PRL-owski
/'peere'lofski/ adv. PRL-owska cenzura/opozycja the censorship/opposition in the Polish People's Republic

Prus
m (Npl Prusowie) Hist. (medieval) Prussian Prusowie (naród) the Prussians

Prusak
m, Prusaczka f Hist. Prussian

Prusy
plt (G Prus) Hist. Prussia sg Prusy Wschodnie East Prussia Prusy Królewskie Royal Prussia (a Polish province from 1466 to 1772) Prusy Książęce Ducal Prussia (a Polish fief from 1525 to 1657)

pra-
w wyrazach złożonych 1. (pierwotny) pre-, ancient pradzieje prehistory, ancient history prakolebka the cradle przen. prastary ancient 2. (w nazwach pokrewieństwa) great- praojcowie for(e)bears, forefathers prawnukowie great-grandchildren praprababka/prapradziadek great great-grandmother/great great-grandfather 3. (pierwszy) prapremiera first performance, premiere prawykonanie first performance

prababcia
f dem. (Gpl prababci a. prababć) great-grandmother

prababka
f książk. great-grandmother

praca
f 1. sgt (działalność) work (fizyczna) labour mieć dużo pracy to have a lot of work (to do) jest jeszcze dużo pracy there's still a lot of work to be done zabrać się a. wziąć się do pracy to set to a. get down to a. go to work przykładać się do pracy to apply oneself to one's work przerwać pracę (zastrajkować) to come out a. go (out) on strike włożyć w coś wiele pracy to put a lot of work into sth dojść do majątku (własną) pracą to get wealthy through one's own efforts wszystko osiągnął ciężką pracą he owes everything to his own hard work cała jego praca poszła na marne all his work came to naught a. went down the drain pot. (jego) praca nad filmem/nową rolą (his) work on a film/a new role praca przy a. na komputerze/taśmie work on the computer/the production line praca z dziećmi upośledzonymi umysłowo work with mentally handicapped children praca z młodzieżą youth work praca fizyczna physical work, manual labour praca umysłowa (urzędnicza) white-collar work (intelektualna) intellectual work praca zarobkowa paid work, gainful employment praca badawcza research work praca społeczna voluntary a. community work praca polityczna political activity praca charytatywna charity work praca papierkowa paperwork praca niewolnicza slave labour praca ponad siły superhuman work praca zespołowa team work praca w grupach group work praca wykonywana z zamiłowaniem a labour of love człowiek pracy a working man świat pracy the working classes, the world of work narzędzia pracy tools przen. the tools of the trade nawał a. ogrom pracy pressure of work podział pracy Ekon. the division of labour tempo pracy the pace of work wypadek przy pracy an accident at work an industrial accident przen. a mishap a slip-up pot. 2. zw. sg (zarobkowanie) work U, job mieć pracę to be in work, to have a job nie mieć pracy to be out of work a. out of a job szukać pracy to look a. to be looking for work a. a job, to job-hunt iść do pracy (zacząć zarabiać) to begin a. start work rozpoczynać/kończyć pracę to begin a. start/finish work dostać/stracić pracę to get/lose a job zmienić pracę to change jobs żyć z pracy własnych rąk to earn one's living by honest work dać komuś pracę to give sb work a. a job zwolnić kogoś z pracy to give sb (their) notice, to dismiss sb podziękować komuś za pracę to let sb go euf. praca w pełnym/niepełnym wymiarze godzin a full-time/a part-time job praca w systemie zmianowym shift work praca etatowa/stała a permanent/a steady job praca dorywcza (fizyczna) an odd job, casual work (biurowa) a temping job praca sezonowa seasonal work praca sezonowa przy zbiorze truskawek seasonal work as a strawberry picker praca wakacyjna a holiday job praca dodatkowa an extra job praca na akord piecework praca zlecona a. na zlecenie contract work dorabiał do pensji pracami zleconymi he supplemented his income with contract work praca na własny rachunek self-employment praca zawodowa career praca zawodowa przy domowym terminalu telecommuting praca z utrzymaniem a live-in job, work with bed and board dobrze płatna praca a well-paid job ciągłość pracy continuity of employment staż pracy seniority, length of service długi/krótki staż pracy long/short service czas pracy working time a. hours ruchomy czas pracy flexitime skrócony czas pracy short time dzień pracy a working day dzień wolny od pracy a holiday godziny pracy (pracownika) working hours (biura, sklepu) business hours miejsce pracy work(place) tworzenie nowych miejsc pracy job creation rynek pracy the labour market zakład pracy workplace umowa o pracę contract of employment, employment contract nagroda za 10 lat pracy a bonus for 10 years of service 3. (miejsce zatrudnienia) work być w pracy to be at work pójść/przyjść do pracy to go/come to work jeszcze nie wrócił (do domu) z pracy he's not home from work yet ona zawsze spóźnia się do pracy she's always late for work nie dzwoń do mnie do pracy don't phone me at work koledzy/koleżanki z pracy colleagues from work, fellow workers, workmates nieobecność w pracy absence from work 4. (utwór, książka, obraz) work praca monograficzna a monograph praca źródłowa a study based on sources a. on source materials praca o muzyce/sztuce a. na temat muzyki/sztuki a work on a. about music/art praca z (zakresu a. dziedziny) genetyki a work on genetics napisać/ogłosić pracę z zakresu fizyki to write/publish a paper on physics wystawa prac młodych artystów an exhibition of work(s) by young artists na konkurs zgłoszono 20 prac there were 20 entries for the competition 5. Szkol., Uniw. paper, project praca domowa homework odrabiać pracę domową to do homework zadać uczniom pracę domową to give pupils homework a. an assignment US praca klasowa a class test praca semestralna a term a. an end-of-term paper praca egzaminacyjna an examination paper a. script praca dyplomowa/magisterska a Bachelor's dissertation/a Master's dissertation a. master's thesis praca doktorska/habilitacyjna a doctoral/a postdoctoral dissertation praca pisemna z języka polskiego a Polish essay poprawiać prace studentów to mark students' work 6. sgt (funkcjonowanie) workings pl, functioning, operation praca serca the action of the heart zatrzymanie pracy serca cardiac arrest praca mięśni the work of the muscles praca nerek the functioning of the kidneys praca nóg Sport footwork praca umysłu ludzkiego the workings of the human mind praca maszyny/silnika the work a. operation of a machine/an engine praca bez zakłóceń smooth running tryb pracy (urządzenia) a mode 7. Komput. job sterowanie pracami job control język sterowania pracami job control language kolejka prac a job queue 8. sgt Fiz. work jednostka pracy unit of work prace plt work U prace badawcze/badawczo-rozwojowe research/research and development work prace przygotowawcze/wykończeniowe preparatory/completion work prace murarskie/transportowe masonry a. bricklaying work/transport prace remontowe/restauracyjne repair/restoration work prace polowe/żniwne work in the field/harvesting prace budowlane building work(s) prace ziemne earthworks prace budowlane jeszcze trwają the building work is still going on a. in progress praca mechaniczna Techn. mechanical work także przen. praca nakładcza outwork praca nieprodukcyjna Ekon. non-productive labour praca organiczna Hist. = organic work (a programme of economic and cultural development, launched by the Polish positivists) praca produkcyjna Ekon. productive labour praca u podstaw Hist. = work at the grass roots (a programme of spreading literacy and popularizing science among the masses, launched by the Polish positivists) prace domowe housework prace ręczne Szkol. handicrafts praca benedyktyńska książk. painstaking work praca herkulesowa a Herculean task praca syzyfowa książk. Sisyphean task a. labours cześć pracy! pot. (pożegnanie) cheerio! pot. (powitanie) howdy! US pot. bez pracy nie ma kołaczy przysł. no gains without pains cierpliwością i pracą ludzie się bogacą przysł. all things come to those who wait przysł. jaka praca, taka płaca przysł. = you only get paid for what you do żadna praca nie hańbi przysł. = honest work is nothing to be ashamed of praca nie zając, nie ucieknie pot. work can wait

pracochłonność
f sgt Ekon. labour intensity

pracochłonny
adv. 1. [czynność, zajęcie] laborious toilsome przest. 2. Ekon. labour-intensive

pracodawca
m, pracodawczyni f employer

pracoholik
m, pracoholiczka f workaholic

pracować
impf vi 1. (trudnić się) to work (ciężko) to labour, to toil (być zajętym) to be busy pracować fizycznie/umysłowo to do physical/intellectual work pracować zawodowo/zarobkowo to have a career/a paid job pracować społecznie to do voluntary work pracuję zawodowo od dwudziestu lat I've been working for twenty years pracować sezonowo/dorywczo to do seasonal work/odd jobs pracować jako tymczasowo zatrudniony to temp, to work as a temp nie mógł znaleźć stałej pracy, więc pracował dorywczo he couldn't find a permanent job, so he was temping a. doing odd jobs pracować bez wytchnienia/ze wszystkich sił/od świtu do nocy to work without respite/as hard as one can/from dawn to dusk pracował w pocie czoła, aby wyżywić liczną rodzinę he worked his fingers to the bone to provide for his large family pracować jak wół to work like a Trojan pracować w godzinach nadliczbowych to work overtime pracować na akord/na dniówkę to be on piecework/be paid on a daily basis pracować na utrzymanie a. życie a. chleb to work for a living, to earn one's living pracować na czyjeś utrzymanie a. na kogoś to work to support sb pracuję na samochód/nowe mieszkanie I'm working to get enough money to buy a car/a new flat bogate kraje długo pracowały na swój dobrobyt it took rich countries many years of hard work to become prosperous pracować dla kogoś/czegoś to work for sb/sth pracuję od lat dla ich firmy I've been working for their company for years pracować nad kimś to work on sb dużo pracował nad sobą, żeby wyćwiczyć pamięć he had to work hard to train his memory pracować nad czymś to work at a. on sth pisarz pracował nad nową książką the author was working on a new book komisja sejmowa pracuje nad ustawą budżetową/o ubezpieczeniach społecznych a parliamentary committee is working on the budget bill/the social insurance bill musisz pracować nad backhandem you must practise your backhand 2. (zarobkować) to work pracować jako nauczyciel/listonosz to work as a teacher/a postman pracować w fabryce/w szpitalu to work at a factory/hospital pracować w przemyśle/reklamie/ubezpieczeniach to work in industry/advertising/insurance pracować na budowie to work as a builder a. on a building site pracować etatowo/na pół etatu to have a full-time/part-time job pracować w systemie zmianowym to work shifts pracować na dziennej/nocnej zmianie to work days/nights pracować przy sortowaniu listów to have a job sorting letters pracować na komputerze/tokarce to work at the computer/lathe pracować zawodowo przy domowym terminalu to telecommute pracować głową to do intellectual work pracować piórem to live by the pen pracować łopatą to be a labourer kobieta pracująca a working woman pracujące matki working mothers 3. (współpracować) to work, to cooperate (z kimś/czymś with sb/sth) dobrze mi się z nim pracuje I like working with him komisja pracuje z zespołem doradców the commission cooperates with a team of advisers pracować z młodzieżą to work with young people 4. (funkcjonować) [serce, płuca, nerki] to work [biuro, sklep] to work [maszyna, silnik] to work, to operate, to run serce pracuje prawidłowo the heart is functioning normally podczas pływania pracują wszystkie mięśnie when you swim, all your muscles work jego umysł pracował sprawnie he was of sound mind poczta dzisiaj nie pracuje the post office is closed today sądy pracują opieszale the courts are slow in dealing with the business in hand szpitale pracują bez przerwy hospitals work non-stop sklepy pracują do dwudziestej shops stay open till 8 p.m. wytwórnia pracuje na eksport/na rynek wewnętrzny the plant manufactures for export/for the home market maszyna pracuje bez zarzutu the machine is running smoothly tylko dwa z czterech silników pracują only two of the four engines work a. are working pracować pełną parą a. na pełnych obrotach to work a. be working at full stretch pot. pracować na zwolnionych obrotach to work a. be working at a slow pace pracować za dwóch a. trzech to work like nobody's business pot., to do the work of two a. three (men) pot. czas pracuje dla niego a. na jego korzyść/przeciw niemu a. na jego niekorzyść time is on his side/against him głowa a. główka a. baśka pracuje! pot., żart. the old grey matter is working overtime żart. kto nie pracuje, ten nie je przysł. if you don't work you shan't eat przysł.

pracowicie
adv. grad. 1. (pilnie) [trenować, uczyć się] diligently pracowicie spędzony dzień a busy day, a hard working day życie przeżył pracowicie he had a busy life 2. (starannie) [wykonać, haftować, reperować] diligently, meticulously pracowicie wykonany rysunek a diligently a. a meticulously executed drawing

pracowitość
f sgt diligence, industry, industriousness

pracowity
adv. grad. 1. (pilny) [uczeń, student] diligent, hard-working [pracownik] diligent, industrious pracowity jak pszczółka as busy as a bee 2. (mozolny) [dzień, sezon, życie] arduous, busy miał przed sobą pracowity tydzień he had a busy a. an arduous week to get through długie pracowite życie a long arduous life 3. książk. (wypracowany) [haft, rysunek] meticulous

pracownia
f (Gpl pracowni) 1. (artysty) studio, atelier (pisarza) study pracownia kreślarska a drawing office 2. (naukowa, doświadczalna) laboratory lab pot. 3. (zakład) (work)shop pracownia złotnicza/meblarska a goldsmith's/a cabinetmaker's (work)shop pracownia fotograficzna/zegarmistrzowska a photographic studio/a clockmaker's shop pracownia kapeluszy (damskich)/futer a milliner's/a furrier's workshop 4. Szkol. pracownia plastyczna an art room pracownia biologiczna/fizyczna a biology/physics laboratory a. lab pot. pracownia komputerowa a computer room

pracownica
f worker, employee pracownica fabryki/sklepu an employee of a factory/a shop, a factory worker/a shop worker a. assistant

pracowniczy
adv. [płace, świadczenia] workers' akcjonariat pracowniczy Ekon. employee stock a. share ownership plan spór pracowniczy an industrial a. a labour a. a trade dispute stołówka pracownicza a staff canteen wczasy pracownicze organized holidays for the workforce

pracownik
m worker, employee pracownik etatowy/na niepełnym etacie a full-time/a part-time employee, a full-timer/a part-timer pracownik stały/sezonowy a permanent employee/a seasonal (worker) pracownik tymczasowo zatrudniony a temporary employee a temp pot. pracownik wykwalifikowany/niewykwalifikowany a skilled a. qualified/an unskilled a. unqualified worker pracownik biurowy an office worker pracownik poczty/służby zdrowia a post office/health service employee pracownik niższego szczebla/szczebla kierowniczego a junior/an executive pracownicy sklepu/szkoły the shop staff/staff in a school a. school staff pracownik naukowo-dydaktyczny a research worker a. an academic/a university teacher instytucja zatrudniająca zbyt wielu pracowników an overmanned a. an overstaffed institution świadczenia dla pracowników employee benefits pracownik fizyczny blue-collar worker, labourer GB, laborer US pracownik produkcyjny production a. manufacturing worker pracownik umysłowy white-collar a. office worker niesamodzielny pracownik naukowy Uniw. = junior academic samodzielny pracownik naukowy Uniw. = senior researcher

pracujący
pa pracować adv. pot. (roboczy) sobota pracująca Saturday as a working day in some institutions

pracuś
m pot., żart., iron. workaholic busy bee pot., eager beaver pot.

pracz
m pers. (Gpl pracz ów a. praczy) washer m anim. Zool. (szop) pracz raccoon

praczka
f laundress, washerwoman

praczłowiek
m (Npl praludzie) Antrop. primitive man praludzie primitive men

pradawny
adv. książk. [obyczaje, czasy] ancient

pradziad
m (Npl pradziadowie) 1. (pradziadek) great-grandfather 2. zw. pl (przodek) grandfather, forefather nasi pradziadowie our forebears a. forefathers z dziada a. od dziada pradziada książk. (od najdawniejszych czasów) from a. since time immemorial Polak/katolik z dziada pradziada a Pole/a Catholic born and bred chłop/szlachcic z dziada pradziada a bred-in-the-bone peasant/gentleman rybak/pszczelarz z dziada pradziada a fisherman/a beekeeper like his father and grandfather before him

pradziadek
m (Npl pradziadkowie) 1. (ojciec dziadka lub babci) great-grandfather 2. zw. pl (przodek) grandfather, forefather nasi pradziadkowie our forebears a. forefathers pradziadkowie plt great-grandparents

pradzieje
plt (G pradziejów) książk. ancient history, prehistory słowiańskie pradzieje the prehistory of the Slavs pradzieje Ziemi/człowieka the prehistory of the Earth/of man

pradziejowy
adv. książk. [kultura, zabytki] prehistoric archeologia pradziejowa prehistoric archaeology GB, prehistoric archeology US

pragmatycznie
adv. książk. [rozumować, interpretować, traktować] pragmatically

pragmatyczny
adv. 1. książk. [działanie, rozumowanie, rozwiązanie] pragmatic 2. Jęz. pragmatic

pragmatyk
m książk. pragmatist

pragmatyka
f sgt 1. Jęz. pragmatics (+ v sg) 2. Prawo labour regulations pl pragmatyka służbowa official practice

pragmatystyczny
adv. książk. pragmatic

pragmatyzm
m sgt (G pragmatyzmu) Filoz. pragmatism

pragnienie
sv pragnąć n 1. (życzenie) desire, yearning (czegoś for sth) najskrytsze pragnienie the most secret desire przemożne pragnienie an overwhelming desire spełnione/niespełnione pragnienia fulfilled/unfulfilled desires a. wishes pragnienie miłości/sławy/zemsty a desire for a. craving for love/fame/revenge budzić/wzniecać czyjeś pragnienia to arouse/whet sb's desire nie mieć żadnych pragnień to have no desires spełnił wszystkie swoje pragnienia all his desires a. wishes were fulfilled spełniał a. zaspokajał jej wszystkie pragnienia he satisfied a. fulfilled all her desires wyraziła pragnienie zobaczenia się z synem she expressed a/the/her desire to see her son opanowało go pragnienie zmian he was overcome by a desire for change 2. sgt (uczucie suchości w ustach) thirst mieć a. odczuwać pragnienie to be a. feel thirsty ugasić pragnienie to quench a. slake one's thirst dręczyło go dokuczliwe pragnienie he was driven wild with thirst umieram z pragnienia I'm dying of thirst słone potrawy wzmagają pragnienie salty dishes make one thirsty

pragnąć
impf (pragnęła, pragnęli) vi 1. książk. (bardzo chcieć) to want, to desire, to crave (czegoś sth) to wish, to crave (czegoś for sth) pragnął tylko trochę spokoju he wished only for a little peace and quiet czegóż więcej można jeszcze pragnąć? what more could one wish for? pragnęła z całego serca szczęścia dla swych dzieci with all her heart she wished for her children's happiness pragnął sprawiedliwości za doznane krzywdy he wanted justice for the wrongs he had suffered osiągniesz wszystko, czego pragniesz you'll get everything you crave for, you will get your heart's desire pragnąć coś zrobić to wish a. desire to do sth gorąco pragnę pojechać do Chin I dearly wish to visit China pragnę, żebyś dochował obietnicy I want you to keep your promise pragnęli, żeby córka wyszła za mąż they wished their daughter would get married pragnę wyjaśnić, że uczyniłem to na ich prośbę I want a. wish to make it clear that I did it at their express request pragniemy wyrazić wdzięczność wszystkim tym, którzy nam pomogli we want a. wish to express our gratitude to all those who helped us pragnę poinformować, że jutrzejszy wykład się nie odbędzie I wish to a. would like to inform you that tomorrow's lecture has been cancelled 2. (pożądać) to desire, to want (kogoś sb) to lust (kogoś for sb) pragnęli siebie od chwili, kiedy się poznali they were attracted (to each other) from the moment they met jak pragnę szczęścia a. zdrowia pot. swear blind pot. pragnąć czegoś jak kania dżdżu a. deszczu to yearn a. pine for sth

prahistoria
zob. prehistoria

prahistoryczny
zob. prehistoryczny

prajęzyk
m Jęz. protolanguage, mother language a. tongue, common language

praktycyzm
m sgt (G praktycyzmu) Filoz. practicalism

praktycznie
adv. grad. [myśleć, działać] practically, in a practical way [gospodarować, ubierać się] sensibly trzeba działać praktycznie one has to be practical ubierała się praktycznie she dressed sensibly, she wore practical clothes pieniędzmi trzeba gospodarować praktycznie one should spend money sensibly adv. [wykorzystać, zastosować] in practice jak można tę teorię zastosować praktycznie? how can this theory be applied in practice? part. practically, virtually to jest praktycznie niemożliwe this is practically a. virtually impossible praktycznie odpowiadał za wszystko to all intents and purposes he was responsible for everything praktycznie (rzecz) biorąc. to all intents and purposes.

praktyczność
f sgt 1. (zaradność) practicality życie nauczyło go praktyczności life taught him to be practical 2. (użyteczność) practicality, serviceability

praktyczny
adv. grad. 1. (przydatny) [metoda, umiejętność] practical [rada, wskazówka] good, sensible nie spodziewam się żadnych praktycznych korzyści I don't expect any practical advantages 2. (wygodny) [sprzęty, przyrząd] useful, handy [ubranie] practical, sensible dostał same praktyczne prezenty he only got practical presents w podróży najpraktyczniejszy jest mały plecak a small backpack is (the) best for travelling 3. (zaradny) [człowiek] practical miał wrodzony zmysł praktyczny he was practical by nature miał praktyczne spojrzenie na świat he took a practical view of the world adv. [szkolenie, wiedza, umiejętności] practical posiadał wiele umiejętności praktycznych he had (mastered) many practical skills w życiu bardziej liczy się wiedza praktyczna in life practical knowledge is the most important thing na praktyczne wdrożenie tego pomysłu zabrakło pieniędzy there were no funds available to put the idea into practice

praktyk
m 1. (ekspert) practitioner wybitny praktyk gospodarczy an outstanding practitioner in the field of economics spór praktyków z teoretykami a dispute between practitioners and theoreticians 2. (uprawiający zawód) practitioner lekarz/adwokat praktyk a medical/a legal practitioner pedagog/inżynier praktyk a practising GB a. practicing US educationalist/engineer

praktyka
f 1. sgt (doświadczenie) practice, experience miał dużą praktykę życiową/zawodową he was an experienced man mam dwudziestoletnią praktykę w tym zawodzie I've had twenty years of experience in this profession miał praktykę w kłamaniu he was a practised GB a. practiced US liar "potrzebny inżynier budowlany z praktyką" 'experienced building engineer wanted' to tylko kwestia praktyki it's just a question a. matter of practice z praktyki wiedział, jak trudny jest zawód nauczyciela experience had taught him how difficult it is to be a teacher swoje twierdzenia opierał na praktyce he based his claims on experience praktyka dowodzi a. poucza, że. practice proves that. 2. sgt (faktyczny stan rzeczy) practice rozbieżność pomiędzy teorią a praktyką a gap between theory and practice w praktyce in practice w praktyce a. jak pokazuje praktyka jest zupełnie inaczej in practice, things are different metoda ta sprawdziła się w praktyce this method was effctive (in practice) zastosować coś w praktyce to put sth into practice 3. sgt (zwyczaj) practice praktyka nagradzania najlepszych pracowników the practice of giving bonuses to the best workers przyjętą u nas od lat praktyką jest nieujawnianie takich szczegółów for years it has been our practice not to reveal such particulars 4. (staż) (w zakładzie pracy) traineeship U, training period (u rzemieślnika) apprenticeship U (w szkole) teaching practice U praktyka na budowie/za granicą apprenticeship on the building site/work experience abroad praktyki studenckie/wakacyjne student/holiday training odbywać praktykę u fryzjera/krawca to be apprenticed a. to be an apprentice to a hairdresser/a tailor odbywać praktykę w fabryce/cukierni to work as a trainee in a factory/as an apprentice to a confectioner odbywać praktykę nauczycielską to be on a. be doing teaching practice oddać syna na praktykę do krawca to apprentice one's son to a tailor 5. sgt (wykonywanie wolnego zawodu) practice praktyka lekarska/adwokacka medical/legal practice mieć prywatną praktykę to work a. be in private practice mieć dochodową praktykę to have a profitable practice rozpocząć praktykę to set up in a. go into practice on nie ma prawa prowadzić praktyki adwokackiej he has no right to run a legal practice 6. zw. pl (proceder) practice monopolistyczne praktyki przedsiębiorstw monopolistic practices of companies tajemnicze/zbrodnicze praktyki mysterious/criminal practices takie praktyki są niedopuszczalne such practices are inadmissible praktyki plt Relig. observance, ritual brał udział w praktykach religijnych a. kościelnych he took part in religious observances, he was a churchgoer praktyki szamańskie/magiczne shamanic/magic practices a. rituals a. observances

praktykancki
adv. [staż, praca] training, probationary [grupa, okres] trainee attr., probationary po praktykancku inexpertly, unskilfully

praktykant
m, praktykantka f (w zakładzie pracy) trainee, probationer (u rzemieślnika) apprentice (w szkole) student teacher praktykant sądowy an articled clerk training to be a judge majster zatrudnił praktykanta the master hired an apprentice a. a trainee

praktykować
impf vt (stosować) to practise GB, to practice US [metodę, magię, zwyczaj] praktykować nową metodę leczenia genami to practise a new method of genetic treatment tego obyczaju już się nie praktykuje this custom is no longer practised a. is no longer in use praktykowanie zasady "wszystkie chwyty dozwolone" practising the principle of no holds barred vi 1. (wyznawać wiarę) to follow religious observances jest praktykującym katolikiem he's a practising Catholic był wierzący, ale nie praktykował he was a believer, but he didn't attend any church 2. (pracować) to be in practice praktykować jako lekarz/prawnik to practise GB a. practice US as a doctor/lawyer praktykował w szpitalu/w prywatnym gabinecie he worked in hospital/in private practice 3. (być na stażu) to be in training praktykować u fryzjera/krawca to be apprenticed to a hairdresser/a tailor po rocznym praktykowaniu after a year's training period a. apprenticeship

praleczka
f dem. 1. pieszcz. (pralka) washing machine 2. (zabawka) toy washing machine

pralinka
pralina f Kulin. chocolate pudełko pralinek a box of chocolates pralinki o smaku malinowym raspberry-flavoured chocolates

pralka
f washing machine pralka automatyczna an automatic washing machine pralka wirnikowa an impeller a. an agitator washing machine pralka ładowana od góry/z przodu a top-loader/a front-loader pralka z suszarką a washer-dryer pralka z dwoma bębnami a twin-tub washing machine nastawić pralkę to put a washing machine on prać bieliznę w pralce to wash linen in a washing machine

pralnia
f (Gpl pralni) 1. (zakład) laundry pralnia chemiczna a (dry-)cleaner, (dry-)cleaner's pralnia samoobsługowa a launderette GB, a laundrette GB, a laundromat US oddać bieliznę do pralni to take linen to the laundry odebrać płaszcz z pralni to get a coat from the cleaner's 2. (pomieszczenie) a laundry room

pralniczy
adv. [urządzenie, zakład, usługi] washing (do prania chemicznego) cleaning zakład pralniczy (piorący bieliznę) laundry (piorący chemicznie) cleaner, cleaner's automat pralniczy na monety a coin-op, a launderette GB a. laundromat US

praludzie
zob. praczłowiek

praludzki
adv. [jaskinia, broń] prehistoric

pramatka
f książk. 1. (rodzicielka) foundress 2. Mitol. first mother pramatka Ewa Eve, the first mother pramatka ziemia Mother Earth

pranie
sv prać n 1. sgt (brudne rzeczy) wash, (dirty) washing a. laundry (świeżo uprane rzeczy) (clean) washing a. laundry powiesić/wywiesić pranie to hang/hang out a. peg out GB the washing włożyć pranie do pralki to put a load of washing into the machine, to load a washing machine wyjąć pranie z pralki to take the wash a. washing out of the machine twoja koszula jest w praniu your shirt is in the wash a. with the washing 2. (proces) washing oddać bieliznę do prania to take linen to the laundry a. to be laundered oddać palto do prania to take a coat to the cleaner's a. to be cleaned zrobić pranie to do the washing a. the laundry a. a wash zrobiłem dziś dwa prania I've done two washes today po dwóch praniach tkanina wyblakła/kolory się sprały after two washes, the fabric faded/the colours ran nastawić/wyłączyć pranie pot. to turn the washing machine on/off 3. pot. (lanie) thrashing koledzy zrobili mu pranie his mates gave him a thrashing pranie brudów washing dirty linen in public, muckraking pranie mózgu a. mózgów pot. brainwashing zrobić komuś pranie mózgu to brainwash sb w obozie jenieckim przeszli pranie mózgu they were brainwashed in the POW camp wyjdzie a. okaże się w praniu pot. it will all come out in the wash

praojciec
m zw. pl (Npl praojcowie) książk. forefather praojciec Adam Adam, the first father

praojczyzna
f książk. homeland, place of origin original home książk.

prapoczątek
m (G prapoczątku) zw. pl książk. the earliest beginnings

prapra-
zob. pra-

prapremiera
f premiere światowa/warszawska prapremiera sztuki the world/Warsaw premiere of a play prapremiera filmu odbyła się a. film miał prapremierę w Cannes the film premiered a. was premiered at Cannes

prapremierowy
adv. [przedstawienie, wykonanie] first [film] preview attr.

