się - spajać się (połączyć się) [warstwy, elementy] to bond toghether 2. pf - sp|ajać2 impf vt pot. (upić) to make [sb] drunk spoić kogoś wódką to make sb drunk on vodka spoić się (upić się) to get drunk spoić się do nieprzytomności to drink oneself senseless

spojenie
sv spoić n 1. Techn. (muru, szyn) joint 2. Anat. symphisis spojenie łonowe interpubic joint, pubic symphysis, symphysis pubis spojenie żuchwy mandible symphysis

spojrzenie
sv spojrzeć n 1. (wzrok) look, glance pytające/szydercze spojrzenie a questioning/mocking look ukradkowe spojrzenie a sidelong glance rzucić spojrzenie na kogoś to glance at sb zgromić kogoś spojrzeniem to give sb a rebuking look mówca objął salę spojrzeniem the speaker glanced around the room nasze spojrzenia skrzyżowały się our eyes met wymieniliśmy spojrzenia we exchanged glances 2. (sposób widzenia) look nowe/krytyczne spojrzenie na coś a new/critical look at sth

spojrzeć
pf - sp|oglądać impf (spojrzysz, spojrzał, spojrzeli - spoglądam) vi 1. (popatrzyć) to look, to gaze (przelotnie) to glance spojrzeć na kogoś/coś to look at sb/sth spoglądać na zegarek to glance at one's watch spojrzeć w lustro to look at oneself in the mirror spojrzeć przez okno to look out of the window spojrzeć przez lornetkę to look through binoculars spojrzeć spod oka to look from the corner of one's eye spojrzeć na kogoś wymownie to look at sb suggestively spojrzeć na kogoś błagalnie a. błagalnym wzrokiem to look at sb pleadingly, to give sb a pleading look spojrzeć po sali to look about the room spojrzeć po sobie to look at one another spojrzeć na kogoś z ciekawością/wyrzutem to look at sb curiously/accusingly a. reproachfully spojrzeć na coś z obrzydzeniem to look at sth with disgust spojrzeć na kogoś przelotnie to cast a brief glance at sb spojrzeć na kogoś z góry to look down at sb spojrzeć komuś (prosto) w oczy to look sb in the eyes 2. (rozważyć) to look, to consider spojrzeć na coś obiektywnie/krytycznie to look at sth objectively/critically spojrzeć się - spoglądać się pot. to look spojrzeć się na kogoś to look at sb spojrzeć się za siebie to look behind spojrzeć śmierci w oczy to look death in the eye spojrzeć w przeszłość to look back spojrzeć w przyszłość to look ahead

spojówka
f Anat. conjunctiva zapalenie spojówek conjunctivitis

spojówkowy
adv. Anat. gruczoł spojówkowy conjunctival gland

spoko
inter. pot. cool it! pot.

spokojnie
adv. grad. 1. (bez emocji) [mówić, patrzeć, reagować, zachowywać się] quietly, calmly 2. (bez incydentów) uneventfully święta minęły spokojnie the holidays passed uneventfully w mieście było spokojnie the town was calm 3. (monotonnie) calmly, placidly rzeka płynęła spokojnie the river flowed placidly muzyka brzmiała spokojnie the music was tranquil poruszała się statecznie i spokojnie she moved deliberately and calmly adv. (na pewno) easily spokojnie zdasz egzaminy you'll easily pass your exams spokojnie zdążysz na pociąg you'll easily catch your train part. pot. czekam już tu spokojnie 10 godzin I've been waiting here a good ten hours inter. pot. tylko spokojnie! cool it! pot.

spokojniutki
adv. dem. 1. (zrównoważony) [człowiek, ton] calm 2. (nieruchomy) [morze, jezioro] quiet 3. (stonowany) [kolor, strój] subdued

spokojniutko
adv. dem. very quietly

spokojny
adv. grad. 1. (zrównoważony) [osoba] calm być spokojnym o kogoś/coś to be confident of sb/sth mieć spokojną głowę to have an easy mind spokojna głowa! damy sobie radę don't worry! we'll manage 2. (opanowany) [twarz, głos, ton] calm [charakter, usposobienie] placid 3. (bez trosk) [czasy] peaceful, uneventful dom spokojnej starości an old people's home wiedli spokojny żywot they led a quiet life 4. (bez incydentów) [dyskusja, debata, manifestacja] peaceful 5. (zaciszny) [ulica, wieś, okolica, las] quiet spokojne morze a quiet sea 6. (stonowany) [kolor, strój, elegancja] quiet, subdued

spokorniały
adv. [osoba] meek

spokornieć
pf (spokornieję, spokorniał, spokornieli) vt [osoba] to become meek pokornieć

spokrewniony
adv. 1. (związany pokrewieństwem) related, akin (z kimś to sb) blisko/daleko spokrewniony closely/distantly related jesteśmy z nimi spokrewnieni przez dziadka we're related through our grandfather 2. (mający takie samo pochodzenie) [rośliny, zwierzęta] related (z czymś to sth) czy por jest spokrewniony z cebulą? is the leek related to the onion? języki spokrewnione z sanskrytem languages related to Sanskrit

spokój
m sgt (G spokoju) 1. (stan równowagi psychicznej) calmness (opanowanie) composure stoicki spokój stoic calmness spokój ducha/sumienia peace of mind/ease of conscience spokój wobec niepowodzeń calmness in face of failure zachować spokój to remain calm znosić ze spokojem krzywdy to suffer wrongs with calmness 2. (spokojne życie) peace burzyć czyjś spokój to disturb sb's peaceful life 3. (ład publiczny) peace demonstracje przebiegały w spokoju the demonstrations were peaceful policja przywróciła spokój w mieście the police restored peace in town 4. (cisza) (wsi, miasteczka) quietness spokój letniego popołudnia the quietness of a summer afternoon dać sobie spokój z kimś/czymś to give up on sb/sth, to forget sb/sth dać komuś (święty) spokój to leave sb alone dajcie spokój! jak tak można? come on! how can you? ta sprawa/zagadka nie daje mi spokoju this matter/puzzle is haunting me sąsiadka nie daje mi spokoju o psa my neighbour is constantly nagging me about my dog modlić się za spokój czyjejś duszy Relig. to pray for sb's soul niech spoczywa w spokoju Relig. may s/he rest in peace zrobić coś dla świętego spokoju to do sth for the sake of peace and quiet spokój! a. proszę o spokój! silence, please! tylko spokój może nas uratować the most important thing is to keep calm

spolaryzować
pf vt 1. Fiz. to bipolarize, to polarize [elektrody, cząsteczki wody] światło spolaryzowane polarized light polaryzować 2. książk., przen. to polarize [opinię publiczną, scenę polityczną] polaryzować spolaryzować się [poglądy, wrtości] to become polarized

spolegliwość
f sgt książk. 1. (rzetelność) trustworthiness 2. (uległość) compliance

spolegliwy
adv. książk. 1. (godny zaufania) [osoba] trustworthy 2. (uległy) [osoba] compliant

spoliczkować
pf vt to slap [sb's] face policzkować

spolonizować
pf vt to polonize [osobę, nazwy] polonizować spolonizować się [osoba] to become polonized

spolszczać
impf spolszczyć

spolszczenie
sv spolszczyć n (przekład na język polski) translation into Polish, Polish translation

spolszczyć
pf - spolszcz|ać impf vt 1. (spolonizować) to polonize [ludność] 2. (przełożyć) to translate [sth] into Polish [tekst, nazwę] spolszczyć się - spolszczać się [osoba] to become polonized

spomiędzy
praep. (z dwóch) from between (z kilku) from among from the midst of książk. spomiędzy dwóch kęp trawy from between two tussocks of grass spomiędzy drzew from among the trees wybrać dwa spomiędzy nadesłanych listów to choose two letters from among those sent in

sponad
1. (z kierunku) [nadlatywać, zbliżać się] from over sponad gór wiał mroźny wiatr an icy wind blew from over the mountains 2. (nad) over, above spojrzał na nią sponad okularów he looked at her over (the rim of) his glasses sponad płotu wystawała czyjaś głowa someone's head stuck out a. was sticking out above the fence

sponiewierać
pf vt (zmaltretować) to manhandle, to treat [sb] badly [osobę] sponiewierać czyjąś godność to violate sb's dignity sponiewierani ludzie ill-treated people poniewierać

sponsor
m książk. sponsor sponsor imprezy the sponsor for the event mieć/poszukiwać sponsora to have/look for a sponsor

sponsoring
m sgt (G sponsoringu) książk. sponsorship

sponsorować
impf vt to sponsor [imprezę, artystę]

spontanicznie
adv. [reagować, śmiać się, zachowywać się] spontaneously

spontaniczność
f sgt spontaneity

spontaniczny
adv. [osoba, zachowanie, oklaski] spontaneous spontaniczne wystąpienie an off-the-cuff speech

spopielać
impf spopielić

spopielały
adv. 1. (zamieniony w popiół) [kości, mumia] turned to ashes 2. (mający barwę popiołu) [włosy] bleached, ashen

spopieleć
pf (spopielał) vi 1. (zamienić się w popiół) [żar] to burn to ashes 2. (przybrać barwę popiołu) [twarz] to turn ashen

spopielić
pf - spopiel|ać impf vt 1. (zmienić w popiół) to reduce [sth] to ashes [drzewa, zabudowania, węgiel] spopielone ciała zmarłych cremated bodies of the dead 2. (nadać barwę popiołu) [słońce] to bleach [ziemię, trawę] spopielić się - spopielać się [węgiel] to burn to ashes

spopularyzować
pf vt to popularize [teorię, wynalazek] to bring [sth] into general use [termin, wyrażenie] popularyzować spopularyzować się [książka, piosenka] to become popular popularyzować się

sporadycznie
adv. [występować, używać, telefonować] occasionally, sporadically

sporadyczność
f sgt (zjawiska) occasionality

sporadyczny
adv. [wypadek, wizyta] occasional [kłótnia] sporadic wystąpią sporadyczne opady śniegu there will be occasional snowfalls

sporawy
adv. pot. [paczka, porcja] relatively big dzieci są już sporawe the children are quite big

sporny
adv. 1. [definicja, kryterium, rola] arguable, disputable kwestia sporna a controversial a. contentious issue punkt sporny a moot point 2. [osoba] litigious

sporo
pron. (z policzalnymi) quite a lot, a good many (czegoś of sth) (z niepoliczalnymi) quite a lot, a good deal (czegoś of sth) sporo pieniędzy quite a lot a. a good deal of money sporo ludzi quite a lot of a. a good many people masz sporo racji, ale. there's a good deal a. quite a lot (of truth/sense) in what you say, but. adv. quite a lot, a good deal sporo podróżował he travelled quite a lot, he did a fair amount of travelling

sport
m (G sportu) sport C/U sport amatorski/wyczynowy amateur/professional sport sporty wodne/zimowe water/winter sports interesować się sportem to be keen on sport uprawiać sport to practise GB a. practice US sport sport kwalifikowany Sport championship sports sport rekreacyjny Sport recreational sports sporty ekstremalne Sport extreme sports robić coś dla sportu pot. to do sth for the fun of it pot. a. for sport

sportowiec
m athlete, sportsperson (mężczyzna) sportsman (kobieta) sportwoman

sportowo
adv. [ubierać się] casually nie zachowałeś się sportowo you didn't behave sportingly na sportowo pot. ubierać się na sportowo to dress casually

sportowy
adv. 1. [klub, boisko, samochód, dziennikarz] sports attr. komentator sportowy a sportscaster, a sports commentator strój sportowy sportswear duch sportowy sportsmanship 2. [ubranie] casual po sportowemu pot. [zachować się] sportingly [ubierać się] casually

sportretować
pf vt 1. książk. (sporządzić portret) to portray, to paint a. make a portrait of [osobę] portretować 2. przen. (przedstawić) to portray [osobę, środowisko] portretować

sportsmen
m książk. sportsman

sportsmenka
f książk. sportswoman

spory
adv. [zainteresowanie, ilość] considerable [drzewo, ogród, sypialnia] fair-sized, decent-sized zaoszczędził sporą sumkę he saved up a tidy sum miała sporą pensję she earned a respectable salary do nich jest spory kawał drogi they live quite a long way away

sporysz
m (G sporyszu) Bot. ergot

sporyszowy
adv. [zaraza, leki] ergot attr.

sporządnieć
pf (sporządnieję, sporządniał, sporządnieli) vi to mend one's ways sporządniał w nowym środowisku he mended his ways in his new surroundings

sporządzać
impf sporządzić

sporządzić
pf - sporzą|dzać impf vt książk. to make out, to compile [wykaz, listę] sporządzić testament to make one's will sporządzić kopię dokumentu to duplicate a document

sposobić
impf przest. vt 1. (przygotowywać) to prepare sposobić się do zrobienia czegoś to gear oneself up to do sth sposobić dom na przyjęcie gości to get the house ready for the guests 2. (uczyć) to prepare sposobić uczniów do egzaminu to prepare pupils for the exam sposobić się 1. (przygotowywać się) to get ready, to gear up sposobić się do drogi to get ready for the journey 2. (uczyć się) to prepare oneself sposobić się do egzaminu to get ready for the exam, to prepare oneself for the exam

sposobność
f opportunity, chance przy tej sposobności on that occasion przy pierwszej sposobności at one's earliest convenience stracić sposobność ucieczki to miss the opportunity to escape porozmawiam z nim, kiedy tylko nadarzy się sposobność I'll talk to him as soon as I have the opportunity żałuję, że ominęła mnie sposobność porozmawiania z nim I wish I hadn't missed the opportunity to talk to him dokuczała mu przy każdej sposobności she teased him at every opportunity zajdziemy kiedyś do was przy sposobności we'll call on you when we're round your way

spospolicieć
pf (spospolicieję, spospoliciał, spospolicieli) vi książk. to grow stale rozrywki mu/jej spospoliciały the novelty of the amusements wore off for him/her piękne widoki szybko jej spospoliciały she began to take beautiful views for granted pospolicieć

spospolitowany
adv. overfamiliar temat dość spospolitowany: rywalizacja ojca i syna o kobietę a familiar theme of the rivalry between father and son over a woman

spospolitować
się pf v refl. książk. to fraternize (z kimś with sb) to become overfamiliar (z kimś with sb) spospolitował się ze służbą he became overfamiliar to a. with his servants spospolitował się zbytnio z podwładnymi he fraternized with the staff too much pospolitować się

spostponować
pf vt książk. to slight spostponował go przy obcych he slighted him in front of strangers czuł się spostponowany he felt slighted postponować

spostrzec
pf - spostrze|gać impf (spostrzegę, spostrzeżesz, spostrzeże, spostrzegł, spostrzegła, spostrzegli - spostrzegam) vt 1. (zauważyć) to spot, to notice to catch sight (kogoś/coś of sb/sth) spostrzegł w tłumie znajomego he caught sight of a. spotted a. noticed an acquaintance in the crowd 2. (zorientować się) to realize spostrzec, że. to become aware of the fact that. spostrzegła, że zrobiła mu przykrość she realized that she had been unkind to him spostrzec się - spostrzegać się (zorientować się) to realize zanim się człowiek spostrzeże before you know where you are nie spostrzegł się, że zapadł zmrok he hadn't noticed that dusk had fallen

spostrzegawczość
f sgt perceptiveness człowiek obdarzony niezwykłą spostrzegawczością a man with enormous powers of observation ćwiczyć spostrzegawczość to hone one's powers of observation wyrabiać spostrzegawczość to improve a. hone one's powers of observation

spostrzegawczy
adv. perceptive, observant ta dziewczynka jest wyjątkowo spostrzegawcza jak na swój wiek for her age the little girl is very perceptive jesteś mało spostrzegawczy you are unobservant, you have no powers of observation jest bardzo spostrzegawczy, skoro zauważył różnicę it was very observant of him to notice the difference ta praca osłabiła mój zmysł spostrzegawczy this work has weakened my powers of observation

spostrzegać
impf spostrzec

spostrzeżenie
sv spostrzec n observation książka pełna (niezwykle) trafnych spostrzeżeń a book full of remarkable insights poczynić spostrzeżenie to make an observation podzielił się ze mną swoimi spostrzeżeniami na temat nowego szefa he shared with me his observations on a. about the new boss

sposób
m (G sposobu) 1. (metoda, styl) way sposób ubierania się a way of dressing sposób mówienia a manner of speaking sposób odżywiania się eating habits sposób myślenia a. rozumowania a line of thought sposób wyrażania się a turn of phrase sposób działania a modus operandi w dziwny/brutalny sposób in a strange/brutal fashion a. manner a. way zrób to w ten sposób do it this/that way w jaki sposób mam to zrobić? which way shall I do it? robić coś we właściwy/niewłaściwy sposób to do sth the right/wrong way na swój sposób to mili ludzie they're nice people in their own way 2. (możliwość, środek) way nie ma lepszego sposobu na zabicie nudy, niż. what better way to overcome boredom than to. ten napar to wypróbowany sposób przeciw bólom this herbal infusion is a well-tried way to relieve pain sposób artykulacji Jęz. manner of articulation sposób bycia manner, bearing swobodny sposób bycia an easy manner wziąć się na sposób to resort to a trick chwytać się wszelkich sposobów to grasp at straws zrobiony domowym sposobem home-made jakim sposobem how come znaleźć sposób (na kogoś/coś) to find a way to deal with sb/sth takim czy innym sposobem by hook or by crook w jakiś sposób a. jakimś sposobem somehow or other w pewien sposób in some way był w pewien sposób rad, że. in a way he was pleased that. w żaden sposób a. żadnym sposobem in no way żadnym sposobem nie udało mi się dowiedzieć czegoś o jej życiu I could find no way to discover anything about her life

sposępniały
adv. gloomy, saddened

sposępnieć
pf (sposępnieję, sposępniał, sposępnieli) vi to turn gloomy, to gloom sposępniał na tę wiadomość his spirits sank at the news (posępnieć)

spotkanie
sv spotkać n 1. (kontakt) meeting przypadkowe spotkanie a chance encounter wyjść komuś na spotkanie to go out to meet sb mam umówione spotkanie, muszę już iść I've arranged a meeting with somebody, I have to go I have an appointment, I must go now mieliśmy małe spotkanie we had a bit of a get-together u szefa odbywa się spotkanie z zarządem there is a board meeting in the boss's office nie lubię spotkań towarzyskich I don't like social gatherings 2. (mecz dwóch drużyn) match, meeting rozegrać ciekawe i emocjonujące spotkanie to play an interesting and exciting match wyjść na spotkanie kogoś/czegoś to meet sb/sth half way

spotkać
pf - spot|ykać impf vt 1. (zobaczyć się) to meet spotkać znajomego/kolegę to meet a friend/colleague spotkać kogoś na ulicy/w teatrze to chance (up)on sb in the street/in the theatre 2. (zaznajomić się) to meet spotkała w swoim życiu wielu interesujących ludzi during a. in the course of her life she met many interesting people 3. (zdarzyć się) spotkało go nieszczęście he met with misfortune a misfortune has befallen him książk. spotkała go kara he was punished spotkał ich afront they were slighted spotkało ich dobre przyjęcie they were well received spotkało ich złe przyjęcie ze strony ministra they got a cool reception from the minister spotkać się - spotykać się 1. (zejść się) to meet (z kimś with sb) spotkać się po latach to meet years later spotkał się z delegacją/kolegami he met with the delegation/his colleagues spotkali się w barze they met in a bar komitet spotka się jutro the committee will meet tomorrow spotkali się przypadkowo na ulicy they met each other by chance in the street 2. (być obiektem reakcji) to meet (z czymś with sth) spotkać się z uznaniem/krytyką to meet with approval/criticism spotkać się z odmową ze strony kogoś to meet with a refusal from sb spotkać się z ciepłym/dobrym przyjęciem to be warmly/well received 3. przen. (schodzić się) to meet w tym miejscu szlak spotyka się z główną drogą here the route meets the main road nasze ręce się spotkały our hands met spotykać się (umawiać się na randki) [chłopak, dziewczyna] to rendezvous spotykają się już od roku they've been going out together for a year nasze oczy a. spojrzenia spotkały się our eyes met jej oczy spotkały się z jego oczami a. jej spojrzenie spotkało się z jego spojrzeniem her eyes met his spotkać się z kimś twarzą w twarz a. oko w oko to come face to face a. eye to eye with sb

spotniały
adv. 1. (pokryty potem) [ręce, czoło, twarz] sweaty 2. (pokryty parą wodną) [szyba, okulary] steamy

spotnieć
pf (spotnieję, spotniał, spotnieli) vi 1. (pokryć się potem) to perspire, to sweat czoło mu spotniało sweat broke out on his brow spotniał ze strachu he was sweating with fear potnieć 2. przen. (pokryć się parą) to mist over, to get covered by steam lustro w łazience spotniało the mirror in the bathroom misted over potnieć

spotulnieć
pf (spotulnieję, spotulniał, spotulnieli) vi to become docile, to become meek(er) spotulniał po dwóch latach więzienia he had come down a peg or two after two years in prison pot. (potulnieć)