praprzodek
m pers. (Npl praprzodkowie) primogenitor, progenitor m anim. ancestor, progenitor

praprzyczyna
f książk. the First Cause, ultimate cause

prasa
f 1. sgt (gazety) the press prasa codzienna/tygodniowa the daily/weekly press prasa poranna/popołudniowa the morning/evening papers prasa literacka/sportowa/fachowa the literary/sports/specialist press prasa brukowa a. bulwarowa the gutter press prasa regionalna/podziemna local papers/the underground press przeglądać prasę to look through the papers w prasie a. na łamach prasy in the press ta wiadomość obiegła całą prasę the information appeared in all the papers prasę zaczyna czytać od wiadomości sportowych he reads the papers starting with the sports column o tym skandalu dowiedziałem się z prasy I learnt about the scandal in the press wydrukować a. opublikować coś w prasie to have sth printed a. published in the press zamieścić ogłoszenie w prasie to put an ad in a newspaper w prasie opublikowano wywiad z autorem the newspapers published an interview with the author czy w dzisiejszej prasie jest coś ciekawego? is there anything interesting in today's papers? pisano o tym w prasie the papers wrote about it prasa donosi, że. it has been reported in the press that. wolność prasy the freedom of the press 2. sgt (instytucje) the press pracownicy prasy, radia i telewizji the employees of the press, radio, and television 3. sgt (dziennikarze) the press a. Press, the press corps po południu premier spotkał się z prasą in the afternoon the premier met the press galeria dla prasy a press gallery 4. Techn. (maszyna) press prasa automatyczna/mechaniczna/hydrauliczna an automatic/a power/a pneumatic press prasa do tłoczenia winogron/oliwy a wine/an olive press 5. Druk. press prasa drukarska a printing press te ulotki dopiero co wyszły spod prasy these leaflets have just come off the press książka jest już pod prasą pot. the book has gone to press mieć dobrą/złą prasę to have a good/a bad press zyskać (sobie) dobrą prasę to get a good press

prask
inter. smack! wham! pot. (głośny upadek) splat! pot. odwróciła się i prask go w twarz she turned round and smacked a. slapped him across a. in the face

praska
f Kulin. press praska do czosnku a garlic press praska do warzyw a dicer, a ricer US

prasowalnia
f (Gpl prasowalni) ironing a. pressing room

prasowalnica
f press, mangle

prasowanie
sv prasować n sgt (rzeczy uprane) ironing mam mnóstwo prasowania I've got a pile of ironing

prasowany
pp prasować adv. [płyty] pressed [tworzywa sztuczne] press-moulded

prasować
impf vt 1. (wygładzać) to iron, to press [sukienkę, koszulę] to do the ironing prasować coś żelazkiem/prasowalnicą to press sth with an iron/in a press prasować coś przez wilgotną szmatkę to iron sth under a. through a damp cloth prasować sobie spodnie na kant to crease one trousers, to put creases in one's trousers być prasowanym to be ironed deska do prasowania an ironing board deska do prasowania rękawów a sleeve board mam cały stos rzeczy do prasowania I've got a pile of ironing "nie prasować" 'do not iron' "prasować żelazkiem nastawionym na niską/średną/wysoką temperaturę" iron at a low/medium/high setting' niewymagający prasowania non-iron, wash-and-wear US prawie niewymagający prasowania minimum iron uprasować 2. Techn. (tłoczyć, zgniatać) to press [ziarna, wióry] to mould [tworzywa sztuczne] płyty pilśniowe są prasowane z wiórów fibreboards are made of compressed fibres prasowanie makuchów the compressing of oilcake prasowanie tworzyw sztucznych the moulding of plastics sprasować

prasowy
adv. [artykuł, zdjęcie, wydawnictwo] press attr. [ogłoszenie] newspaper attr. agencja prasowa a press a. a news agency dziennikarz prasowy a newspaperman legitymacja/przepustka prasowa a press card loża prasowa a press box rzecznik a. sekretarz prasowy a press officer a. secretary wycinek prasowy a cutting GB a. a clipping archiwum wycinków prasowych a cuttings a. a clippings library wiadomości prasowe informują o nowych zamachach terrorystycznych there is news in the papers of new terrorist attacks

prasoznawca
m specialist in press studies

prasoznawczy
adv. [badanie, zagadnienie] related to press studies

prasoznawstwo
n sgt press studies pl

prastary
adv. książk. [dzieje, zwyczaj, ród] ancient

praszczur
książk. m pers. (Npl praszczurowie) forebear, forefather, ancestor m anim. ancestor, progenitor

prawda
f 1. sgt (zgodność z rzeczywistością, z faktami) the truth dowiedzieć się prawdy to learn the truth (o kimś/czymś about sb/sth) ujawnić prawdę to reveal the truth (o kimś/czymś about sb/sth) dążyć do prawdy a. poszukiwać prawdy to search for a. seek the truth spojrzeć prawdzie w oczy to face the truth, to face up to the truth powiedzieć prawdę to tell the truth "mówić prawdę, całą prawdę i tylko prawdę" Prawo 'to tell the truth, the whole truth, and nothing but the truth' to tylko część prawdy that's only half the truth mieszać prawdę z fantazją to mix truth and fiction wyznał mi całą prawdę he made a clean breast of it mijać a. rozmijać się z prawdą euf. to be economical with the truth euf. być blisko prawdy to be close to the truth być dalekim od prawdy to be far from the truth, to be far from being true odpowiadający prawdzie/niezgodny z prawdą true/untrue czy to prawda? is it true? to prawda that's true to prawda, ale. (it's) true, but. to nie może być prawda! it can't be true! prawda jest taka, że. the truth is that. w tym nie ma za grosz prawdy there is no truth in that nie ma w tym słowa a. ani krzty prawdy there is not a shred a. an iota of truth in that tkwi w tym ziarno prawdy there's a grain a. kernel of truth in that jest w tym nieco/sporo prawdy there is some/a great deal of truth in that 2. (obiegowy pogląd) truth prawdy odwieczne/niepodważalne eternal/undeniable truths stara a. obiegowa prawda an old a. a common truth prawdy życiowe worldly common truths inter. 1. (w zdaniu twierdzącym) true!, that's right! "on nie mógł jej zabić" - "prawda!, on by nawet muchy nie zabił" 'he couldn't have killed her' - 'true! he wouldn't harm a fly' "miałeś tu posprzątać" - "prawda! zupełnie zapomniałem" 'you were supposed to clean here' - 'that's right a. that's true, it slipped my mind' święta prawda! how very true! 2. (w pytaniu) rok temu byłeś we Francji, prawda? you were in France last year, weren't you? ładnie tu nad jeziorem, prawda? it's nice here on the lake, isn't it? nigdy go nie poznałeś, prawda? you've never met him, have you? prawda, że tu pięknie? isn't it beautiful here? prawda, jaka ona ładna? isn't she pretty? part. pot. you know, I mean trzeba wreszcie, prawda, znaleźć jakieś, prawda, rozwiązanie tej kwestii it's high time, you know, you found some, you know, solution to this problem prawda absolutna Filoz. absolute truth fundamentalne prawdy wiary Relig. articles of faith, fundamentals naga prawda książk. the naked truth święta prawda książk. the honest truth prawdę mówiąc a. prawdę powiedziawszy a. po prawdzie pot. if truth be told, to tell you the truth prawdę mówiąc, nie wiem, co o tym myśleć if truth be told, I don't know what to think about it Bogiem a prawdą książk. as a matter of fact co prawda pot. admittedly, to be sure obiecywano mi co prawda stypendium, ale. to be sure a. admittedly I've been promised a scholarship, but. mam w tym jakiś udział, co prawda minimalny, ale jednak. I have a share in it, admittedly a very small one, but still. dać świadectwo prawdzie książk. to bear witness a. give testimony to the truth powiedzieć a. wygarnąćpot. komuś prawdę w oczy to give it to sb straight from the shoulder US pot. powiedzieć komuś kilka słów prawdy to tell sb a few home truths prawda jak oliwa na wierzch wypływa przysł. the truth will out prawda w oczy kole przysł. nothing hurts like the truth

prawdomówność
f sgt książk. truthfulness veracity książk. rozbrajająca/naiwna prawdomówność disarming/naive honesty

prawdomówny
adv. książk. 1. (szczery) [osoba] truthful veracious książk. 2. (odsłaniający prawdę) [opis] true [dziennikarstwo, twarz] honest

prawdopodobieństwo
n sgt 1. (możliwość) probability, likelihood (twierdzenia, teorii, hipotezy) plausibility (czegoś of sth) nikłe a. znikome prawdopodobieństwo unlikelihood, improbability istnieje duże prawdopodobieństwo, że osiągniemy sukces there's a real chance that we shall succeed jest małe prawdopodobieństwo, że dziecko jest jego the chances of the child being his are almost nil według wszelkiego prawdopodobieństwa in all probability 2. (prawda) probability, verisimilitude rachunek prawdopodobieństwa Mat. the probability calculus teoria prawdopodobieństwa Mat. the theory of probability, probability theory

prawdopodobnie
adv. grad. (wiarygodnie) probably, plausibly zeznania świadka brzmiały prawdopodobnie the witness's deposition sounded plausible part. (przypuszczalnie) probably, presumably "wrócą do jutra?" - "prawdopodobnie tak" 'will they be back by tomorrow?' - 'probably' prawdopodobnie będzie padać it's probably going to rain

prawdopodobny
adv. grad. 1. (bliski prawdy) [wersja, wiadomość, fakt, okoliczności] probable feasible pot. mało prawdopodobna opowieść an unlikely a. an improbable story 2. (przypuszczalny) [termin, wydatki] likely [winowajca] presumed prawdopodobne jest, że. it's likely that. jest więcej niż prawdopodobne, że wyszła it's more than likely that she's gone out jest mało prawdopodobne, żeby skończyli w terminie it's unlikely a. hardly likely that they'll finish in time

prawdziwek
m Bot. boletus

prawdziwie
adv. grad. (naprawdę) [kochać, cierpieć] truly mówił pięknie i prawdziwie o egzotycznych podróżach he spoke beautifully and convincingly about his exotic journeys adv. (istotnie) truly verily przest. prawdziwie bohaterski wyczyn a truly heroic deed

prawdziwkowy
adv. boletus attr.

prawdziwość
f sgt (słów, wypowiedzi) truth, truthfulness (dokumentu, podpisu) authenticity mogę ręczyć za prawdziwość tego, co powiedziałem I can vouch for the veracity of what I said sprawdzić prawdziwość teorii w praktyce to check the truth of the theory in practice

prawdziwy
adv. 1. (rzeczywisty) [fakty, powód] true, real powieść osnuta na prawdziwych zdarzeniach a novel based on real events nie podał prawdziwego motywu swojego czynu he didn't give the true a. real reason for his deed swoje prawdziwe nazwisko ukrywał pod pseudonimem he used a pseudonym 2. (autentyczny) [perły, jedwab] real, genuine na ścianie wisiał prawdziwy Rembrandt there was a genuine a. an authentic Rembrandt on the wall 3. (niekłamany) [miłość, talent] true [niepokój, charakter, odwaga] real odkryła jego prawdziwe oblicze she discovered his real character 4. przen. (idealny) [przyjemność, radość, szczęście] real była dla niego prawdziwą matką she was like a real mother to him najprawdziwszy adv. superl. pot. najprawdziwsze perły real pearls najprawdziwsza prawda pot. the honest truth z prawdziwego zdarzenia real, genuine fachowiec z prawdziwego zdarzenia a very good tradesman a real whizz pot. dżentelmen z prawdziwego zdarzenia every inch the a. a gentleman

prawica
f 1. sgt Polit. the Right, the right wing skrajna prawica the extreme right (wing) należeć do prawicy to belong to the right wing wywodzić się z prawicy to derive a. come from the right wing zwolennicy/przeciwnicy prawicy right-wing supporters/opponents of the right 2. przest. (ręka) right hand uścisnąć komuś prawicę to shake hands with sb wyciągnąć prawicę do kogoś to hold out one's (right) hand to sb po a. na prawicy on a. to the right, on the right-hand side

prawicowiec
m Polit. right-winger, rightist

prawicowo
adv. Polit. zorientowany/nastawiony prawicowo with a right-wing bias/with right-wing a. rightist leanings

prawicowość
f sgt Polit. rightism

prawicowy
adv. Polit. [partia, działacz, pismo, poglądy] right-wing, rightist prawicowy kandydat a right-wing candidate

prawiczek
m (Npl prawiczki) pot. 1. (seksualny) virgin 2. przen. innocent przen., pot.

prawiczka
f pot. virgin maiden przest.

prawidło
n 1. przest. (przepis) rule prawidła gramatyczne/ortograficzne grammatical/spelling rules, rules of grammar/spelling stosować surowe prawidła moralne to apply strict moral rules a. precepts 2. (do butów) shoe tree, stretcher

prawidłowo
adv. grad. [działać, funkcjonować, rozwijać się] normally [rozwiązać] correctly wymawiać prawidłowo wyrazy to pronounce words correctly prawidłowo przechodzić przez jezdnię to cross a street in accordance with traffic regulations proces chemiczny przebiegał prawidłowo the chemical process ran smoothly prawidłowo przebiegająca ciąża a normal pregnancy

prawidłowość
f 1. sgt (cecha) correctness 2. zw. pl (zasada) regularity prawidłowości genetyczne/rozwojowe genetic/developmental regularities

prawidłowy
adv. grad. (zgodny z normą) [forma, działanie, diagnoza, myślenie] correct [zgryz, przemiana materii] normal (należyty) proper prawidłowa jazda samochodem obeying the rules of the road prawidłowa dieta a well-balanced diet prawidłowy rozwój normal development adv. (poprawny) correct prawidłowa odpowiedź a correct answer

prawie
adv. almost, nearly (z przeczeniem) hardly, scarcely prawie każdy/wszystko almost a. nearly everyone/all prawie zawsze almost a. nearly always prawie identyczny almost identical prawie niemożliwe almost a. practically impossible prawie nikt/nic hardly a. scarcely anyone/anything, next to nobody/nothing prawie nigdy hardly a. scarcely ever, seldom if ever miasto prawie tak duże jak Gdańsk a city almost a. nearly as large as Gdańsk prawie tej samej wielkości (of) almost a. (of) much the same size jego stan prawie się nie zmienił his condition is almost a. practically the same prawie skończyłem I've almost a. nearly finished jesteśmy prawie na miejscu we're almost a. nearly there prawie płakała she was nearly crying chodził po mieście prawie cztery godziny he walked around the town for almost a. nearly four hours mamy prawie trzystu pacjentów we have almost a. close on three hundred patients ręcznik jest prawie suchy the towel is almost dry była prawie naga she was almost a. practically naked była już prawie mężatką she was just about to get married dziecko już prawie chodzi the baby's almost walking (now) kupiłam tę sukienkę prawie za darmo I got this dress for next to a. practically nothing prawie go nie znam I hardly know him wiatru prawie nie było there was hardly any wind miał twarz drobną, prawie że dziecinną he had a delicate, almost childish face to prawie że pewne it's almost a. practically certain prawie nie pamiętam, co było potem I can't really remember what happened next

prawiek
m (G prawieku) książk. time immemorial książk. przed prawiekami ages a. aeons ago od prawieków from a. since time immemorial

prawierównia
f (Gpl prawierówni) Geol. peneplain, peneplane

prawić
impf przest., książk. vt to say ludzie prawią, że koniec świata bliski people say that the end of the world is near prawić komplementy komuś to pay compliments to sb prawić kazania to preach pejor., to sermonize pejor. prawić komuś kazania a. morały to harangue sb prawić złośliwości to make snide remarks pot. to be spiteful vi to expatiate książk. (o czymś on a. upon sth) to discourse książk. (o czymś on a. about sth) prawił im o swych przygodach he was telling them about his adventures słusznie prawicie, mój panie how right you are, my lord

prawniczy
adv. [terminologia, zawód, kancelaria] legal [wydział, studia] law attr. termin prawniczy a legal term, a legalism żargon prawniczy legal jargon legalese pot.

prawnie
adv. [obowiązywać] legally, lawfully [należeć się] rightfully, by right tę kwestię powinno się uregulować prawnie this matter should be settled legally prawnie obowiązująca umowa a legally binding contract/agreement znak towarowy prawnie chroniony a (legally) protected trademark takie zabiegi są prawnie zakazane operations of this kind are forbidden by law

prawnik
m, prawniczka f 1. (zawód) lawyer (praktykujący) lawyer, legal practitioner US zasięgnąć rady a. poradzić się prawnika to consult a lawyer, to seek a lawyer's advice 2. pot. (student) law student

prawnuczek
m (Npl prawnuczkowie a. prawnuczki) great-grandson

prawnuczka
f great-granddaughter

prawnuczę
n (G prawnuczęcia) great-grandchild (chłopiec) great-grandson (dziewczynka) great-granddaughter prawnuczęta great-grandchildren

prawnuk
m (Npl prawnukowie a. prawnuki) great-grandson prawnuki (chłopcy) great-grandsons (obojga płci) great-grandchildren

prawny
adv. 1. (dotyczący prawa) [akt] legislative [norma, porada, sankcja, formalności, kodeks] legal (legalny) [właściciel] lawful książk., rightful książk. legal czynności a. działania prawne legal proceedings osoba prawna a legal entity kruczek prawny a (legal) loophole 2. (zajmujący się prawem) [biuro, kancelaria, wydział] law attr., legal nauki prawne (prawoznawstwo) jurisprudence

prawo
n 1. sgt (ogół przepisów) law prawo nowożytne modern law prawo polskie/francuskie Polish/French law reguły a. normy prawa legal norms a. principles rządy prawa the rule of law zgodnie z prawem in accordance with a. according to the law zgodnie z polskim prawem under Polish law zgodnie z duchem i literą prawa in accordance with the spirit and the letter of the law wbrew prawu against the law, contrary to the law stosować się do przepisów prawa to abide by a. obey the law złamać prawo to break the law być niezgodnym z prawem a. wbrew prawu to be against the law uznać przerywanie ciąży za niezgodne z prawem to criminalize abortion działać w granicach prawa/niezgodnie z prawem to operate within/outside the law stać ponad prawem to be above the law wejść w konflikt z prawem to fall foul of a. to come into conflict with the law wyjąć kogoś spod prawa Hist. to outlaw sb człowiek wyjęty spod prawa Hist. an outlaw w imieniu prawa in the name of the law w obliczu prawa in the eyes of the law w majestacie prawa iron. in all the majesty of the law iron. nieznajomość prawa nie zwalnia od odpowiedzialności ignorance of the law is no excuse a. defence, ignorance is no defence prawo drakońskie Hist. Draconian law drakońskie prawa a. prawo przen. draconian measures 2. (norma prawna, ustawa) law (zapisana) statute zbiór praw a legal code a. code of laws system praw a system of law, a legal system uchwalać a. stanowić prawa to enact a. make laws uchwalić prawo to pass a. adopt a law uchylić prawo to revoke a. rescind a law książk. naruszyć a. złamać prawo to violate książk. a. break a law prawo o spółdzielczości/środkach masowego przekazu a law on the cooperative movement/on the mass media nowe prawo wchodzi w życie a. obowiązuje od 1 maja the new law comes into effect on a. applies as of 1 May prawo o stowarzyszeniach wygasa a. traci moc 31 grudnia the law on association lapses on a. as of 31 December 3. sgt (nauka) law wydział prawa a law faculty student/studentka prawa a law student studiować prawo to study a. read law ukończyć prawo to graduate in law 4. (uprawnienie) right (do czegoś to sth) entitlement książk. (do czegoś to sth) eligibility U (do czegoś for sth) prawa człowieka/zwierząt human/animal rights działacz/kampania na rzecz obrony praw zwierząt an animal rights activist/campaign prawa kobiet women's rights prawa publiczne/obywatelskie public/civil rights prawa małżeńskie/rodzicielskie marital/parental rights prawa i obowiązki obywatela civil rights and duties prawo własności proprietorship, ownership prawa spadkowe inheritance rights prawa miejskie a (town/city) charter nadać/odebrać prawa miejskie to grant/revoke a town/city charter uczestniczyć w zebraniu bez prawa głosu to take part in a meeting without the right to vote prawo pierwszeństwa przejazdu the right of way równe prawa equal rights prawo do emerytury pension rights prawo do pracy/do strajku the right to work/to strike mieć prawo do corocznego urlopu/do emerytury to be entitled to annual leave/to a retirement pension mieć prawa do książki to have a. hold the copyright on a. in a. for a book mieć prawo do ekranizacji powieści to own the film rights to a novel mieć prawo coś zrobić to have the right a. to be entitled to do sth ona nie ma prawa tak cię traktować she has no right to treat you like that masz pełne prawo odmówić you have every right to refuse kto ci dał prawo mnie krytykować? what gives a. who gave you the right to criticize me? rościć/zastrzec sobie prawo do czegoś to claim/reserve the right to sth nabyć/utracić prawo do czegoś to gain a. acquire/lose the right to sth zrzec się prawa do czegoś to relinquish a. renounce one's right to sth książk. przyznać komuś prawo do czegoś to grant sb the right to sth odmówić komuś prawa do czegoś to deny sb the right to sth pozbawić kogoś prawa wykonywania zawodu to deprive sb of the right to practise their profession, to ban sb from practising a profession upominać się o swoje prawa a. dochodzić swoich praw to demand a. claim one's rights jakim prawem? by what right? jakim prawem wtrącasz się w moje sprawy? who gave you the right to interfere in my affairs? wszelkie prawa zastrzeżone all rights reserved wywiad publikowany na prawach wyłączności an exclusive interview na równych prawach on equal terms ona jest tu na prawach domownika she's treated here as one of the family prawo łaski the prerogative of mercy skorzystać z prawa łaski to pardon, to be pardoned 5. Aut. prawo jazdy driving licence GB driver's license US zdawać/zdać egzamin na prawo jazdy to take/pass one's driving test chodzić na kurs prawa jazdy to take driving lessons 6. (zasada, prawidłowość) law, principle prawa naturalne/ekonomiczne/społeczne natural/economic/social laws prawa fizyczne/natury the laws of physics/nature odkryć/sformułować prawo to formulate a law a. principle podlegać prawom materii/przyrody to be subject to the laws of matter/nature adv. 1. na a. w prawo (w prawą stronę) to the right (po prawej stronie) on a. to the right na prawo od budynku jest sad to the right of the building there's an orchard na prawo jest a. widzicie ratusz to a. on your right is a. you can see the town hall iść/skręcić w prawo a. na prawo to go/turn right skręć w pierwszą (ulicę) w prawo take the first (street to the) right na prawo patrz! Wojsk. eyes right! na prawo i (na) lewo (wszędzie) everywhere right and left and centre pot. szastał pieniędzmi na prawo i lewo he was spending money right, left and centre pot. puszczała się na prawo i lewo pot. she slept around a lot pot. w prawo i w lewo (na wszystkie sposoby) in every possible way 2. pot. (w polityce) pójść na prawo to veer to the right zwrot na prawo a turn to the right być na prawo od kogoś to be to the right of sb być na prawo od centrum to be right of centre z prawa pot. (po prawej stronie) from the right z prawa rozciągały się pola to the right, there were fields z prawa i z lewa from all sides prawo- w wyrazach złożonych 1. (odnoszący się do strony) right- 2. (dotyczący prawa) law- prawa kardynalne Hist. cardinal laws prawo administracyjne administrative law prawo autorskie copyright law prawo biogenetyczne recapitulation theory Biol. palingenesis prawo bliższości Hist., Prawo (the right of) primogeniture prawo budowlane building code prawo chełmińskie Hist., Prawo Chełm Law (a charter defining terms under which Polish towns were incorporated, modelled on the Magdeburg Law) prawo ciążenia Newtona Fiz. Newton's law of gravitation prawo cywilne civil law prawo doraźne Prawo summary justice prawo drogowe Prawo the rules of the road, the Highway Code GB prawo finansowe a. skarbowe revenue law prawo handlowe commercial a. trade law prawo kanoniczne a. kościelne canon a. church a. ecclesiastical law prawo karne Prawo criminal law prawo karne wykonawcze penal law prawo karne skarbowe penal revenue law prawo lokalowe housing law prawo łowieckie game laws prawo magdeburskie a. niemieckie Hist., Prawo Magdeburg Law miasto na prawie magdeburskim a town chartered according to the Magdeburg law prawo mennicze Hist. minting rights prawo międzynarodowe international law prawo Murphy'ego Murphy's a. Sod's pot., żart. Law prawo obywatelstwa right of citizenship prawo państwowe constitutional law prawo Parkinsona Parkinson's law prawo pracy labour legislation, employment legislation prawo prasowe press legislation prawo probiercze assay law prawo procesowe adjective a. procedural law prawo rodzinne family law prawo rzymskie Roman law prawo składowe a. składu Hist. the right of storage prawo wartości Ekon. the law of value prawo wojenne law of war prawo wyborcze electoral a. election law bierne prawo wyborcze eligibility to stand for election, right to be elected czynne prawo wyborcze voting rights, suffrage, franchise powszechne prawo wyborcze universal suffrage a. a universal franchise prawo wyborcze dla kobiet women's suffrage prawo zwyczajowe common law, custom psie prawo pot. bounden duty przest. wilcze prawo a. prawo dżungli a. pięści the law of the jungle albo w prawo, albo w lewo you can't have your cake and eat it

prawobrzeżny
adv. [dzielnica, miasto] right-bank, right-hand bank [dopływ] right, right-bank

prawodawca
m, prawodawczyni f (osoba) legislator, lawgiver, lawmaker, solon US (organ) legislative body

prawodawczy
adv. [organ, władza] legislative inicjatywa prawodawcza legislative initiative

prawodawstwo
n sgt 1. (ogół praw) legislation 2. (stanowienie praw) legislation, law-making

prawomocnie
adv. [stwierdzić, orzec] validly, with legal validity

prawomocność
f sgt legal validity, binding force

prawomocny
adv. 1. Prawo [orzeczenie, wyrok, wybory] legally valid [akt] legally binding, effective [władza] legal, lawful wyrok jest prawomocny the (judge's) decision is final and binding wyrok nie jest prawomocny the sentence is not legally valid 2. książk. [definicja, reguła] valid

prawomyślnie
adv. grad. książk. legalistically

prawomyślność
f sgt książk. law-abiding, legalism

prawomyślny
adv. grad. książk. [obywatel, społeczeństwo] law-abiding [poglądy] legalistic pejor. [wiersz, sztuka] loyal przen.

praworządnie
adv. [postępować, działać] lawfully, legally praworządnie zorganizowane państwo a state of law and order

praworządność
f sgt (panowanie prawa) law and order praworządność obywateli/urzędników państwowych the law-abidingness of citizens/civil servants praworządność decyzji the lawfulness a. legality of a decision naruszać/łamać praworządność to infringe/break the law strzec praworządności to maintain law and order walczyć o praworządność to fight for the law

praworządny
adv. [władza, obywatel] law-abiding [decyzja, działanie] lawful, legal praworządny kraj a law-abiding country

praworęczność
f sgt right-handedness

praworęczny
adv. [osoba] right-handed praworęczn|y m, praworęczna f right-hander

prawoskrzydłowy
adv. right-hand Wojsk. right-flanked zająć prawoskrzydłową pozycję frontu to occupy positions on the right flank prawoskrzydłow|y m, prawoskrzydłowa f Sport right wing, right-winger, outside right

prawoskrętnie
adv. [nawinięty, skierowany] clockwise

prawoskrętność
sgt 1. (śruby, gwintu) right-handedness 2. Chem. (cząsteczki) dextrorotation

prawoskrętny
adv. 1. [ruch] dextrogyrate Chem. [częsteczka] right-handed, dextrorotatory 2. Techn. [nakrętka, gwint] right-handed

prawostronnie
adv. on the right(-hand) side

prawostronny
adv. right(-hand) w Polsce obowiązuje prawostronny ruch pojazdów Poland has right-hand traffic a. driving samochód z prawostronnym układem kierowniczym a car with right-hand drive

prawosławie
n sgt Relig. the Orthodox Church, the Orthodox faith

prawosławny
adv. Relig. Orthodox cerkiew prawosławna a. kościół prawosławny Archit. an Orthodox church Rosyjski/Grecki kościół prawosławny (wyznanie) the Russian/Greek Orthodox Church krzyż prawosławny a Russian cross prawosławn|y m, prawosławna f member of the Orthodox church

prawować
się impf v refl. przest. to go to law (o coś about a. over sth) prawować się z kimś to be a. engage in litigation with sb

prawowierność
f sgt orthodoxy

prawowierny
adv. orthodox prawowierny katolik an orthodox catholic prawowierny muzułmanin an orthodox muslim prawowiern|y m, prawowierna f zw. pl prawowierni the orthodox

prawowitość
f sgt książk. legitimacy, legality

prawowity
adv. książk. [właściciel, spadkobierca] rightful, lawful [syn, córka] legitimate

prawoznawstwo
n sgt jurisprudence

prawoślaz
m (G prawoślazu) Bot. marshmallow

prawość
f sgt książk. probity, righteousness, integrity człowiek wielkiej prawości a person of great integrity

prawy
adv. 1. [ręka, noga, rękaw, nogawka, but, rękawiczka] right [strona, brzeg, róg, guzik] right, right-hand oczko prawe plain sklep jest po prawej stronie the shop is on the right-hand side po jego prawej stronie stała mama on a. to his right his mum was standing siedział po jej prawej ręce he was sitting on a. to her right odwrócił się w prawą stronę/na prawy bok he turned to the right (side)/on the right side samochód nadjechał z prawej strony the car came from the right 2. (zewnętrzny, wierzchni) [strona] right, front na prawej stronie (ubrania, poszewki) outside (koperty, papieru) on the front (materiału) on the right side przewróciła bluzkę na prawą stronę she turned the blouse right side out 3. Polit. [odłam] right-wing attr. prawe skrzydło partii liberalnej the right wing of the Liberal party 4. Techn. [śruba, gwint] right-hand 5. książk. (szlachetny) [człowiek] righteous, upright [uczciwy] honest [charakter] virtuous iść prawą drogą to keep to the straight and narrow zejść z prawej drogi to stray from the straight and narrow 6. przest. (prawowity) [potomek] legitimate [spadkobierca] rightful, lawful m Sport (cios) right prawy prosty/sierpowy a straight right a. a right jab/a right hook prawa f 1. Wojsk. raz, dwa, prawa.! right!, right!. 2. (prawa strona) right(-hand) side po prawej zobaczył most to the right he saw a bridge prawa wolna! (stwierdzenie) it's OK on the right! (polecenie) keep to the left! być czyjąś prawą ręką to be sb's right hand a. arm, to be sb's right-hand man pochodzić z prawego łoża a. być dzieckiem z prawego łoża książk. to be a legitimate child

prawybory
plt (G prawyborów) Polit. primary, primary election prawybory bezpośrednie/powszechne a direct/an open primary prawybory prezydenckie the presidential primary election

prawykonanie
n first performance, premiere

prawzór
m (G prawzoru) książk. forerunner

prać
impf (piorę, pierze) vt 1. (usuwać brud) (w wodzie) to wash, to launder [koszulę, bieliznę] (chemicznie) to clean [palto, kurtkę] prać coś na sucho to dry-clean sth ona pierze w poniedziałki she does (the) washing on Mondays prać mydłem/w proszku to use soap/powder for washing prać coś mydłem/w proszku to wash sth with soap/washing powder prać w miednicy/w pralce to do washing in a bowl/in a washing machine ten śpiwór można prać w pralce this sleeping bag is machine-washable swetry piorę ręcznie I wash jumpers by hand w czym pierzesz wełnę? what do you wash (your) woollens in?, what do you use for washing (your) woollens? "prać na sucho/w temperaturze 30 stopni" 'dry-clean/wash at 30 degrees' być pranym to be washed płaszcz był prany chemicznie the coat was dry-cleaned pranie bielizny pościelowej the washing a. laundering of sheets pranie ręczne hand washing pranie na sucho dry-cleaning proszek/płyn do prania washing powder/liquid jej babka zarabiała praniem her grandmother took in washing a. laundry środki piorące washing agents, detergents uprać 2. pot. (bić) to thrash to wallop pot. prać kogoś pasem to belt sb prał ją laską po plecach he was thrashing her back with a stick sprać vi (strzelać) to fire a. blast away (do kogoś/czegoś at sb/sth) prać z karabinów maszynowych to fire a. blast away with machine guns prać się 1. (być pranym) to be washed, to wash twoje koszule się piorą your shirts are in the wash ta sukienka dobrze się pierze this dress washes easily uprać się 2. pot. (bić się) to fight, to have a dust-up pot. zaczęli się prać they came to blows prali się pięściami they were engaged in fisticuffs pot. 3. pot. (ostrzeliwać się) to fire a. blast away at each other 4. pot. (uderzać się) to slap oneself prać brudy to wash one's dirty linen a. laundry in public nie należy publicznie prać rodzinnych brudów the family's dirty linen should never be washed a. laundered in public publiczne pranie brudów the washing of dirty linen a. laundry in public

prałacki
adv. Relig. [szaty, godność, urząd] prelatic, prelate's

prałat
m Relig. prelate ksiądz prałat odprawił mszę the prelate said Mass

prażony
pp prażyć adv. Kulin. [orzeszki] roast(ed), toasted prażona kukurydza popcorn prażone migdały burnt almonds prażone ziemniaki roast potatoes

prażynki
plt (G prażynek) crisps GB, chips US

prażyć
impf vt 1. Kulin. to roast [mąkę, kaszę, orzechy, migdały, ziemniaki] uprażyć 2. pot. (smagać) to lash [konia] prażyć konia batem to lash a. to whip a horse 3. Techn. to calcine [rudę] vi 1. (palić) to beat a. blaze down słońce niemiłosiernie prażyło ich głowy the sun was beating down mercilessly on their heads prażące słońce a blazing a. a scorching sun 2. pot. (strzelać) to blaze (away) prażyć z dział/z karabinów maszynowych to blaze away with guns/machine guns prażyć się 1. (w słońcu) to roast przen. od rana prażyli się na plaży they had been roasting a. sunbathing on the beach since the morning 2. Kulin. (w piecu) to roast, to grill (na patelni) to fry

pre-
w wyrazach złożonych pre-, prae-

preambuła
f preamble (czegoś a. do czegoś to sth)

prebenda
f Relig. prebend

prebendariusz
prebendarz m Relig. prebendary

precedens
m (G precedensu) precedent bez precedensu without precedent, unprecedented niemający precedensu unprecedented, without precedent stworzyć precedens to set a precedent powołać się a. wskazać na precedens Prawo to invoke a precedent precedens sądowy Prawo legal precedent, test case

precedensowy
adv. (stanowiący precedens) [rozstrzygnięcie] precedential sprawa precedensowa Prawo a leading case prawo precedensowe case law

precel
m (precelek dem.) (A precla a. precel, precelka a. precelek) pretzel

preceptor
m (Npl preceptorzy a. preceptorowie) przest. preceptor przest.

precjoza
plt (G precjozów) książk. valuables rodzinne precjoza family heirlooms

precyzja
f sgt 1. (dokładność) precision, accuracy zrobić coś z wielką a. drobiazgową precyzją to do sth with great accuracy a. precision z aptekarską a. jubilerską precyzją with surgical precision 2. (jasność) preciseness, clarity precyzja czyjejś wypowiedzi precision of sb's statement precyzja myślenia clarity of thinking a. thought

precyzować
impf vt (uściślać) to specify, to set down, to set [sth] down, to set out, to set [sth] out [cele, plan, warunki, zarzuty] to pin down, to pin [sth] down [pojęcia, reguły] (wyjaśniać) to get something straight nikt nie potrafi precyzować swych myśli lepiej od niego no-one is as precise in expressing his thoughts as he is sprecyzować precyzować się (uściślać się) to become more precise a. specific sprecyzować się

precyzyjnie
adv. grad. precisely, with precision (trafnie) accurately

precyzyjność
f sgt 1. (dbałość o precyzję) preciseness 2. (dokładność w działaniu) precision

precyzyjny
adv. grad. (dokładny) [aparatura, mechanizm, instrument, pomiar, definicja, obliczenie] precise [wskazówki, odpowiedzi] accurate, exact [rozkaz] strict mało precyzyjna odpowiedź/definicja a vague answer/definition adv. [przemysł, przyrząd] precision attr. bombardowanie precyzyjne precision bombing lądowanie precyzyjne precision landing ślusarz precyzyjny a die-sinker

precz
adv. away, out wypędzić kogoś precz to turn sb out poszedł sobie precz he went away cisnął młotek precz he threw the hammer away wynoś mi się precz z mojego domu! get out of my house! inter. precz!, precz stąd! out!, off with you!, get lost! begone! przest. precz mi z oczu! out of my sight! precz z komuną/tyranią! down with communism/tyranny! precz z rękami! hands off! ręce precz. hands off.

predestynacja
f sgt 1. książk. fate, destiny 2. Relig. predestination

predestynować
impf vt książk. to predestine (kogoś do czegoś sb to sth) to mark out [sb] a. to mark out (do czegoś for sth a. to become sth) jego dowcip predestynuje go na komediopisarza with his wit he has all the makings of a comedy writer

predeterminacja
f sgt Filoz. predetermination

predeterminować
impf vt Filoz. to predetermine

predykat
m (G predykatu) Jęz., Log. predicate

predykatywny
adv. Jęz. predicate, predicative

predylekcja
f (Gpl predylekcji) książk. predilection, fondness U (do czegoś for sth) jego predylekcje literackie/muzyczne his literary/musical predilections mieć/zdradzać predylekcję do ukazywania scen rodzajowych to have/maninifest a predilection for showing a. to show genre scenes

predysponować
impf vt książk. (do choroby) to predispose (do czegoś to sth) (do zawodu) to mark out [sb] a. to mark out (do czegoś for sth a. to become sth) każdy z nas ma w życiu zadanie, do którego jest predysponowany each of us has a task in life to which he or she is particularly predisposed

predyspozycja
f zw. pl (Gpl predyspozycji) książk. predisposition (do czegoś to a. towards sth) predyspozycje psychiczne/genetyczne psychological/genetic predisposition predyspozycje aktorskie/muzyczne acting/musical predisposition mieć/zdradzać predyspozycje do zawodu dyplomaty to have/show a predisposition to the diplomatic profession

preegzystencja
f sgt Filoz. pre-existence

preembrion
m (G preembrionu a. preembriona) pre-embryo

prefabrykacja
f sgt Budow. prefabrication

prefabrykat
m (G prefabrykatu) Budow. prefabricated a. prefab pot. element wybudować coś z prefabrykatów to prefabricate sth wytwórnia prefabrykatów a prefab plant pot. dom z prefabrykatów a prefab pot.