spotykać
impf spotkać

spotęgować
pf vt (wzmocnić) to heighten, to enhance spotęgowane uczucie niechęci a growing feeling of resentment wiatr spotęgował wrażenie zimna the wind made it feel colder spotęgować się to intensify ból się spotęgował the pain intensified potęgować się

spotężniały
adv. magnified spotężniały huk wodospadu the magnified roar of the falls

spotężnieć
pf (spotężnieję, spotężniał, spotężnieli) vi 1. (nabrać intensywności) to intensify huk wzburzonego morza spotężniał the roar of the rough sea intensified potężnieć 2. (stać się silniejszym i większym) chłopiec urósł i spotężniał the boy's grown up into a fine figure of a man

spoufalać
impf spoufalić

spoufalić
pf - spoufal|ić impf vt to fraternize (kogoś with sb) spoufalić podwładnych/uczniów to fraternize with the staff/one's pupils spoufalić się - spoufalać się to fraternize (z kimś with sb) nie lubił spoufalać się z podwładnymi he didn't like to be overfamiliar with his staff

spoufalony
adv. chummy pot. był spoufalony z szefem he was chummy with the boss

spowalniać
impf spowolnić

spoważnieć
pf (spoważnieję, spoważniał, spoważnieli) vi [młodzież, twarz] to grow (more) serious z wiekiem spoważniał he grew (more) serious with age poważnieć

spowiadać
impf vt 1. Relig (słuchać wyznania grzechów) to confess, to hear [sb's] confession księża spowiadali dzieci the priests confessed the children, the priests were hearing the children's confessions spowiadanie wiernych jest obowiązkiem każdego księdza hearing the confessions of the faithful is every priest's duty wyspowiadać 2. (żądać wyjaśnienia) to grill to give [sb] the third degree pot. matka spowiadada go za każdym razem, gdy ten wraca późno do domu his mother gives him the third degree whenever he comes home late spowiadać się 1. Relig. (wyznawać grzechy) to confess, to go to confession spowiadać się (księdzu) ze swoich grzechów to confess one's sins (to the priest) wierni spowiadają się przy konfesjonale the faithful confess their sins in the confessional wyspowiadać się 2. (zwierzać się) to confide vt (komuś to a. in sb) przy każdym spotkaniu spowiadała mi się ze swoich kłopotów whenever we met she confided her problems to me wyspowiadać się 3. (być zmuszonym do wyjaśnień) to give a report po powrocie z delegacji musiał się spowiadać żonie ze wszystkiego, co robił after his business trip he had to give a report on every detail to his wife wyspowiadać się

spowiednik
m Relig. confessor

spowiedź
f Relig. confession spowiedź powszechna general confession tajemnica spowiedzi the seal of confession chodzić do spowiedzi to go to confession wysłuchać spowiedzi to hear confessions wyznać coś jak (księdzu) na (świętej) spowiedzi to make a clean breast of sth

spowijać
impf spowić

spowinowacać się
impf spowinowacić się

spowinowacić
się pf - spowinowa|cać się impf v refl. to become related by marriage (z kimś to sb)

spowinowacony
adv. (distantly) related (z kimś to sb)

spowić
pf - spowi|jać impf (spowiję - spowijam) vt książk. 1. (zakrywać dokładnie) to envelop dziecko spowite w pieluszki a baby swathed in nappies 2. przen. to envelop mgła spowiła miasto the city was enveloped in fog spowić się - spowijać się 1. (owinąć samego siebie) to envelop oneself spowić się w jedwabie to envelop oneself in silks spowić się w futra to wrap oneself in furs 2. przen. (zostać okrytym) to become enveloped miasto spowiło się w ciemność the town was blanketed a. enveloped in darkness

spowodować
pf vt to cause [wypadek, zamieszanie] to provoke [kryzys, skargi] to bring about [zmiany, śmierć] to occasion książk. [wizytę, telefon] to produce [reakcję, radość, złość] to trigger [sth] off, to trigger off [ból głowy, areszt] trzęsienie ziemi spowodowało powódź the earthquake caused floods trzęsienie ziemi spowodowało ogromne straty the earthquake took a heavy toll strajk na kolei spowodował chaos the railway strike brought chaos powodować

spowolnić
pf - spow|alniać impf vt to slow down, to inhibit spowolnienie gospodarki a slow down in the economy w tym roku upały spowolniły wegetację roślin a heat wave inhibited vegetation this year

spowszedniały
adv. [rozrywki, krajobraz] commonplace

spowszednieć
pf (spowszednieję, spowszedniał, spowszednieli) vi to lose the charm of novelty, to grow stale wszystko mu spowszedniało he took a jaded view of everything spowszedniał mi krajobraz górski the mountain landscape has lost its charm a. attraction for me powszednieć

spoza
1. (nie należący) from outside studenci spoza Polski students from outside Poland przyjaciółka spoza szkoły a friend from outside school posłowie spoza koalicji deputies from outside the coalition 2. książk. (zza przedmiotu) from behind (zza przestrzeni) from beyond spoza chmur/płotu from behind the clouds/fence spoza lasu from beyond the forest spoza zakrętu wyjechało auto a car came around the bend

spozierać
impf vi książk. to glance spozierał ukradkiem na zegarek he glanced furtively at his watch

społeczeństwo
n 1. (ludzie) society społeczeństwo polskie (ogół Polaków) the Polish people społeczeństwo klasowe/bezklasowe class/classless society społeczeństwa pierwotne primeval societies ogół społeczeństwa a general public wyrzutek społeczeństwa a social outcast nauka o społeczeństwie social studies pracować dla społeczeństwa to work for society żyć w społeczeństwie to live in society 2. Zool. society społeczeństwo owadów/mrówek insect/ant society

społecznie
1. [szkodliwy, nieprzystosowany] socially 2. pracować społecznie (dla społeczności) to do community service (bez wynagrodzenia) to work on a voluntary basis

społecznik
m, społecznica f community worker

społecznikostwo
n sgt commitment to the community

społecznikowski
adv. książk. [pasja, inicjatywa] of a community worker postawa społecznikowska community awareness

społeczno-
w wyrazach złożonych socio- społecznoekonomiczny socio-economic społecznopolityczny socio-political

społeczność
f książk. community społeczność szkolna/akademicka the school/academic community społeczność żydowska/tatarska the Jewish/Tartar community społeczność lokalna a. miejscowa the local community społeczność wiernych the community of believers

społeczny
adv. 1. (odnoszący się do społeczeństwa) [klasa, ustrój, przemiany] social awans społeczny social advance drabina społeczna the social ladder pochodzenie społeczne social origins pozycja społeczna a social rank reformy społeczne social reforms świadomość/wrażliwość społeczna social awareness/conscience zasady życia społecznego social code zjawisko społeczne a social phenomenon 2. (utworzony przez ogół obywateli) [majątek, mienie, fundusz] public własność społeczna public property 3. (zaspokajający potrzeby społeczeństwa) [instytucja] social opieka społeczna welfare 4. (zbiorowy) [wysiłek] public czyn społeczny community action interes społeczny public interest opinia społeczna public opinion zaufanie społeczne public trust zapotrzebowanie społeczne public demand 5. (utworzony samodzielnie przez ludzi) [organizacja, szkoła] charter inicjatywa społeczna a grassroots initiative ruch społeczny a grassroots movement

społem
adv. przest. (wspólnie) jointly, together

spośród
1. (z grupy) from among, out of trzech spośród wymienionych wyżej pisarzy three of the above-mentioned writers 2. (z miejsca) out of from the midst of książk. spośród drzew out of a. from among the trees wyłonić się spośród dymu i płomieni to appear out of the smoke and flames

spożycie
sv spożyć n sgt consumption, intake wysokie spożycie cukru a high sugar intake dzienne spożycie kalorii a daily intake of calories data przydatności do spożycia the use-by date, the expiry date ograniczać spożycie alkoholu/tytoniu to reduce alcohol/tobacco consumption spożycie energii elektrycznej z roku na rok wzrasta energy consumption is growing with every passing year

spożytkować
pf - spożytk|owywać impf vt to use (up), to exploit spożytkować zasoby naturalne to exploit natural resources dobrze spożytkować czas wolny to make the best use of one's leisure najkorzystniej spożytkować swoje zdolności to make the most of one's abilities umieć spożytkować swoje talenty/zdolności to know how to use one's talents/abilities niewłaściwie spożytkował swoje talenty he misused his talents

spożytkowywać
impf spożytkować

spożywać
impf spożyć

spożywczy
adv. food attr., foodstuff attr. artykuły spożywcze foodstuffs hurtownia spożywcza a wholesaler of foodstuffs, a foodstuff warehouse przemysł spożywczy food industry przetwórstwo spożywcze food processing m pot. (sklep) grocery wyskoczę do spożywczego, żeby kupić masło I'll pop out to the grocer's (shop) a. grocery to get some butter

spożyć
pf - spoży|wać impf (spożyję - spożywam) vt książk. to eat, to consume [posiłek, obiad] to drink, to consume [alkohol]

spracowany
adv. 1. (zmęczony pracą) [matka, górnik] tired-out, work-worn 2. (świadczący o wykonywaniu ciężkiej pracy) [ręce] toilworn, work-worn

spracować
się pf v refl. to exhaust oneself to work one's fingers to the bone pot.