prefabrykowany
adv. [części, element] prefabricated a. prefab pot., precast budynek prefabrykowany a. z elementów prefabrykowanych a prefab pot. masa betonowa prefabrykowana ready-mix element betonowy prefabrykowany precast concrete

prefekt
m 1. (we Francji) prefect 2. (ksiądz katecheta) catechist

prefektura
f 1. (obszar) prefecture 2. (kancelaria) prefecture 3. sgt (godność) prefecture

preferencja
f (Gpl preferencji) książk. 1. zw. pl (lepsze warunki) preferential treatment U dać a. stworzyć preferencje rolnikom to give farmers preferential treatment 2. (pierwszeństwo, upodobanie) preference preferencje polityczne respondentów the political preferences of respondents preferencja kierunków technicznych nad humanistycznymi a preference for technical sciences over humanities nie mam szczególnych preferencji I have no particular preference preferencja celna Ekon. preferential tariffs

preferencyjnie
adv. [traktować] in a preferential way

preferencyjny
adv. 1. (korzystniejszy) [cena, opodatkowanie, stawka, traktowanie] preferential kredyt preferencyjny a loan on preferential terms 2. (wynikający z pierwszeństwa) preferencyjna lista zakupów a list of shopping items in order of preference

preferować
impf vt książk. 1. (woleć) to choose, to prefer preferować coś nad coś to prefer sth to sth preferowane przez młodzież kierunki studiów the courses of study most popular with students 2. (popierać) to favour GB, to favor US, to support rząd preferuje niektóre gałęzie przemysłu the government supports a. favours some branches of industry

prefiguracja
f (Gpl prefiguracji) książk. prefiguration

prefiks
m (G prefiksu) 1. Jęz. prefix 2. Telekom., Handl. prefix

prefiksalny
adv. Jęz. [formacja, cząstka] prefix attr.

prehistoria
f sgt (GD prehistorii) prehistory także przen. jego pierwsze małżeństwo to już prehistoria his first marriage is already ancient history

prehistoryczny
adv. prehistoric(al)

prekognicja
f sgt Psych. precognition

prekolumbijski
adv. pre-Columbian

prekursor
m pers. książk. forerunner, precursor prekursor romantyzmu a precursor of romanticism m inanim. Chem. precursor karoteny są prekursorami witaminy A carotenes are precursors of vitamin A

prekursorka
f książk. forerunner, precursor

prekursorski
adv. książk. [metody, dzieło] pioneering

prekursorsko
adv. książk. innovatively, in a novel way

prekursorstwo
n sgt książk. (dzieła) pioneering nature (autora) pioneering work

prelegencki
adv. książk. [działalność] lecturing mieć talent prelegencki to be a brilliant a. talented lecturer

prelegent
m, prelegentka f książk. speaker, lecturer

prelekcja
f (Gpl prelekcji) książk. talk, lecture (na temat czegoś on a. about sth) wygłosić prelekcję dla młodzieży to give a talk to young people wysłuchać prelekcji to listen to a talk

prelekcyjny
adv. książk. [sala] lecture attr.

preliminaria
plt (G preliminariów) Polit. preliminaries preliminaria traktatu treaty preliminaries preliminaria pokojowe preliminaries to a peace agreement

preliminarz
m Ekon. preliminary estimate preliminarz budżetowy rządu a preliminary budget estimate

preliminarzowy
adv. Ekon. [koszty, zyski, sumy] preliminary

preliminować
impf vt Ekon. 1. (układać preliminarz) to make preliminary estimates of [koszty, zyski] preliminowane koszty/zyski the preliminary estimation of costs/profits zapreliminować 2. (zestawiać plan dochodów i wydatków) to budget [sumy, wydatki, koszty, zyski] zapreliminować

preludium
n (G preludiów) 1. Muz. prelude preludia fortepianowe piano preludes preludia i fugi preludes and fugues 2. książk. (zapowiedź) prelude preludium do dalszych rokowań/dyskusji a prelude to further negotiations/discussion

premedytacja
f sgt 1. książk. (zaplanowanie) deliberation wypowiedział te słowa z pełną premedytacją he spoke the words with deliberation z całą premedytacją nie dał mu dojść do słowa he didn't let him get a word in (edgeways) 2. Prawo premeditation, criminal intent z premedytacją with malice aforethought morderstwo popełnione z premedytacją first degree US a. premeditated murder, murder with malice aforethought

premia
f (GDGpl premii) 1. (dodatek do pensji) bonus premia motywacyjna an incentive bonus wypłacono pensję łącznie z premią the salary was paid along with the bonus pracownikom przyznano duże premie the employees were given large bonuses 2. (nagroda) bonus, premium konkurs z premiami a competition with prizes 3. (dodatkowe odsetki) bonus interest a. reward 4. (bezpłatny dodatek do prenumeraty) bonus gift 5. Sport (dodatkowe punkty) (time) bonus points pl premia górska a mountain stage (time) bonus

premier
m premier, Prime Minister na konferencji prasowej pani premier zaprzeczyła pogłoskom, że. at her press conference the premier denied the rumours that.

premiera
f first a. opening night, premiere premiera warszawska/światowa the Warsaw/world premiere poznał ją na premierze prasowej he met her on press night premiera filmu odbyła się na festiwalu w Cannes the film was premiered in Cannes

premierostwo
1. n sgt (urząd) premiership, prime ministership 2. plt (GA premierostwa, L premierostwu) (małżeństwo) the premier and his wife/her husband, the prime minister and his wife/her husband

premierowy
adv. [spektakl, film, obsada] first-night attr. premierowe przedstawienie/premierowa publiczność the first-night performance/audience

premiować
impf vt to award bonuses (kogoś za coś to sb for sth) premiowano pracowników za pilną pracę the workers were awarded bonuses for diligent work premiowanie produktów najwyższym znakiem jakości awarding products top quality marks a. top marks for quality

premiowy
adv. 1. (odnoszący się do dodatkowych pieniędzy za pracę) bonus attr. fundusz/system premiowy a bonus fund/system 2. (odnoszący się do nagrody) bonus attr. premiowy bon oszczędnościowy a bonus savings bond trafienia premiowe prize shots premiowe losowanie a prize draw

prenatalnie
adv. Med. [zbadać, rozpoznawać] prenatally, antenatally wykryto prenatalnie wadę genetyczną płodu a congenital abnormality of the foetus was diagnosed prenatally a. antenatally

prenatalny
adv. Med. prenatal, antenatal badania prenatalne prenatal diagnostic tests antenatals pot.

prenumerata
f 1. (przedpłata) subscription (fee) roczna prenumerata tego pisma wynosi 500 zł the annual a. yearly subscription fee for the magazine is 500 zlotys zapłaciłem już prenumeratę za następny kwartał I've already paid the subscription (fee) for the next quarter 2. (subskrypcja, zamówienie) subscription czasopismo w prenumeracie a subscription magazine wykupić/anulować/przedłużyć prenumeratę czegoś to take out/cancel/renew a subscription to sth kolejne numery magazynu można otrzymać tylko w prenumeracie all future issues of the magazine are available only on a. by subscription

prenumerator
m, prenumeratorka f subscriber

prenumerować
impf vt to subscribe to [gazety, czasopisma, książki] prenumeruję ten tygodnik od dwóch lat I have been subscribing to the weekly for two years zaprenumerować

preparat
m (G preparatu) 1. Chem., Farm. preparation preparat farmaceutyczny/ziołowy/hormonalny a pharmaceutical/herbal/hormonal preparation preparaty owadobójcze/bakteriobójcze insecticides/germicides preparat kosmetyczny do usuwania skórek a cuticle remover preparat do usuwania makijażu a make-up remover 2. Biol., Med. preparation preparat anatomiczny/biologiczny an anatomical/a biological preparation preparat tkanki/mięśnia a tissue/muscle preparation preparaty owadów/roślin insect/plant specimens preparat mikroskopowy Biol. microscope a. microscopic preparation preparat promieniotwórczy Chem., Fiz. radioactive preparation

preparowany
pp preparować adv. 1. (zakonserwowany) [zwierzę, tkanka, narząd, rośliny] dissected na lekcji biologii oglądaliśmy preparowane żaby during a biology lesson we were shown dissected frogs 2. książk. (zmyślony) fabricated, manufactured preparowane informacje na temat życia prywatnego polityków concocted a. invented stories about the private lives of politicians

preparować
impf vt 1. Chem., Farm. (przyrządzać) to prepare [maść, szczepionkę, zioła, tytoń] spreparować 2. Biol., Med. (sporządzać preparaty) to dissect [kości, tkankę, roślinę] uczniowie na lekcji biologii preparowali żaby during a biology lesson pupils dissected frogs preparować zwłoki w prosektorium to dissect bodies a. corpses in a dissecting room spreparować , wypreparować 3. książk. (wymyślać, fałszować) to fabricate, to (deliberately) concoct [fakty, informacje, dokumenty] prasa preparowała takie historie the press manufactured such stories zdjęcia, które ukazały się w gazecie, były preparowane the photographs which appeared in the newspaper were fakes a. fabricated posunął się do preparowania tych dokumentów he went as far as to doctor the documents spreparować

preria
f (GDGpl prerii) Geog. prairie

preriowy
adv. [zwierzęta, roślinność] prairie attr. piesek preriowy a prairie dog

prerogatywa
f zw. pl książk. prerogative konstytucyjne prerogatywy głowy państwa constitutional prerogatives of the head of State

presja
f (Gpl presji) książk. pressure presja moralna/fizyczna/psychologiczna moral/physical/psychological pressure być pod presją (moralną) to be under (moral) pressure wywierać presję na kogoś to exert a. sustain pressure on sb, to bring pressure to bear on sb ustąpić/ulec pod presją to yield under pressure robić coś pod czyjąś presją to do sth under pressure from sb

prestidigitator
m książk. prestidigitator książk. conjuror a. conjurer

prestidigitatorski
adv. książk. [sztuczki, zręczność, zdolności] prestidigitatorial a. prestidigitatory książk. prestidigitatorska zręczność prestidigitatory skill prestidigitatorska sztuczka a conjuring trick

prestidigitatorstwo
n sgt książk. 1. (sztukmistrzostwo) prestidigitation książk. tajniki prestidigitatorstwa secrets of prestidigitation 2. (sprawność) prestidigitation słowne prestidigitatorstwo verbal prestidigitation prestidigitatorstwo w żonglerce słowami feats of verbal prestidigitation a. virtuosity

prestiż
m sgt (G prestiżu) książk. prestige mieć prestiż to have prestige umocnić/wzmocnić swój/czyjś prestiż to enhance one's/sb's prestige podnieść czyjś prestiż to raise sb's prestige podważyć swój/czyjś prestiż to damage one's/sb's prestige korupcja zachwiała prestiż urzędników państwowych corruption undermined the prestige of civil servants

prestiżowo
adv. książk. [potraktować, przyznać] as a matter of prestige swój udział w tej sprawie potraktował prestiżowo he treated his role in the affair as a matter of prestige dobra posada, finansowo i prestiżowo a good job, financially sound and prestigious

prestiżowy
adv. książk. [nagroda, sukces, pismo, uczelnia] prestigious

presto
n, n inv. Muz. presto adv. [zapisać] presto

pretekst
m (G pretekstu) książk. 1. (zmyślony powód) pretext, alleged reason, excuse pretekst do czegoś an excuse for sth szukać pretekstu do awantury/kłótni/sprzeczki to look for a pretext for a row/quarrel/dispute robić coś pod pretekstem czegoś/robienia czegoś to do sth under a. on the pretext a. under pretence of sth/doing sth wymyślić jakiś pretekst, żeby coś zrobić to invent some excuse to do sth/for doing sth wynajdywał wciąż nowe preteksty, żeby nie pójść do szkoły he kept finding new excuses for not going to school chłopcy spotykali się pod pretekstem wspólnego odrabiania lekcji the boys met on the pretext of doing their homework together 2. (okazja) pretext służyć za pretekst do dalszej dyskusji to serve as a pretext for further discussion

pretekstowo
adv. książk. [potraktować, zrobić] as a pretext traktował swoją pracę w fabryce pretekstowo he used his work in a factory as a pretext

pretekstowy
adv. książk. [uzasadnienie, tłumaczenie, akcja] pretext attr. pretekstowe uzasadnienie sprawy a specious justification of the matter

pretendent
m, pretendentka f 1. książk. pretender pretendent do tronu a pretender a. a claimant to the throne miała wielu pretendentów do swojej ręki she had many suitors był jednym z głównych pretendentów do tytułu mistrza świata he was one of the main contenders for the title of world champion 2. Sport (w boksie, w szachach) challenger

pretendować
impf vi książk. (ubiegać się) to aspire (do czegoś to sth) pretendować do urzędu prezydenckiego to aspire to be the next president pretendujesz do jej ręki? do you aspire to marry her?

pretensja
f zw. pl (Gpl pretensji) 1. (uraza, żal) grudge, grievance (do kogoś against sb) nie mam do nikogo żadnych pretensji I bear no grudges against anyone listy zawierały często pretensje i żale the letters frequently contained grudges and complaints miała do niego pretensje o tamtą noc she harboured a. nursed a grudge against him for that night możesz mieć pretensje do samego siebie you have only yourself to blame mówił z pretensją w głosie he spoke peevishly 2. książk. (roszczenie) claim dochodzić swych pretensji to make claims odstąpić od jakichś pretensji to abandon one's claims nie wnoszę żadnych pretensji I am not making any claims rościł sobie pretensje do spadku he made claims to the inheritance książę zrzekł się pretensji do tronu the prince relinquished his claim to the throne 3. pot. pejor. (wysokie mniemanie o sobie) pretence GB, pretense US mieć pretensje do elegancji/do inteligencji to have pretensions a. aspirations to elegance/intelligence nie roszczę sobie pretensji do doskonałości I don't claim to be perfect

pretensjonalnie
adv. grad. (nienaturalnie) [nazwać, brzmieć] pretentiously [wyglądać] pretentious adv. w tym kapeluszu wyglądasz pretensjonalnie you look pretentious in that hat jak na swój wiek ubierała się pretensjonalnie she dressed extravagantly for her age

pretensjonalność
f sgt 1. (nienaturalność) pretentiousness denerwowała go jej pretensjonalność he was irritated with her pretentious manner 2. (niegustowność) pretentiousness trudna do wytrzymania pretensjonalność powieści the highly irritating pretentiousness of the novel

pretensjonalny
adv. grad. [mowa, zachowanie, maniery, strój] pretentious pretensjonalna pannica a hoity-toity little madam pretensjonalni dorobkiewicze nouveau-riche social climbers

prewencja
f (Gpl prewencji) książk. prevention stosować prewencję to apply preventive measures środki przymusu i prewencji coercive and preventive measures

prewencyjnie
adv. książk. preventatively oskarżonego umieszczono prewencyjnie w areszcie the accused has been placed in preventive custody a. detained as a preventive measure prewencyjnie szczepiono dziewczynki przeciwko różyczce girls were vaccinated against German measles as a preventive measure

prewencyjny
adv. [środki, działalność, akcja] preventive areszt prewencyjny preventive custody a. detention wojna prewencyjna a preventive war stosować cenzurę prewencyjną to exercise a. practice preventive censorship oddziały prewencyjne policji riot police

prezbiterialny
adv. Relig. 1. (dotyczący kościoła) presbyterial, chancel attr. prezbiterialna część kościoła the presbyterial section of the church 2. (dotyczący prezbiterianizmu) Presbyterian duchowny prezbiterialny a Presbyterian minister

prezbiterium
n (Gpl prezbiteriów) Relig. chancel

prezencja
f sgt książk. appearance mieć świetną prezencję to be (highly) presentable miała miłą prezencję she had pleasant looks wymaga się od nich nienagannej dykcji i miłej prezencji they must be well spoken and highly presentable

prezent
m (G prezentu) present, gift dać a. ofiarować a. wręczyć komuś prezent to give sb a present dostać coś w prezencie (od kogoś) to get a. receive sth as a present (from sb) zrobił jej prezent i kupił futro he bought her a fur coat as a present na prezent kupiła mu zegarek she bought him a watch as a present nowożeńcy zostali obsypani prezentami the newly-weds were showered with presents

prezentacja
f (Gpl prezentacji) książk. 1. (pokaz) presentation prezentacja nowej kolekcji wiosennej znanego projektanta a showing of the spring collection by a famous designer podczas targów dokonano prezentacji nowego modelu samochodu at the fair a new car model was exhibited 2. (przedstawianie) introduction(s) gospodarz dokonał prezentacji gości the host made the introductions

prezenter
m, prezenterka f 1. (w radiu, telewizji, na estradzie) presenter prezenter wiadomości a newscaster a. newsreader a. news broadcaster prezenter pogody a weather forecaster teleturniej prowadził znany prezenter telewizyjny the game show was hosted by a famous TV presenter 2. (towarów) demonstrator, merchandiser chciał być prezenterem odzieży he wanted to be a male model

prezenterski
adv. [umiejętności, doświadczenie] of a presenter, as a presenter prezenterska praca wymaga znajomości potrzeb i gustów telewidzów the work of a presenter requires a good knowledge of the needs and tastes of TV viewers

prezentować
impf książk. vt 1. (pokazywać) to present [książki] to display, to demonstrate [towary, wyroby] to display [stroje wieczorowe] to present [sztukę teatralną, balet] prezentowała odkurzacze na targach międzynarodowych she demonstrated vacuum cleaners at international fairs prezentować broń Wojsk. to present arms zaprezentować 2. (wyrażać) to express, to present prezentować swoje poglądy/opinie to present one's views/opinions zaprezentować 3. (przedstawiać) to introduce zaprezentować prezentować się 1. (wyglądać) to look (presentable) ona się całkiem nieźle prezentuje she's quite presentable świetnie prezentował się w smokingu he looked splendid in his dinner jacket zaprezentować się 2. (występować) [aktor, piosenkarz, zespół] to appear, to make appearance znana aktorka prezentująca się w nowej roli the famous actress appearing in a new role potem w naszym kościele prezentował się chór z Litwy then the choir from Lithuania performed in our church zaprezentować się

prezerwatywa
f condom, sheath

prezes
m president, chairman, chairperson prezes związku literatów the president of the writers' union Prezes Sądu Najwyższego Chief Justice jak pan ocenia sytuację klubu, panie prezesie? as President, how do you assess the position of the club, sir? f inv. (woman) president, chairperson na konferencji prasowej pani prezes powiedziała, że. at her press conference the president said that. Prezes Rady Ministrów Polit. President of the Council of Ministers, (in Poland) premier, Prime Minister

prezeska
f pot. (woman) president, chairwoman prezeska klubu muzycznego the chairwoman of a music club

prezesostwo
1. n sgt (stanowisko) chairmanship ubiegać się o prezesostwo to run for the chairmanship ustąpić/zrezygnować z prezesostwa to resign from the chairmanship a. as chairman/chairwoman/chairperson 2. plt (GA prezesostwa, L prezesostwu) (małżeństwo) the chairman and his wife/the chairwoman and her husband

prezesowski
adv. [decyzja, nadużycia] president's, chairman's urząd prezesowski the chairmanship

prezesura
f chairmanship objął prezesurę firmy he took over as chairman of the company za jego prezesury w firmie zaszły radykalne zmiany under his chairmanship the company underwent a radical transformation

prezydencki
adv. [wybory, podpis, doradcy] presidential

prezydent
m 1. Polit. president kandydować na urząd prezydenta to run for president prezydent John Kennedy President John Kennedy jak pan ocenia sytuację w kraju, panie prezydencie? how do you assess the situation in the country, Mr President? Panie prezydencie, szanowni państwo! Mr President, Ladies and Gentlemen! 2. Admin. (w samorządzie) mayor prezydent (miasta) Warszawy the mayor of (the city of) Warsaw 3. (prezes, przewodniczący) president prezydent międzynarodowej federacji piłkarskiej FIFA the president of the International Federation of Football Associations (FIFA) f inv. (woman) president pani prezydent Madam President jak pani ocenia sytuację w kraju, pani prezydent? how do you assess the situation in the country, Madam President?

prezydentura
f presidency czteroletnia prezydentura a four-year presidency

prezydialny
adv. [stół, obrady, zebranie, posiedzenie] presidium attr. zebranie a. posiedzenie prezydialne a meeting of the presidium

prezydium
n (Gpl prezydiów) 1. (organ) presidium prezydium rządu/sejmu/senatu the presidium of the government/Sejm/senate 2. (grupa osób) executive committee prezydium sesji/posiedzenia the steering committee of the session/meeting

prima
adv. inv. pot. [garnitur, samochód] first-rate, first-class topping GB pot., przest. adv. [załatwić, bawić się] brilliantly pot. superbly inter. super! pot. brilliant! pot. film był prima! the film was brilliant! garnitur prima! that really is a topping suit! prima sort pot. top of the range

prima aprilis
m, m inv. (G prima aprilisu) 1. (dzień) pot. April Fools' Day 2. (żart) pot. April Fools' Day joke "prima aprilis!" = 'April Fool!'

primaaprilisowy
adv. [dowcip, żart] April Fools' (Day) attr.

primabalerina
f prima ballerina

primadonna
f prima donna

primo voto
zob. voto

priorytet
m (G priorytetu) książk. 1. sgt (pierwszeństwo) priority ochronie zdrowia zapewniono wysoki priorytet health protection has been given high priority 2. zw. pl (ważna sprawa) priority priorytetem jest budownictwo mieszkaniowe housing is a priority

priorytetowo
adv. książk. [traktować] as a priority

priorytetowy
adv. książk. [inwestycje, sprawy, rzeczy, zadania] priority attr.

pro
n inv. pro wszelkie pro i kontra the pros and cons adv. inv. [argumenty, teorie, dowody] argumenty pro i kontra pro and con arguments zawsze był pro he was always pro adv. [świadczyć] pro pro- w wyrazach złożonych pro- prowitamina A provitamin A

pro forma
książk. as a matter of form, pro forma

pro publico bono
/'pro'publiko 'bono/ adv. książk. pro bono publico

probabilistycznie
adv. Mat. [ustalać] probabilistically

probabilistyczny
adv. Mat. probabilistic

probabilistyka
f sgt Mat. probability calculus

probierczy
adv. [urządzenie, aparat, skala] test attr. kamień probierczy a touchstone znak probierczy a hallmark

probierz
m 1. książk. (miernik) touchstone, criterion probierz patriotyzmu a touchstone of patriotism 2. Techn. (przyrząd) kierowców poddano kontroli probierzem trzeźwości drivers were given a sobriety test

problem
m 1. (kłopot) problem problemy współczesnego świata the problems of the modern world problemy dnia codziennego everyday problems mieć problemy z kimś/czymś to have problems with sb/sth nastręczać a. sprawiać problemy [zadanie, praca] to present problems rozwiązywać problemy to solve problems zrobić coś bez problemu to have no trouble doing sth trafiliśmy bez problemu we had no trouble finding the place robić z czegoś problem to make a fuss about sth dyrekcja stanęła przed problemem zwolnień the management was faced with the problem of lay-offs firma ma a. przeżywa problemy finansowe the company is having a. going through financial problems największym problemem młodego pokolenia jest bezrobocie unemployment is the biggest problem facing young people problem narasta a. nabrzmiewa the problem is growing problem w tym a. polega na tym, że. the trouble is that. w czym problem? what's the problem? nie ma problemu! a. to żaden problem! it's no problem! 2. (zagadnienie) problem skomplikowany problem moralny a difficult moral problem postawmy problem inaczej let's look at the problem differently

problematycznie
adv. książk. przedstawiać się problematycznie [sprawa, zagadnienie] to be debatable jego uczciwość wyglądała problematycznie his honesty was rather dubious

problematyczność
f sgt książk. (decyzji, stanowiska) controversiality

problematyczny
adv. książk. (kontrowersyjny) [decyzja, wniosek, sprawa] debatable (wątpliwy) [sukces, zwycięstwo] dubious jego istnienie jest wysoce problematyczne it's highly debatable whether he/it exists at all

problematyka
f sgt issues problematyka religijna/gospodarcza the religious/economic issues problematyka powieści the issues addressed in the novel

problemowy
adv. 1. (zajmujący się problemem) [sztuka, powieść] problem attr. 2. (dotyczący problemu) [zespół, grupa, komisja] task attr. 3. (stwarzający problemy) [dziecko, rodzina] problem attr.

probostwo
n 1. (parafia) parish 2. (stanowisko proboszcza) nadać komuś probostwo to make sb a parish priest otrzymać probostwo to become a parish priest 3. przest. (plebania) presbytery

proboszcz
m (Npl proboszczowie a. proboszcze) parish priest

proboszczowski
adv. parish priest's

probówka
f test tube dziecko z probówki a test-tube baby

proc.
(=procent)

proca
f (w kształcie widełek) catapult GB, slingshot US (rzemienna) sling strzelać z procy do kogoś/czegoś to fire a catapult at sb/sth, to sling a stone at sb/sth wylecieć a. wyskoczyć skądś jak z procy pot. [osoba] to bolt out of somewhere wyleci ze stanowiska jak z procy he'll be kicked out of the job pot.

proceder
m zw. sg pejor. practice proceder topienia w morzu odpadów radioaktywnych the practice of dumping radioactive waste into the sea uprawiać nielegalny proceder to be involved in illegal practices

procedować
impf vi książk. [komisja] to proceed (nad czymś on sth)

procedura
f 1. (sposób) procedure procedura ubiegania się o wizę the procedure of applying for a visa zaostrzyć procedury prawne to strengthen legal procedures uprościć procedurę to simplify a procedure 2. Prawo (postępowanie) proceedings procedura sądowa/kryminalna judicial/criminal proceedings

proceduralny
adv. [spór, błąd, formalności] procedural

procent
m (G procentu a. procenta) 1. (setna część) per cent jeden/dziesięć/sto procent one/ten/a hundred per cent pół procent half a per cent dwadzieścia procent kobiet/Polaków uważa, że. twenty per cent of women/Poles believe a. believes that. problem dotyczy trzech procent populacji the problem concerns three per cent of the population zrobić trzysta procent normy to fulfil three hundred per cent of the quota obniżyć/zwiększyć coś o dwa procent to reduce/increase sth by two per cent zyski wzrosły o dwadzieścia procent profits are up twenty per cent straty oszacowano na trzydzieści procent the damages were estimated at thirty per cent kurs waha się w granicach jednego procentu the rate oscillates within the one per cent range ludność jest w dziewięćdziesięciu procentach polska the population is ninety per cent Polish na sto procent jutro skończę pot. I'll be done by tomorrow for sure być czegoś w stu procentach pewnych pot. to be (a) hundred per cent certain of sth spełniać wymagania w stu procentach pot. [osoba] to be fully qualified 2. (G procentu) (część) percentage uzyskać mały procent głosów to gain a low share of the vote Ukraińcy stanowili spory procent mieszkańców Ukrainians accounted for a high percentage of the population 3. (G procentu) (niewielka ilość) fraction istnieje pewien procent ryzyka there is a small element of risk 4. (G procentu) Fin. (odsetki) interest procent a. procenty od kapitału interest on capital żyć z procentów to live on income from investments wypłacić komuś procenty to pay sb interest pożyczać pieniądze na procent to lend money at interest pożyczyć od kogoś pieniądze na dziesięć procent to borrow some money at ten per cent interest oddać coś z procentem przen. to return sth with interest

procentować
impf vi 1. Fin. [kapitał] to earn interest nasze pieniądze procentują our money earns interest procentujące papiery wartościowe interest-bearing securities 2. przen. to pay off to będzie procentować w przyszłości it will pay off in the future systematyczna praca w szkole średniej procentuje na studiach hard work at secondary school pays off in college

procentowo
adv. [wzrosnąć, zmaleć, obliczać] in percentage terms procentowo wyższy/niższy higher/lower in percentage terms

procentowy
adv. 1. [zmiana, wzrost] percentage attr. skład procentowy mieszaniny the percentage composition of a mixture procentowy udział w rynku the percentage share of the market sześcioprocentowy roztwór a six per cent solution trzydziestoprocentowy wzrost/spadek a thirty per cent rise/drop punkt procentowy percentage point 2. Fin. [pożyczka, kapitał] interest-bearing

proces
m (G procesu) 1. (ciąg wydarzeń) process proces produkcyjny a production process procesy chemiczne/geologiczne chemical/geological processes proces jednoczenia się Europy the process of European unification faza a. stadium procesu a stage in a process podlegać a. ulegać procesowi starzenia się to undergo the ageing process, to age przechodzić proces fermentacji to undergo fermentation, to ferment 2. Prawo (sprawa) (law)suit (rozprawa) trial wytoczyć komuś proces to bring a. file a (law)suit against sb, to sue sb wytoczyć proces o odszkodowanie to file a (law)suit for damages wygrać/przegrać proces to win/lose a (law)suit proces cywilny/karny/rozwodowy a civil/criminal/divorce trial proces o zniesławienie/morderstwo a trial for libel/murder proces przeciwko komuś/czemuś a lawsuit against sb/sth wyrok w procesie a trial verdict, the verdict in a trial koszty procesu costs (of a trial) umorzyć proces to dismiss a case proces beatyfikacyjny Relig. beatification process proces kanonizacyjny Relig. canonization process

procesja
f (Gpl procesji) 1. Relig., Antycz. procession procesja Bożego Ciała a Corpus Christi procession procesja ku czci Dionizosa a Dionysiac procession procesja wokół kościoła a procession around a church iść w procesji to go in procession 2. przen. (tłum ludzi) stream do muzeum przybywały procesje turystów streams of tourists came to the museum

procesor
m Komput. central processing unit, processor procesor tekstu Komput. word processor

procesować
się impf v refl. to have a lawsuit procesować się z kimś o coś to have a lawsuit with sb over sth procesujące się strony the litigating parties

procesowy
adv. [formalności, procedury] trial attr. akta procesowe the files of a case koszty procesowe the costs

proch
m (G prochu) 1. (materiał wybuchowy) (gun)powder proch strzelniczy gun powder nigdy nie wąchał prochu przen. he's never seen battle w mieście/kraju pachnie prochem a. czuć proch przen. the town/country is a powder keg prochu nie wymyślę przen. I won't reinvent the wheel prochu to on nie wymyśli przen. he won't set the world on fire 2. przest. (kurz, popiół) dust człowiek jest jedynie prochem marnym książk. man is just a speck of dust prochy plt 1. (szczątki) ashes dust książk. urna z jego prochami an urn with his ashes tu spoczywają jego prochy his ashes rest here 2. pot. (lekarstwa, narkotyki) drugs brać prochy to take drugs być na prochach to be on drugs beczka prochu powder keg Bałkany to prawdziwa beczka prochu the Balkans are a. the Balkan region is a real powder keg obrócić a. zamienić a. rozsypać się w proch książk. [człowiek, system, wiara] to turn to dust zetrzeć kogoś/coś na proch książk. to annihilate sb/sth [wroga, przeciwnika] z prochu jesteś a. powstałeś i w proch się obrócisz Bibl. for dust thou art and unto dust shalt thou return

prochowiec
m raincoat

prochownia
f (Gpl prochowni) Hist. (magazyn) powder magazine (wytwórnia) gunpowder mill

prochowy
adv. [ładunek, dym] gunpowder attr.

prodiż
m electric cake pan

producencki
adv. 1. Handl. ugruntowana pozycja producencka a long-established market position 2. Kino, Teatr [prawa, działalość] producer's kariera producencka a career as a film producer

producent
m 1. (wytwórca) producer producent nawozów/wina a fertilizer/wine producer producent mebli/rowerów a furniture/bicycle producer a. manufacturer kraje-producenci ropy naftowej the oil-producing countries rynek producenta the seller's a. producer's market 2. Kino, Teatr producer producent filmowy a film producer

produkcja
f 1. sgt Przem. (proces) production (wyprodukowane towary) output produkcja miedzi/stali/samochodów copper/steel/automobile production produkcja broni chemicznej production of chemical weapons produkcja rolna agricultural production produkcja roślinna/zwierzęca crop/animal production środki produkcjci the means of production film produkcji australijskiej/polskiej an Australian-/a Polish-made film towary krajowej produkcji domestic goods specjalizować się w produkcji opakowań to specialize in packaging production a. manufacture wejść do produkcji to go into production zostać wycofanym z produkcji to go out of production produkcja ruszy w przyszłym tygodniu (the) production starts next week produkcja spadła/wzrosła the production rose/dropped część produkcji jest przeznaczona na eksport a part of the production output is exported 2. sgt Fizjol. production wzmożona produkcja hormonów an increased production of hormones 3. Kino, Teatr production produkcja filmowa film production 4. sgt (pisarza, epoki) output 5. (Gpl produkcji) (film, przedstawienie) production hollywoodzkie produkcje Hollywood productions

produkcyjniak
m pot., pejor., Hist. (film) propagandist film pejor. (książka) propagandist book pejor.

produkcyjny
adv. 1. [proces, linia, odpad, przedsiębiorstwo] production attr. wiek produkcyjny an economically productive age moc a. zdolność produkcyjna fabryki a factory's capacity wykorzystywać pełną moc produkcyjną to be in full production zejść z linii produkcyjnej to be discontinued a. taken out of production 2. pejor., Hist. [film, powieść] propagandist pejor.