spragniony
adv. 1. (odczuwający pragnienie) thirsty byli głodni i spragnieni they were hungry and thirsty 2. (żądny) craving (czegoś for sth) yearning (czegoś for sth) spragniony wiedzy thirsty a. craving for knowledge każde dziecko jest spragnione czułości every child yearns for tenderness

sprasować
pf - spras|owywać impf vt (spłaszczyć pod ciężarem) to press sprasować bawełnę w bele to press cotton into bales

sprasowywać
impf sprasować

spraszać
impf sprosić

sprawa
f 1. (fakt, wydarzenie) matter sprawy handlowe/finansowe business/money matters chodzić koło swoich spraw to mind one's own business mieszać się a. wtrącać się do cudzych a. nieswoich spraw to interfere in sb's affairs wtrącać się do spraw małżeńskich to interfere between husband and wife wywlekać jakieś sprawy to drag things up mieć ważne sprawy do omówienia to have important matters to discuss posunąć sprawę naprzód to make progress with things zapomnieć o sprawie to let the matter drop ruszyć sprawę z miejsca to get things going zgłoś tę sprawę na policję pot. report the matter to the police sprawą zajmuje się policja the police are dealing with the matter sprawa ucichła nothing more was heard about the matter sprawa przybrała inny obrót the tide turned to zupełnie inna sprawa it's a different kettle of fish to beznadziejna sprawa it's a losing battle sprawa się komplikuje the plot thickens Ministerstwo Spraw Zagranicznych/Wewnętrznych the Ministry of Foreign/Internal Affairs 2. (rzecz do załatwienia) errand, business sprawa służbowa a business matter sprawa niecierpiąca zwłoki a matter of great urgency mieć kilka spraw do załatwienia to have some errands to do a. to run wyjechał w ważnych sprawach he's away on important business zająć się swoimi sprawami to go about one's business uporządkować swoje sprawy to put one's affairs in order 3. książk. (wzniosły cel) cause w słusznej sprawie for a. in a good cause dla dobra sprawy all in good cause przyłączyć się do kogoś dla wspólnej sprawy to make common cause with sb poświęcić życie dla sprawy to sacrifice one's life for the cause 4. Prawo case, cause głośna sprawa a cause celebre sprawa o ustalenie ojcostwa a paternity suit sprawa cywilna/kryminalna/rozwodowa a civil/criminal/divorce case sprawa o morderstwo a murder case sprawa Kowalskiego the Kowalski case wygrać sprawę to win one's case przegrać sprawę to lose a case czy sprawa zakończyła się w sądzie? did the case come to court? sprawa jest zamknięta the case is closed jego sprawa jutro wchodzi na wokandę his case comes up tomorrow sprawa honorowa matter a. affair of honour godny lepszej sprawy worthy of a better cause sprawa otwarta open question sprawa sumienia matter of conscience sprawa życia i śmierci matter of life or a. and death sprawy sercowe affairs of the heart brudna a. ciemna a. nieczysta sprawa shady business gorsza sprawa, że. what makes the matter worse. i sprawa skończona a. załatwiona and that's that inna sprawa, że. on the other hand, . zobaczmy, jak sprawa stoi let's see where we stand, let's see where matters stand na dobrą sprawę to all intents and purposes pokpić sprawę to botch the job, to make a hash of it poruszyć a. podnieść jakąś sprawę to raise a matter przesądzać sprawę to put a lid on it, to sort it out przybić a. ubić sprawę to settle the matter once and for all śliska sprawa hot potato śmierdząca sprawa can of worms to sprawa dwóch, trzech dni/kilku tygodni it's a matter of two, three days/of a few weeks to moja/twoja sprawa it's my/your business trudna a. niełatwa z nim/nią sprawa he/she is a difficult person wziąć sprawę w swoje (własne) ręce to take the matter into one's own hands zdawać sobie sprawę, że. to realize that. zdawał sobie sprawę z ryzyka, jakie podjął he realized how risky his decision was

sprawca
m, sprawczyni f 1. (obwiniony) perpetrator sprawca wykroczenia an offender policja szuka sprawcy tego zuchwałego rabunku the police are looking for the perpetrator of that audacious robbery 2. daw. (twórca) creator, originator

sprawczy
adv. causative moc sprawcza the prime mover

sprawdzalność
f sgt verifiability sprawdzalność prognoz meteorologicznych the (accuracy and) reliability of weather forecasts

sprawdzalny
adv. [fakt, hipoteza, skutek] verifiable w swoim rozumowianiu opierał się na sprawdzalnych faktach his reasoning was based on ascertainable a. verifiable facts

sprawdzać
impf sprawdzić

sprawdzian
m (G sprawdzianu) 1. (sposób skontrolowania) test, trial wspólne mieszkanie będzie sprawdzianem ich miłości sharing a flat will be a test of their love 2. środ., Szkol. (klasówka) (class) test ze sprawdzianu z matematyki dostanę chyba jedynkę I'll probably fail the maths test 3. Techn. gauge sprawdzian pierścieniowy/szczękowy/tłoczkowy a ring/plug/snap gauge

sprawdzić
pf - spraw|dzać impf vt (zbadać) to test [poziom inteligencji, znajomość angielskiego] to check [bilety, mechanizm, urządzenie] sprawdzili jego znajomość aktualnej problematyki they checked him on his knowledge of current affairs sprawdzać, czy stan pacjenta poprawia się to check a patient's progress sprawdzać zawartość paczki to check out the contents of the parcel sprawdzili, czy w hotelu nie ma bomby/nie ulatnia się gaz they checked the hotel for bombs/gas leaks kandydat do tej pracy został sprawdzony przez służby specjalne the candidate for the job was screened a. vetted GB by the special services po sprawdzeniu uznano, że może pracować w służbie państwowej he has been vetted for the Civil Service warto by sprawdzić, czy. it's worth investigating whether. sprawdzić się - sprawdzać się 1. (spełnić się) to come true niektóre jego przepowiednie sprawdziły się some of his predictions came true jej oczekiwania nie sprawdziły się her expectations failed to materialize nasze nadzieje nie sprawdziły się our hopes failed to materialize 2. (okazać się przydatnym) sprawdzić się jako nauczyciel/opiekunka do dzieci to turn out to be a good teacher/baby sitter 3. (okazać się sprawnym) [urządzenie, samochód] to perform well sprawdził się jako mężczyzna he performed nicely euf., pot. ta metoda/hipoteza sprawdza się the method/hypothesis works

sprawdzony
adv. 1. (niezawodny) [kompetencje, solidność] proven [pracownik, kadra, wspólnik] reliable [fakty, informacje] hard 2. (skuteczny) [lekarstwo, metoda] well-tried

sprawiać
impf sprawić

sprawiedliwie
adv. grad. justly, fairly

sprawiedliwość
f sgt 1. (prawość w osądzaniu) justice domagać się a. dochodzić a. szukać sprawiedliwości to seek justice 2. (sądownictwo) justice sprawiedliwość społeczna social justice sprawiedliwości stało się zadość justice has been done oddać komuś/czemuś sprawiedliwość to do sb/sth justice po sprawiedliwości pot. in all justice, in all fairness po sprawiedliwości, powinien za ten czyn siedzieć w więzieniu in all justice, he should go to jail for that ręka a. ramię sprawiedliwości the long arm of the law tego zbrodniarza dosięgnie niedługo ramię sprawiedliwości justice will soon catch up with that criminal sprawiedliwość nakazuje a. wymaga, żeby. the just a. proper thing would be to. uczynić zadość sprawiedliwości to do justice wymierzyć komuś sprawiedliwość to mete out justice to sb sąd wymierzył sprawiedliwość grupie złodziei samochodów the court dispensed a. administered justice to a gang of car thieves

sprawiedliwy
adv. grad. 1. (obiektywny w sądach) just, fair Bóg jest sędzią sprawiedliwym God is a just judge 2. (zgodny ze słusznymi prawami) [ustrój, walka, ustawa] just, right m Bibl. a just man spać snem sprawiedliwego to sleep the sleep of the just

sprawić
pf - spraw|iać impf vt 1. (być przyczyną) to cause sprawić komuś ból to distress sb sprawić komuś radość to please sb sprawić komuś kłopot to inconvenience sb, to put sb to trouble nie sprawi mi to żadnego kłopotu it's no trouble at all sprawiać (komuś) trudności to be difficult for sb matematyka sprawiała mu trudności w szkole he had problems with maths at school wiosna sprawiła, że poczuł się lepiej the spring made him feel better 2. książk. (kupować) to buy sprawić sobie futro to get oneself a fur coat 3. (przygotować) to dress [drób, ryby, zwierzynę] sprawić się - sprawiać się (działać, funkcjonować) to behave jak się sprawia ten nowy goniec? how is the new messenger boy doing? spraw się dobrze! do your best! samochód sprawiał się dobrze od samego początku the car did a. was doing well from the very beginning los/przypadek sprawił, że. by coincidence. sprawiał wrażenie zmęczonego/zadowolonego he gave the impression of being tired/contented, he looked tired/contented sprawić komuś lanie a. baty a. cięgi pot. to beat the living daylights out of sb pot., to wipe the floor with sb pot.

sprawka
f dem. (minor) misdemeanour, prank mieć różne sprawki na sumieniu to be guilty of various pranks

sprawnie
adv. grad. [uwinąć się, zorganizować, kierować] efficiently, competently sprawnie działająca machina wyborcza/organizacja a well-oiled election machine/organization reformy zostały sprawnie przeprowadzone the reforms were efficiently carried out

sprawnościowy
adv. 1. (dotyczący żywego organizmu) fitness attr. test sprawnościowy a fitness test 2. (dotyczący sprawnego funkcjonowania) efficiency attr. próba sprawnościowa nowego typu silnika wypadła dobrze the efficiency test for the new type of engine went well

sprawność
f 1. sgt (umiejętność ruchowa) (physical) fitness (umiejętność umysłowa) mental fitness po postrzale stracił sprawność lewej ręki after being shot he lost the use of his left arm 2. sgt (właściwe funkcjonowanie) efficiency na ćwiczeniach wojskowych oceniano sprawność bojową czołgów the combat efficiency of the tanks was tested during military exercises 3. sgt (zasób umiejętności) competence sprawność zawodowa professional competence 4. środ. (w harcerstwie) skill (odznaka) badge przygotowujemy się do zdobycia sprawności ogrodnika we want to earn a gardening skills badge sprawność gleby/pola Roln. soil productivity

sprawny
adv. grad. 1. (odznaczający się sprawnością fizyczną) [żołnierz, sportowiec] fit, able [ręce, ruchy] dextrous, skilful GB, skillful US 2. (dobrze działający) [administracja, organizacja] efficient sprawny silnik an engine in (good) working order sprawne rzemiosło aktorskie accomplished acting

sprawowanie
sv sprawować n sgt Szkol. conduct ocena ze sprawowania a conduct mark dwója ze sprawowania pot. a bad conduct mark

sprawować
impf vt to exercise [władzę, kontrole, nadzór] to hold [urząd, godność, mandat] sprawować opiekę nad kimś książk. to take care of sb sprawować się książk. [osoba] to conduct oneself książk. dobrze się sprawować to be well-behaved

sprawozdanie
n 1. report sprawozdanie roczne an annual report sprawozdanie z czegoś a report on sth złożyć komuś sprawozdanie z czegoś to report to sb on sth 2. (transmisja) broadcast sprawozdanie z meczu a broadcast of a game

sprawozdawca
m Radio, TV commentator sprawozdawca sportowy a sports commentator, a sportscaster US sprawozdawca parlamentarny a parliamentary commentator a. reporter

sprawozdawczość
f sgt reporting (dział) reporting department

sprawozdawczy
adv. [dział, zebranie] reporting

sprawunki
plt (G sprawunków) przest. shopping iść na sprawunki to go shopping robić a. załatwiać sprawunki to do the shopping

spray
/sprej/ m (G sprayu) (substancja) spray (pojemnik) spray can spray do włosów hair-spray spray na owady insect spray farba w sprayu spray paint