produkować
impf vt 1. Przem. (wytwarzać) to produce, to manufacture, to make [narzędzia, rowery, środki chemiczne] to produce [energię, prąd, żywność] firma produkująca opony samochodowe a company making a. manufacturing automobile tyres produkować na eksport to produce goods for export musimy taniej produkować we must cut production costs towary produkowane masowo mass-produced goods wyprodukować 2. Fizjol. [gruczoł, organizm, komórka] to produce [substancję, przeciwciała] hormon produkowany przez trzustkę a hormone produced in the pancreas wyprodukować 3. Kino, Teatr to produce [film, sztukę, program] wyprodukować 4. pot., pejor. (pisać, malować) to produce (wymyślać) to make up produkował setki miłosnych wierszy he used to produce hundreds of love letters produkować plotki to make up rumours wyprodukować 5. pot., przen. (wypuszczać) to produce uniwersytety produkują tłumy absolwentów universities produce hundreds of graduates wyprodukować produkować się pot., pejor. to perform na scenie produkował się zespół gitarzystów a guitar band was performing on the stage

produkt
m (G produktu) 1. (wyprodukowany artykuł) product produkty rolne agricultural produce produkty mleczarskie dairy products najnowszy produkt naszej firmy the latest product of our company niezbędne produkty do upieczenia ciasta the necessary ingredients for a cake 2. (efekt procesu) product produkt przemiany materii a product of metabolism produkt końcowy the end product produkt uboczny a by-product 3. przen. (wytwór, skutek) product produkt czyjejś wyobraźni a product of sb's imagination film jest produktem kultury masowej the film is a product of popular a. mass culture jestem typowym produktem naszej cywilizacji I'm a typical product of our civilization 4. Ekon. product produkt krajowy brutto Ekon. gross domestic product produkt narodowy brutto Ekon. gross national product

produktywnie
adv. [pracować, spędzać czas] productively

produktywność
f sgt productivity produktywność ziemi the productivity of land wskaźnik produktywności a productivity index

produktywny
adv. [gospodarka, osoba] productive lepiej znajdź jakieś bardziej produktywne zajęcie you'd better find yourself something more productive to do jest bardzo produktywnym pisarzem he's a very productive a. prolific writer produktywny przedrostek Jęz. a productive prefix

prodziekan
m Uniw. deputy dean, associate dean prodziekan do spraw studenckich a deputy dean a. an associate dean US for students a. student affairs

proekologiczny
adv. [polityka, urządzenie] environment-friendly [organizacja] ecological, Green

prof.
(=profesor) Prof.

profan
m 1. książk. (laik) layman nie nam, profanom osądzać dzieła mistrza it's not for us laymen to judge the master's works 2. Hist., Relig. profane także przen. profanom nie wolno było wejść do świątyni the profane were not permitted to enter the temple

profanacja
f (Gpl profanacji) profanation profanacja grobów the profanation of graves

profanka
f książk. layperson

profanować
impf vt książk. to profane [grób, cmentarz, kościół] oskarżono go o profanowanie symboli narodowych he was accused of profaning national symbols sprofanować

profanum
n inv. książk. the profane sacrum i profanum the sacred and the profane

profesja
f (Gpl profesji) książk. profession profesja nauczycielska/prawnicza the teaching/legal profession

profesjonalista
m, profesjonalistka f professional książka zarówno dla profesjonalistów jak i laików a book for professionals and lay people alike to morderstwo to robota profesjonalistów the murder was the work of professionals a. a professional job

profesjonalizacja
f sgt professionalization (czegoś of sth) profesjonalizacja sportu the professionalization of sport

profesjonalizm
m sgt (G profesjonalizmu) 1. (wysokie kwalifikacje) professionalism od pracowników wymagamy pełnego profesjonalizmu from our staff we expect the highest professionalism 2. (zawodowstwo) professionalism przejść na profesjonalizm Sport to turn professional

profesjonalnie
1. (zawodowo) professionally profesjonalnie grać w tenisa to play tennis professionally profesjonalnie zajmować się krytyką sztuki to be a professional art critic 2. (fachowo) [wykonać, zachowywać się] professionally profesjonalnie przygotowany pokaz a professionally-made show

profesjonalny
adv. 1. (zawodowy) [tenisista, aktor] professional profesjonalna skłonność do uproszczeń a professional tendency to simplify things 2. (fachowy) [kamera, usługi] professional profesjonalny sprzęt professional equipment nasz chór jest w pełni profesjonalny our choir is in every way professional

profesor
m (Npl profesorowie a. profesorzy) 1. (tytuł naukowy) professor profesor fizyki a professor of physics profesor Kowalski/Kowalska Professor Kowalski zostać mianowanym profesorem to be made professor dzień dobry, panie profesorze/pani profesor! good morning, Professor! 2. (w liceum) (secondary school) teacher profesor od matematyki/chemii a maths/chemistry teacher profesor Kowalski/Kowalska Mr Kowalski/Ms Kowalski dzień dobry, panie profesorze good morning, sir dzień dobry, pani profesor good morning, miss profesor honorowy honorary professor profesor nadzwyczajny = associate professor profesor zwyczajny full professor

profesorek
m dem. (Npl profesorki) pot., pejor. (akademicki) prof pot. (w liceum) teach pot.

profesorka
f pot. (secondary school) teacher profesorka od matematyki/chemii a maths/chemistry teacher

profesorski
adv. 1. Uniw. [tytuł, stanowisko] professorial nominacja profesorska a professorial appointment 2. Szkol. (nauczycielski) teacher's grono profesorskie the teaching staff

profesura
f 1. Uniw. (stanowisko, tytuł) professorship objąć profesurę na uniwersytecie to take up a professorship at a university uzyskać profesurę to become professor 2. (profesorowie) body of professors, professorate polska profesura Polish professors

profeta
m książk. prophet

profetka
f książk. prophetess

profetyczny
adv. książk. [wizja, dar] prophetic

profetyzm
m sgt (G profetyzmu) książk. 1. (działalność, dar) prophecy być obdarzonym profetyzmem to have a gift of prophecy 2. Relig. (występowanie proroków) prophetism

profil
m (G profilu, Gpl profilów a. profili) 1. (twarz widziana z boku) profile ostry/delikatny profil a sharp/delicate profile ustawić się profilem do obiektywu to turn one's profile to the camera czyjś portret z profilu sb's portrait in profile widzieć kogoś z profilu to see sb in profile z profilu wyglądał jak jastrząb in profile he looked like a hawk 2. (zarys) outline profile budynków wyłaniające się z mroku an outline of buildings looming out of the darkness 3. (charakter) scope profil czasopisma/produkcji the scope of a magazine/of a production klasa o profilu matematyczno-fizycznym Szkol. a scienceoriented class 4. Techn. (kształtownik) section profile gięte na zimno cold rolled sections profile okienne window sections 5. Archit., Szt. (ozdobna listwa) moulding, molding US 6. Techn. (kształt) profile profil skrzydła a wing profile profil gwintu a thread profile 7. Geol. (przekrój) profile profil glebowy the soil profile 8. Geog. (wykres) profile profil rzeki/terenu a profile of a river/an area

profilaktycznie
adv. [stosować, przepisać] prophylactically brać lekarstwo profilaktycznie to take a medicine prophylactically a. as a prophylactic measure

profilaktyczny
adv. prophylactic, preventive badania profilaktyczne preventive screening obuwie profilaktyczne supportive shoes stosować odpowiednie środki profilaktyczne to take appropriate preventive a. prophylactic measures

profilaktyka
f sgt prevention Med. prevention, prophylaxis profilaktyka przeciwpożarowa fire prevention profilaktyka malarii/gruźlicy malaria/tuberculosis prevention a. prophylaxis

profilowany
pp profilować adv. [blacha, cegła] profiled profilowane wkładki do butów shaped insoles

profilować
impf vt 1. Szkol. (wyodrębniać) profilować zainteresowania uczniów to make students specify their interests profilować klasy to divide students according to their interests sprofilować 2. Techn. (nadawać kształt) to profile [blachę, metal] wyprofilować 3. Geol. to profile [glebę] 4. Archit., Szt. (ozdabiać profilem) to mould, to mold US [gzymsy, belki]

profilowy
adv. 1. [portret, zdjęcie] profile attr. 2. Techn. [stal, drut] profile attr. [nóż] moulding, molding US

profit
m (G profitu) książk. profit czerpać z czegoś profit a. profity to draw profit from sth przynosić duży profit a. duże profity to generate a good profit

progenitura
f sgt przest., żart. offspring doczekali się licznej progenitury they had numerous offspring

prognosta
m książk. forecaster

prognostyk
m pers. forecaster według ocen prognostyków, temperatura wzrośnie according to forecasters, it's going to be warmer jak przewidują prognostycy, produkcja wzrośnie according to forecasts, production will increase m inanim. 1. (zapowiedź) signal to dobry/zły prognostyk dla naszej firmy it's a good/bad signal for our company dzisiejszy wynik stanowi pomyślny prognostyk na przyszłość today's result is a positive signal for the future 2. (przepowiednia) prediction wszystkie jego prognostyki się sprawdziły all his predictions proved right

prognoza
f 1. (przewidywanie) forecast prognoza pogody a weather forecast jaka jest na jutro prognoza? what's the weather forecast for tomorrow? prognozy wyborcze/ekonomiczne election/economic forecasts wynik był gorszy, niż przewidywały prognozy the result was worse than forecast a. predicted snuć prognozy na przyszłość to make predictions for the future 2. Med. prognosis prognozy lekarzy nie są dobre the prognosis is poor

prognozować
impf vt to forecast [dochody, wyniki] prognozuje się, że ceny żywności wzrosną food prices are forecast to increase fachowcy prognozują, że. experts forecast that.

progowy
adv. 1. [listwa, schodek] sill attr. 2. (graniczny) [dawka, stopień, wielkość] threshold attr.

program
m (G programu) 1. (plan) programme GB, program US (harmonogram) schedule przeładowany program wycieczki an overloaded programme for an excursion prace przebiegają zgodnie z programem the work has progressed as scheduled w programie dnia było zwiedzanie muzeum the programme for the day included a visit to the museum co mamy dzisiaj w programie? what's on the programme for today? 2. (cele) programme GB, program US program partii a party's programme (dokument) a party's manifesto a. policy statement program wyborczy an electoral programme program poetycki a poetic programme długoterminowy program zalesiania a long-term programme for reforestation wprowadzać program reform to introduce a. launch a programme of reforms 3. Teatr, TV (repertuar) programme GB, program US teatr ma w programie Hamleta the theatre has Hamlet in its programme ulotka z programem festiwalu a leaflet with the festival programme gazeta z programem (telewizyjnym) a newspaper with a TV guide program telewizyjny zszedł na psy pot. the TV programme has gone down the tubes pot. 4. (koncertu, występu) programme GB, program US orkiestra wystąpiła z nowym programem the orchestra presented a new programme kolejny punkt programu a further item of a programme 5. Teatr (broszura) programme GB, program US 6. Radio, TV (audycja) programme GB, program US program informacyjny/sportowy a news/sports programme program o nowych trendach w modzie a programme on a. about the latest trends in fashion nadać program to broadcast a programme wystąpić w programie to appear in/on a programme zrobić program o czymś to do a programme on sth 7. Radio, TV (kanał) channel program III Polskiego Radia Channel 3 of the Polish Radio program lokalny a local channel mecz jest na drugim programie the game is on channel 2 ile programów odbiera twój telewizor? how many channels does your TV set receive? 8. Szkol. syllabus, curriculum program nauczania w szkole podstawowej the primary school curriculum zrealizować program to cover a syllabus trzymać się programu to stick to a syllabus tego nie ma w programie it's not on the syllabus 9 (w urządzeniu) programme GB, program US program prania/płukania a wash/rinse programme wybrać/zmienić program to select/change a programme 10 Komput. program program komputerowy a computer program program użytkowy an application program do nauki angielskiego a computer program for learning English napisać program to write a program uruchomić program to run a program program zawiesił się the program hanged program dowolny Sport free skating program obowiązkowy Sport compulsory dance

programator
m Techn. program selector

programista
m, programistka f 1. Komput. programmer GB, programer US 2. Radio, TV programme editor GB, program editor US

programistyczny
adv. [problem, technika] programming GB, programing US

programować
impf vt 1. (ustawiać parametry) to programme GB, to program US, to preset [kuchenkę, magnetowid] zaprogramować 2. książk. (planować) to programme GB, to program US [imprezę, uroczystość] zaprogramować 3. książk., przen. to programme GB, to program US [osobę, zachowanie] oni są programowani do takiego działania they are programmed to act like this zaprogramować vi Komput. to program programować w języku Fortran to program in Fortran

programowo
1. (ideowo) różnić się programowo to have different programmes być programowo podobnym to have similar programmes programowo nie płacił podatków he refused, on principle, to pay taxes 2. Komput. [sterowany, kontrolowany] by a computer program

programowy
adv. 1. (ideowy) [wystąpienie, przemówienie] platform attr. deklaracja programowa a policy statement napisać artykuł programowy to write an article stating one's programme jego powieść jest utworem programowym the novel is his artistic manifesto 2. (repertuarowy) [blok, pozycja] programme attr. GB, program attr. US zmiany programowe w telewizji changes in the television programme 3. Szkol. [wymagania, cele] curricular 4. Komput. [operacja, błąd] program attr.

progresja
f (Gpl progresji) 1. książk. (postęp, przebieg) progression progresja choroby the progression of a disease progresja podatkowa tax progression 2. Muz. progression

progresywnie
adv. progressively

progresywność
f sgt 1. książk. (postępowość) progressiveness 2. (podatku) progressiveness

progresywny
adv. książk. 1. (wzrastający) [podatek, opłata] progressive opodatkowanie progresywne progressive taxation 2. (postępowy) [postawa] progressive

prohibicja
f sgt prohibition wprowadzić/znieść prohibicję to introduce/lift a prohibition

prohibicyjny
adv. [cło, prawo] prohibition attr.

projekcja
f (Gpl projekcji) 1. (wyświetlanie) projection projekcja przezroczy (pokaz) a slide show projekcja filmowa a screening of a film 2. Psych. projection także przen. wiersz jest projekcją jego dziecięcych marzeń the poem is a projection of his childhood dreams 3. Geog. (map) projection 4. Mat. (rzut) projection

projekcyjny
adv. 1. [aparat, sprzęt] projection attr. 2. Psych. [mechanizm] projection attr.

projekt
m (G projektu) 1. (zamiar) plan projekt podróży do Włoch a plan to visit Italy snuć projekty na przyszłość to make plans for the future zrealizować projekt to carry out a plan zarzucić projekt to abandon a plan nosić się z projektem kupienia domu to plan to buy a house projekt upadł the plan fell through 2. (szkic) design projekt pomnika/kostiumu a design of a monument/costume 3. (umowy, kontraktu) draft projekt ustawy a bill skierować projekt ustawy do laski marszałkowskiej to present a bill to parliament przyjąć/odrzucić projekt ustawy to pass/to reject a bill projekt przeszedł dużą większością głosów the bill passed by a large majority 4. Techn. design (rysunek) blueprint (dokumentacja) specification projekt mostu/budynku a design for a bridge/building biuro projektów a construction design company wykonać projekt czegoś to design sth zatwierdzić projekt to approve a design zbudować coś zgodnie z projektem to build sth to specification 5. (przedsięwzięcie) project projekt badawczy a research project kierownik projektu a project manager brać udział w projekcie to be on a project

projektancki
adv. [prace] design attr zespół projektancki a team of designers

projektant
m, projektantka f designer projektantka mody/wnętrz a fashion/an interior designer

projektodawca
m, projektodawczyni f (ustawy, uchwały) drafter (budynku, osiedla) designer projektodawca zmian w systemie zarządzania an initiator of changes in the management system

projektodawczy
adv. zespół projektodawczy a team of designers

projektor
m 1. Techn. projector projektor filmowy a film projector 2. (reflektor) projektor teatralny a spotlight projektor samochodowy a headlight projektor pomiarowy Techn. projection gauge projektor telewizyjny TV projector

projektować
impf vt 1. (wykonywać projekt) to design [budynek, maszynę] projektowanie ogrodów garden landscaping zaprojektować 2. (planować) to plan [wycieczkę, remont] projektowane zmiany w ustawie the proposed changes to the act

projektowy
adv. [biuro, prace] design attr. zespół projektowy a team of designers

proklamacja
f (Gpl proklamacji) książk. 1. (oświadczenie) proclamation proklamacja niepodległości a declaration of independence proklamacja do narodu an address to the nation wydać proklamację to issue a proclamation proklamacja potępiająca zbrodnię a statement condemning the crime 2. (ulotka) leaflet proklamacje wyborcze election leaflets

proklamacyjny
adv. książk. [przemówienie] proclamatory

proklamować
pf, impf książk. vt to proclaim [niepodległość, republikę] proklamować kogoś cesarzem to proclaim sb emperor proklamować się to proclaim oneself proklamował się naczelnym wodzem he proclaimed a. declared himself commander-in-chief

prokreacja
f sgt książk. procreation akt prokreacji the act of procreation

prokreacyjny
adv. książk. [funkcje, mechanizmy] procreative [zdolność] reproductive kobiety w wieku prokreacyjnym women of child-bearing age

prokurator
m Prawo (public) prosecutor mowa prokuratora the prosecutor's speech złożyć doniesienie do prokuratora przeciwko komuś/w sprawie czegoś to lay an information against sb/in connection with sth prokurator żąda kary śmierci the prosecution calls for the death penalty sprawa trafiła do prokuratora the case was brought before the prosecutor sprawę bada prokurator the case is being investigated by the prosecutor's office dzień dobry, panie prokuratorze/pani prokurator good morning, sir/madam prokurator generalny Attorney General US prokurator okręgowy District Attorney US prokurator wojskowy military prosecutor

prokuratorski
adv. [funkcja, mowa] prosecutor's

prokuratura
f 1. (organ) (public) prosecutor's office sprawa trafiła do prokuratury the case was brought for prosecution przekazać sprawę prokuraturze wojewódzkiej to pass the case to the provincial prosecutor's office 2. sgt (urząd) objąć prokuraturę to become a public prosecutor 3. sgt (ogół prokuratorów) (public) prosecutors

proletariacki
adv. Polit., Socjol. [rewolucja, partia, pochodzenie] proletarian

proletariat
m sgt (G proletariatu) 1. Polit., Socjol. proletariat proletariat miejski/wiejski the urban/rural proletariat dyktatura proletariatu the dictatorship of the proletariat 2. Hist. (w Rzymie) proletariat

proletariusz
m (Gpl proletariuszy) 1. Polit., Socjol. proletarian 2. Hist. (w Rzymie) proletarian proletariusze wszystkich krajów łączcie się! Polit. workers of the world, unite!

proletariuszka
f 1. Polit., Socjol. proletarian 2. Hist. (w Rzymie) proletarian

proletaryzacja
f sgt książk. proletarianization

proletaryzować
impf książk. vt to proletarianize [wieś, społeczeństwo] proletaryzować się to become proletarianized, to adopt working-class values

prolog
m (G prologu) 1. Literat., Muz. prologue prolog powieści the prologue to a novel opisać coś w prologu to describe sth in the prologue 2. Sport prologue prolog Tour de France the prologue to the Tour de France wygrać prolog to win the prologue

prolongata
f książk. extension prolongata wizy/umowy an extension of a visa/contract prolongata spłaty pożyczki an extension of the repayment period of a loan

prolongować
pf, impf vt książk. to extend [umowę, termin płatności]

prom
m (G promu) ferry przepłynąć rzekę promem to cross a river by ferry kupić coś na promie to buy sth on a ferry wsiąść na prom to board a ferry prom kursuje co godzinę the ferry sails every hour prom kosmiczny space shuttle

promenada
f 1. (aleja) promenade nadmorska promenada a seaside promenade spacerować promenadą to stroll along a promenade 2. Taniec promenade

promenadowy
adv. [koncert] promenade attr.

promesa
f książk. promise promesa kredytowa a promise of a loan promesa wizy promise of a visa

promienieć
impf (promienieję, promieniał, promienieli) vi książk. 1. [osoba] to beam promieniał radością a. z radości he beamed with happiness jej twarz promieniała zachwytem her face beamed a. radiated with delight 2. (świecić) [lód] to gleam [słońce] to beam

promieniotwórczość
f sgt Fiz. radioactivity promieniotwórczość uranu radioactivity of uranium

promieniotwórczy
adv. Fiz. [pierwiastek, substancja] radioactive odpady promieniotwórcze radioactive waste opad promieniotwórczy radioactive fallout skażenie promieniotwórcze radioactive contamination rozpad promieniotwórczy nuclear fission

promieniowanie
sv promieniować n sgt Fiz. radiation promieniowanie elektromagnetyczne electromagnetic radiation promieniowanie jądrowe nuclear radiation promieniowanie kosmiczne cosmic radiation promieniowanie podczerwone infrared radiation promieniowanie słoneczne solar radiation promieniowanie cieplne a. termiczne heat a. thermal radiation promieniowanie nadfioletowe a. ultrafioletowe ultraviolet radiation

promieniować
impf vt (emitować) to radiate [ciepło, energię] vi 1. [ciepło, energia] to emanate, to radiate (z czegoś from sth) [planeta] to radiate vt promieniować światłem/ciepłem to radiate light/heat promieniujące ciało a radiating body 2. przen. to radiate, to exude jej twarz promieniowała radością a. z jej twarzy promieniowała radość her face radiated delight a. was radiant with delight promieniował od niej wdzięk i uroda grace and beauty radiated a. emanated from her, she radiated a. exuded grace and beauty z jej listów promieniował optymizm her letters were full of optimism 3. (rozchodzić się) to radiate (z czegoś from sth) ból promieniował na lewe ramię the pain radiated a. extended to the left shoulder

promienisty
adv. 1. [wzór, kompozycja, układ] radial, radiating promieniste zmarszczki wokół oczu lines radiating from the corners of the eyes 2. Fiz. [energia] radiant

promieniście
adv. linie/drogi rozchodzące się promieniście radial lines/roads ulice odchodzą promieniście od placu the streets radiate from the square

promiennie
1. [uśmiechać się] radiantly 2. (bardzo jasno) radiantly słońce świeciło promiennie the sun shone radiantly

promienny
adv. grad. [uśmiech, twarz, osoba] radiant adv. 1. (jasny) [światło, blask, poranek] radiant 2. Fiz. [energia, porażenie] radiant

promień
m 1. (smuga światła) ray, beam promienie słoneczne a. słońca rays of sunshine, sunrays, sunbeams promienie księżyca rays of moonlight, moonbeams promień lasera a laser ray ostatnie promienie zachodzącego słońca the last rays of the setting sun promienie księżyca oświetlały mu drogę the moon lit up a. illuminated his way 2. zw. pl Fiz. ray 3. przen. (odrobina) ray promień szczęścia/radości a ray of happiness/joy zgasł ostatni promień nadziei the last ray of hope had gone 4. Mat. radius koło o promieniu 3 cm a circle with a radius of 3 cm w promieniu dwóch metrów/trzech kilometrów within a two-metre/three-kilometre radius 5. zw. pl Zool. (kość) (u ryb) ray (u ptaków) toe 6. zw. pl Zool. (część pióra) barb promienie gamma Fiz. gamma rays promienie ultrafioletowe Fiz. ultraviolet rays promień równikowy Geog. equatorial radius promienie X a. rentgenowskie a. Roentgena Fiz. X-rays

promil
m per mille a. mil, per thousand trzy promile populacji 3 per mille of the population mieć 2 promile alkoholu we krwi to have a blood alcohol level a. count US of 0.2 per cent zadowolić się kilkoma promilami zysku to settle for a fraction of the profit promile plt pot. (alkohol we krwi) blood alcohol level sg GB, blood alcohol count sg US

promille
n inv. per mille, per mil

prominencki
adv. książk., pejor. VIP attr. prominenckie przywileje the VIP privileges prominenckie wille well-to-do houses

prominent
m książk., pejor. VIP worthy pejor. miejscowi prominenci the local worthies prominenci życia politycznego political worthies

prominentny
adv. książk. [pozycja, osoba] prominent zajmować prominentne stanowisko to occupy a prominent position

promocja
f 1. (Gpl promocji) Handl. (akcja) promotion (obniżenie ceny) special offer promocja nowego proszku do prania a new washing powder promotion trwa promocja ich najnowszego albumu their new album is being promoted mamy dziś w promocji męskie koszule men's shirts are on special offer today ten jogurt jest w tym tygodniu w promocji this yoghurt is on special offer this week kupić coś w promocji to buy sth on special offer 2. sgt (popularyzacja) promotion promocja polskiej kultury za granicą the promotion of Polish culture abroad 3. (Gpl promocji) Wyd. (spotkanie z autorem) book launch a. promotion promocja jego najnowszej książki the promotion a. launch of his latest book 4. (Gpl promocji) Szkol. promotion uzyskać promocję do następnej klasy to move up to the next class, to be promoted to the next grade US 5. (Gpl promocji) Wojsk. (awans) promotion (uroczystość) promotion ceremony otrzymać promocję oficerską to pass out as an officer 6. (Gpl promocji) Uniw. promocja doktorska the graduation ceremony for the doctoral degree

promocyjny
adv. 1. Handl. [kampania, akcja] promotional kupić coś po cenie promocyjnej to buy sth on discount a. special offer 2. (popularyzujący) [działania] promotional 3. Wyd. [wieczór, spotkanie] promotional 4. Wojsk. passing out attr. uroczystość promocyjna a passing-out ceremony

promotor
m, promotorka f 1. Uniw. thesis supervisor mój promotor my thesis supervisor 2. książk. (propagator) promoter promotorka reform gospodarczych a promoter of economic reforms

promować
pf, impf vt 1. Szkol. to promote zostać promowanym do następnej klasy to move up to the next class, to be promoted to the next grade US 2. Wojsk. to promote zostać promowanym na oficera to be promoted to officer rank, to pass out as an officer 3. Uniw. nowo promowani doktorzy newly graduated doctors impf vt 1. Handl. to promote promować swoje produkty to promote one's products każdy produkt odpowiednio promowany znajdzie nabywców any product will sell if properly promoted wypromować 2. (propagować) to promote zajmują się promowaniem polskich naukowców their job is to promote Polish scientists wypromować

promowy
adv. ferry attr. przystań promowa a ferry terminal przeprawa promowa a ferry crossing

promyk
(promyczek) m dem. 1. (smuga światła) ray, beam promyk a. promyczek słońca a sunray, a sunbeam 2. przen. (odrobina) ray promyk a. promyczek szczęścia/radości a ray of happiness/joy

propaganda
f sgt (polityczna) propaganda (idei, poglądów) propagation propaganda czytelnictwa the promotion of reading posłużyć się propagandą to make use of propaganda pracować w propagandzie pot. to work in propaganda a. for the propaganda machine pot.

propagandowo
adv. in terms of propaganda wykorzystać coś propagandowo to use sth for propaganda purposes

propagandowy
adv. [hasła, film, ulotka] propaganda attr. [siła] persuasive akcja propagandowa a propaganda campaign mieć znaczenie propagandowe to be valuable in terms of propaganda, to have considerable propaganda value

propagandysta
propagandzista m książk. propagandist partyjni propagandyści the party propagandists

propagator
m, propagatorka f książk. promoter (czegoś of sth) żarliwy propagator idei wolnego rynku a fierce promoter of free-market ideas

propagatorski
adv. książk. działalność propagatorska w zakresie oświaty activities promoting education

propagować
impf vt książk. to propagate propagować idee demokracji to propagate the ideas of democracy propagowanie polskiej kultury za granicą the promotion of Polish culture abroad rozpropagować

propan
m sgt (G propanu) Chem. propane

propedeutyczny
/'propedew'titni/ adv. [wykład] introductory [kurs] preparatory, introductory

propedeutyka
/'prope'dewtika/ f sgt introduction propedeutyka filozofii introduction to philosophy

proponować
impf vt 1. (oferować) to offer proponować gościom kawę to offer coffee to the guests nikt ci nie proponuje, żebyś tu mieszkał no-one's suggesting that you live here zaproponować 2. (doradzać) to suggest, to propose proponować rozwiązanie to suggest a. propose a solution proponować, żeby ktoś coś zrobił to suggest that sb do a. should do sth proponować zrobienie czegoś to suggest doing sth proponuję, żebyśmy to jeszcze przemyśleli I suggest we give it more thought proponuję czekać I suggest waiting co proponujesz? what do you suggest a. propose? to, co on proponuje, jest nie do przyjęcia what he suggests is unacceptable proponowałem, żeby wziął kilka dni urlopu I suggested he take a few days off rząd proponuje wprowadzenie nowego podatku the government proposes to introduce a new tax zaproponować 3. (zgłaszać) to propose proponuję profesora Nowaka na przewodniczącego I propose professor Nowak as chairman żadna z proponowanych kandydatur nie przeszła none of the proposed candidates was accepted zaproponować

proporcja
f 1. sgt Mat. proportion, ratio obliczyć coś na zasadzie proporcji to calculate sth proportionally 2. (Gpl proporcji) (stosunek) proportion, ratio proporcja długości i szerokości czegoś the proportion a. ratio of the length to the width of sth mieszać coś w proporcji a. proporcjach dwa do jednego to mix sth in a a. the ratio a. the a. a proportion of two to one można je łączyć w dowolnych proporcjach they can be mixed in whatever proportions you wish zachowywać odpowiednią proporcję między teksem a muzyką to maintain an appropriate balance between the text and the music 3. (harmonia) proportion budynek o idealnych proporcjach a building of classical proportions ten portret ma zachwiane proporcje the portrait is badly-proportioned proporcja harmoniczna Mat. harmonic proportion zachowując wszelkie proporcje = mutatis mutandis, = toutes proportions gardees

proporcjonalnie
adv. (współmiernie) [zmieniać się] proportionally (do czegoś to sth) rosnąć proporcjonalnie do czegoś to increase proportionally to a. in proportion to sth zmieniać się wprost/odwrotnie proporcjonalnie do czegoś to vary in direct/inverse proportion to sth adv. grad. (harmonijnie) być proporcjonalnie zbudowanym to be well-proportioned

proporcjonalność
f sgt 1. (kształtność) good proportions podziwiała proporcjonalność budowy jego ciała she admired his well-proportioned body 2. Mat. proportion proporcjonalność prosta/odwrotna direct/inverse proportion

proporcjonalny
adv. (współmierny) proportional (do czegoś to sth) proportionate (do czegoś to sth) być wprost/odwrotnie proporcjonalnym do czegoś to be directly/inversely proportional to sth a. in direct/inverse proportion to sth kara proporcjonalna do winy (a) punishment commensurate with the crime, a punishment to fit the crime adv. grad. (harmonijny) well-proportioned mieć proporcjonalną figurę to be well-proportioned być proporcjonalnym [przedmiot, budowla] to have good proportions

proporczyk
m pennant Żegl. burgee kapitanowie drużyn wymienili proporczyki the captains of both teams exchanged pennants

proporzec
m 1. (chorągiew) pennant proporzec zatknięty na wieży a pennant flying from the tower 2. Żegl. jack

propozycja
f (Gpl propozycji) 1. (oferta) proposal propozycja kupna/sprzedaży czegoś a proposal to buy/sell sth otrzymać propozycję wyjazdu za granicę to be given the opportunity to go abroad przyjąć/odrzucić propozycję to accept/reject a proposal zrobić a. uczynić komuś propozycję to make sb a proposal zgodzić się na czyjąś propozycję to accept sb's proposal mamy dla pana interesującą propozycję we have a proposal which you may find interesting 2. (rada) suggestion (czy są) jakieś propozycje? (are there) any suggestions? padła propozycja, żeby przełożyć zebranie it was suggested that the meeting be adjourned rad bym usłyszeć pańską propozycję I'd be happy to hear your suggestions złożyć komuś/otrzymać propozycję nie do odrzucenia to force sb/be forced to agree otrzymałem propozycję nie do odrzucenia, żebym wyjechał z kraju I was told in no uncertain terms to leave the country

prorektor
m Uniw. = pro-vice chancellor GB, = deputy vice chancellor GB, = vice president US

proroctwo
n prophecy proroctwo Izajasza Isaiah's prophecy proroctwa starotestamentowe Old Testament prophecies proroctwa astrologów spełniły/nie spełniły się the prophecies of astrologers came/didn't come true

proroczo
adv. [powiedzieć, przepowiedzieć] prophetically jego słowa zabrzmiały proroczo his words seemed prophetic

proroczy
adv. [księga, sen, dar] prophetic

prorok
m 1. Relig. prophet prorok Izajasz the prophet Isaiah biblijni prorocy biblical a. Old Testament prophets fałszywi prorocy the false prophets także przen. 2. przen. prophet katastroficzni prorocy prophets of doom nie chcę a. nie chciałbym być złym prorokiem, ale. I don't want to be a prophet of doom but. obym był złym prorokiem I hope I'm proved wrong 3. (głosiciel) prophet prorok komunizmu a prophet of communism 4. (w Islamie) Prorok the Prophet co rok prorok przysł. they have a new baby every year nikt nie jest prorokiem we własnym kraju przysł. a prophet is not without honour, save in his own country przysł.

prorokini
f prophetess także przen.

prorokować
impf vt to prophesy prorokować komuś powodzenie to prophesy sb's success prorokować, że coś się wydarzy to prophesy that sth will happen mieć dar prorokowania to have the gift of prophecy

prorządowy
adv. [gazeta, dziennikarz, plakat] pro-government

prosektorium
n (Gpl prosektoriów) mortuary (w akademii medycznej) anatomy laboratory

prosektoryjny
adv. [stół] dissection attr.

proseminarium
n (Gpl proseminariów) Uniw. introductory seminar

proseminaryjny
adv. Uniw. ćwiczenia proseminaryjne an introductory seminar

prosiaczek
m dem. pieszcz. piglet

prosiak
m pers. (Npl prosiaki) pot., pejor. pig pot., pejor. m anim. piglet jeść jak prosiak pot. to eat like a pig a. to be a messy eater m inanim. (A prosiaka) Żegl. anchor weight

prosiątko
n dem. pieszcz. piglet

prosić
impf vt 1. (zwracać się z prośbą) to ask to request książk. prosić kogoś o coś to ask sb for sth prosić kogoś, żeby coś zrobił to ask sb to do sth prosić kogoś o przebaczenie to ask a. beg sb's forgiveness (bardzo) proszę nas częściej odwiedzać! please come and see us more often! proszę o uwagę! may I have your attention, please? proszę o spokój! (w szkole) quiet please! podaj mi proszę gazetę! could you hand me the paper, please? proszę cię, zrób to dla mnie please, would you do it for me? proszę dwa bilety two tickets, please dowód osobisty proszę may I see your ID, please? proszę mi wierzyć, nic nie wiedziałem (please) believe me, I didn't know anything about it przyniosłem książkę, o którą prosiłeś I've brought the book you asked for ja prosiłem kawę, nie herbatę I asked for coffee, not tea czy mogę pana o coś prosić? can a. could I ask you to do something for me, please? "uprzejmie proszę o udzielenie mi urlopu bezpłatnego" (w podaniu) 'I would like to apply for a period of unpaid leave' książk. prosił, żeby go zostawić samego he asked to be left alone bardzo bym prosił, żeby pan to poprawił I'd be very grateful if you could correct it "nie idź jeszcze" - prosił 'don't go yet,' he begged a. pleaded pan Kowalski jest proszony o zgłoszenie się do informacji could Mr. Kowalski please report to the information desk poprosić 2. (zapraszać, wołać) to ask prosić kogoś do środka to ask sb in proszę do stołu, kolacja gotowa please come to the table a. be seated, (the) dinner's ready proszę usiąść a. siadać would you like to take a seat?, please sit down szef cię prosi the boss wants to see you nikt cię tu nie prosił no one asked you here przyszła nie proszona she came uninvited poprosić 3. (do tańca) to ask prosić kogoś do tańca to ask sb to dance czy mogę panią prosić? may I have a dance? panie proszą panów! ladies' invitation! poprosić 4. (przez telefon) czy mogę prosić Adama? can a. may I speak to Adam, please? wewnętrzny 125, proszę extension 125, please proszę z kierownikiem! may I speak to the manager, please? poprosić vi przest. (wstawiać się) to intercede (za kimś for sb) prosić się 1. (zachęcać) trawa aż prosiła się, żeby się na niej położyć the grass was so inviting, you just had to lie down on aż się prosi, żeby go walnąć pot. he's just asking for a punch on the nose aż się prosi, żeby tu posprzątać the place needs a good clean-up tu się aż prosi o kilka przykładów it would be good to have a few of examples here 2. pot. (domagać się) to ask nie proś się, i tak ci nie dadzą don't ask them, you won't get it anyway proszę inter. 1. (przy podawaniu) proszę (bardzo) here you are 2. (zaproszenie) proszę (bardzo) (do wejścia) (do) come in, please (żeby usiąść) (do) take a seat, please (żeby się poczęstować) please, help yourself 3. (jako zgoda) please "mogę przyjść jutro?" - "(bardzo) proszę" 'may I come tomorrow?' - 'yes, please do' "czy mogę skorzystać z telefonu?" - "proszę (bardzo)" 'please, may a. can I use the telephone?' - 'go ahead, please' 4. (w odpowiedzi na podziękowanie) "dziękuję za pomoc" - "proszę (bardzo)" 'thanks for your help' - 'you're welcome' "dziękuję" - "proszę, nie ma o czym mówić" 'thank you' - 'that's all right, don't mention it' 5. (w odpowiedzi na pukanie) come in, please 6. (prośba o powtórzenie) proszę? (I beg your) pardon?, sorry? 7. (w zwrotach grzecznościowych) proszę pana/pani! sir!/madam! proszę państwa, zaczynamy! ladies and gentlemen it's time to begin! oczywiście, proszę wysokiego sądu yes, of course, your honour już idę, proszę cioci I'm coming, aunt wyjechał i, proszę ciebie, nie wrócił he went away and, believe it or not, hasn't come back 8. (dla wyrażenia zdziwienia) proszę, proszę!, no proszę! well, well, well! proszę, proszę! patrz, kto przyjechał! well, well! look who's here! co proszę? pot. what was that? pot. come again? GB pot. nie dał się dwa razy prosić he didn't have to be asked twice się impf v refl. [maciora, locha] to farrow

prosię
n (G prosięcia, Gpl prosiąt) 1. piglet kwiczeć jak zarzynane prosię pot. to squeal a. scream like a stuck pig jeść jak prosię pot. to be a messy eater a. to eat like a pig 2. pot., żart. (osoba) pig pot. rozmawiają jak gęś z prosięciem pot. they can hardly understand one another

proso
n sgt (zboże, ziarno) millet uprawiać proso to grow millet karmić kury prosem to feed millet to chickens

prospekt
m (G prospektu) brochure, prospectus prospekt turystyczny a tourist brochure prospekt naszej szkoły our school's prospectus prospekt emisyjny Fin. prospectus

prospektywny
adv. książk. [myślenie] forward [badania] forward-looking

prosperity
/pros'periti/ f inv. sgt książk. 1. Ekon. prosperity okres największej prosperity the peak of prosperity okres prosperity miasta the city's golden age 2. przen. prosperity okres życiowej prosperity a prosperous period in one's life

prosperować
impf vi książk. [osoba, firma] to prosper świetnie prosperować jako pisarz to be a successful writer dobrze prosperujące przedsiębiorstwo a thriving company

prospołecznie
adv. zachowywać się prospołecznie to be public-spirited

prospołeczność
f sgt książk. public spirit

prospołeczny
adv. książk. [postawa, wartości] prosocial [osoba, działania] socially minded

prostacki
adv. pot., pejor. [osoba, język, zachowanie] crude pejor. zachowywać się po prostacku to act like a boor pejor.

prostacko
adv. pot., pejor. [zachowywać się, wyrażać się] like a boor pejor.

prostactwo
n pot., pejor. 1. sgt (cecha) crudeness 2. (czyn, wyrażenie) prostactwa w czyimś zachowaniu sb's crude behaviour prostactwa w czyimś przemówieniu the crudeness of sb's speech

prostaczek
m (Npl prostaczkowie a. prostaczki) (country) bumpkin pejor. yokel żart.

prostak
m, prostaczka f (Npl prostacy a. prostaki, prostaczki) pot., pejor. boor pejor. być prostakiem to be uncouth

prostata
f Anat. prostate (gland) przerost prostaty an enlarged prostate

prosto
adv. grad. 1. (wzdłuż linii prostej) [jechać, prowadzić, płynąć] straight ta ścieżka biegnie prosto do morza the path runs straight to the sea słońce świeciło im prosto w oczy the sun shone straight into their eyes spojrzała mu prosto w oczy she looked straight into his eyes 2. (w pozycji pionowej) upright, straight stój prosto, nie garb się stand up straight, don't stoop! zawsze trzymał się prosto jak żołnierz he always stood erect like a soldier 3. (nieskomplikowanie) [tłumaczyć, mówić] simply, plainly już prościej nie mogę tego wyjaśnić I can't explain it in a simpler way, I can't put it any more simply than that adv. 1. (bezpretensjonalnie) simply, plainly ubierała się prosto, przeważnie na czarno she dressed simply, usually in black 2. (nie zatrzymując się) straight (on a. ahead) idź prosto do biura go straight to the office ze szkoły wracaj prosto do domu come straight home after school 3. (bezpośrednio) straight pił prosto z butelki he drank straight from the bottle mleko prosto od krowy milk fresh from the cow jabłka prosto z drzewa freshly picked apples po prostu 1. (bezpośrednio) just, simply po prostu idź tam i powiedz im całą prawdę just go there and tell them the whole truth zwrócił się po prostu do kolegów o pomoc he simply asked his friends for help 2. (zwyczajnie) only, just po prostu wiatr huczy i stąd ten hałas it's just a strong wind blowing, hence the noise po prostu bądź przy mnie just stay by me innego wyjścia po prostu nie ma there's simply no other way out prosto- w wyrazach złożonych prostopadle do czegoś at right angles to sth powiedzieć a. wygarnąćpot. coś komuś prosto w oczy a. prosto z mostu to tell sb sth straight from the shoulder mówiąc prosto z mostu to put it bluntly powiedziała mu, co o nim myśli prosto w oczy she told him in plain English a. in no uncertain terms what she thought of him powiem prosto z mostu, weź rozwód I'll come straight out with it: get a divorce

prostodusznie
adv. grad. ingenuously, artlessly prostodusznie naiwna szczerość artless sincerity wyznała prostodusznie całą prawdę she simply told the whole truth wierzył prostodusznie w to, co mu powiedziano he believed naively in what he was told

prostoduszność
f sgt ingenuousness wierzyła wszystkim z naiwną prostodusznością she trusted everybody with (a) naive sincerity wzrusza mnie jej wrodzona prostoduszność I'm touched by her ingenuousness

prostoduszny
adv. grad. artless, ingenuous miał prostoduszną naturę he was ingenuous by nature, he was a simple soul podziwiam jej prostoduszną szczerość I admire her earnest simplicity, I admire her artless sincerity

prostokącik
m dem. (kształt) (small) rectangle

prostokąt
m 1. Mat. rectangle 2. (kształt) rectangle

prostokątny
adv. 1. [plac, pokój, stół, okno] rectangular 2. Mat. [figura, trójkąt] right-angled 3. (przecinający się pod kątem prostym) prostokątny układ ulic w mieście the grid system of the streets

prostolinijnie
adv. grad. książk. [zachowywać się, rozumować] artlessly, guilelessly zawsze postępował prostolinijnie he was always straightforward (in his dealings with people)

prostolinijność
f sgt książk. artlessness, guilelessness prostolinijność charakteru straightforwardness (in one's dealings with people)

prostolinijny
adv. grad. książk. [osoba, postawa, wypowiedź] straightforward miał prostolinijny charakter he was a straighforward person

prostopadle
adv. at right angles, perpendicularly (do czegoś to sth) prostopadle wznosząca się skała a sheer rock (face) ulice przecinały się prostopadle the streets ran at right angles droga biegła prostopadle do morza the road ran straight down/up to the sea

prostopadłościan
m (G prostopadłościanu) 1. Mat. cuboid 2. (budynek) cuboid

prostopadłościenny
adv. [zbiornik, budynek] cuboidal

prostopadły
adv. [ulice, ściany] perpendicular, at right angles (do czegoś to sth) u zbiegu dwóch prostopadłych ulic at the junction of two streets running at right angles prostopadła f Mat. perpendicular

prostota
f sgt 1. (skromność) simplicity, straightforwardness prostota w obejściu simplicity of sb's manner powiedzieć coś/uśmiechnąć się z prostotą to say sth/to smile guilelessly 2. (prosta forma) simplicity prostota stylu/języka the simplicity of style/language prostota wiejskiego życia the simplicities of pastoral life ubierała się z elegancką prostotą she dressed with understated elegance surowa prostota nowego kościoła robi wrażenie the austere simplicity of the new church is impressive 3. (łatwość) simplicity zaletą urządzenia jest prostota jego obsługi the advantage of the/this device is that it's easy to use

prostować
impf vt 1. (wyrównywać) to straighten out [drut, gwóźdź, blachę] prostować plecy/grzbiet to straighten one's back wyprostować 2. (wygładzać) to straighten (out) [kartkę, fałdę] wyprostować 3. (poprawiać) to correct [wypowiedź, opinię, błąd] to rectify [błąd, omyłkę] prostować fałszywe pogłoski to rectify false rumours często prostował, że nie jest konserwatystą he often denied being a conservative sprostować 4. Fiz. to rectify [prąd elektryczny] prostować się 1. (wyprężać się) to straighten up babcia wstaje (z łóżka), prostuje się i nastawia radio granny gets out of bed, straightens up, and turns on the radio wyprostować się 2. (stawać się gładkim) to straighten out materiał prostuje się podczas prasowania the material smoothes out when ironed wyprostować się prostować czyjeś błędne a. kręte ścieżki książk. to return a. restore sb to the paths of righteousness książk., to call upon sb to mend their ways książk. prostować kości a. gnaty pot. to straighten one's back kto drogi prostuje, ten w domu nie nocuje przysł. = you won't get anywhere by cutting corners

prostowniczy
adv. Techn. lampa prostownicza rectifier tube, vacuum-tube rectifier

prostownik
m 1. Techn. rectifier 2. Anat. extensor

prosty
adv. grad. 1. (niewykrzywiony) [droga, ściana, zęby, nogi] straight miała długie proste włosy she had long straight hair miała na sobie długą, prostą spódnicę she wore a. was wearing a long, straight skirt 2. (niewyszukany) [suknia, meble, jedzenie] plain, simple proste sprzęty plain furnishings 3. (zwykły, skromny) [osoba] simple, humble prości ludzie the common people pro sty cieśla a humble carpenter pochodził z prostej rodziny he came from a humble background ożenił się z prostą, wiejską dziewczyną he married a simple country girl ja jestem prosty człowiek iron. I'm a simple soul iron. 4. (nieskomplikowany) [narzędzie, metoda, objaśnienie] simple, straightforward to dziecinnie proste it's simplicity itself kompas jest prostym urządzeniem the compass is a straightforward device 5. (jasny, zrozumiały) [fabuła, melodia, powód] simple adv. (oczywisty) common opiekę nad nią uważał zawsze za swój prosty obowiązek he considered looking after her (to be) his bounden duty prosta przyzwoitość nakazuje tak postępować common decency dictates such a course of action pytam z prostej ciekawości I'm asking out of simple curiosity m Sport (cios) straight punch prosta f 1. Mat. straight line wykreślić prostą to draw a straight line 2. Sport (odcinek toru) straight prosta droga książk. a simple way jest na prostej drodze do zrobienia kariery książk. s/he's on the way to making a career otyłość prostą drogą prowadzi do zawału serca obesity leads straight to a heart attack chodzić prostymi drogami książk. to stay on a. to follow the paths of righteousness a. the straight and narrow książk. schodzić z prostej drogi książk. to stray from the paths of righteousness a. the straight and narrow książk. wyjść na prostą pot. to be out of the wood a. woods ciągle jeszcze nie możemy wyjść na prostą we're not out of the wood(s) yet

prostytucja
f sgt prostitution uprawiać prostytucję to work as a prostitute, to walk the streets, to be on the streets

prostytuować
impf vt książk. 1. (zmuszać do prostytucji) to prostitute 2. przen. to prostitute przen. prostytuował swój talent he prostituted his talent sprostytuować prostytuować się 1. (uprawiać nierząd) to prostitute oneself 2. przen. [artysta] to prostitute oneself przen. sprostytuować się

prostytutka
f prostitute męska prostytutka a male prostitute

proszalny
adv. przest. [głos] begging proszalny list a begging letter przed kościołem siedział dziad proszalny there was an old beggar sitting in front of the church

proszek
m 1. (G proszku) (substancja sypka) powder mleko/zupa w proszku powdered milk/soup proszek do pieczenia baking powder proszek do prania washing powder zawsze piorę w tym proszku I always use this washing powder 2. (G proszka a. proszku) pot. (lekarstwo) pill zażyć kilka proszków nasennych to take a few sleeping pills proszek na uspokojenie a tranquillizer proszek przeciwbólowy a painkiller proszek szlifierski Techn. grinding powder być w proszku pot. to not be ready jestem jeszcze w proszku z tymi rysunkami I'm not ready a. I'm behind schedule with the drawings

proszkować
impf vt to powder, to grind [sth] into a powder [mleko, cukier] to grind [pepper] sproszkować

proszkowy
adv. powder attr. gaśnica proszkowa a dry powder a. dry-chemical extinguisher

proszony
pp prosić adv. pot., przest. proszony obiad a luncheon proszona kolacja/herbatka a dinner/tea party iść a. chodzić po proszonym przest. to beg for alms przest.

prosząco
adv. [patrzeć, szeptać] pleadingly beseechingly książk.

proszący
pa prosić adv. [głos, gest] pleading beseeching książk. spojrzał na nią proszącym wzrokiem he looked at her imploringly a. beseechingly

protegowana
f protegee to moja protegowana she's my protegee

protegowany
pp protegować protegowany m protege

protegować
impf vt książk. to pull strings (kogoś for sb) protegował ją swojemu szefowi he put in a good word for her to his boss protegował ją na stanowisko doradcy handlowego he used his influence to get her the post of commercial adviser zaprotegować

proteina
f zw. pl Biol. protein

proteinowy
adv. Biol. [pokarm, produkt] protein attr.

protekcja
f (Gpl protekcji) książk. patronage U, protection U szukać u kogoś protekcji to seek sb's protection znalazł dobrą pracę dzięki protekcji he found a good job thanks to friends in high places dzięki wysokim protekcjom otrzymał wreszcie koncesję thanks to friends in high places he obtained the concession at last często korzystała z protekcji prezesa she often took advantage of the chairman's backing

protekcjonalnie
adv. grad. książk. patronizingly, condescendingly uśmiechnął się do niej protekcjonalnie he smiled at her patronizingly a. condescendingly traktowała go protekcjonalnie she treated him condescendingly

protekcjonalność
f sgt książk. condescension życzliwość zabarwiona protekcjonalnością kindness with a tinge of condescension bez cienia protekcjonalności without a hint a. trace of condescension z lekkim odcieniem protekcjonalności with a hint of condescension

protekcjonalny
adv. grad. książk. [uśmiech, ton, traktowanie] patronizing, condescending traktował ją w protekcjonalny sposób he treated her in a patronizing a. condescending way

protekcjonistyczny
adv. Ekon. [tendencje, ochrona] protectionist [cło] protective

protekcjonizm
m sgt (G protekcjonizmu) Ekon. protectionism

protekcyjny
adv. 1. Ekon. [polityka, cła] protective 2. książk. (dotyczący protekcji) wystarczy jeden twój protekcyjny telefon i dostanę tę pracę a single phone call from you and I'll a. I'd get the job

protektor
m pers. patron możny/wpływowy protektor a wealthy/influential patron protektor malarzy/sztuk pięknych a patron of painters/the arts m inanim. 1. Kosmet. protection factor 2. (podeszwa) lug sole US buty sportowe z protektorem trekking a. hiking shoes/boots with lug soles 3. Techn. (bieżnik) tread opony z protektorem o specjalnej rzeźbie tyres with a specially moulded tread

protektorat
m (G protektoratu) 1. Polit. (kontrola) protectorate rozciągnąć/sprawować protektorat nad jakimś państwem to establish a protectorate over a country 2. Polit. (terytorium) protectorate Protektorat Czech i Moraw the Protectorate of Bohemia and Moravia gubernator protektoratu the governor of a protectorate 3. książk. (patronat) patronage U pod czyimś protektoratem under the aegis a. patronage of sb pod protektoratem Ministerstwa Kultury under the aegis a. auspices of the Ministry of Culture objąć protektorat nad wystawą to become the patron a. sponsor of an/the exhibition

protektorka
f książk. patroness

protest
m (G protestu) 1. (sprzeciw) protest na znak protestu (przeciwko czemuś) in protest (against sth) wywołać falę/burzę protestów to generate a wave/storm of protest wnieść/złożyć/zgłosić protest to lodge a. file a. register a protest wywołać protest to cause a. draw a. spark off a. trigger a protest stłumić protest to put down a. quell a protest złożyli protest w parlamencie they lodged a protest with parliament wystosowali protest do dyrektora generalnego w związku z. they made a protest to the director general about. zgodził się na wszystko bez protestu he agreed to everything without protest wyszedł z domu, nie zważając na protesty matki he went out, ignoring his mother's protests 2. Fin., Prawo protest

protestacyjny
adv. [list, marsz, akcja] protest attr.

protestancki
adv. Relig. [kościół, ludność, wychowanie] Protestant wyznanie protestanckie the Protestant faith

protestant
m, protestantka f Relig. Protestant

protestantyzm
m sgt (G protestantyzmu) Relig. Protestantism U wyznawca protestantyzmu a Protestant

protestować
impf vt Fin., Prawo to protest [weksel] zaprotestować vi (sprzeciwiać się) to protest protestować przeciwko czemuś to protest against sth [władzy, wojnie, bezrobociu] protestować w sprawie czegoś/w związku z czymś to protest about a. over sth tysiące rolników protestowało pod siedzibą ministerstwa thousands of farmers staged a protest a. protested outside the ministry building nie protestowała, kiedy zapowiedział, że. she didn't protest when he announced that. protestuję! to nie jest dobry kandydat I protest! he's not a good candidate zaprotestować

protetyczny
adv. 1. Med., Stomat. [uzupełnienie, pracownia, specjalista] prosthetic 2. Jęz. [element] prosthetic

protetyk
m, protetyczka f Med., Stomat. prosthodontist spec.

protetyka
f sgt Med., Stomat. prosthodontics (+ v sg)

proteza
f 1. Med., Stomat. prosthesis proteza dentystyczna denture zw. pl, false teeth proteza ortopedyczna an artificial limb proteza stawu biodrowego a hip replacement, a replacement hip operacyjne wszczepianie protezy stawu biodrowego a hip replacement operation 2. książk., przen. surrogate, stopgap dom dziecka może być jedynie protezą rodziny an orphanage can only serve as a stopgap family gospodarcze protezy często okazują się najtrwalsze economic measures which act as a stopgap tend to become permanent 3. Jęz. prosthesis

protokolant
m, protokolantka f minutes secretary protokolant zapisywał przebieg obrad a clerk took a. was taking the minutes protokolant sądowy a court reporter

protokolarnie
adv. [spisać, udokumentować, potwierdzić] officially, formally, by official a. formal record mamy spisane protokolarnie zeznanie świadka we've got the witness's testimony formally on record

protokolarność
f sgt official record(s) protokolarność stylu jest tu na miejscu the formality of the style is appropriate here

protokolarny
adv. 1. [dokument, zeznanie] (officially) minuted zeznania protokolarne świadka the witness's signed testimony 2. (w dyplomacji) protocol attr. zrobić coś ze względów protokolarnych to do sth because protocol so requires a. demands

protokołować
impf vt to minute, to take the minutes of [zeznania, obrady, sprawozdanie] sekretarz jak zwykle protokołował przebieg zebrania as usual the secretary took the minutes of the meeting zaprotokołować

protokół
m (G protokołu a. protokółu) 1. (sprawozdanie) minute(s) szczegółowy protokół posiedzenia zarządu a verbatim a. detailed report of the board meeting protokół rozprawy sądowej a transcript a. record of court proceedings wnioski zostały wciągnięte do protokołu the motions were noted in the minutes to, co powiem, nie jest do protokołu off the record, I'd like to say. 2. (akt) protocol protokół zdawczo-odbiorczy an acceptance protocol spisać/sporządzić protokół to draw up a protocol 3. Polit. protokół dyplomatyczny (diplomatic) protocol w myśl protokołu. protocol demands a. requires that., in accordance with diplomatic protocol. przestrzegać protokołu to observe protocol protokół handlowy Handl. trade protocol protokół jednostronny Polit. unilateral protocol protokół rozbieżności Polit. record of differences

protokółować
zob. protokołować

proton
m (G protonu) Fiz. proton

protonowy
adi Fiz. [promieniowanie] proton attr., protonic

protoplasta
m, protoplastka f książk. 1. (założyciel rodu) progenitor była protoplastką dynastii she was the progenitor of a dynasty 2. przen. (pierwowzór) prototype, precursor protoplasta samochodu a prototype of a car

prototyp
m (G prototypu) 1. (pierwotny wzór) prototype prototyp samochodu a prototype of a car romanse średniowieczne były prototypem powieści medieval romances were the prototypes for novels 2. przen. prototype prototypem bohatera filmu był generał Montgomery the hero of the film is based on General Montgomery

prototypowość
f sgt prototypowość urządzenia the innovative nature of the device

prototypowy
adv. [statek, samolot, urządzenie, rozwiązanie, projekt] prototype attr. prototypal, prototypical

prowadnica
f Techn. track, runner prowadnica rakietowa Wojsk. missile launching ramp

prowadzać
impf pot. vt (często prowadzić) to take codziennie prowadzała dziecko do przedszkola every day she took the child to the kindergarten prowadzał ją do teatrów/na przyjęcia he took a. escorted her to theatres/parties prowadzać się (przyjaźnić się) to be inseparable te trzy dziewczynki prowadzały się wszędzie the three girls went together everywhere a. were virtually inseparable prowadza się już pięć lat z dziewczyną he's been going out a. around with the girl for five years now

prowadzenie
sv prowadzić n sgt 1. Sport the lead drużyna gospodarzy uzyskała prowadzenie już po czterech minutach the home side took the lead after only four minutes 2. (sposób życia) conduct kobieta lekkiego prowadzenia a woman of loose morals a. easy virtue przest. jego prowadzenie się było bez zarzutu he conducted himself with the utmost propriety

prowadzić
impf vt 1. (wieść) to lead [dziecko, zwierzę] prowadzić kogoś za rękę a. rączkę to lead sb by the hand także przen. prowadzić kogoś do stołu to lead sb over a. to escort sb to the table co czwartek prowadziła go na spacer/na badanie krwi every Thursday she took him for a walk/blood test zaprowadzić 2. (być pierwszym) to lead [grupę, wycieczkę] prowadzić mazura/poloneza to lead the mazurka/polonaise 3. (przesuwać, wodzić) prowadzić pióro/ołówek to guide a pen/pencil prowadzić smyczek to draw the bow, to bow prowadzić piłkę/krążek to dribble the ball/puck prowadzić ręką/palcem po czymś to run one's hand/finger over sth poprowadzić 4. (kierować pojazdem) to drive [samochód, motocykl] to fly [samolot] ona bardzo dobrze prowadzi she's a very good driver 5. (doprowadzać) to carry żyły prowadzą krew do serca the veins carry the blood to the heart te rury prowadziły wodę do starego domu these pipes conveyed water to the old house 6. (kierować w tańcu) to lead [partnerkę] przyjemnie się z nim tańczy, bo dobrze prowadzi it's fun to dance with him because he leads well pewnie prowadził swą partnerkę w tańcu he led his dancing partner confidently 7. (sprawować nadzór) to run [dom, firmę, sklep, restaurację] to preside over, to chair [spotkanie, zebranie, obrady] prowadzić orkiestrę to conduct an orchestra 8. (realizować, wykonywać) to conduct [badania] to carry on, to have [rozmowę] to do [interesy] prowadzić spór to have an argument prowadzić korespondencję to carry on a. to conduct (a) correspondence prowadzić dziennik/dziennik pokładowy to keep a diary/log (book) prowadzić dochodzenie/śledztwo to carry out a. conduct an investigation a. inquiry prowadzić sprzedaż obuwia sportowego/mebli ogrodowych kryt. to sell sports shoes/garden furniture prowadzić wykład to give a. deliver a lecture prowadzić lekcję to conduct a. hold (a) class prowadzić sprawę to hear a case 9 Mat. prowadzić równoległą to draw a parallel line poprowadzić 10 Budow. to construct [drogę, chodnik] poprowadzić 11 Muz. to lead [linię melodyczną] 12 Ogr. to train [krzewy, pnącza] 13 Techn. prowadzić wiertło to guide a drill prowadzić chodnik (w kopalni) to drive a heading (in the mine) vi 1. (wskazywać drogę) to lead te schody prowadzą do piwnicy the staircase leads to the cellar ścieżka prowadziła do stacji/przez las the path led to the station/through the woods 2. (przodować) to lead, to take the lead prowadzić 2:0 to lead 2-0 prowadzić o 5 sekund to lead by 5 seconds prowadzić trzema punktami to have a lead of three points w pierwszej połowie nasi prowadzili 1:0 our team took a 1-0 lead in the first half socjaliści prowadzili w pierwszej turze wyborów the Socialists took the lead in the first round of the elections 3. (powodować) to cause vt (do czegoś sth) to lead (do czegoś to sth) palenie często prowadzi do raka płuc smoking often causes lung cancer takie postępowanie prowadzi do śmieszności such behaviour makes one look ridiculous prowadzić się 1. (trzymać się) spacerowali prowadząc się pod rękę/za ręce they were walking along arm in arm/holding hands prowadzą się jak zakochani they behave a. carry on as though they were in love 2. (postępować) kobieta/dziewczyna źle się prowadząca a woman of loose morals, a woman of easy virtue przyzwoicie się prowadziła she led a blameless life prowadził się nienagannie he conducted himself with the utmost propriety książk. mówili, że się źle prowadziła they said she was a woman of easy virtue dźwięk prowadzący Muz. leading note prowadzić kogoś do ołtarza to lead sb to the altar prowadzić dom otwarty to keep (an) open house prowadzić ciemną a. dwulicową a. obłudną a. podwójną grę to play a double game prowadzić kogoś na pasku a. na sznurku to have/keep sb on a short a. tight leash prowadzić kogoś wzrokiem a. oczami a. oczyma przen. to follow sb with one's eyes prowadzić beztroskie/hulaszcze życie to lead a life of pleasure/a life of dissipation a. a decadent life prowadzić bujne życie towarzyskie to have an active social life (często wychodzić z domu) to go out a lot (przyjmować gości) to entertain a lot do niczego nie prowadzić to lead nowhere

proweniencja
f (Gpl proweniencji) książk. provenance dzieła sztuki o podejrzanej proweniencji works of art of doubtful provenance

prowiant
m (G prowiantu) provisions pl, victuals pl przest. suchy prowiant dry provisions kazano nam wziąć ze sobą suchy prowiant na trzy dni we were told to take a three-day supply of dry provisions przygotujcie na drogę suchy prowiant take some food for the journey

prowincja
f 1. pejor. the provinces szkolna wycieczka z prowincji a school excursion a. trip from the provinces krewny z prowincji a country cousin pejor., żart. głęboka a. głucha a. zapadła prowincja the back of beyond 2. Admin., Hist., Relig. province

prowincjonalizm
m (G prowincjonalizmu) 1. sgt pejor. provincialism ich maniery trącą prowincjonalizmem their manners smack of provincialism 2. Jęz. provincialism

prowincjonalnie
adv. grad. pejor. [wyglądać] provincial adv. [ubierać się, zachowywać się] provincially

prowincjonalność
f sgt pejor. provincialism, parochialism

prowincjonalny
adv. 1. (peryferyjny) [miasto, teatr, gazeta] provincial 2. pejor. [poglądy, gust, ubiór, mentalność, obyczaje] provincial prowincjonalny styl ubierania się a provincial a. small-town style of dressing prowincjonalna gąska/gęś a country bumpkin 3. Admin. [władze, zgromadzenie] provincial 4. Admin. Relig. [synod, diecezja] provincial

prowincjusz
m, prowincjuszka f (Gpl prowincjuszy, prowincjuszek) pejor. provincial hick from the provinces US pot. sądząc po jego poglądach, to prowincjusz judging by his attitude he's a provincial

prowizja
f (Gpl prowizji) commission banki mogą pobierać prowizję banks may charge a commission otrzymywać 5% prowizji od sztuki to get a 5% commission on each item

prowizorium
n książk. temporary measure prowizorium na czas wojny a temporary arrangement a. provisional measure while the war lasts a. during wartime życie w tym mieście traktował jako prowizorium he regarded his life in that town as something temporary prowizorium budżetowe Ekon. mini-budget

prowizorka
f pot. improvised arrangement lash-up GB pot. trzeba skończyć z prowizorką urządzeń sanitarnych that makeshift sanitary equipment must be replaced

prowizorycznie
adv. (tymczasowo) provisionally prowizorycznie wyznaczone miejsce na parking a makeshift parking place zbudowane prowizorycznie baraki dla robotników bunkhouses haphazardly thrown together prowizorycznie umeblować mieszkanie to furnish the flat for the nonce a. time being radio naprawił prowizorycznie he temporarily repaired the radio

prowizoryczność
f sgt książk. provisionality, temporariness

prowizoryczny
adv. książk. [barak, urządzenie] makeshift [most, plomba] temporary dokonać prowizorycznej naprawy czegoś to temporarily a. provisionally repair sth

prowizyjny
adv. [system, stawka] commission attr.