sprać
1. pf - sp|ierać impf (spiorę - spieram) impf vt (usunąć brud, kolor) to wash out a. off stary, sprany fartuszek an old, washed out apron sprać się - spierać się 1. (o brudzie) to wash off ta plama nie chce się sprać the stain won't wash off 2. [kolor] to wash out 2. pf (spiorę) vt pot. (zbić) to tan, to thrash sprać komuś pysk a. mordę a. gębę to punch sb in the face

sprecyzować
pf vt to specify [żądania, wymagania, cele] to define [znaczenie] to pojęcie wymaga sprecyzowania this notion needs defining precyzować sprecyzować się (ustalić się) [zainteresowania] to crystallize precyzować się

spreparować
impf vt 1. (przyrządzić) to prepare [maść, szczepionkę, mieszankę] preparować 2. Biol., Med. (sporządzić preparat) to dissect [kości, tkankę, roślinę] spreparowane zwłoki a dissected corpse preparować 3. książk. (sfałszować) to fabricate [fakty, informacje, dokumenty] spreparowane dowody/zarzuty fabricated evidence/charges preparować

sprezentować
pf vt książk. to present sprezentować komuś coś to present sb with sth

sprint
m (G sprintu) 1. Sport sprint 2. sgt (szybki bieg) sprint biec sprintem to sprint robić coś sprintem to do sth at full speed

sprinter
m, sprinterka f Sport sprinter

sprinterski
adv. Sport bieg sprinterski a sprint

sprofanować
pf vt książk. to profane, to desecrate [grób, miejsce kultu] profanować

sprofilować
pf vt 1. (wyspecjalizować) sprofilować produkcję to narrow the scope of production sprofilować klasy to divide students according to their interests wąsko sprofilowane wykształcenie narrowly specialized education profilować 2. Techn. (nadać kształt) to profile [blachę, metal] profilować

sprokurować
pf vt 1. książk. to fabricate [dowody, oskarżenia] to contrive [zamieszanie, kryzys] (prokurować) 2. żart. sprokurować naprędce obiad to whip up a dinner (prokurować)

sprosić
pf - spr|aszać impf vt pot. to invite [gości, krewnych]

sprostać
pf vi 1. (podołać) sprostać czemuś to face up to sth [obowiązkom, trudnościom] to meet sth [wymaganiom] sprostać zadaniu to manage a task sprostać oczekiwaniom rodziców to live up to one's parents' expectations nie sprostać czyimś oczekiwaniom to fall short of sb's expectations 2. (dorównać) sprostać komuś to rival sb nie sprostać komuś (przegrać) to be beaten by sb

sprostowanie
sv sprostować n (poprawka) correction (w gazecie) disclaimer zamieścić sprostowanie to place a disclaimer

sprostować
pf vt to put [sth] right [błąd, nieścisłość] muszę sprostować pana informację I must put a. set you right prostować

sprostytuować
pf vt książk. 1. (zmusić do prostytucji) to prostitute [osobę] prostytuować 2. przen. to prostitute [talent, zdolności] prostytuować sprostytuować się to prostitute oneself także przen. prostytuować się

sproszkować
pf - sproszk|owywać impf vt to powder sproszkowana kreda powdered chalk proszkować sproszkować się - sproszkowywać się to turn to powder

sproszkowywać
impf sproszkować

sprowadzać
impf sprowadzić

sprowadzić
pf - sprowa|dzać impf vt 1. (spowodować przybycie) to get, to bring [lekarza] to bring [sb] in [policję, posiłki] to import [produkt] sprowadzić pomoc to get help towary sprowadzane z zagranicy imported goods co pana do nas sprowadza? what brings you here? 2. (wywołać) to bring [sth] about [katastrofę, wojnę] sprowadzić na kogoś nieszczęście to bring bad luck on sb wojna sprowadziła głód the war brought famine lekarstwo sprowadzające sen a sleep-inducing drug 3. (skierować) to direct sprowadzić wagon na boczny tor to shunt a railway car into the siding sprowadzić kogoś na złą drogę przen. to lead sb astray sprowadzić rozmowę na jakiś temat to direct a conversation to sth 4. (pomóc zejść) to lead [sb] down sprowadzić kogoś po schodach to lead sb down the stairs sprowadzić kogoś ze szczytu to lead a. bring sb down from a mountain sprowadzić kogoś do piwnicy to lead a. take sb down to the basement 5. (ograniczyć) sprowadza wychowanie do zakazów i nakazów his idea of raising children comes down to a set of dos and don'ts sprowadzić się - sprowadzać się (wprowadzić się) to move in sprowadzić się do kogoś to move in with sb sprowadzać się (ograniczać się) sprowadzać się do czegoś [problem, zagadnienie] to come down to sth dokument sprowadzał się do samych frazesów the document was nothing but empty platitudes do tego to się sprowadza this is what it comes down to jego życie sprowadzało się do pracy his life was all work

sprowokować
pf vt to provoke [osobę, reakcję, dyskusję] sprowokować kogoś do zrobienia czegoś to goad sb into doing sth nie daj się sprowokować don't let yourself be provoked prowokować

sprośnie
adv. [uśmiechać się, rechotać] obscenely

sprośność
f 1. sgt (cecha) obscenity 2. (nieprzyzwoita rzecz) obscenity, smut U opowiadać/oglądać sprośności to talk/watch smut

sprośny
adv. [piosenka, dowcip, uwaga, komentarz] lewd (humorystyczny) bawdy, ribald [książka] dirty

spruć
pf (spruję) vt 1. (wyciągnąć nitkę) to unravel [dzianinę, sweter] pruć 2. (rozciąć) to unpick [szew, sukienkę] pruć spruć się [dzianina, sweter] to unravel pruć się

spryciarka
spryciara f pot. crafty one pot. to stara spryciarra she's a crafty old vixen

spryciarz
m (Gpl spryciarzy) pot. crafty bugger pot. być spryciarzem to be crafty stary spryciarz an old fox

sprymitywizować
pf vt książk., pejor. to primitivize, to oversimplify [problem, sztukę, język] prymitywizować sprymitywizować się książk., pejor. to become primitive prymitywizować się

spryskać
pf - sprysk|iwać impf vt to spray [rośliny, włosy] spryskać koszulę przed prasowaniem to dampen a shirt for ironing spryskać się - spryskiwać się to spray oneself spryskać się wodą kolońską to spray oneself with cologne

spryskiwacz
m (w ogrodzie) sprinkler (w samochodzie) windscreen washer jet płyn do spryskiwaczy windscreen washer (fluid) żelazko ze spryskiwaczem a steam spray iron

spryskiwać
impf spryskać

spryt
m (G sprytu) (bystrość) smartness (przebiegłość, zaradność) cunning brak mu sprytu he's not cunning enough do tego potrzeba sprytu you have to be smart to do it

sprytnie
adv. grad. (przebiegle, zmyślnie) cleverly bardzo sprytnie! that's very clever

sprytny
adv. grad. [osoba] (bystry) clever, smart (przebiegły, zaradny) cunning (zmyślny) [przyrząd, urządzenie, plan, intryga] clever

sprywatyzować
pf vt to privatize [przemysł, przedsiębiorstwo] prywatyzować sprywatyzować się [przemysł, przedsiębiorstwo] to be a. become privatized prywatyzować się

sprzeciw
m (G sprzeciwu) 1. (brak zgody) opposition (wobec kogoś/czegoś to sb/sth) spotkać się z ostrym a. zdecydowanym sprzeciwem ze strony kogoś to meet with strong opposition from sb wyrazić sprzeciw wobec czegoś to express opposition to sth to budzi mój sprzeciw I object to it powiedzieć coś tonem nie znoszącym sprzeciwu to say sth in a voice that brooks no argument 2. Prawo objection wnieść sprzeciw wobec czegoś to make a. raise an objection to sth podtrzymać/oddalić sprzeciw to sustain/overrule an objection sprzeciw, wysoki sądzie! objection, your honour!

sprzeciwiać się
impf sprzeciwić się

sprzeciwić
się pf - sprzeciw|iać się impf v refl. (nie zgodzić się) to oppose vt [osobie, pomysłowi] (zaprotestować) to object (komuś/czemuś to sb/sth) stanowczo się czemuś sprzeciwiać to be strongly opposed to sth sprzeciwić się władzy/czyimś rozkazom to go against the government/sb's orders sprzeciwić się czyjemuś wyjazdowi to object to sb's leaving "nieprawda" - sprzeciwił się 'that's not true,' he protested

sprzeczać
się impf v refl. to argue (o drobiazgi) to bicker (z kimś with sb) sprzeczać się o coś to argue over sth oni ciągle się sprzeczają they always argue

sprzeczka
f argument wdać się w sprzeczkę z kimś to start an argument with sb

sprzecznie
adv. contrary (z czymś to sth) działać sprzecznie z zasadami to act contrary to rules

sprzeczność
f contradiction (między czymś a czymś between sth and sth) sprzeczność interesów a conflict of interests stać w sprzeczności z czymś to stand in contradiction to sth pogodzić sprzeczności to reconcile contradictions

sprzeczny
adv. [cechy, zeznania] contradictory sprzeczny z czymś contrary to sth być sprzecznym z czyimś charakterem to be against sb's nature

sprzed
1. (z okresu) znam go sprzed wojny I know him from before the war to moje zdjęcie sprzed dziesięciu lat this is a photo of me taken ten years ago wydarzenia sprzed roku events from one a. a year ago gazeta sprzed tygodnia a week-old newspaper 2. (z miejsca) from in front of samochód odjechał sprzed domu the car drove off from outside a. from in front of the house

sprzedajność
f sgt książk. venality

sprzedajny
adv. książk. [sędzia, polityk] venal sprzedajna miłość sex for money

sprzedający
pa sprzedawać sprzedając|y m, sprzedająca f shop assistant

sprzedawać
impf sprzedać

sprzedawca
m, sprzedawczyni f seller (w sklepie) shop assistant sprzedawca/sprzedawczyni gazet a news vendor sprzedawca/sprzedawczyni lodów an ice-cream seller

sprzedawczyk
m (Npl sprzedawczyki) książk., pejor. traitor pejor.