prowodyr
m pejor. ringleader policja schwytała prowodyra gangu the police caught the ringleader of the gang

prowokacja
f (Gpl prowokacji) provocation prowokacja policyjna an entrapment a. set-up

prowokacyjnie
adv. grad. [zachowywać się, ubierać się, śmiać się] provocatively

prowokacyjny
adv. [śmiech, wystąpienie, zachowanie] provocative

prowokator
m (szpieg) agent provocateur (podburzacz) agitator, inciter rabble-rouser pot. aresztowano prowokatorów nielegalnej manifestacji the instigators a. inciters of the illegal manifestation have been arrested

prowokatorski
adv. [działalność, zamieszki] provocative

prowokować
impf vt 1. (wyzywać) to provoke prowokować kogoś do czegoś to provoke sb to sth [kłótni, awantury, strajków] 2. (powodować reakcję) to provoke, to stir up [niepokoje społeczne] kontrowersyjny film prowokował do dyskusji the controversial film stirred up a discussion sprowokować

prowokująco
adv. grad. [zachowywać się, śmiać się, ubierać się] provocatively

prowokujący
pa prowokować adv. [dziewczyna, uwaga, gest] provocative

proza
f sgt 1. prose wolę czytać prozę niż poezję I prefer (reading) prose to poetry napisać coś prozą to write sth in prose poemat prozą a prose poem 2. (utwory) prose (writing), prose works pl proza literacka/opisowa literary/descriptive prose współczesna proza polska contemporary Polish prose zbiór prozy autora a collection of the author's prose works proza pełna humoru witty prose 3. przen. (powszedniość) prosaicness, mundaneness proza życia the prosaic aspects of life

prozachodni
adv. [orientacja, polityka, polityk] pro-Western

prozaicznie
adv. grad. prosaically, mundanely

prozaiczność
f sgt mundaneness

prozaiczny
adv. grad. 1. (powszedni) [zajęcie, czynność, powód, natura] prosaic, mundane 2. [utwór, przekład, tekst] prose attr. prozaiczny przekład dramatu a prose version of a drama

prozaik
m, prozaiczka f prose writer

prozaizm
m (G prozaizmu) Jęz., Literat. prosaism, prosaicism

prozatorski
adv. [twórczość, utwór] prose attr. jego dorobek prozatorski his prose works

prozelita
m książk. proselyte

prozelityzm
m sgt (G prozelityzmu) książk. proselytism

prozodia
f sgt (GD prozodii) Jęz., Literat. prosody

prozodyczny
adv. Jęz., Literat. prosodic

prozodyjny
zob. prozodyczny

prośba
f 1. (proszenie) request pokorna prośba a humble request natarczywa prośba an importunate request prośba o wodę/pomoc a request for water/help na czyjąś prośbę at the request of sb przychylić się do czyjejś prośby książk. to accede to sb's request spełnić a. uwzględnić czyjąś prośbę to comply with sb's request mam prośbę I need a favour mam (do ciebie) jedną prośbę I've got a a. one request to make (of you) uwzględniono jego prośbę o urlop he was granted his request for leave nie zwracał uwagi na jej gorące a. usilne prośby he ignored her entreaties zwrócić się do kogoś z pokorną prośbą to go to sb cap in hand przyszedł do mnie z prośbą o radę/pomoc he sought my advice/help zwrócili się do mnie z prośbą o pożyczkę they came to me a. asked me for a loan 2. książk. (petycja) (formal) request napisał/wniósł prośbę o ułaskawienie he submitted a plea for pardon a. a reprieve wniósł prośbę o dymisję he tendered a. submitted his resignation prośby i groźby threats and entreaties nie pomogły prośby ani groźby threats and entreaties were of no avail ani prośbami ani groźbami nic nie wskórali they didn't achieve anything with either threats or entreaties chodzić a. iść po prośbie przest. to go begging

prościutki
prościuteńki adv. dem. 1. (niepowyginany) [droga, patyk, włosy] dead a. perfectly straight 2. (zwykły, skromny) [sukienka, kolacja, meble] (very) simple, (very) plain 3. (zrozumiały, nieskomplikowany) [zagadka, pytanie] very easy prościutki pomysł a remarkably simple idea na egzaminie miał prościutkie pytania his exam questions were as easy as pie

prościutko
adv. dem. 1. (nie skręcając) straight idź prościutko przed siebie go straight ahead 2. (pionowo) [trzymać, ustawić] upright dziewczynka trzymała się prościutko the girl held herself ramrod straight a. bolt upright 3. (bezpośrednio) straight prościutko z lotniska poszedł na przyjęcie he went to a party straight from the airport

prośność
f sgt Zool. farrowing period, gestation period of sow

prośny
adv. Zool. [locha] in pig miał pięć prośnych macior he had five sows in pig

prr
inter. whoa

pruderia
f sgt (GD pruderii) książk. prudishness, prudery

pruderyjnie
adv. grad. książk. prudishly

pruderyjność
f sgt książk. prudishness, prudery

pruderyjny
adv. grad. książk. [osoba, społeczeństwo] prudish

prukwa
f pot., obraźl. old bag pot., obraźl.

prusacki
adv. Hist. [żołnierz, dyscyplina] Prussian

prusactwo
n sgt Hist. pejor. 1. (Prusacy) Prussians pl 2. (cechy Prusaków) Prussian traits pl

prusak
m Zool. (German) cockroach

pruski
adv. Hist. Prussian pruski dryl the Prussian drill błękit pruski Prussian blue kwas pruski Prussian acid mur pruski Budow. a half-timbered wall dom z muru pruskiego a half-timbered house

pruć
impf (pruję) vt 1. (likwidować dzianinę) to unravel pruć kamizelkę/sweter/szalik to unravel a jumper/muffler/vest spruć 2. (rozcinać) to unpick pruć sukienkę/szew to unpick a dress/seam rozpruć 3. przen. to cut through [fale, chmury, powietrze] świdry pruły chodniki the drills were ripping through the pavement rozpruć vi 1. pot. (gnać) [samochód, motocykl] to scorch along GB pot., to burn rubber pot. samochód pruł z szybkością 120 km na godzinę the car was scorching along at 120 km per hour (popruć) 2. pot. (strzelać) to fire a. blast away pruć z karabinów maszynowych to fire a. blast away with machine guns wypruć pruć się 1. to unravel, to fray prujące się rękawy swetra the frayed sleeves of a jumper szalik mi się pruje my scarf is unravelling 2. [sukienka, szew] to fall apart, to come apart rozpruć się

prychać
impf prychnąć

prychnięcie
n (konia, osoby) snort (kota) hiss (silnika) sputter, cough

prychnąć
pf - prych|ać impf (prychnę, prychnęła, prychnęli - prycham) vi 1. (parskać) [osoba, koń] to snort [kot] to spit, to hiss prychanie koni the snorting of horses prychanie kota the hissing of a cat prychnąć ze złości to give an angry snort, to snort angrily 2. (odezwać się opryskliwie) to snap, to snarl (na kogoś at sb) prychnąć pogardliwie/ze złością to snarl contemptuously/angrily "to bzdura!", prychnęła szyderczo 'rubbish,' she snapped derisively prychnęła coś w odpowiedzi she snapped some reply prychał złośliwymi uwagami he was making snide remarks prychnąć śmiechem to burst out laughing to crack up (laughing) pot. 3. (o maszynie) to sputter, to cough silnik prychnął i zgasł the engine sputtered and died

prycza
f (Gpl prycz a. pryczy) pallet, plank bed prycza piętrowa a bunk (bed)

pryk
m posp., obraźl. stary pryk old fart pot., obraźl.

prym
m sgt (G prymu) przest. superiority, primacy dzierżyć a. wieść prym to be the leader a. front runner, to be in the lead a. at the forefront wieść prym w informatyce/w badaniach nad AIDS to be at the forefront of a. in information technology/AIDS research, to lead the way in information technology/AIDS research wieść prym w rankingach popularności to be front runner in the popularity polls wieść prym wśród śpiewaczek koloraturowych to be a leading coloratura singer przyznać komuś prym to acknowledge sb's superiority

pryma
f 1. Muz. unison prime spec. 2. Relig. prime

prymarnie
adv. książk. (początkowo) originally (głównie) primarily

prymarność
f sgt książk. primacy książk. primary role

prymarny
adv. książk. primal, primary

prymas
m (Npl prymasowie a. prymasi) Relig. primate Prymas Polski the primate of Poland

prymasostwo
n sgt Relig. primacy

prymasowski
adi Relig. [pałac, kazanie] the primate's [tytuł, infuła] primatial

prymat
m sgt (G prymatu) książk. primacy, pre-eminence prymat łaciny w średniowieczu the pre-eminence of Latin in the Middle Ages rywalizować o prymat w produkcji samochodów to compete for first place in car manufacture prymat czegoś nad czymś the primacy of sth over sth uznawał prymat praktyki nad teorią he recognized the primacy of practice over theory

prymityw
m pers. 1. (Npl prymitywy) pejor. (prostak) barbarian pejor., Neanderthal pejor. ape 2. Szt. (artysta) primitive (artist) m inanim. (G prymitywu) sgt 1. (prymitywne warunki) primitive conditions pl 2. Szt. (dzieło) primitive

prymitywista
m, prymitywistka f Szt. primitive (artist)

prymitywistycznie
adv. Szt. [malować, stylizować] in the primitivist style a. manner

prymitywistyczny
adv. Szt. [malarstwo, rzeźba] primitive

prymitywizacja
f sgt książk., pejor. primitivization książk., pejor. prymitywizacja zagadnienia/gustów the primitivization of a problem/of tastes

prymitywizm
m sgt (G prymitywizmu) 1. (pierwotny stan) primitivism prymitywizm metod produkcji the primitivism of the production methods 2. Szt. primitivism 3. pejor. (prostactwo) crudeness pejor., crudity pejor. jego chamstwo i prymitywizm his vulgarity and crudeness

prymitywizować
impf vt książk., pejor. to primitivize [problem, sztukę, język] książk., pejor. sprymityzować prymityzować się książk., pejor. to become primitive pejor.

prymitywnie
adv. grad. 1. (nienowocześnie) [żyć, mieszkać] in primitive conditions prymitywnie urządzone mieszkanie a primitively furnished flat 2. pejor. (prostacko) [mówić, reagować, zachowywać się] crudely pejor., oafishly pejor.

prymitywność
f sgt 1. (prostota) [konstrukcji, urządzenia] crudeness, crudity, primitiveness 2. pejor. (prostactwo) crudeness, crudity pejor.

prymitywny
adv. grad. 1. (pierwotny) [osoba, plemiona, instynkt] primitive, primordial prymitywne formy życia primitive forms of life 2. (nienowoczesny) [narzędzia, metody, zabudowania] primitive, crude żyli w prymitywnych warunkach, bez bieżącej wody i gazu they lived in primitive conditions, without running water or gas 3. pejor. (prostacki) [osoba, rozrywka] crude pejor., oafish pejor. [rozmowa, humor] primitive pejor., crude pejor. prymitywny sposób myślenia a primitive way of thinking prymitywny język primitive a. impoverished language

prymka
f przest. plug prymka tytoniu a plug of tobacco

prymula
f (prymulka dem.) (Gpl prymul a. prymuli) Bot. primrose, primula

prymus
m pers. (Npl prymusy a. prymusi) (uczeń) top student był prymusem z chemii he was top of the class in chemistry m inanim. (do gotowania) Primus (stove)

prymuska
f top student była prymuską z matematyki she was top of the class in maths

pryncipium
zob. pryncypium

pryncypalny
adv. przest. [ulica, plac] main

pryncypał
m pers. (Npl pryncypałowie) przest., żart. boss pot. m inanim. (G pryncypału) Muz. principal

pryncypializm
m sgt (G pryncypializmu) książk. high principles pl, adherence to principles

pryncypialnie
adv. grad. książk. [postąpić, rozstrzygnąć] in a principled way [antykomunistyczny, przeciwny] uncompromisingly pryncypialnie przestrzegać prawa to be strictly law-abiding

pryncypialność
f sgt książk. 1. (ważność) fundamental importance 2. (uczciwość) high principles pl (kategoryczność) resoluteness, uncompromising attitude pryncypialność egzaminatorów the examiners' principled attitude

pryncypialny
adv. książk. 1. (podstawowy) [wartości, sprawy, kwestie] principal, fundamental 2. (bezkompromisowy) [osoba, podejście] (highly) principled pejor., hard-line pejor. ze względów pryncypialnych odrzucił tę propozycję he turned down the proposal as a matter of principle a. on principle

pryncypium
n zw. pl (G pryncypiów) książk. principle pryncypia polityki ekonomicznej państwa the principles of the country's economic policy

prysiudy
plt (G prysiudów) pot. (a dance step with the performer crouching and kicking out each foot in turn)

pryskać
1. impf vt (zraszać) to spray [rośliny] (czymś with sth) pryskać jabłonie środkiem owadobójczym to spray apple trees with an insecticide czy te pomidory były pryskane? have these tomatoes been sprayed? pryskanie drzew w sadzie the spraying of trees in an orchard 2. impf prysnąć

prysnąć
pf - pry|skać2 impf (prysnę, prysnęła, prysnęli - pryskam) vi 1. (zrosić) to spray vt, to sprinkle vt (oblać) to splash vt, to splatter vt pryskać na kogoś perfumami to spray perfume on sb, to spray sb with perfume prysnął sobie zimną wodą w twarz he splashed cold water onto his face, he splashed his face with cold water samochody pryskały błotem na przechodniów cars were splashing a. splattering mud on the pedestrians 2. (rozpryskać się) [tłuszcz, woda, błoto] to splatter [iskry] to fly tłuszcz prysnął z patelni na jej rękę hot fat from the frying pan splattered her arm z ogniska pryskały iskry sparks were flying from the bonfire spod kół samochodu prysnęło błoto the car's wheels splattered mud 3. (pęknąć) [szkło] to shatter, to splinter [bańka mydlana] to burst szyby okien pryskały pod gradem kul window panes were shattering a. splintering in the hail of bullets pryskają okowy niewoli przen. the fetters of thraldom are bursting open przen. 4. pot. (uciec) to clear out pot., to run for it pot., to do a bunk a. a runner GB pot. włamywacz prysnął na widok policjanta the burgler ran for it at the sight of the policeman rzucił kamieniem w okno i prysnął he threw a rock through the window and ran for it prysnął za granicę he did a runner abroad 5. przen. (zniknąć) [radość, humor, nadzieja] to evaporate przen., to go up in smoke przen. wesoły nastrój zabawy prysnął the festive mood evaporated prysnąć się - pryskać się pot. 1. (zrosić siebie samego) to spray oneself (czymś with sth) (oblać siebie samego) to splash oneself (czymś with sth) 2. (jeden drugiego) to splash each other (czymś with sth)

pryszcz
m 1. (na skórze) pimple, spot GB zit pot. miała twarz całą w pryszczach she had spots all over her face zrobił mi się pryszcz na czole I have a pimple on my forehead wycisnąć pryszcz to squeeze a pimple 2. pot. (drobnostka) cinch pot., piece of cake pot. to mały pryszcz it's a cinch a. a piece of cake

pryszczaty
adv. [wyrostek, twarz, skóra] pimply, spotty GB

pryszczyca
f Wet. foot and mouth (disease), hoof and mouth (disease) US

pryszczyk
m dem. pimple, spot GB zit pot.

prysznic
m 1. (urządzenie) shower kabina z prysznicem a shower stall a. unit żel pod prysznic shower gel kąpać się pod prysznicem to have a. take a shower wejść pod prysznic to step under the shower 2. (kąpiel) shower wziąć prysznic to have a. take a shower, to shower zimny pot. prysznic dobrze ci zrobi a cold shower will do you good podziałać na kogoś jak zimny prysznic pot. to act like a cold shower on sb 3. zw. pl (pomieszczenie) shower room na każdym piętrze są prysznice there are shower rooms on each floor

prysznicowy
adv. [kabina, zasłona, bateria, drzwi] shower attr.

prywaciarski
adv. pot., pejor. [sektor] small business attr. (especially under communism) [zakład] private wygórowane, prywaciarskie ceny steep prices charged by the small business sector

prywaciarz
m (Gpl prywaciarzy) pot., pejor. small business owner (especially under communism)

prywata
f sgt książk., pejor. self-interest, self-serving

prywatka
f pot., przest. party pójść na prywatkę to go to a party

prywatkowy
adv. pot., przest. [goście, zabawa, muzyka, tańce] party attr.

prywatnie
1. (za pieniądze) leczyć się prywatnie to get private medical care, to go private GB uczyć się prywatnie to take private lessons 2. (nieoficjalnie) as a private person premier przebywa tu prywatnie the prime minister is here as a private person prywatnie to całkiem sympatyczny człowiek he's quite nice in private 3. (na osobności) privately, in private porozmawiać z kimś prywatnie to talk with sb privately a. in private powiem ci o tym prywatnie I'll tell you about it in private

prywatność
f sgt privacy strzec swojej prywatności to protect one's privacy naruszać/szanować czyjąć prywatność to infringe on/respect sb's privacy

prywatny
adv. 1. (niepubliczny) [kolekcja, pieniądze, posesja] private wkroczyć na teren prywatny to trespass on private property "teren prywatny, wstęp wzbroniony!" 'private property, no trespassing' 2. (niepaństwowy) [bank, firma, klinika, praktyka] private, privately-owned sektor prywatny the private sector, private industry przedsiębiorstwo prywatne a private a. a privately owned enterprise szkoła prywatna a private school, a public school GB lekcje prywatne private lessons dawać/brać prywatne lekcje to give/take private lessons prowadził prywatną praktykę lekarską he was in private medical practice 3. (osobisty, nieurzędowy) [list, rozmowa, dochody] private, personal prywatny adres/numer telefonu sb's/one's home address/telephone number życie prywatne i zawodowe sb's/one's private and professional life kontakty urzędowe i prywatne business and personal contacts szczegóły dotyczące życia prywatnego details about sb's/one's private a. personal life udać się z prywatną wizytą na Węgry to go on a private visit to Hungary do (jej/jego) prywatnego użytku for (her/his) private a. personal use osoba posiadająca prywatne środki a person of private means występować jako osoba prywatna to act in a private capacity a. as a private person jest teraz osobą prywatną i nie udziela wywiadów he's now a private citizen and doesn't give interviews dużo pieniędzy ofiarowały osoby prywatne sizeable donations were made by private individuals

prywatyzacja
f (Gpl prywatyzacji) Ekon. privatization, denationalization (czegoś of sth)

prywatyzacyjny
adv. Ekon. [proces, przemiana] privatization attr.

prywatyzować
impf Ekon. vt to privatize, to denationalize sprywatyzować prywatyzować się to be a. become privatized a. denationalized sprywatyzować się

pryzma
f 1. (piasku, śniegu) heap (buraków, ziemniaków, jabłek) pile pryzma kompostowa a compost heap zsypać żwir na pryzmę to pour gravel onto a heap 2. Mat. prism 3. Techn. flitch

pryzmacik
m dem. (G pryzmaciku) small prism

pryzmat
m (G pryzmatu) Fiz., Mat. prism pryzmat optyczny optical prism patrzeć na/widzieć coś przez pryzmat literatury/nauki/własnego doświadczenia książk., przen. to see sth from the angle of literature/science/one's own experience pryzmat okularowy Fiz. prismatic eyepiece pryzmat pentagonalny Fiz. pentaprism Fot. reflex prism

pryzmatyczny
adv. [kształt, lornetka, okulary] prismatic

przaśność
f sgt 1. (chleba) the quality of being unleavened (miodu) the quality of being unfermented 2. (prostota, swojskość) folksiness 3. (brak ogłady) coarseness, roughness

przaśny
adv. 1. (z niezakwaszonego ciasta) [chleb, placek] unleavened 2. (niewyszukany) [ubiór, przepis kulinarny] homespun (stylizowany na ludowo) [wystrój wnętrza] folksy 3. (prostacki) [dowcip] coarse, rough

przebaczać
impf przebaczyć

przebaczyć
pf - przebacz|ać impf vt to forgive matka przebaczyła mu złe zachowanie mother forgave him his bad behaviour przebaczyli sobie nawzajem they forgave each other/one another prosić (kogoś) o przebaczenie to ask (sb's) forgiveness

przebadać
pf vt 1. (kolejno zbadać) to examine lekarz szkolny przebadał już większość dzieci the school doctor has already examined most of the children w przebadanych tekstach nie odkryłem niczego ciekawego I found nothing really interesting in the texts I studied a. analysed 2. (zbadać dokładnie) to examine carefully a. thoroughly przebadali go dokładnie, żeby wykryć przyczynę choroby they gave him a thorough examination to find out the cause of the disease historyk przebadał rękopis w celu ustalenia autorstwa the historian examined the manuscript in order to establish its authorship w naszej przychodni zostaniesz dokładnie przebadany you will be given a thorough check-up in our health-centre przebadać się to have a check-up każdy powinien przebadać się przynajmniej raz w roku everyone should have a check-up at least once a year

przebicie
sv przebić n 1. pot. electricity leakage fachowiec stwierdził przebicie na grzałce pralki the engineer found a leakage in the washing machine's heater 2. (otwór) (w murze) opening, hole (w skale) tunnel 3. sgt pot. (zysk) profit killing pot. mieć pięciokrotne przebicie przy sprzedaży akcji to make a fivefold profit selling shares 4. Górn. cut-through 5. sgt Med. perforation

przebiec
przebie|gnąć pf - przebie|gać1 impf (przebiegnę, przebiegniesz, przebiegł, przebiegła, przebiegli - przebiegam) vt 1. (przebyć jakąś drogę biegiem) to run tak się śpieszył, że przebiegł całą drogę do szkoły he was in such a hurry that he ran all the way to school nasz zawodnik przebiegł 800 metrów w czasie poniżej dwóch minut our competitor ran 800 metres in less than two minutes po przebiegnięciu nawet krótkiego dystansu dostawał zadyszki after running even a short distance he'd get short of breath 2. (biegiem przedostać się na drugą stronę) to run across pies przebiegł (przez) ulicę/tory kolejowe the dog ran across the street/the railway track 3. (przeciąć) przebiec komuś drogę to run across sb's path vi 1. (biegnąc przenieść się z miejsca na miejsce) to run przebiec przez ogród/boisko to run across the garden/field przebiec obok kogoś/czegoś to run past sb/sth 2. (przemknąć) [dreszcz] to run [uśmiech] to flash [myśl, pomysł] to flit, to flash zimny dreszcz przebiegł mu po krzyżu a cold shiver ran down his spine grymas niezadowolenia przebiegł mu po twarzy a look of discontent crossed his face po sali przebiegł szmer zdziwienia a murmur of astonishment ran through the room przebiegła mu przez głowę myśl, że już się więcej nie spotkają the thought that they'd never meet again flashed through his mind 3. (dokonać się) to go, to proceed operacja przebiegła pomyślnie/zgodnie z planem the operation went well/according to plan modernizacja przebiega bez zakłóceń the modernization is proceeding smoothly przebiec się, przebiegnąć się - przebiegać się pot. to do some jogging każdego ranka musiał się trochę przebiec dla kondycji every morning he had to do some jogging to keep fit przebiec coś wzrokiem a. oczami to skim through sth, to run one's eyes down a. over sth [list, komunikat] przebiec po czymś wzrokiem a. oczami to run one's eyes over sth [klasie, sali]

przebiedować
pf vi to rough it

przebieg
m (G przebiegu) 1. sgt (tok obrad, choroby, procesu, sprawy) course przebieg kariery zawodowej a career śledzić/odtworzyć przebieg wydarzeń to follow/reconstruct the course of events 2. sgt (trasa drogi, rzeki, ulicy) route przebieg funkcji a function graph 3. Aut. mileage pusty a. próżny przebieg empty run

przebiegać
1. impf przebiec 2. impf vi 1. (ciągnąć się) [droga, linia kolejowa, granica] to run trasa wyścigu przebiega przez tereny górzyste the route of the race runs through mountainous areas 2. (być widocznym) [blizna, szrama, rysa] to run pf vi to spend the time running

przebiegle
adv. grad. craftily, deviously (podstępnie) guilefully, slyly

przebiegnąć
zob. przebiec

przebiegłość
f sgt craftiness, deviousness (podstępność) slyness

przebiegły
adv. [osoba] crafty [mina, spojrzenie, uśmiech] cunning [plan, pomysł, polityka] devious

przebieraniec
m (V przebierańcu a. przebierańcze) 1. a person in a bizarre disguise bal przebierańców a fancy dress ball 2. żart. an oddly dressed person

przebieranka
f dressing up

przebierać
1. impf przebrać 2. impf vi 1. (poruszać na przemian) przebierać palcami po stole to tap one's fingers on the table przebierać palcami po klawiaturze to run one's fingers over the keys szybko przebierać nogami to take quick strides przebierać nogami w miejscu to mark time 2. (nie móc się zdecydować) to pick and choose nie przebierać w słowach to not mince one's words nie przebierać w środkach to have no scruples, to stop at nothing nie przebierając w środkach, pokonał konkurencję by fair means or foul he beat his competitors

przebijak
m punch

przebijać
1. impf przebić 2. impf vi 1. (przeświecać) to show przez cienkie zasłony przebija światło light is coming in through the thin curtains ciemniejsza podszewka przebija spod sukienki a darker lining is showing through the dress 2. (dawać się słyszeć) [rozmowa, melodia] to be heard w słuchawce przebijały odgłosy ruchu ulicznego the hum of traffic could be heard on the telephone 3. (dawać się odczuć) [uczucia, stany emocjonalne] to be detectable z jego słów przebija optymizm his words emanate optimism przebijać się (dawać się odczuć) [uczucia, stany emocjonalne] to be detectable w jej spojrzeniu przebijał się smutek sadness was detectable in her look

przebitka
f 1. (cienki papier) copy paper 2. (kopia pisma) carbon copy 3. Gry ruff grać na przebitki to crossruff 4. Górn. (poprzeczny chodnik) countershaft 5. Kino cut-in shot 6. pot. (dodatkowy zysk) killing pot.

przebitkowy
adv. 1. [papier] copy attr. 2. Gry [lewa] ruff attr.

przebić
pf - przebi|jać1 impf vt 1. (przekłuć ostrym przedmiotem) to puncture [skórę, oponę] to perforate [ściankę jelita, bębenek ucha] to go through [pancerz, szybę, ścianę] w czasie walki byk przebił toreadora rogami during the fight the bull gored the toreador morderca przebił mu pierś a. go nożem/sztyletem the murderer stabbed him in the chest with a knife/dagger kula przebiła tarczę/pancerz the bullet went through the shield/armour(ed) plate przebita opona a punctured tyre 2. (zrobić przejście) to drill [tunel] to build [przejście podziemne, szlak komunikacyjny] 3. (przeniknąć) [słońce, głos] to break through przebić wzrokiem ciemność to penetrate the darkness 4. pot., przen. (okazać się lepszym) to beat przebiła konkurentki urodą, talentem i inteligencją she beat her rivals with her looks, talent, and intelligence 5. (proponować wyższą cenę) to outbid przebić kogoś na licytacji to outbid someone przebić cenę to beat down the price 6. Gry to beat (atutem) to trump, to ruff (w pokerze) to raise przebić waleta damą/króla asem to beat a jack with a queen/a king with an ace 7. Sport to return [piłkę, lotkę] 8. (przetopić) to turn stołowe srebra przebili na monety the silverware was turned into coins 9 (zmienić bezprawnie) to restamp [numery silnika] samochody miały przebite numery the cars had the numbers restamped przebić się - przebijać się 1. (dźgnąć się) to stab oneself przebić się nożem/sztyletem to stab oneself with a knife/dagger 2. (zostać przekłutym) to be/get punctured w powrotnej drodze przebiła mi się opona on the way back I got a puncture 3. (przedostać się z trudem) to fight one's way (przez coś through sth) przebić się przez tłum/gąszcz to fight one's way through the crowd/thicket mały oddział wojsk przebił się przez teren nieprzyjaciela a small unit fought its way through enemy territory 4. (przeniknąć) [światło, dźwięk, głos] to break through około południa słońce przebiło się przez chmury around midday the sun broke through the clouds krzyk kobiety przebił się przez zgiełk tłumu the scream of a woman broke through the tumult 5. [artysta, sportowiec] to make it (to the top) 6. (przekopać drogę) to cut through ratownicy usiłują przebić się do zasypanych górników rescue workers are trying to cut through to the stranded miners

przebiśnieg
m (G przebiśniegu) Bot. snowdrop

przebogato
adv. [ilustrowany, zdobiony] lavishly

przebogaty
adv. 1. (niezwykle bogaty) [osoba, królestwo, skarbiec] extremely rich 2. (różnorodny) [plon, doświadczenia, materiał dowodowy] ample

przebojowość
f sgt 1. (piosenki, filmu, modnego produktu) the quality of making a hit 2. (parcie do sukcesu) go-getting energy pot. zazdroszczę innym przebojowości I envy people their go-getting energy 3. (łamanie utartych kanonów) revolutionism

przebojowy
adv. 1. [piosenka, sztuka, film] hit attr. [książka, modny produkt] best-selling 2. pot. [osoba] go-getting pot.

przeboleć
pf (przeboleję, przebolał, przeboleli) vt to get over [stratę, śmierć] nie może przeboleć, że jej córka nie zrobiła kariery jako modelka she can't come to terms with a. can't accept the fact that her daughter didn't make a career as a model

przebranie
sv przebrać n disguise diabeł w przebraniu a devil in disguise uciekł z więzienia w kobiecym przebraniu he escaped from prison disguised as a woman

przebrać
pf - przeb|ierać1 impf (przebiorę, przebierze - przebieram) vt 1. (zmienić komuś ubranie) to change przebrać kogoś w coś to change sb into sth matka przebrała dzieci w pidżamy/kostiumy kapielowe mother changed the children into pyjamas/bathing suits 2. (ubrać w kostium) to dress up przebrać kogoś za kogoś/coś (dla zabawy) to dress sb up as sb/sth (dla zmiany wyglądu) to disguise sb as sb na szkolne przedstawienie nauczycielka przebiera dzieci za zwierzęta in the school play the teacher dresses the children up as animals autor przebrał bohaterkę za mężczyznę the author disguised his heroine as a man przebrana nie do poznania, bawiła publiczność disguised beyond all recognition she entertained the public 3. pot. (zmienić część ubioru) to change przebrać bluzkę/buty to change one's blouse/shoes przebrać dzieciom pobrudzone spodnie/mokre skarpetki to change the children's soiled trousers/wet socks 4. (dokonać selekcji) to sift out, to segregate (sortować) to sort out matka przebrała śliwki, wyrzucając te zepsute i robaczywe mother went through the plums, throwing out the rotten and wormy ones przebrać się - przebierać się 1. (zmienić ubranie) to change przed wyjściem przebierz się w czystą koszulę change your shirt before going out 2. (zmienić wygląd) (dla zabawy) to dress up (za kogoś as sb) (dla ukrycia tożsamości) to disguise oneself (za kogoś as sb) na bal maskowy przebrałem się za średniowiecznego rycerza I dressed up as a medieval knight for the fancy-dress party przebrać miarę a. miarkę pot. to go too far, to overstep the mark przebrała się miara a. miarka this is the last straw

przebrnąć
pf (przebrnęła, przebrnęli) vi 1. (przejść lub przejechać z trudem) to fight one's way through [las, bagna] przebrnąć przez śnieżne zaspy to plough one's way through snowdrifts 2. (ukończyć zadanie) to struggle through [eliminacje, rozmowę kwalifikacyjną] przebrnąć przez książkę to wade through a book przebrnąć przez ćwiczenia na czasy to plough through a set of exercises on tenses przebrnięcie przez ten tekst wymaga dużego samozaparcia wading through this text requires a lot of determination

przebrzmiewać
impf przebrzmieć

przebrzmieć
pf - przebrzmi|ewać impf (przebrzmiał, przebrzmieli - przebrzmiewa) vi 1. (skończyć brzmieć) [melodia, słowa] to die away 2. przen. (stracić aktualność) [sława] to pass [moda] to become passe to sprawa przebrzmiała this matter is no longer current

przebrzydle
adv. [postąpić] nastily, abominably on jest przebrzydle skąpy/zarozumiały he's disgustingly mean/conceited

przebrzydły
adv. 1. (budzący odrazę) [leń, żarłok, robal] abominable 2. (paskudny) [komary, muchy, bachory] blooming pot., pesky pot. już od tygodnia jemy tę przebrzydłą zupę we've been eating this blasted soup for a week now pot.

przebudowa
f 1. (domu) alteration, conversion (ulicy, dzielnicy) redevelopment 2. sgt (systemu, organizacji) restructuring

przebudować
pf - przebud|owywać impf vt 1. (zmienić konstrukcję budynku) to convert przebudować kuchnię na pokój to convert a kitchen into a bedroom zamieszkamy w przebudowanej stajni we're going to live in a converted barn 2. (zmienić strukturę) to restructure trwa przebudowywanie systemu oświaty the education system is being restructured

przebudowywać
impf przebudować

przebudzać
impf przebudzić

przebudzenie
sv przebudzić n awakening

przebudzić
pf - przebu|dzać impf vt 1. (przerwać sen) to rouse, to wake up przebudził nas hałas/dzwonek do drzwi we were woken up by some noise/the doorbell ringing 2. (sprowadzić do rzeczywistości) to rouse przebudzić kogoś z marzeń/zadumy to rouse sb from daydreaming/meditation gorzkie przebudzenie a rude awakening przebudzić się - przebudzać się 1. (przestać spać) to wake (up) 2. (odzyskać poczucie rzeczywistości) to rouse przebudzić się z marzeń to rouse from daydreaming 3. (ujawnić się) [stan uczuciowy, talent] to awaken przebudziła się w niej urażona ambicja hurt pride awoke within her przebudził się w nim artysta an artist awoke within him

przebywać
1. impf przebyć 2. impf vi 1. (pozostawać jakiś czas) to stay od kilku tygodni przebywa zagranicą he's been abroad for several weeks prezydent przebywa z oficjalną wizytą w Niemczech the president is paying an official visit to Germany lubił przebywać dużo na świeżym powietrzu he liked spending a lot of time out of doors niebezpieczny przestępca już od kilku dni przebywa na wolności a dangerous criminal has been at large for a few days now zbyt długie przebywanie na słońcu może być niebezpieczne dla zdrowia staying in the sun for too long can be a health hazard 2. (spędzać czas) to spend time (z kimś with sb) chętnie przebywała z rówieśnikami she liked spending time with people her own age lubił przebywać sam he liked spending time on his own

przebyć
pf - przeb|ywać1 impf (przebędziesz, przebędzie - przebywam) vt 1. (pokonać dystans) to travel pociąg przebył trasę z Warszawy do Katowic w dwie i pół godziny the train covered the distance from Warsaw to Katowice in two and a half hours przebyłem sto kilometrów, żeby się z tobą spotkać I travelled a hundred kilometres to meet you po przebyciu piechotą dziesięciu kilometrów poczułem się zmęczony having walked 10 km, I felt tired 2. (przeżyć) przebyć operację to undergo an operation przebyć trudny okres to go through a difficult time wrócić do sił po przebytej chorobie to recover one's strength after an illness wróciła już do siebie po przebytym szoku she has recovered from the shock she experienced 3. (spędzić czas) to spend czas wojny przebył w stalagu he spent the war years in a Stalag

przebój
m (G przeboju) (melodia, piosenka) hit (książka, modny produkt) best-seller lista przebojów pop charts przebojem lata stały się lniane ubrania linen clothes have become the hit of the summer season przebojem adv. (zdobywać coś) by storm do telewizji wszedł przebojem i od razu zaczął odnosić sukcesy he took TV by storm przebojem iść przez życie to be a go-getter pot.

przebąkiwać
impf przebąknąć

przebąknąć
pf - przebąk|iwać impf (przebąknęła, przebąknęli - przebąkuję) vi to hint zaczął przebąkiwać o przeprowadzce/że ma kłopoty finansowe he would occasionally hint a. drop a hint about moving somewhere else/that he had financial problems

przebłagać
pf - przebłag|iwać impf vt to conciliate, to propitiate przebłagać rodziców/czyjś gniew to appease one's parents'/sb's wrath modlitwa/ofiara przebłagalna a propitiatory prayer/offering

przebłagiwać
impf przebłagać

przebłysk
m (G przebłysku) 1. (światła) glimmer 2. przen. (geniuszu, talentu) stroke przebłysk nadziei a glimmer a. ray of hope przebłysk intuicji/świadomości a flash of intuition/conscience

przebłyskiwać
impf przebłysnąć

przebłysnąć
pf - przebły|skiwać impf (przebłysnęła a. przebłysła - przebłyskuje) vi 1. (ukazać się na krótko) to shine through przez chmury przebłysnął promień słońca a sunbeam shone through the clouds we mgle przebłyskiwały światła portu the lights of the harbour glimmered through the fog 2. (dać się zauważyć) [zjawiska, uczucia] to be detectable w jej smutnym życiu z rzadka przebłyskiwały radość i szczęście there were brief moments of joy and happiness in her otherwise sad life 3. przen. (przeminąć) [sława, świetność] to pass

przecedzać
impf przecedzić

przecedzić
pf - przece|dzać impf vt 1. (o płynach) to strain przecedzać wywar przez sitko/gazę to strain the stock through a strainer/a piece of gauze 2. przen. (oddzielić prawdę od fałszu) to sift przecedzić zebrane informacje to sift through the information collected

przecena
f (obniżenie ceny) price reduction (wyprzedaż) sale kupić coś z przeceny to buy sth at a reduced price towary z przeceny cut-price a. reduced-price goods, sale items

przeceniać
impf przecenić

przecenić
pf - przece|niać impf vt 1. (ocenić zbyt wysoko) to overrate, to overestimate przeceniać rolę/znaczenie kogoś/czegoś to overestimate the role/importance of sb/sth przeceniać przeciwnika to overrate the opponent ktoś/coś jest nie do przecenienia sb/sth cannot be overestimated 2. (obniżyć cenę) to mark down, to reduce the price przecenić coś o 30% to mark sth down by 30% towary przecenione sale items, cut-price goods przecenić się - przeceniać się to overestimate oneself

przechadzać
się impf v refl. to stroll, to take a stroll

przechadzka
f stroll iść/pójść na przechadzkę to go for a stroll przechadzka dla zdrowia a constitutional dat.

przechera
m, f (Npl m przechery, Gpl m przecherów a. przecher Npl f przechery, Gpl f przecher) przest. trickster

przechlapać
pf (przechlapię) vi pot. przechlapać sobie to blow it mieć przechlapane to be done for pot. to have one's ass in a sling US pot. mieć u kogoś przechlapane to be in the doghouse with sb pot. to be in bad with sb US pot.

przechodni
1. [pokój, dziedziniec] connecting 2. [puchar, sztandar] challenge attr. 3. Jęz. transitive

przechodzień
m passer-by

przechodzić
1. impf przejść 2. pf vt 1. (spędzić pewien czas chodząc) to spend some time walking całą noc przechodził, nie mogąc spać because he couldn't sleep, he spent the whole night pacing the room 2. (nosić przez pewien czas) to wear przechodziła w lekkim płaszczu/jednych butach całą zimę she wore a light coat/one pair of shoes throughout the winter 3. (nie położyć się do łóżka) przechodzić grypę/przeziębienie to carry on with one's activities in spite of being ill with the flu/in spite of having a cold

przechodzony
pp przechodzić adv. pot. 1. [ubranie, samochód] worn-out 2. pejor. [idee, wartości, prawdy] worn-out, cliched 3. iron. [dziewczyna, amant] past their prime

przechorować
pf - przechor|owywać impf vt 1. (spędzić pewien czas chorując) to be ill a. sick cały urlop przechorował na grypę he was ill with the flu for the entire holiday 2. (zapaść na zdrowiu) to fall ill przechorował rozwód he fell ill because of his divorce przechorować się - przechorowywać się (przebyć jakąś chorobę) przechorowali się na grypę/szkarlatynę they were ill with flu/scarlet fever w zeszłym tygodniu przechorował się na żołądek last week he had a serious stomach disorder

przechorowywać
impf przechorować

przechowalnia
f (Gpl przechowalni) 1. (bagażu) left luggage (office) checkroom US 2. [owoców, warzyw] storehouse 3. (dla dzieci) (w hotelu, sklepie) creche

przechować
pf - przechow|ywać impf vt 1. (zabezpieczyć) to keep [drewno, węgiel, żywność] to store [dane, informacje, meble] przechować komuś ważne dokumenty/pieniądze to be entrusted with sb's important documents/money for safekeeping czy możesz mi przechować biżuterię na czas wakacji? may I give my jewellery to you for safekeeping during the holidays? oddać bagaż na przechowanie to leave one's luggage at the left luggage office żywność przechowywana w lodówce food kept in a fridge 2. (uchronić przed zapomnieniem) to preserve [wspomnienia, zwyczaje] 3. (uchronić przed śmiercią lub aresztowaniem) to give shelter (kogoś to sb) to hide przechować się - przechowywać się 1. [żywność, towary] to keep ziemniaki nieźle przechowały się przez zimę the potatoes have kept quite well through the winter 2. (przetrwać w niezmienionej formie) [zwyczaj, wspomnienie] to be preserved 3. (przetrwać w ukryciu) to survive in hiding żydowski chłopiec przechował się między chłopskimi dziećmi a Jewish boy survived by hiding among peasant children

przechowywać
impf przechować

przechrzcić
pf (przechrzci) vt 1. (zmienić imię lub nazwę) to rename 2. pot., żart. (skarcić) to tell [sb] off przechrzcić się 1. (zmienić wyznanie) to convert w wieku dwudziestu jeden lat przechrzcił się na katolicyzm at twenty-one he converted to Catholicism kiedy wyszła za Rosjanina, przechrzciła się według obrządku prawosławnego when she married a Russian she converted to the Orthodox Church 2. (zmienić imię lub nazwisko) to change one's name 3. (zmienić poglądy) to convert przechrzcił się z komunisty na prawicowca he converted from communism to right-wing politics

przechwalać
impf przechwalić

przechwalić
pf - przechwal|ać impf vt (przesadnie wychwalać) to overpraise [osobę, dokonanie] przechwalać się to boast, to brag to blow one's own trumpet GB a. one's horn US pot.

przechwałka
f zw. pl bragging, boast

przechwycić
pf - przechwy|tywać impf vt 1. (zabrać) to intercept [korespondencję, meldunek] to seize [władzę] wartość czarnorynkowa przechwyconych narkotyków jest ogromna the street value of intercepted drugs is enormous 2. Wojsk. to intercept [samolot, pocisk] otrzymaliśmy meldunek o przechwyceniu nieprzyjacielskich pocisków rakietowych nad naszym terytorium we have received a report of the interception of enemy missiles in our airspace

przechwytywać
impf przechwycić

przechylać
zob. przechylić impf

przechylić
pf - przechyl|ać impf vt to tip, to tilt pies nasłuchiwał z przechyloną głową the dog listened, its head cocked to one side przechylić się - przechylać się 1. (przybrać pozycję pochyłą) to tilt statek przechylił się na prawy bok the ship listed a. tilted to the right przechylić się na czyjąś stronę książk. to tip in favour of sb szala (zwycięstwa) przechyliła się na czyjąś stronę the scales were tipped in sb's favour 2. (wychylić się) to lean over przechylić się przez balustradę/poręcz schodów/parapet to lean over the balustrade/banister/window sill

przechytrzać
impf przechytrzyć

przechytrzyć
pf - przechytrz|ać impf vt 1. (oszukać) to outwit, to outsmart to outfox pot. 2. pot. (być zbyt sprytnym) to try to be too cunning przechytrzyć sprawę to screw up by trying to be too clever US pot. przechytrzyć się - przechytrzać się 1. (oszukiwać siebie nawzajem) próbowali się nawzajem przechytrzyć, żeby objąć to stanowisko they tried to outwit one another to get the position 2. (przesadzić w oszukiwaniu) to be too cunning a. clever by half tak kręcił, że się przechytrzył i nic nie wyszło z jego planów he engaged in so much wheeling and dealing that in the end he screwed it up by being too clever by half US pot.

przechył
m (G przechyłu) 1. (ściany, wieży) lean 2. (pojazdu) lean (statku) heel, list (samolotu) banking statek płynął w niebezpiecznym przechyle the ship heeled a. listed dangerously 3. przen., Dzien. leaning skrajne przechyły polityków the politicians' leanings towards extremes przechył w stronę demokracji/ku nowoczesności a leaning towards democracy/modernity

przechładzać
impf przechłodzić

przechłodzić
pf - przechł|adzać impf vt 1. (uczynić zbyt zimnym) to over-cool, to overchill [herbatę, kompot, wino] 2. pot. (przeziębić) to over-cool [głowę, nogi] 3. Fiz., Techn. to over-cool, to supercool przechłodzić się - przechładzać się 1. (przestygnąć) [herbata, kompot, zupa] to cool down 2. (wyziębić się) [mieszkanie] to get over-cooled w czasie awarii ogrzewania mieszkanie się przechłodziło during the breakdown of the heating system the flat got over-cooled 3. (przeziębić się) to catch a cold

przecie
zob. przecież

przeciec
przecie|knąć pf - przecie|kać impf (przecieknie, a. przeciekł a. przecieknął - przecieka) vi 1. (przepuszczać płyny) [garnek, dach, łódź] to leak 2. (przenikać) [woda, krew] to leak (przez coś through sth) 3. pot. (nielegalnie wydostać się) [informacje, tajemnice] to leak out czas/życie przecieka komuś przez palce time/life slips through sb's fingers pieniądze przeciekają mu/jej przez palce he/she spends money like water

przeciek
m (G przecieku) 1. (wody, cieczy, gazu) leakage (miejsce awarii) leak 2. przen. (informacji) leak z przecieków wiadomo, że. it has leaked out that.

przeciekać
impf przeciec

przecier
m (G przecieru) Kulin. puree, paste przecier pomidorowy tomato paste zrobić przecier z warzyw to puree a. liquidize vegetables

przecierać
impf przetrzeć

przecierpieć
impf (przecierpiał, przecierpieli) vt 1. (przeżyć) to suffer, to go through [chorobę, wojnę, niewolę] wszyscyśmy w czasie wojny dużo przecierpieli we all went through a lot during the war 2. (przeboleć) to endure, to suffer [zniewagę, przykrości] przecierpiała dużo upokorzeń she suffered many humiliations

przecież
1. (uzasadniające) after all sam z nią porozmawiaj, przecież to twoja siostra talk to her yourself, after all she's your sister 2. (polemiczne) but przecież to śmieszne/oczywiste! but that's ridiculous/obvious! przecież go nie znasz but you don't know him przecież ci mówiłem! I told you, didn't I? 3. (wyrażające zdziwienie) but why przest. przecież to Robert? but that's Robert!, that's Robert, isn't it?

przecinak
m Techn. (do metalu) chisel (w tokarce) cut-off a. parting-off tool

przecinać
impf przeciąć

przecinek
m 1. Jęz. comma postawić przecinek to place a. to put in a comma 2. Mat. (decimal) point obliczyć coś do dwóch miejsc po przecinku to calculate sth to two decimal places wymiary z dokładnością do trzech miejsc po przecinku measurements accurate to three decimal places jeden przecinek 25 one point twenty five

przecinka
f 1. Leśn. (ścieżka) forest path (przeciwpożarowa) firebreak 2. Górn. (chodnik) drift, heading 3. Leśn., Roln. thinning U (of trees, shrubs)

przeciskać
impf przecisnąć

przecisnąć
pf - przeci|skać impf (przecisnę, przecisnęła, przecisnęli - przeciskam) vt to push, to force (przez coś through sth) przecisnąć się - przeciskać się to get through, to squeeze through a. past (przez coś sth) przecisnąć się przez drzwi to squeeze through the door przeciskać się przez tłum to make one's way (with difficulty) przecisnąć się obok kogoś to squeeze past sb promienie słońca przeciskające się przez zasłony sunlight filtering through the curtains z trudem przecisnął się między kuchenką a lodówką he could hardly squeeze between the stove and the fridge słowa nie mogły jej się przecisnąć przez gardło przen. the words stuck in her throat

przeciw
praep. 1. (kontra) against (komuś/czemuś sb/sth) Prawo, Sport versus protest przeciw czemuś a protest against sth szczepienia przeciwko grypie flu vaccination, vaccination against flu ustawa przeciwko zorganizowanej przestępczości a law against organized crime przestępstwa przeciw życiu i mieniu crimes against life and property grzech przeciw moralności a sin against morality sprawa Kowalski przeciwko Lisowi (the case) Kowalski against a. versus Lis mecz Polska przeciwko reszcie Europy the Poland against the rest of Europe match walczyć/grać przeciw komuś/czemuś to fight/play against sb/sth być przeciwko czemuś to be against sth byli przeciw budowie autostrady they were against the building of the motorway mieć coś przeciwko komuś/czemuś to have something against sb/sth nie mieć nic przeciwko komuś/czemuś to have nothing against sb/sth, not to mind sb/sth czy masz coś przeciwko temu, że go zaproszę? do you mind if I invite him? jeśli nie masz nic przeciwko temu if that's all right with you, if you don't mind "pozwoli pani, że otworzę okno?" - "nie mam nic przeciwko temu" książk. 'is it okay a. all right if I open the window?' - 'yes, I don't mind at all' mieć kogoś/coś przeciw sobie to have sb/sth against one 2. przest. (w przeciwnym kierunku) against przeciw prądowi/wiatrowi against the current/wind adv. 100 głosów za i 20 przeciw 100 votes for and 20 against dwunastu posłów było przeciw twelve deputies were against przeciw- w wyrazach złożonych anti-, counter- za i przeciw for and against argumenty za i przeciw arguments for and against, pros and cons wyważyć wszystkie za i przeciw to weigh up (all) the pros and cons

przeciwalergiczny
adv. Med. [środek] antiallergic

przeciwatomowy
adv. Wojsk. anti-nuclear schron przeciwatomowy a nuclear a. a fallout shelter

przeciwawaryjny
adv. [system] fail-safe [brygada] repair attr.

przeciwbakteryjny
adv. Med. [środek, działanie, osłona] antibacterial

przeciwbólowy
adv. Med. [lek, zastrzyk] painkilling analgesic spec., anodyne spec. środek przeciwbólowy a painkiller pot. an analgesic spec., an anodyne spec.

przeciwciało
n zw. pl Biol. antibody wykryto u dziecka przeciwciała the child was found to be antibody-positive określić miano przeciwciał to determine the antibody titre GB a. titer US

przeciwcierny
adv. antifriction

przeciwczołgowy
adv. Wojsk. [zapora, pocisk, mina] anti-tank rów przeciwczołgowy a tank trap

przeciwdepresyjny
adv. Med. [lek] antidepressant środek przeciwdepresyjny an antidepressant

przeciwdeszczowy
adv. [strój] showerproof płaszcz przeciwdeszczowy a raincoat a mac pot. wiata przeciwdeszczowa a (rain) shelter

przeciwdziałać
impf vi to counteract, to prevent (czemuś sth) przeciwdziałać przemocy/skutkom nieprzemyślanej decyzji to counter a. counteract violence/the effects of a rash decision przeciwdziałać zanieczyszczeniu środowiska/starzeniu się skóry to prevent environmental pollution/ageing of the skin przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym the countering of monopolistic practices, countermeasures against monopolistic practices

przeciwgazowy
adv. Wojsk., Techn. [obrona] anti-gas maska przeciwgazowa a gas mask, a respirator

przeciwgorączkowy
adv. Med. [lek] febrifugal środek przeciwgorączkowy a febrifuge

przeciwgruźliczy
adv. Med. [szczepionka, poradnia, sanatorium] tuberculosis attr., TB attr.

przeciwgrypowy
adv. Techn. [szczepionka, lek] flu attr.

przeciwieństwo
n 1. (odwrotność) opposite antithesis książk. przeciwieństwem dobra jest zło the opposite of good is evil przeciwieństwa przyciągają się opposites attract był zupełnym przeciwieństwem swojego brata he was the opposite of his brother w przeciwieństwie do kogoś/do czegoś unlike sb/sth, in contrast a. by contrast with sb/sth w przeciwieństwie do brata był przykładnym uczniem unlike his brother, he was a conscientious a. diligent pupil 2. (sprzeczność) contrast, conflict przeciwieństwo poglądów/postaw conflicting views/attitudes 3. Filoz. (sąd przeciwny) antithesis 4. zw. pl (niepowodzenie) adversity C/U borykać się z przeciwieństwami losu to weather adversities nie bać się przeciwieństw to be unafraid of adversity

przeciwjad
m (G przeciwjadu) Biol., Med. antitoxin

przeciwjadowy
adv. Biol., Med. [surowica, szczepionka] antitoxic

przeciwko
praep. przeciw z przeciwka 1. (z przeciwnego kierunku) [nadjeżdżać, nadchodzić] from the opposite direction 2. (z innego domu) from across the street (z innego mieszkania) from across the landing

przeciwkrzepliwy
adv. Med. [lek] anticoagulant środek przeciwkrzepliwy an anticoagulant

przeciwległy
adv. [ściana, ulica, brzegi, końce] opposite [brzeg, koniec] the other ściana przeciwległa do okna the wall opposite the window szedł po przeciwległej stronie ulicy he was walking along the other side of the street mieszkali na przeciwległych krańcach kraju they lived at the opposite ends of the country przeciwległa prosta Sport the back straight

przeciwlotniczy
adv. Wojsk. [obrona, bateria, działo] anti-aircraft ack-ack przest., pot. działko przeciwlotnicze an anti-aircraft gun schron przeciwlotniczy an air-raid shelter syrena przeciwlotnicza an air-raid siren

przeciwlękowy
adv. Med. [lek] anxiolytic środek przeciwlękowy an anxiolytic

przeciwmgielny
przeciwmgłowy adv. fog attr. syrena przeciwmgłowa a foghorn światła przeciwmgielne Aut. fog lamps a. lights

przeciwnakrętka
f Techn. locknut

przeciwnatarcie
n Wojsk. counter-attack, counter-offensive

przeciwniczka
f 1. (oponentka) opponent, enemy (czegoś of sth) objector (czegoś to sth) przeciwniczka ustawy/teorii an opponent of a law/a theory przeciwniczka aborcji/segregacji rasowej an anti-abortionist/an anti-segregationist była przeciwniczką kary śmierci/tego planu she was against a. she objected to capital punishment/this plan 2. (rywalka) opponent adversary książk.

przeciwnie
adv. 1. (inaczej) [robić, myśleć, przedstawić] otherwise jest wręcz przeciwnie it's quite a. just the opposite przeciwnie do kogoś/czegoś a. niż ktoś/coś unlike sb/sth, in contrast to sb/sth oni, przeciwnie do nas, nie lubią kina unlike us, they don't like the cinema 2. (w odwrotną stronę) in the opposite direction dwie siły skierowane przeciwnie two opposite forces przeciwnie do ruchu wskazówek zegara anticlockwise part. on the contrary wprost a. wręcz przeciwnie just a. quite the opposite muzyka mi nie przeszkadza, przeciwnie, pomaga się skupić music doesn't bother me, just a. quite the opposite - it helps me concentrate

przeciwnik
m 1. (oponent) opponent (kogoś/czegoś of sb/sth) objector (czegoś to sth) miał wielu przeciwników politycznych he had many political opponents przeciwnik ustawy/teorii an opponent of a law/a theory jest przeciwnikiem kary śmierci he is against a. he objects to capital punishment jest zawziętym przeciwnikiem wejścia Polski do Unii Europejskiej he's violently opposed to a. is a convinced opponent of Poland's joining the European Union 2. (rywal) opponent adversary książk. znokautował przeciwnika w pierwszej rundzie he knocked his opponent out in the first round przeciwnikiem Legii będzie zespół Manchester United Legia's opponent will be Manchester United godny przeciwnik a worthy opponent 3. (w wojnie) enemy przełamaliśmy linię obrony przeciwnika we broke the enemy's line of defence

przeciwność
f zw. pl 1. (przeszkoda) adversity C/U zmagać się z przeciwnościami losu to face a. weather adversities zrażać się przeciwnościami to lose heart in (the face of) adversity nie zrażał się przeciwnościami he didn't let himself lose heart in (the face of) adversity 2. (przeciwieństwo) difference przeciwności klasowe i narodowościowe class and ethnic differences

przeciwny
adv. 1. (odmienny) [zdanie, twierdzenie] opposite diametralnie przeciwne charaktery completely different characters płeć przeciwna the opposite a. other sex skutki przeciwne do zamierzonych effects contrary to what was intended próby nacisku powodują skutki przeciwne od zamierzonych attempts at applying pressure are counter-productive posłowie z przeciwnych obozów politycznych deputies from opposed political camps był przeciwnego zdania he took the opposite view to jest przeciwne jej naturze that's against her nature w przeciwnym razie otherwise, or else 2. (sprzeciwiający się) against (czemuś sth) opposed (czemuś to sth) być przeciwnym czemuś to be against sth, to oppose sth w stronnictwie miał wielu przeciwnych sobie many within the party were against him ustawa zapadła większością głosów, przy trzech przeciwnych the law was adopted by a majority vote, with three against rodzice byli przeciwni temu, żeby zamieszkał sam his parents were against his a. him living on his own 3. (przeciwległy) [strona, koniec] opposite, the other szła przeciwną stroną ulicy she was walking along the other side of the street przeciwny kierunek the opposite direction iść w przeciwnym kierunku to go in the opposite a. the other direction odwróciła głowę w przeciwnym kierunku she turned her head the other way w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara anticlockwise z przeciwnego kierunku from the opposite direction wiatr przeciwny headwind, opposite wind

przeciwoblodzeniowy
adv. [substancja, urządzenie] de-icing środek przeciwoblodzeniowy a de-icer

przeciwodblaskowy
adv. [lusterko] non-dazzle obiektyw z warstwą przeciwodblaskową a coated lens

przeciwoślepieniowy
adv. [ekran] antiglare

przeciwpancerny
adv. Wojsk. [pocisk, rakieta] armour-piercing [artyleria, działo] anti-tank

przeciwpiechotny
adv. Wojsk. [mina, rakieta] anti-personnel

przeciwpotny
adv. Kosmet. [substancja] antiperspirant środek przeciwpotny an antiperspirant

przeciwpowodziowy
adv. [ochrona, pogotowie, tama] flood attr. kanał przeciwpowodziowy a floodway wały przeciwpowodziowe floodbanks zbiornik przeciwpowodziowy a flood-control reservoir ogłosić stan pogotowia przeciwpowodziowego to issue a flood alert

przeciwpoślizgowy
adv. [opona, nawierzchnia] non-skid

przeciwpożarowy
adv. [alarm, ćwiczenia, przepisy] fire attr. [sprzęt] fire-fighting hydrant przeciwpożarowy a fireplug, a fire hydrant kurtyna przeciwpożarowa a safety curtain przegroda a. ściana przeciwpożarowa a firewall

przeciwprostokątna
f Mat. hypotenuse

przeciwprąd
m (G przeciwprądu) counter-current

przeciwrdzewny
adv. Techn. [farba, zabezpieczenie] anti-rust

przeciwskurczowy
adv. Med. [lek] antispasmodic środek przeciwskurczowy an antispasmodic

przeciwsobny
adv. Elektr. [wzmacniacz, system] push-pull

przeciwstawiać
impf przeciwstawić

przeciwstawienie
sv przeciwstawić n 1. (przeciwieństwo) opposite w przeciwstawieniu do czegoś in contrast to a. in juxtaposition with sth 2. (sprzeczność) opposition

przeciwstawić
pf - przeciwstawi|ać impf vt 1. (skonfrontować) to juxtapose (coś czemuś sth with sth) to contrast (coś czemuś sth with sth) to oppose (coś czemuś sth to sth) przeciwstawienie dobra i zła the juxtaposition of good and evil 2. (w walce) to oppose tej sile Polska mogła przeciwstawić niespełna milion żołnierzy Poland could only muster just under a million men against such a force przeciwstawić się - przeciwstawiać się to oppose, to defy (komuś/czemuś sb/sth) to stand up (komuś to sb) mało było odważnych, którzy by mu się przeciwstawili there were but a few brave people who would stand up to him załoga przeciwstawiła się decyzji zarządu the employees opposed a. defied the board's decision przeciwstawić się woli rodziców to rebel against one's parent's wishes

przeciwstawnie
adv. [działać, użyć] in the opposite way

przeciwstawność
f sgt opposition przeciwstawność poglądów/teorii the opposition between views/theories przeciwstawność humanistyki i nauk ścisłych the opposition between the humanities and sciences

przeciwstawny
adv. [pogląd, stanowisko, teoria] opposing cele przeciwstawne naszym dążeniom a. wobec naszych dążeń aims that are counter to our aspirations

przeciwsłoneczny
adv. [kapelusz, osłona, żaluzja] sun attr. okulary przeciwsłoneczne sunglasses, dark glasses shades pot. osłona przeciwsłoneczna a sun visor, a sunshade Fot. a lens hood filtr przeciwsłoneczny Fot. a sunscreen krem z filtrem przeciwsłonecznym Kosmet. a sunblock a. sunscreen

przeciwtężcowy
adv. Med. [zastrzyk, szczepionka] anti-tetanus

przeciwuczuleniowy
adv. Med. [środek] antiallergic

przeciwuderzenie
n counter-attack

przeciwwaga
f zw. sg 1. przen. counterbalance, counterpoise (dla czegoś to sth) counterweight stanowić przeciwwagę dla czegoś to counterbalance a. counterpoise sth dla przeciwwagi warto przedstawić stanowisko demokratów as a counterbalance it's worthwhile presenting the position of the democrats 2. Techn. counterweight, counterbalance

przeciwwirusowy
adv. Med. [środek] antiviral Komput. (ochrona) antivirus

przeciwwskazanie
n contraindication (do czegoś against a. for sth) przeciwwskazania i skutki uboczne na opakowaniu leku contraindications and side effects listed on the packaging of a medicine lekarze nie widzieli przeciwwskazań do transportu chorego doctors didn't see any reason why the patient should not be transported

przeciwwymiotny
adv. Med. [lek] anti-emetic środek przeciwwymiotny an anti-emetic

przeciwwłamaniowy
adv. [system] burglar-proof, anti-theft alarm przeciwwłamaniowy burglar alarm

przeciwzakłóceniowy
adv. [antena, filtr, urządzenie] anti-interference

przeciwzapalny
adv. Med. [lek] anti-inflammatory środek przeciwzapalny an anti-inflammatory

przeciwzmarszczkowy
adv. Kosmet. [krem] anti-wrinkle

przeciwłupieżowy
adv. Med., Kosmet. [szampon] anti-dandruff

przeciwślizgowy
adv. [kolec, łańcuch] snow attr.

przeciwżylakowy
adv. [pończochy, rajstopy] support attr., surgical

przeciąg
m (G przeciągu) 1. (ruch powietrza) draught GB, draft US nie siedź w przeciągu don't sit in a draught 2. daw. (odcinek czasu) w przeciągu kilku godzin/tygodnia/miesiąca within a few hours/a week/a month na przeciąg dnia/tygodnia/miesiąca for a day/week/month na przeciąg wakacji for the duration of the holidays

przeciąganie
sv przeciągnąć n sgt przeciąganie liny tug-of-war

przeciągać
impf przeciągnąć

przeciągle
adv. wołać/mówić przeciągle to call/speak in a slow, drawling voice spojrzeć na kogoś przeciągle to give sb a long look ziewnąć przeciągle to yawn lengthily

przeciągnąć
pf - przeciąg|ać impf (przeciągnęła, przeciągnęli - przeciągam) vt 1. (przewlec) to thread [nić] to pull through [sznur, kabel] 2. (umieścić między dwoma punktami) to stretch [linkę, drut] przeciągnąć sznur między dwoma drzewami a. od drzewa do drzewa to stretch a rope between two trees 3. (ciągnąc, zmienić położenie) to drag [worek, skrzynię] 4. (wygładzić) przeciągnąć ubranie żelazkiem to iron sth out przeciągnąć podłogę pastą to polish the floor 5. (przedłużyć) to prolong [pobyt, rozmowę] 6. (wymawiać przeciągle) to drawl [samogłoski, sylaby] vi 1. (przemieścić się) [chmury] to drift by a. past [ptaki] to fly overhead [pojazdy, pielgrzymi, wojsko] to file past 2. (musnąć) przeciągnąć ręką po czymś to run a. wipe one's hand across sth przeciągnąć szczotką po włosach to run a brush through one's hair przeciągnąć się - przeciągać się 1. (przedłużyć się) [obrady, rozmowa, pobyt, zabawa] to protract zebranie przeciągnęło się o godzinę the meeting lasted an hour longer than planned obiad przeciągnął się do późna dinner stretched out until late 2. (rozprostować się) to stretch przeciągnąć kogoś batem po grzbiecie pot. to hit someone with a whip przeciągnąć kogoś na czyjąś stronę to win sb over a. to one's side przeciągnąć strunę to overstep the mark

przeciągły
adv. [okrzyk, śpiew] long-drawn-out przeciągłe spojrzenie a long look

przeciąć
pf - prze|cinać impf (przetnę, przecięła, przecięli - przecinam) vt 1. (tnąc podzielić na dwie części) to cut in two [sznurek, drut, papier, materiał, blachę] telefon nie działa, bo kabel jest przecięty the phone is dead because the cord has been cut przeciąć pępowinę książk. to cut the (umbilical) cord także przen. przeciąć więzy to sever (the) bonds 2. (naruszyć powierzchnię) to cut [blachę, materiał, skórę] Med. to incise, to make an incision 3. (przejść, przejechać) to cross [szosę, ulicę, tory] to cut across [plac, skwer, polanę] kanał przecina las a canal cuts through the forest 4. (pojawić się nagle) [błyskawica] to cut across [niebo] 5. (przerwać lub zakończyć) to end, to cut short [dyskusję, cierpienia] to break [ciszę] przeciąć się - przecinać się [linie, drogi] (krzyżować się) to cross (tworzyć siatkę) to criss-cross ich/nasze drogi przecięły się przen. their/our paths have crossed

przeciążać
impf przeciążyć

przeciążyć
pf - przeciąż|ać impf vt 1. (nadmiernym ładunkiem) to overload [pojazd, statek, zwierzę juczne] 2. (obowiązkami) to overburden przeciążyć kogoś pracą to overburden sb with work 3. (narazić na nadmierny wysiłek) to overburden przeciążyć pamięć to overburden one's memory przeciążyć organizm zbyt intensywnymi treningami to overexert oneself, to overstrain oneself złamanie kości z przeciążenia stress fracture 4. przen. (użyć w nadmiarze) budowla przeciążona ozdobami an edifice dripping with ornaments sztuka przeciążona moralistyką a play overloaded with moralizing 5. Elektr. to overload, to overcharge [instalację elektryczną] przeciążyć się - przeciążać się to overexert oneself, to overstrain oneself

przecięcie
sv przeciąć n 1. (nacięcie) cut (w tkaninie) cut, slit (chirurgiczne) incision 2. (skrzyżowanie) (linii) intersection (dróg, szlaków) crossing, intersection zatrzymać się na przecięciu dróg to stop at a crossing a. an intersection punkt przecięcia an intersection

przeciętniactwo
n sgt pot., pejor. mediocrity

przeciętniak
m pot., pejor. nonentity pejor., mediocrity pejor.

przeciętnie
adv. grad. unremarkably, moderately przeciętnie wykształcony averagely educated dziewczyna przeciętnie urodziwa an unremarkable a. a plain girl part. (średnio) [zarabiać, wynosić] on average pracuję przeciętnie osiem godzin dziennie on average I work eight hours a day rodziny wielodzietne są, przeciętnie biorąc, źle sytuowane large families are usually a. on the whole badly off

przeciętność
f sgt mediocrity wybić się ponad przeciętność to rise above mediocrity a. the run of the mill

przeciętny
adv. grad. (niewyróżniający się) [uczeń, artysta, sztuka, film] mediocre, run-of-the-mill adv. 1. (typowy) [obywatel, zdolności] average przeciętna rodzina ma dwoje dzieci the average family has two children przeciętny zjadacz chleba Mr Average, the man in the street 2. (średni) [wielkość, cena] average przeciętna szybkość samochodu wynosi 80 km na godzinę the car does 80 km per hour on average a. can average 80 km per hour przeciętny zarobek nauczyciela/robotnika the average pay of a teacher/worker wyższy/niższy od przeciętnego higher/lower than average przeciętna f average przeciętna wieku dojrzewania to 13 lat the average age of puberty is 13 powyżej/poniżej przeciętnej a. wyższa/niższa od przeciętnej above/below (the) average

przecudnie
adv. [śpiewać, świecić] wonderfully [wyglądać] lovely adv.