sprzedać
pf - sprzeda|wać impf (sprzedam - sprzedaję) vt 1. (odstąpić za pieniądze) to sell sprzedać coś komuś to sell sth to sb, to sell sb sth sprzedawać kwiaty/samochody to sell flowers/cars sprzedawać w piekarni/u rzeźnika pot. to be a shop assistant in a bakery/butcher's shop sprzedać coś za sto złotych/po złotówce za sztukę to sell sth for a hundred zlotys/at a. for one zloty each sprzedać coś ze stratą/z zyskiem/po niskiej cenie to sell sth at a loss/profit/low price rodzoną matkę by sprzedał przen. he would sell his own mother można by go sprzedać przen. he's totally naive drogo sprzedać swoje życie książk. to sell one's life dearly tanio skóry nie sprzedadzą pot. they won't be easily beaten 2. (zdradzić) to sell [ojczyznę, przyjaciela] 3. (zaprezentować) sprzedać swoją wiedzę na egzaminie to make a good impression in an exam sprzedać się - sprzedawać się 1. pejor. (pójść na współpracę) to sell out pot. (komuś to sb) sprzedać się konkurencji to sell out to the competition 2. pejor. (uprawiać nierząd) to sell oneself (komuś to sb) 3. pot. (zaprezentować się) to sell oneself pot. on umie się sprzedać he knows how to sell himself 4. (zostać sprzedanym) [towar] to sell dobrze się sprzedawać to be selling well sprzedawać się jak świeże bułeczki to be selling like hot cakes książka sprzedała się w tysiącach egzemplarzy the book has sold thousands of copies

sprzedaż
f sgt (sprzedanie) sale (sprzedawanie) selling (sprzedane towary) sales sprzedaż hurtowa wholesale sprzedaż detaliczna retail sales sprzedaż ratalna hire purchase na sprzedaż for sale wystawić coś na sprzedaż to put sth up for sale pójść na sprzedaż to go on sale być w sprzedaży to be on sale zajmować się sprzedażą czegoś to sell sth dział sprzedaży a sales department prognozowana sprzedaż a sales forecast dyrektor do spraw sprzedaży a sales director sprzedaż wzrosła/spadła the sales are up/down dochód ze sprzedaży czegoś a profit from the sale of sth

sprzedażny
adv. [umowa, cena, powierzchnia] sales attr.

sprzeniewierzać
impf sprzeniewierzyć

sprzeniewierzyć
pf - sprzeniewierz|ać impf vt książk. to misappropriate, to embezzle [środki, fundusze] sprzeniewierzyć się - sprzeniewierzać się to betray vt sprzeniewierzyć się swoim zasadom/ideałom to betray one's principles/ideals

sprzyjający
pa sprzyjać adv. [pogoda, warunki, okazja] favourable GB, favorable US

sprzyjać
impf vi 1. (być korzystnym) sprzyjać komuś [warunki, pogoda, wiatr] to be in sb's favour sprzyjać rozprzestrzenianiu się chorób [klimat] to favour the spread of diseases sprzyjać powstawaniu konfliktów to create favourable conditions for conflicts to arise nie sprzyjać efektywnej pracy/nawiązywaniu kontaktów towarzyskich [atmosfera, okoliczności] to make efficient work/socializing difficult pogoda/szczęście nam sprzyjało the weather/luck was on our side odważnym szczęście sprzyja fortune favours the brave 2. (popierać) sprzyjać komuś/czemuś to support sb/sth (być przychylnym) to be well disposed towards sb/sth 3. przest. (przyjmować zaloty) sprzyjać komuś to welcome sb's advances

sprzykrzyć
pf vt sprzykrzyć sobie coś to grow weary of sth sprzykrzyć się (znudzić się) sprzykrzyło mu się to robić he got tired of doing it sprzykrzyło mu się samotne życie he grew weary of living on his own

sprzymierzać się
impf sprzymierzyć się

sprzymierzeniec
m (V sprzymierzeńcze a. sprzymierzeńcu) książk. (osoba, kraj) ally znaleźć w kimś sprzymierzeńca to find an ally in sb pogoda była naszym sprzymierzeńcem przen. the weather was on our side

sprzymierzony
adv. [kraje, siły] allied kraje sprzymierzone z Polską Poland's allies być z kimś sprzymierzonym to be allied with a. to sb

sprzymierzyć
się pf - sprzymierz|ać się impf v refl. to ally oneself (z kimś with a. to sb) sprzymierzyli się przeciwko nam they allied themselves against us

sprzysiąc
się, sprzysi|ęgnąć się pf - sprzysi|ęgać się impf (sprzysięgnę się, sprzysiągł się, sprzysięgła się, sprzysięgli się - sprzysięgam się) v refl. 1. książk. (zawiązać spisek) to form a conspiracy (przeciw komuś against sb) sprzysiąc się, żeby obalić prezydenta to form a conspiracy to overthrow the president 2. przen. (uwziąć się) [pogoda, okoliczności] to conspire (przeciw komuś against sb) wszystko się sprzysięgło przeciw nam everything conspired against us

sprzysięgać się
impf sprzysiąc się

sprzysięgnąć się
zob. sprzysiąc się

sprzysiężony
adv. być sprzysiężonym przeciwko komuś to be involved in a conspiracy against sb

sprząc
sprz|ęgnąć pf - sprz|ęgać impf (sprzęgę a. sprzęgnę, sprzężesz a. sprzęgniesz, sprzągł a. sprzęgnął, sprzęgła, sprzęgli - sprzęgam) vt 1. (połączyć) to couple [urządzenie, pojazd] sprząc coś z czymś to couple sth with sth sprząc ze sobą dwa wagony to couple two railway cars together kamera sprzężona z komputerem a camera linked with a computer 2. przen. to link [elementy, procesy] (z czymś to sth) dwa pojęcia ściśle ze sobą sprzężone two concepts closely linked to each other 3. to harness [sth] together [konie, woły] sprząc się - sprzęgać się [urządzenia] to interfere (z czymś with sth)

sprzączka
f clasp (na pasku, bucie) buckle buty na sprzączki buckled shoes zapiąć coś na sprzączkę to buckle sth rozpiąć sprzączkę to undo a clasp/buckle

sprzątacz
m (Gpl sprzątaczy) cleaner

sprzątaczka
f cleaning lady, cleaner, charlady GB

sprzątać
impf sprzątnąć

sprzątnąć
pf - sprząt|ać impf (sprzątnęła, sprzątnęli - sprzątam) vt 1. (zrobić porządek) to clean, to tidy [sth] up [salę, pokój] sprzątnąć w łazience/na strychu to clean the bathroom/the attic sprzątnąć w szufladzie/na biurku to clear out a drawer/desk sprzątnąć po kimś to tidy up a. clean up after sb sprzątnąć po remoncie/przyjęciu to clean up after the renovations/party kobieta do sprzątania a cleaning lady 2. (usunąć) to clear [sth] away [gruz, klocki] sprzątnąć papiery z biurka to clear away the papers from the desk sprzątnąć ze stołu/z biurka to clear a table/desk sprzątnij zabawki z podłogi pick up your toys from the floor 3. Roln. to gather [plony] sprzątać zboże/siano z pól książk. to gather grain/hay from the fields 4. pot. (zjeść) to tuck [sth] away pot. sprzątnął dwa kotlety he tucked away two steaks 5. pot. (zabrać) to snatch sprzątnąć coś komuś sprzed nosa to snatch sth out from under sb's nose sprzątnąć komuś dziewczynę to make off with sb's girlfriend 6. pot. (zabić) to blow [sb] away pot.

sprząść
pf (sprzędę, sprzędziesz, sprządł, sprzędła, sprzędli) vt to spin [len, wełnę] prząść

sprzęgać
impf sprząc

sprzęgnąć
zob. sprząc

sprzęgło
n Aut. (urządzenie, pedał) clutch pedał sprzęgła a clutch pedal wcisnąć sprzęgło to press the clutch (pedal) down

sprzęgłowy
adv. Aut. [tarcza] clutch attr.

sprzęt
1. m (G sprzętu) 1. zw. pl (urządzenie) appliance sprzęty domowe (meble) furniture sprzęty gospodarstwa domowego domestic appliances sprzęty kuchenne kitchen utensils 2. sgt (wyposażanie) equipment sprzęt medyczny/sportowy medical/sports equipment sprzęt do nurkowania/wspinaczki diving/climbing equipment a. gear sprzęt wędkarski fishing tackle sprzęt komputerowy computer hardware 2. m sgt (G sprzętu) Roln. harvesting sprzęt zboża/warzyw grain/vegetable harvesting

sprzętowy
adv. [braki, problemy] equipment attr. wymagania sprzętowe Komput. hardware requirements

sprzężenie
sv sprząc n 1. (związek) link (między czymś a czymś a. czegoś z czymś between sth and sth) istnieje sprzężenie pomiędzy czymś a czymś there is a link between sth and sth 2. Techn. coupling sprzężenie elektroniczne/indukcyjne electronic/inductive coupling sprzężenie zwrotne Techn. feedback sprzężenie zwrotne między czymś a czymś przen. positive feedback between sth and sth

spróbować
pf vt 1. (skosztować) to try, to taste [potrawy, napoju] spróbuj tego try some of this daj spróbować can I try some? dostać coś na spróbowanie to have a taste of sth próbować 2. (poznać na próbę) to try spróbować czegoś to try sth spróbować własnych sił w czymś to try one's hand at sth spróbować szczęścia w czymś to try one's luck at sth próbować vi 1. (usiłować) to try spróbować coś zrobić to try to do sth chociaż spróbuj! give it a try! spróbuj sobie przypomnieć try to recall it warto spróbować it's worth a try spróbuj tylko! (groźba) just you try! próbować 2. (upewnić się) to see spróbuj, czy umiesz to zrobić see if you can do it próbować spróbować się (zmierzyć się) spróbować się z kimś to try one's hand against sb próbować się

spróchniały
adv. 1. [drzewo, pień, podłoga] rotten 2. pot. [zęby] decayed

spróchnieć
pf (spróchnieję, spróchniał, spróchnieli) vi 1. [drewno, drzewo, mebel] to rot, to decay próchnieć 2. pot. [zęby] to decay próchnieć

sprężarka
f Techn. compressor

sprężać
impf sprężyć

sprężony
pp sprężyć adv. (zmobilizowany) [osoba] focused

sprężyna
f 1. (elastyczny element) spring sprężyny w łóżku bedsprings sprężyna tapicerska a box spring sprężyna w zegarku a mainspring przekręcić sprężynę w zegarze to overwind a clock skrzypiące sprężyny creaking bedsprings łóżko na sprężynach a fully sprung bed zerwać się jak sprężyna to spring to one's feet 2. przen. (osoba) prime mover (siła napędowa) mainspring być (główną) sprężyną czegoś [osoba] to be the prime mover in doing sth [czynnik] to be the mainspring of sth nacisnąć a. poruszyć wszystkie sprężyny, żeby coś zrobić to pull every string to do sth

sprężynka
f dem. spring sprężynka od długopisu a ballpoint pen spring

sprężynować
impf vi [deska] to be springy sprężynujący materac a springy mattress

sprężynowiec
m pot. flick knife GB, switchblade US

sprężynowy
adv. [mechanizm, zapadka, waga] spring attr. [materac] sprung nóż sprężynowy a flick knife GB, a switchblade US

sprężystość
f sgt 1. (materiału) resilience (materaca, podłoża, włosów) springiness, bounciness 2. (chodu, ruchów) spring sprężystość czyjegoś kroku the spring in sb's step 3. (działań, organizacji) efficiency

sprężysty
adv. 1. [materiał, drut] resilient [guma] elastic [materac, gałązka, włosy, podłoże] springy, bouncy 2. [chód] springy iść sprężystym krokiem to walk with a spring in one's step 3. (energiczny) [organizacja, kierownik] efficient

sprężyć
pf - spręż|ać impf vt 1. to tense [mięśnie, ramiona] 2. Fiz. to compress [gaz] sprężony tlen compressed oxygen sprężyć się - sprężać się 1. (napiąć się) [mięśnie] to tense up [osoba] to tense oneself, to tense one's body sprężyć się do skoku to tense oneself preparing to leap 2. pot. (zmobilizować się) to buck up one's ideas 3. Fiz. [gaz] to become compressed

sprężyście
1. (gwałtownie) przykrywka odskoczyła sprężyście the lid sprang open gałąź wyprostowała się sprężyście the branch sprang back 2. (zręcznie) poruszać się sprężyście to walk with a spring in one's step 3. (energicznie) [działać] efficiently

spsiały
adv. pot. [dzielnica, arystokracja] run-down

spsieć
pf (spsieję, spsiał, spsieli) vi pot. [kraj, instytucja] to go to the dogs pot.

spsocić
pf vt spsocić coś [dziecko, szczeniak] to be up to some mischief psocić

spuchnięty
adv. [kolano, kostka] swollen

spuchnąć
pf (spuchł a. spuchnął) vi 1. [noga, palec, twarz] to swell (up) [oczy] to puff up powieki jej spuchły od płaczu her eyes puffed up from crying spuchł cały jak balon he swelled up like a balloon puchnąć 2. pot. (osłabnąć) [biegacz, piechur] to run out of strength spuchł już po pierwszym okrążeniu after only one lap he ran out of strength puchnąć

spudłować
pf vi pot. (chybić) to miss spudłować do pustej bramki to miss the open goal pudłować1

spuentować
zob. spointować

spulchniacz
m 1. Kulin. raising agent 2. Roln. (narzędzie) scarifier

spulchniać
impf spulchnić

spulchnić
pf - spulchni|ać impf vt 1. Roln. (wzruszyć) to break up, to scarify [ziemię, glebę] (napowietrzyć) to aerate [ziemię, glebę] 2. Kulin. [drożdże, proszek do pieczenia] to raise [ciasto]

spust
m (G spustu) 1. (w broni palnej) trigger pociągnąć za a. nacisnąć spust to pull the trigger 2. Techn. release spust migawki a shutter release spust wody (łańcuszek) a flush chain (przycisk) a flush button mieć spust pot. to be a big eater zamknąć coś na cztery spusty to lock and bolt sth [drzwi, pomieszczenie]

spustoszenie
sv spustoszyć n (zniszczenia) havoc poczynić spustoszenie a. spustoszenia w czymś [wojna, pożar, powódź] to wreak havoc in sth

spustoszyć
pf vt [wojsko, pożar, susza] to ravage kraj spustoszony przez wojnę a war-ravaged country choroba spustoszyła jej organizm the disease ravaged her body pustoszyć

spustowy
adv. [mechanizm] release attr. języczek spustowy a trigger

spuszczać
impf spuścić

sputnik
m sputnik

spuścizna
f sgt książk. legacy także przen. otrzymać coś w spuściźnie od kogoś przest. to inherit sth from sb spuścizna literacka Sienkiewicza the literary legacy of Sienkiewicz bolesna spuścizna po komunizmie a painful legacy of the Communist era

spuścić
pf - spu|szczać impf vt 1. (zniżyć, zrzucić) to lower [głowę, oczy, rolety, osobę] to let [sth] down, to lower [kubeł, linę] to drop [bomby, most zwodzony] spuścić kogoś na linie do studni to lower sb down a well on a rope spuścić kogoś na dach z helikoptera to lower sb onto a roof from a helicopter spuścić szalupę na wodę to launch a lifeboat spuścić wzrok z zakłopotaniem to lower a. drop one's eyes in embarrassment nie spuszczać z kogoś wzroku (ciągle patrzyć) to not take one's eyes off sb nie spuszczać kogoś/czegoś z oka a. oczu (pilnować) to keep a close watch on sb/sth nie można ich nawet na chwilę spuścić z oka! they can't be left alone even for a moment! spuścić oczko (w dziewiarstwie) to decrease spuścić dwa oczka to decrease two stitches spuścić na coś kurtynę a. zasłonę książk. to forget about sth lepiej już spuśćmy na to zasłonę we'd better forget about it 2. (uwolnić) to release [psa] spuścić psa z łańcucha/ze smyczy to let a dog off the chain/lead a. to unchain/unleash a dog 3. (wylać, opróżnić) to drain [wodę] spuścić powietrze z materaca to deflate a mattress spuścić komuś powietrze z kół to let down the tyres on sb's car/bike spuścić wodę z basenu to drain a pool spuścić wodę (w sedesie) to flush the toilet spuścić coś w sedesie to flush sth down the toilet nie da się spuścić wody the toilet doesn't flush spuścić staw to drain a pond spuszczać ścieki do rzeki [osoba, fabryka] to discharge a. dump sewage into a river 4. pot. (sprzedać) to sell spuścić coś komuś po okazyjnej cenie to sell sth to sb at a bargain price 5. pot. (obniżyć) spuścić cenę a. z ceny to lower the price spuścić się - spuszczać się 1. (zniżyć się) to lower oneself spuścić się na linie to lower oneself down a rope spuścić ze skały to lower oneself down a rock face 2. pot. (spruć się) spuściły mi się oczka w rajstopach I've laddered my tights 3. przest. (zdać się) to rely spuścić się na kogoś w jakiejś sprawie to rely on sb to do sth 4. wulg. [mężczyzna] to shoot one's load wulg. spuścić komuś lanie a. manto a. cięgi pot. to give sb a licking pot. to tan sb's hide pot. spuścić z tonu to draw a. pull in one's horns

spychacz
m Techn. bulldozer wyrównać teren spychaczem to bulldoze the ground level

spychać
impf zepchnąć

spychologia
zob. spychotechnika

spychotechnika
f sgt żart. passing the buck pot. uprawiać a. stosować spychotechnikę to pass the buck

spytać
pf vt to ask spytać kogoś o coś to ask sb about sth spytać kogoś o drogę/godzinę to ask sb the way/time spytał mnie o rodziców/o zdrowie he asked me how my parents were/how I was spytać kogoś, czy/kto/dlaczego. to ask sb if/who/why. spytać kogoś z matematyki/historii Szkol. to test sb orally in maths/history pytać spytać się pot. to ask pytać się

spytki
plt wziąć kogoś na spytki pot. to interrogate sb wzięty na spytki, przyznał, że. when interrogated he admitted that.

spód
m (G spodu) 1. (dno) base, bottom, underside na spodzie at the bottom spod spodu from underneath spod spodu wyciągnęła dwa prześcieradła from underneath she took out two sheets pod spodem (najniżej) at the bottom (na ciele) underneath nie miała niczego pod spodem she had nothing on underneath pod spód (najniżej) underneath wsunęła pamiętnik pod spód szafy she put her diary under the wardrobe (na ciało) underneath jest zimno, włóż kamizelkę pod spód it's cold, put on a vest underneath u spodu at the bottom spodnie były postrzępione u spodu the trousers were frayed at the bottom 2. (dolna część) bottom spód bezowy a meringue shell spód kołdry podarł się w pralce the bottom of the duvet got torn in the washing machine 3. (część bielizny damskiej) petticoat koronkowa suknia na atłasowym spodzie a lace dress lined with satin, a lace dress with a satin lining wąchać kwiatki od spodu to push up the daisies

spódnica
f skirt szeroka/długa/prosta spódnica a full/long/straight skirt spódnica portfelowa a wrapover skirt, a wrap-around skirt policjant a. żandarm w spódnicy female despot trzymać się czyjejś spódniccy to be tied to sb's apron strings

spódniczka
f 1. dem. skirt 2. pot., żart. (kobieta) skirt latać/oglądać się za spódniczkami to go after/look out for a bit of skirt

spójnia
f książk. bond dzieci są ważną spójnią między rodzicami children forge a bond between their parents, children cement the bond between their parents

spójnie
adv. grad. książk. coherently, cohesively jego wypowiedź brzmiała spójnie i przekonywująco what he said was coherent and convincing

spójnik
m Jęz. conjunction spójnik łączny Jęz. copulative conjunction spójnik podrzędny Jęz. subordinate conjunction spójnik przeciwstawny Jęz. adversative conjunction spójnik rozłączny Jęz. disjunctive conjunction spójnik współrzędny coordinating conjunction spójnik wynikowy consecutive conjunction

spójnikowy
adv. Jęz. conjunctive

spójność
f sgt 1. (ścisła łączność) cohesion twojemu wypracowaniu brak spójności your essay lacks coherence 2. Fiz. cohesion wietrzenie powoduje rozluźnienie się spójności cząstek skały weathering affects the cohesion of rock particles

spójny
adv. grad. [powierzchnia, substancja] cohesive [rozumowanie, teoria] consistent, coherent

spór
m (G sporu) dispute, argument spór pracowniczy an industrial dispute przedmiot sporu a bone of contention spory graniczne/międzynarodowe border/international disputes spór słowny/prawny dotyczący czegoś a verbal/legal tussle about sth toczyć z kimś spór to have a dispute with sb wszcząć z kimś spór to enter into a dispute with sb, to start a feud with sb wywołać namiętny spór to provoke a heated argument rozstrzygnąć spór to settle a. arbitrate a dispute rozgorzał spór the dispute flared up toczyli zaciekły a. zażarty spór na temat. they had a bitter argument a. feud over a. about. być przedmiotem sporu Prawo to be the subject of litigation

spółdzielca
m member of a cooperative

spółdzielczość
f sgt cooperative movement

spółdzielczy
adv. cooperative, collective

spółdzielnia
f (Gpl spółdzielni) cooperative spółdzielnia lokatorska housing association spółdzielnia własnościowa private housing association

spółgłoska
f Jęz. consonant spółgłoska dwuwargowa bilabial consonant spółgłoska dźwięczna voiced consonant spółgłoska ejektywna ejective consonant spółgłoska eksplozywna plosive consonant, explosive consonant spółgłoska emfatyczna emphatic consonant spółgłoski bezdźwięczne voiceless consonants spółgłoski miękkopodniebienne a. tylnojęzykowe velar consonants spółgłoski półotwarte a. sonorne sonorants spółgłoski syczące hissing consonants spółgłoski szczelinowe fricative consonants spółgłoski miękkie a. średniojęzykowe a. środkowojęzykowe soft a. palatal consonants spółgłoski zwartoszczelinowe affricates

spółgłoskowy
adv. consonantal

spółka
company, partnership spółka akcyjna joint-stock company, public company spółka z ograniczoną odpowiedzialnością limited liability company do spółki (z kimś) together (with sb), in a joint effort (with sb) do spółki z bratem posprzątał całe mieszkanie he and his brother have together cleaned the whole appartment na spółkę przest. jointly, together wejść do spółki to enter a. go into partnership

spółkować
impf vi to copulate

spóźnialski
m, spóźnialska f (Gpl spóźnialskich, spóźnialskich) pot. latecomer

spóźniać
się2 impf v refl. [zegar] to be slow mój budzik spóźnia się o 10 minut my alarm clock is 10 minutes slow

spóźniać się
1. impf spóźnić się

spóźnienie
sv spóźnić się n 1. (niepunktualne przybycie) lateness przepraszam za spóźnienie I'm sorry I'm late wyleciał z pracy za zbyt częste spóźnienia he was fired for being late too often nasz pociąg ma ponad dwugodzinne spóźnienie our train has been delayed by over two hours 2. (niewykonanie w porę) delay musi nadrobić dwudniowe spóźnienie he has to make up for the two-day delay

spóźniony
adv. 1. (przybyły za późno) late, delayed na peron drugi wjeżdża spóźniony pociąg z Zakopanego the delayed train from Zakopane is arriving at platform two jestem już spóźniony na ważne spotkanie I'm already late for an important meeting 2. przen. jest spóźniona w stosunku do swoich kolegów z klasy o ponad rok she's over a year behind her classmates 3. (wykonany z opóźnieniem) belated, tardy przesyłamy wam spóźnione życzenia z okazji rocznicy ślubu please accept our belated greetings on your wedding anniversary

spóźnić
się pf - spóźni|ać się1 impf v refl. to be late spóźniać się do pracy/teatru to be late for work/the theatre spóźnić się na pociąg to miss the train, to be late for the train z powodu wypadku pociąg spóźnił się the accident made the train late pociąg znowu się spóźnił the train has been delayed again obiad spóźniał się dinner was getting late nie wypada się spóźniać it doesn't do to be late spóźnił się z płatnościami he got behind with his payments

spąsowiały
adv. książk. [twarz, policzki] blushing

spąsowieć
pf (spąsowieję, spąsowiał, spąsowieli) vi książk. [twarz] to crimson spąsowiał ze wstydu his face crimsoned with shame pąsowieć

spęczniały
adv. [brzuch] swollen [żyły] bulging

spęcznieć
pf (spęczniał) vt [groch, kasza] to expand [żyły] to bulge [brzuch] to swell pęcznieć

spęd
m (G spędu) 1. spęd bydła/owiec (pędzenie) a cattle/sheep drive (targ) a cattle/sheep market 2. żart. (zgromadzenie) flocks spęd turystów flocks of tourists

spędzać
impf spędzić

spędzić
pf - spę|dzać impf vt 1. (przeżyć) to spend [rok, urlop] spędzić dwa lata za granicą to spend two years abroad spędzać czas na robieniu czegoś to spend time doing sth spędzić z kimś noc to spend a night with sb przyjemnie spędzać czas to enjoy oneself ulubione sposoby spędzania wolnego czasu favourite pastimes całe życie/dzieciństwo spędził na wsi he spent all his life/childhood in the country 2. (przegonić) to chase [sb/sth] off [osobę, zwierzę] spędzić dzieci z ulicy to chase the children off a street spędzić muchę ze stołu to flick a fly off the table spędzić płód przest. to abort a foetus 3. (zgromadzić) to round up [ludzi, więźniów] spędzić krowy do obory to drive cows into the shed spędzać komuś sen z powiek [problem, pytanie] to give sb sleepless nights

spękany
adv. [mur, wargi] cracked ziemia spękana od słońca sun-cracked earth

spętać
pf vt 1. (związać) to tie [sb] up, to bind [osobę] to tie, to bind [ręce, nogi] to tether [konia, byka] pętać 2. przen. (skrępować) być spętanym konwenansami to be bound by conventions pętać

spłacać
impf spłacić

spłachetek
m dem. przest. (ziemi) a small piece

spłacheć
m przest. (ziemi, roli, łąki) a piece spłacheć śniegu a patch of snow

spłacić
pf - spła|cać impf vt to pay off, to repay [pożyczkę, odsetki] spłacić wierzyciela to pay off one's creditor spłacać dług w ratach a. na raty to pay the debt off in instalments GB a. installments US spłacić dług wdzięczności to repay an obligation

spłakany
adv. [osoba] exhausted from crying [twarz] tear-stained [oczy] tear-stained

spłakać
się pf (spłaczę się) v refl. pot. to cry, to weep spłakać się serdecznie to cry one's eyes out

spłaszczać
impf spłaszczyć

spłaszczony
pp spłaszczyć adv. [przedmiot] flat spłaszczona kula an oblate sphere

spłaszczyć
pf - spłaszcz|ać impf vt 1. (zrobić płaskim) to flatten [kotlet, główkę kapelusza] 2. przen. (spłycić) to oversimplify [problem, sprawę] spłaszczyć się - spłaszczać się (ulec spłaszczeniu) [torba, poduszka] to flatten

spłata
f 1. (spłacanie) repayment 2. (rata) repayment długoterminowe spłaty long-term repayment harmonogram spłat repayment schedule rozłożyć spłaty na kilka lat to prepare a multi-year repayment agreement zalegać ze spłatami to fall behind with one's repayments

spłatać
pf vt spłatać komuś figla a. psikusa to play a trick a. prank on sb

spław
m (G spławu) Transp. (drzewa, towarów, zboża) floating

spławiać
impf spławić

spławik
m Ryboł. cork, float

spławikowy
adv. [wędkarstwo] float attr.

spławić
pf - spław|iać impf vt 1. (przewieźć drogą wodną) to float [drzewo] 2. pot. to fob off [natręta, interesanta, klienta]

spławność
f Transp. (rzeki, wód) navigability

spławny
adv. [rzeka, kanał, wody] navigable

spłodzić
pf vt 1. przest., książk. to beget [dziecko, córkę, syna] płodzić 2. przen., żart. to produce to perpetrate żart. [wiersz, artykuł, powieść] płodzić

spłoniony
adv. książk. [twarz] blushed [osoba] blushing

spłonić
się pf v refl. książk. to blush spłonić się ze wstydu/z emocji to blush with shame/excitement spłonić się na widok kogoś to blush at the sight of sb płonić się

spłonka
f Wojsk., Techn. primer spłonka nabojowa a percussion cap

spłonąć
pf (spłonęła, spłonęli) vi 1. [dom, las] to burn down ofiara spłonęła żywcem the victim was burnt alive płonąć 2. przen. [osoba] to blush na jego widok spłonęła rumieńcem she blushed at the sight of him płonąć

spłoszony
pp spłoszyć adv. [osoba] frightened [spojrzenie, głos] alarmed

spłoszyć
pf vt 1. (spowodować ucieczkę) to scare away [zwierzę, ptaka, złodzieja] płoszyć 2. (onieśmielić) to disconcert, to embarrass [osobę] spłoszyłem wyrostka groźnym spojrzeniem the youth was disconcerted by my angry stare płoszyć spłoszyć się 1. (przestraszyć się) [zwierzę, ptak, złodziej] to bolt away konie się spłoszyły the horses shied płoszyć się 2. (zmieszać się) [osoba] to become disconcerted płoszyć się

spłowiały
adv. (wyblakły) [ubranie, zasłony] faded [włosy] (sun)bleached

spłowieć
pf (spłowiał) vi 1. (zblaknąć) [tkanina] to fade firanki spłowiały od słońca the curtains have been faded by the sun płowieć 2. (zżółknąć) [trawa, rośliny, włosy] to bleach płowieć

spłuczka
f (rezerwuar) toilet cistern

spłukany
pp spłukać adv. pot. hard up pot. być kompletnie spłukanym to be stony broke

spłukać
pf - spłu|kiwać impf (spłuczę - spłukuję) vt 1. (obmyć) to rinse [twarz, ręce] po kilku minutach spłucz odżywkę after a few minutes rinse off 2. (zgarnąć) [deszcz, woda] to wash away [błoto, śnieg] spłukać się - spłukiwać się 1. (obmyć się) to rinse oneself, to sluice oneself 2. pot. (wydać wszystkie pieniądze) to spend all one's money to shoot the works US pot.

spłukiwać
impf spłukać

spłycać
impf spłycić

spłycić
pf - spły|cać impf vt 1. (zmniejszyć głębokość) to make [sth] shallow [wykop, zbiornik] 2. przen. (uprościć) to oversimplify, to trivialize [problem, sprawę, charakterystykę postaci] spłycić się - spłycać się (stać się płytszym) [zbiornik, koryto rzeki] to became shallow

spłynąć
pf - spły|wać impf (spłynęła, spłynęli - spływam) vi 1. (ściec) to flow woda spływa kanałem water flows down the canal śnieg spływa z gór melting snow flows down the mountains krople deszczu spływają po szybie raindrops dribble down the pane pot spływał mu z czoła sweat streamed down his forehead łzy spływały jej po policzkach tears flowed down her cheeks 2. książk., przen. (ogarnąć) to fall mrok spłynął na ziemię darkness fell over the earth mgła spłynęła na łąkę fog fell over the field blask słoneczny spływał na miasto sunshine fell on the town 3. książk., przen. (opaść) to fall włosy spływały jej na ramiona hair fell over her shoulders girlandy róż spływały z balkonu garlands of roses fell down from the balcony 4. Geogr. (zsuwać się) [lodowiec] to flow 5. Żegl. [łodzie, tratwy] to flow 6. pot. (uciec) to shove off spływajmy, nic tu po nas let's shove off, there's nothing doing here spływaj, bo oberwiesz! shove off a. take a hike US, or you're in for it! spłynęło na nas ukojenie książk. we felt comfort spłynęło ze mnie napięcie/przygnębienie książk. tension/depression left me spłyywać krwią/potem to be bathed in blood/sweat

spływ
m (G spływu) 1. (ściekanie wody) flow, run-off spływ wód deszczowych do rzeki the flow of rain water into the river 2. Geog. (zbieg rzek) confluence 3. Sport (tratwami) rafting (kajakami) canoeing 4. sgt (dokumentów, darów, surowców) inflow

spływać
impf spłynąć