przecudny
adv. [kwiaty, obraz, uroda] lovely, beautiful

przecudownie
adv. [wyglądać] lovely adv., beautifully [grać] beautifully

przecudowny
adv. [dziewczyna, dzień, widok, pogoda] lovely, beautiful

przecukrzenie
n sgt Med. hyperglycaemia

przeczekać
pf - przeczek|iwać impf vt 1. (poczekać na koniec) to wait for the end of [burzę, kryzys, wojnę] trzeba przeczekać, aż się ściemni we must wait until a. till it gets dark lepiej przeczekaj jej zły humor you'd better wait until a. till she's in a better mood gra na przeczekanie a waiting game polityka obliczona na przeczekanie a wait-and-see policy 2. (spędzić czas na czekaniu) to wait (out) [chwilę, godzinę] przeczekał cały dzień na próżno he waited all day in vain noc przeczekamy w hotelu we'll spend the night in a hotel

przeczekiwać
impf przeczekać

przeczenie
sv przeczyć n negative udzielał pełnych odpowiedzi, nie poprzestając tylko na twierdzeniach i przeczeniach he gave full answers rather than giving only a 'yes' or a 'no' po przeczeniu używamy dopełniacza after a negative we use the genitive podwójne przeczenie double negative

przeczesać
pf - przecze|sywać impf (przeczeszę - przeczesuję) vt 1. (poprawić fryzurę) to comb [włosy] przeczesać sobie włosy szczotką to give one's hair a quick brush przeczesał palcami zmierzwioną czuprynę he raked his fingers through his untidy mop 2. (zmienić fryzurę) przeczesać kogoś to change sb's hairstyle 3. przen. (przeszukać) [policja, żołnierze] to comb, to sweep [teren, las, miasto] [radar, reflektory] to scan, to sweep [niebo] policja przeczesała całą dzielnicę w poszukiwaniu zbiega the police combed a. swept the whole district (looking) for the fugitive patrole przeczesują dom centymetr po centymetrze patrols are combing every square inch of the house przeczesanie całego terenu zajęło ratownikom dwie doby it took the rescuers two days and two nights to sweep a. comb the whole area przeczesać się - przeczesywać się 1. (zmienić fryzurę) to change one's hairstyle 2. (poprawić fryzurę) to comb one's hair

przeczesywać
impf przeczesać

przecznica
f 1. (ulica) cross street US, side street przecznica Krakowskiego Przedmieścia a street off Krakowskie Przedmieście druga przecznica w lewo/prawo the second street (to the) left/right skręcili w przecznicę they turned into a side street hotel jest dwie przecznice stąd the hotel is two streets down from here, the hotel is two blocks from here US 2. Górn. heading, crosscut

przeczucie
sv przeczuć n premonition (czegoś of sth) presentiment książk. (czegoś of sth) hunch a. intuition (że. that.) złe przeczucia forebodings, misgivings była pełna najgorszych przeczuć she had grave misgivings (about sth) mam przeczucie, że coś mu się stało/że wygramy I have a feeling that something's happened to him/that we'll win tknięty a. wiedziony złym przeczuciem zawrócił do domu with a feeling of apprehension he turned back home trapiły a. nękały go złe przeczucia she was full of grim forebodings

przeczulenie
n sgt oversensitiveness

przeczulony
adv. [osoba] oversensitive

przeczuwać
impf przeczuć

przeczuć
pf - przeczu|wać impf (przeczuła, przeczuli - przeczuwam) vt to sense, to have an inkling of [nieszczęście, śmierć] przeczuł grożące mu niebezpieczeństwo he felt he was in danger przeczuła, że stanie się coś złego she sensed that something awful would happen wychodząc z domu jeszcze niczego nie przeczuwał he didn't have any forebodings as he was leaving home

przeczysty
adv. książk. [powietrze, woda] crystal clear [niebo] pristine

przeczyszczać
impf przeczyścić

przeczyszczenie
sv przeczyścić n sgt purge, purgation środek na przeczyszczenie Med. a laxative, a purgative wziąć/dostać coś na przeczyszczenie to take/be given a laxative

przeczytać
pf vt 1. (zapoznać się z treścią) to read [książkę, gazetę, powieść, wiersz] przeczytała list/swoje notatki she read over a. through the letter/her notes przeczytał wiersz głośno a. na głos he read the poem aloud a. out loud można o tym przeczytać w gazecie you can read about that in the newspaper przeczytałem gdzieś/w gazecie, że. I've read somewhere/in some newspaper that. przeczytać coś komuś to read sth to sb, to read sb sth przeczytaj mi, co tu jest napisane, bo zapomniałem okularów read this out to me, because I've forgotten my glasses przeczytaj, jak brzmi odpowiedź read the answer ten fragment trzeba uważnie przeczytać this bit has to be read carefully na dalszych stronach możemy przeczytać o najnowszych odkryciach further on you will read about the latest discoveries oddaj mi gazetę po przeczytaniu give the paper back (to me) when you've finished with it czytać 2. (odcyfrować) to read, to decipher [napis] nie mogę przeczytać jego bazgrołów I can't decipher his scribble czytać

przeczyć
impf vi 1. (negować) to contradict [osobie, słowom, faktom, prawdzie] do niczego się nie przyznawał, wszystkiemu przeczył he denied everything przeczyła sama sobie she contradicted herself przeczyli sobie wzajemnie they contradicted each other nie przeczę, że zdarzały się pomyłki I don't deny that mistakes have been made nie przeczę, bywają i takie wypadki, ale. it's true, it sometimes happens like that, but. zaprzeczyć 2. (być w sprzeczności) to contradict, to contravene [przepisom] to belie [faktom] jego słowa przeczyły czynom his words belied his deeds fakty temu przeczą facts contradict it ten pomysł przeczy logice/zdrowemu rozsądkowi this idea defies logic/common sense

przeczyścić
pf - przeczy|szczać impf (przeczyszczę - przeczyszczam) vt 1. (usunąć brud) to wipe [szybę, okulary] to sweep [komin] to clean [fajkę, karabin, rurę] przeczyść szmatką szybę (w samochodzie) give the windscreen a wipe 2. Med. to purge [osobę] środek przeczyszczający a laxative, a purgative niektóre zioła działają przeczyszczająco some herbs have purgative properties v imp. przeczyściło go po suszonych śliwkach he evacuated his bowels after eating prunes

przecząco
adv. [odpowiedzieć] in the negative przecząco pokręcił głową he shook his head, meaning 'no'

przeczący
pa przeczyć adv. 1. [gest, odpowiedź] negative 2. Jęz. negative zdania przeczące i twierdzące negative and affirmative sentences

przed
1. (w przestrzeni) (naprzeciw) in front of (czymś sth) (nie dochodząc) before (czymś sth) siedzieć przed lustrem/telewizorem to sit in front of a mirror/the TV usiądź przede mną sit in front of me zatrzymać się przed domem to stop before a. in front of a house uklęknąć przed kimś to kneel before a. in front of sb skłonić się przed kimś to bow to sb iść/patrzeć przed siebie to walk/look straight ahead skręć w lewo przed rondem turn left before the roundabout samochód podjechał przed kaplicę the car drove up to the chapel wyszedł przed bramę he came out in front of the gate (w tym samym kierunku) szła z rękami wyciągniętymi przed siebie she walked with her arms stretched out in front of her pchała przed sobą wózek (spacerowy) she was pushing a pushchair (along) 2. (w kolejności) before na liście moje nazwisko jest przed twoim my name is before yours on the list była przed nami w kolejce she was in front of us (in the queue) nie wpychaj się przed nas don't push in in front of us sprawy publiczne stawiał przed innymi he put public affairs before everything else Rosjanie wysunęli się przed Holendrów the Russians moved ahead of the Dutch 3. (wcześniej niż) before przed śniadaniem/świtem/wojną before breakfast/daybreak/the war przed południem in the morning V wiek przed naszą erą the fifth century before Christ a. BC przyszła przed dwunastą she came before twelve zdążył wrócić przed zamknięciem bramy he was back before the gate was closed kilka osób mówiło na ten temat przede mną several people spoke about it before me nie możesz podjąć tych pieniędzy przed upływem trzech miesięcy you can't withdraw the money until a period of three months has elapsed najgorsze jest jeszcze przed nami the worst is yet a. still to come a. still before us przed czasem ahead of time a. schedule samolot przyleciał przed czasem the plane arrived ahead of schedule 4. (jakiś czas temu) before, earlier przed godziną/miesiącem/dwoma laty an hour/a month/two years before a. earlier a. ago przed laty years before a. earlier a. ago przed chwilą widziałam to na stole I saw it on the table a moment ago 5. (obrona) against, from ochrona przed zimnem/słońcem protection against (the) cold/against sunlight schronienie przed deszczem shelter from a. against the rain strach przed kimś/czymś fear of sb/sth schować się przed słońcem/deszczem to shelter from the sun/rain ukryć coś przed kimś to hide sth from sb opędzać się przed komarami to beat off mosquitoes 6. (wobec) popisywać się przed gośćmi to show off in front of guests wystąpić przed pełną salą to appear in front of a. before a full house pochylić głowę przed kimś to bow to sb wyżalać się przed kimś to pour out one's troubles a. one's heart to sb niczego przede mną nie ukryjesz you can't hide anything from me został postawiony przed Trybunałem Stanu he was brought before the State Tribunal przed sądem odbywa się sprawa o ustalenie ojcostwa a paternity case is in progress in court

przedagonalny
adv. [stan, drgawki, śpiączka] pre-agonal gospodarka jest w stanie przedagonalnym przen. the economy is on its last legs

przedawkować
pf - przedawk|owywać impf vt to overdose on także przen. to take an overdose of [leki, narkotyki] przedawkować lekarstwo to overdose on a medicine przedawkować kokainę to take an overdose of cocaine, to overdose on cocaine przedawkowanie an overdose zmarł wskutek przedawkowania he died from an overdose

przedawkowywać
impf przedawkować

przedawnienie
sv przedawnić n Prawo statute of limitations sprawa uległa przedawnieniu the case fell under the statute of limitations podlegać przedawnieniu to be subject to the statute of limitations "nie ma przedawnienia dla zbrodni przeciwko ludzkości" 'no statute of limitations for crimes against humanity' przedawnienie nabywcze Prawo positive prescription

przedawniony
pp przedawnić adv. 1. Prawo [sprawa] time-barred [roszczenia] stale [dług] statute-barred 2. (nieaktualny) [fakty, gazeta] outdated [wartości, obyczaje] obsolete

przedawnić
pf - przedawni|ać impf vt to apply the statute of limitations to [zbrodnie, roszczenia] przedawnić się - przedawniać się 1. Prawo [przestępstwo, roszczenia] to fall under the statute of limitations przestępstwo kradzieży przedawnia się po trzech latach theft comes under a three-year statute of limitations prawo do zasiłku przedawnia się po upływie roku there is a one-year time limit for applying for benefits 2. (zdezaktualizować się) [pojęcie, problem, wartości] to become obsolete [wiadomości] to become outdated

przedbieg
m (G przedbiegu) Sport qualifying round a. heat Polacy odpadli w przedbiegu the Poles did not qualify for the next round odpaść w przedbiegach przen. not to pass muster, not to come up to scratch

przedchrześcijański
adv. pre-Christian

przeddzień
m 1. (poprzedni dzień) the day before w przeddzień (jego) wyjazdu/wypadku the day before his departure/the accident w przeddzień ślubu/Wszystkich Świętych on the eve of the wedding/All Saints' Day 2. przen. the eve of w przeddzień a. przededniu wybuchu wojny on the eve of the outbreak of war wiek XXI, w przededniu którego stoimy the 21st century, which we are about to enter

przede
zob. przed

przedefilować
pf vi 1. (przemaszerować) [wojsko, kompania honorowa] to march past (przed kimś/czymś sb/sth) zwycięskie oddziały przedefilowały przez centrum miasta the victorious troops paraded through the city centre 2. pot. to parade, to swagger (przed kimś before a. in front of sb)

przedefiniować
pf vt to redefine [pojęcie, termin]

przedemerytalny
adv. [wiek, zarobki] pre-retirement attr. pracownicy w wieku przedemerytalnym employees in the pre-retirement age group

przedestylować
impf vt Techn. to distil GB, to distill US [wodę, spirytus] przedestylowany spirytus distilled alcohol, rectified spirit przedestylowanie wody deszczowej the distilling a. distillation of rainwater

przedeń
=przed niego

przedgwiazdkowy
adv. [zakupy, przygotowania] pre-Christmas

przedgórze
n (Gpl przedgórzy) Geol. foreland na przedgórzu Alp in the Alpine foreland, in the foreland of the Alps

przedhistoryczny
adv. prehistoric

przedimek
m Jęz. article przedimek określony/nieokreślony the definite/the indefinite article

przedkładać
impf przedłożyć

przedmałżeński
adv. [seks, poradnia] premarital [intercyza] premarital, prenuptial

przedmecz
m (G przedmeczu) Sport pre-match

przedmiejski
adv. [ogród, restauracja, folklor] suburban

przedmiesiączkowy
adv. premenstrual napięcie przedmiesiączkowe Med. premenstrual tension, PMT zespół objawów przedmiesiączkowych premenstrual syndrome, PMS

przedmieście
n suburb, (city) outskirts pl przekształcić coś w przedmieście to suburbanize sth

przedmiocik
m dem. (G przedmiociku) little thing kosztowne przedmiociki expensive little things

przedmiot
m (G przedmiotu) 1. (rzecz) object, article wartościowe przedmioty objects of value, valuables przedmioty użytkowe utilitarian articles przedmioty codziennego użytku everyday articles a. items przedmioty osobiste personal effects, belongings przedmioty sztuki ludowej specimens a. items of folk art przedmioty sztuki materialnej artefacts przedmioty z brązu/kości słoniowej objects made of bronze/ivory, bronzes/ivories przedmiot o wartości muzealnej a museum piece traktować kogoś jak przedmiot to treat sb like an object 2. (temat) (filmu, książki) subject (rozmowy, dyskusji) topic, subject przedmiotem filmu jest gorąca namiętność the subject of the film is burning passion stać się przedmiotem rozmów to become a talking point książka stała się przedmiotem sporu the book became the subject of a dispute przedmiot rokowań the subject of negotiations odbiegać od przedmiotu to deviate from the subject 3. (obiekt) object (temat) subject przedmiot czyjejś obserwacji the object of sb's observation przedmiot zabiegów/starań the object of sb's endeavours/efforts przedmiot miłości/gniewu/troski the object of sb's love/hate/care stał się przedmiotem ataków ze strony prasy he was the subject of attacks from the press przedmiotem jego badań był symbolizm w literaturze the subject of his research was symbolism in literature 4. (zagadnienie) subject poproszono o opinię znawców przedmiotu the opinion of experts on the subject was sought literatura przedmiotu literature on the subject 5. Szk., Uniw. subject przedmioty ścisłe the sciences przedmioty kierunkowe/dodatkowe main subjects/minor subjects GB, majors/minors US przedmioty obowiązkowe/fakultatywne compulsory/optional courses GB, compulsory/elective subjects a. courses US, requirements/electives US jaki przedmiot lubisz najbardziej? which subject do you like best? what's your favourite subject?

przedmiotowo
1. (oceniać) (rzeczowo) objectively 2. książk. (traktować) (instrumentalnie) like an object, like objects

przedmiotowy
adv. 1. (dotyczący przedmiotu) [nazwy, instrukcja] of objects katalog przedmiotowy a subject catalogue 2. (obiektywny) [zjawisko, badanie, analiza] object attr. 3. Szk., Uniw. [pracownia, olimpiada] subject attr. 4. (służący jako środek) like an object przedmiotowe traktowanie ludzi treating people like objects 5. Prawo objective

przedmowa
f preface (krótka) foreword przedmowa do książki a preface a. foreword to a book w przedmowie autor napisał, że. in the preface the author wrote that. opatrzyć książkę przedmową to preface a book

przedmuchać
pf - przedmuch|iwać impf vt 1. (przeczyścić) to blow through [fajkę, ustnik, gaźnik] przedmuchać nos to blow one's nose 2. pot. (przewiać) wiatr nas przedmuchał a. przedmuchało nas niemiłosiernie the wind chilled us to the bone

przedmuchiwać
impf przedmuchać

przedmurze
n (Gpl przedmurzy) 1. Archit. bulwark, outwork 2. przen. bulwark przen., outpost przen. przedmurze chrześcijaństwa the bulwark of Christendom

przedmówca
m, przedmówczyni f previous a. preceding speaker podzielam zdanie mojego przedmówcy I agree with the preceding speaker

przedni
adv. grad. książk. (znakomity) [wino, cygaro] delectable, exquisite [pomysł, rada] excellent spiffing GB pot., przest. [towarzystwo, nauczyciel] excellent, outstanding podano najprzedniejsze trunki the finest a. very finest liquors were served zabawa była przednia it was good a. great fun adv. (znajdujący się z przodu) [siedzenie, koła, szyba, odnóża, zęby] front [strona, część] front, fore, forward anterior książk. przednia noga a foreleg, a forefoot przednia łapa a forepaw przednia szyba Aut. a windscreen napęd na przednie koła Aut. front-wheel drive, FWD samogłoska przednia Jęz. a front vowel przednia ćwierć (tuszy) Kulin. a forequarter straż przednia Wojsk. advance guard, vanguard

przednio
adv. grad. książk. [zagrać, napisać, opowiedzieć] excellently, superbly

przednutka
f Muz. appoggiatura

przednówek
m = pre-harvest scarcity of food na przednówku during the period preceding the new harvest

przednówkowy
adv. [okres, bieda, drożyzna] pre-harvest

przedobiedni
adv. [drink, godzina, spacer] preprandial książk., żart.

przedobrzyć
pf vi pot. to go overboard a. over the top pot. (z a. w czymś with sth) uważaj, żebyś nie przedobrzył sprawy be careful, you risk overkill

przedolimpijski
adv. [sezon, turniej] pre-Olympic

przedoperacyjny
adv. [badania, stan] preoperative pre-op pot.

przedostatni
adv. the last but one książk., the next to last książk. penultimate przedostatnia sylaba the penultimate syllable

przedostawać się
impf przedostać się

przedostać
się pf - przedosta|wać się impf (przedostanę się - przedostaję się) v refl. 1. (dotrzeć) to get, to find a. make one's way przedostać się na drugi brzeg/na drugą stronę ulicy to get across to the other bank/the opposite side of the street przedostać się przez góry/bagna to get across a. through the mountains/marshes przedostać się do środka to get in, to gain access przedostał się do ogrodu/parku przez płot he got into the garden/park through a hole in the fence przedostać się przez tłum/do baru to make one's way through the crowd/to the bar 2. (przeniknąć) [ciecz, dźwięk, zapach] to penetrate [ciecz] to seep in [zapach] to permeate pył przedostawał się do płuc dust was penetrating into the lungs zawarte w kremach substancje przedostają się do skóry the substances contained in face creams penetrate into the skin przez zasłonięte okno przedostawało się światło sunlight was filtering a. getting in through the curtained window żaden dźwięk nie przedostawał się przez zamknięte drzwi not a sound could be heard through the closed door woda przedostawała się do wnętrza łodzi water was leaking into the boat przedostawanie się zarazków do organizmu człowieka the penetration of germs into the body 3. przen. (zostać ujawnionym) [informacja, fakty] to be leaked skandal przedostał się do mediów the scandal leaked out to the media

przedpiersie
n (Gpl przedpiersi) Wojsk. breastwork, parapet

przedpokój
m (G przedpokoju, Gpl przedpokoi a. przedpokojów) (entrance) hall, hallway w przedpokoju in the hall

przedpole
n (Gpl przedpoli) 1. (teren) outskirts pl na przedpolach Warszawy on the outskirts of Warsaw oczyścić a. przygotować przedpole przen. to clear a. prepare the ground 2. Sport goal area, goal mouth dobra gra na przedpolu a good play in the goal area podanie na przedpole a pass to the goal area podał piłkę na przedpole he put the ball into the goal area 3. Wojsk. approaches pl na przedpolu linii Maginota in front of the Maginot line ostrzeliwać przedpole przeciwnika to shell the approaches to the enemy lines 4. Myślis. (the) open na przedpole wyszedł potężny dzik a large boar came into the open

przedporodowy
adv. [sala, okres] antenatal skurcze przedporodowe contractions

przedpotopowo
adv. żart., pejor. [ubierać się, myśleć] in an old-fashioned way myślisz przedpotopowo, teraz są inne czasy you've got antediluvian views, times have changed

przedpotopowy
adv. 1. (archaiczny) [jaskinia, zwierzęta] antediluvian 2. żart., pejor. [poglądy, osoba] antediluvian żart. [kapelusz] old-fashioned [samochód] antiquated, ancient być przedpotopowym to be out of the ark GB pot.

przedpołudnie
n (Gpl przedpołudni) (late) morning wczesnym przedpołudniem in the morning przedpołudniem a. przedpołudniami chodziliśmy na plażę in the morning(s) we used to go to the beach

przedpołudniowy
adv. [pora, godzina, seans] (late) morning attr.

przedpremierowy
adv. Kino, Teatr preview attr. Kino pre-release attr. seans przedpremierowy a preview, a pre-release

przedpłata
f advance payment, layaway US przedpłata na mieszkanie a down payment for a flat dokonać przedpłaty a. wnieść przedpłatę na samochód to make an advance payment for a car fabryka zaczęła realizować przedpłaty na ten rok (zamówienie na towar) the factory started delivering this year's orders

przedrakowy
adv. [stan] precancerous

przedramieniowy
adv. Anat. [kość] forearm attr.

przedramię
n (G przedramienia) Anat. forearm

przedrostek
m Jęz. prefix

przedrostkowy
adv. Jęz. [formant, czasownik] prefixal

przedrozbiorowy
adv. Hist. [Polska, granica] pre-partition (before the partition of Poland in 1772)

przedruk
m (G przedruku) 1. sgt (ponowne wydrukowanie) reprint, reprinting dokonać przedruku książki to reprint a book 2. (dzieło) reprint przedruki znanych dzieł reprints of well-known works

przedrukować
pf - przedrukow|ywać impf vt to (re)print [artykuł, wiersz]

przedrukowywać
impf przedrukować

przedrzemać
pf (przedrzemię) vt to sleep through [wykład, film] przedrzemał całe popołudnie/całą podróż he drowsed the afternoon/journey away przedrzemać się to have a snooze pot.

przedrzeć
pf - prze|dzierać impf (przedarł, przedarli - przedzieram) vt 1. (rozerwać) to tear [materiał, papier] przedrzeć coś na pół to tear sth in half przedarł opakowanie i wyjął cukierki he tore the packet open and took out the sweets przedarła sukienkę o gwóźdź she tore her dress on a nail kontroler przedarł mój bilet the ticket inspector tore my ticket in half znów przedarł spodnie na kolanach he's torn his trousers again at the knees 2. książk., przen. to rend [ciszę, chmury] błyskawica przedarła ciemności the lightning lit up the night sky przedrzeć się - przedzierać się 1. (rozerwać się) [tkanina, papier] to tear, to get torn banknot się przedarł na pół the banknote has torn in half 2. (przedostać się) to force one's way through przedzierać się przez zarośla/tłum to force one's way a. to struggle through the thicket/crowd nasze samoloty przedarły się przez obronę wroga our aircraft broke through a. penetrated the enemy defences przedrzeć się przez gąszcz przepisów/informacji przen. to find one's way through a maze of regulations/information z trudem przedzierał się przez stylistykę autora he struggled through/wrestled with the author's abstruse style 3. przen. [światło] to burst through, to break through [dźwięk] to penetrate słońce przedarło się przez chmury the sun burst a. broke through the clouds przez ryk motorów przedarł się jego krzyk his scream could be heard over the roaring of engines

przedrzeźniacz
m Zool. mockingbird

przedrzeźniać
impf vt to mimic, to mock [osobę, akcent, chód] przestań mnie przedrzeźniać stop mocking me

przedscenie
n (Gpl przedsceni) Teatr proscenium, apron stage

przedsionek
m 1. (sień) vestibule przedsionek piekieł przen. hell on earth teatr był dla mnie przedsionkiem wolności przen. theatre gave me a foretaste of freedom 2. (przybudówka) porch 3. Anat. (serca) atrium, auricle (ucha) vestibule

przedsiębiorca
m entrepreneur, businessman drobny przedsiębiorca a small businessman przedsiębiorca budowlany a building contractor przedsiębiorca handlowy a merchant, a dealer przedsiębiorca internetowy an internet entrepreneur przedsiębiorca pogrzebowy an undertaker, a funeral director, a mortician US

przedsiębiorczo
adv. enterprisingly, resourcefully

przedsiębiorczość
f sgt 1. (operatywność) enterprise, resourcefulness wykazywał się dużą przedsiębiorczością w załatwianiu różnych spraw/w prowadzeniu interesów he showed great enterprise a. resourcefulness in dealing with various matters/in business brak mu przedsiębiorczości he's unenterprising a. unresourceful duch przedsiębiorczości the spirit of enterprise, the entrepreneurial spirit 2. (ogół firm) enterprise drobna/wolna przedsiębiorczość small/free enterprise rozwój przedsiębiorczości prywatnej the development of private enterprise

przedsiębiorczy
adv. enterprising, resourceful, venturesome

przedsiębiorstwo
n enterprise, company, business, firm przedsiębiorstwo państwowe/prywatne/spółdzielcze a state/private/cooperative enterprise a. company przedsiębiorstwo budowlane/handlowe/transportowe a building/commercial/transport enterprise a. company przedsiębiorstwo handlu zagranicznego an export-import company przedsiębiorstwo pogrzebowe a funeral parlour GB, a funeral parlor US przedsiębiorstwo usług komunalnych a public service corporation małe i średnie przedsiębiorstwa small and medium-sized enterprises, SMEs przedsiębiorstwa użyteczności publicznej public utilities przedsiębiorstwo handlu artykułami spożywczymi a grocery a. foodstuffs wholesaler założyć/prowadzić przedsiębiorstwo to establish/own a company a. business zarządzać przedsiębiorstwem to run a. head (up) a company dyrektor przedsiębiorstwa a company director nazwa przedsiębiorstwa a corporate name zarządzanie a. kierowanie przedsiębiorstwem business administration

przedsiębrać
impf przedsięwziąć

przedsięwziąć
pf - przedsię|brać impf (przedsięwezmę, przedsięweźmie, przedsięwzięła, przedsięwzięli - przedsiębiorę) vt to take [działania, kroki, środki] to undertake [podróż] sytuacja nie usprawiedliwiała przedsięwzięcia tak drastycznych środków the situation did not justify such drastic measures

przedsięwzięcie
sv przedsięwziąć n undertaking (ryzykowne) venture (poważne) enterprise ryzykowne przedsięwzięcie a risky venture, a gamble kosztowne/opłacalne przedsięwzięcie a costly/paying undertaking a. proposition przedsięwzięcie zakrojone na wielką skalę a large-scale undertaking, an undertaking on a grand scale przedsięwzięcie z góry skazane na niepowodzenie an undertaking doomed to failure realizacja wspólnych przedsięwzięć the implementation of joint undertakings był inicjatorem wielu przedsięwzięć he initiated many ventures

przedsmak
m sgt (G przedsmaku) foretaste (czegoś of sth) poczuć a. poznać przedsmak porażki to have a foretaste of defeat dać komuś przedsmak tego, co ma nastąpić to give sb a foretaste of what is to come

przedsprzedaż
f advance booking przedsprzedaż biletów do teatru advance booking of theatre tickets kupić bilety w przedsprzedaży to buy tickets in advance

przedsprzedażny
adv. Ekon. [informacja] pre-sale, pre-purchase

przedstawiać
1. impf przedstawić 2. impf vt 1. (ukazywać) [obraz, utwór] to show, to depict [postać, widok] portret przedstawia króla w stroju koronacyjnym the portrait shows the king in coronation robes artykuł przedstawiający sylwetki poetów polskich an article with profiles of Polish poets 2. (stanowić) to present [widok, obraz] pole bitwy przedstawiało wstrząsający obraz a. widok the battlefield was a horrifying sight pałac przedstawiał sobą obraz nędzy i rozpaczy kryt. the mansion was a pitiful sight to behold przedstawiać dużą/znikomą wartość to be of value/of hardly any value nie przedstawiać (dla kogoś) żadnego problemu a. żadnej trudności to be no problem (for sb) przedstawiać się (wydawać się) to look przedstawiać się interesująco/okazale to look interesting/impressive sytuacja przedstawia się tragicznie/groźnie the situation looks desperate/dangerous sprawa przedstawia się źle the matter doesn't look good

przedstawiciel
m, przedstawicielka f (Gpl przedstawicieli, przedstawicielek) 1. (reprezentant) representative (kogoś/czegoś of sb/sth) Handl., Zarządz. agent, representative rep pot. przedstawiciel handlowy a business agent, a sales rep(resentative) stały przedstawiciel dyplomatyczny minister resident GB przedstawiciel załogi a workers' representative, a shop steward wyłączny przedstawiciel firmy X w Polsce the sole agent a. representative of the X company in Poland najwybitniejszy przedstawiciel polskiego romantyzmu the finest exponent of Polish Romanticism występować/przemawiać jako czyjś przedstawiciel to appear/speak as a representative of sb a. on behalf of sb mieć swoich przedstawicieli w parlamencie to be represented in parliament 2. Prawo (pełnomocnik) proxy, plenipotentiary

przedstawicielski
adi [organ, instytucja] representative [demokracja] representative, representational

przedstawicielstwo
n 1. (zespół) representation, representatives pl uzgodnić stanowiska z przedstawicielstwem związków zawodowych to come to an agreement with the trade unions mieć swoje przedstawicielstwo w parlamencie to be represented in parliament 2. (placówka) Polit. mission Handl. agency, branch przedstawicielstwo dyplomatyczne/handlowe a diplomatic/trade mission spółka ma przedstawicielstwa w całej Europie the company has branches a. agents all over Europe 3. (pełnomocnictwo) Handl. agency Prawo representation, plenipotentiary powers pl

przedstawienie
sv przedstawić n 1. (widowisko) performance, show przedstawienie teatralne/operowe/baletowe a theatre/an opera/a ballet performance a. show a. production przedstawienie lalkowe a puppet show przedstawienie objazdowe a roadshow przedstawienie galowe a command a. gala show zespół zaprezentował trzy przedstawienia "Hamleta" the company gave three performances of 'Hamlet' przygotować a. wystawić przedstawienie to put on a. stage a show bilety na przedstawienie o siódmej zostały wyprzedane the seven o'clock performance a. show is sold out 2. przen., pejor. spectacle dramatics pejor. robić z siebie przedstawienie to make a spectacle of oneself odegrała przed nim żałosne przedstawienie she made a pathetic scene in front of him skończ już to przedstawienie! cut out the dramatics!, stop this nonsense! 3. (wizerunek) representation, depiction, portrayal (kogoś/czegoś of sb/sth) symboliczne przedstawienie życia i śmierci the symbolic representation of life and death islam zakazuje przedstawień postaci ludzkich Islam proscribes representations of the human form 4. Psych. perception

przedstawieniowy
adv. [sztuka, treść] representational

przedstawić
pf - przedstaw|iać1 impf vt 1. (poznać) to introduce (komuś to sb) przedstawię cię pani domu I'll introduce you to our hostess zostałem przedstawiony samemu prezydentowi I was introduced to the president, no less przedstawić kogoś z imienia i nazwiska to introduce sb by giving his/her full name pan pozwoli przedstawić sobie a. pan pozwoli, że przedstawię mego syna książk. allow me to introduce my son 2. (przedłożyć, zaprezentować) to put forward, to present [dokument, pogląd] to present, to propose [projekt] to advance, to propose [hipotezę] to produce [dowody] to make, to propose [wniosek] premier przedstawił priorytety rządu the prime minister set out the government's priorities przedstawić swoje warunki/opinię to state one's conditions/view przedstawić zwolnienie lekarskie to show a doctor's note przedstawić projekt do realizacji to propose a plan for implementation 3. (pokazać, ukazać) [autor] to present [wnioski] to show, to depict [bohatera, widok, życie] dziennikarz przedstawia sylwetki znanych poetów the journalist profiles well-known poets przedstawić kogoś w dobrym/złym świetle to show sb in a good/bad a. in a favourable/an unfavourable light wydarzenia przedstawione w powieści są oparte na faktach the events described in the novel are based on fact świat przedstawiony Literat. the represented world 4. Teatr to show, to stage [dramat, operę] to play [postać] sztuka była przedstawiona po raz pierwszy w Paryżu the play was shown a. staged for the first time in Paris 5. (zarekomendować) to put forward [osobę] przedstawić kogoś do awansu/nagrody to put forward sb for promotion/a prize przedstawić czyjąś kandydaturę na dyrektora to put sb forward (as a candidate) for director 6. (wyobrażać sobie) przedstawiać sobie coś to visualize a. imagine sth czytając książkę, przedstawiamy sobie postacie i wydarzenia w niej opisane when we read a book, we visualize a. imagine the characters and events it describes przedstawić się - przedstawiać się 1. (wymienić nazwisko) to introduce oneself (komuś to sb) państwo pozwolą, że się przedstawię książk. allow me to introduce myself 2. (zaprezentować się) to present a. show oneself przedstawić się z najlepszej strony to show oneself at one's best 3. (ukazać się) [widok, krajobraz] to present itself ze skał przedstawiał się piękny widok na zatokę the cliffs afforded a magnificent view of the bay

przedszkolak
m (przedszkolaczek dem.) (Npl przedszkolaki a. przedszkolacy, przedszkolaczki) kindergarten a. nursery school pupil, pre-school pupil US, pre-schooler US

przedszkolanka
f nursery school a. kindergarten teacher, pre-school teacher US

przedszkole
n (Gplprzedszkoli) nursery school, playgroup GB, playschool GB, pre-school US, kindergarten (for 3- to 6-year-olds) chodzić do przedszkola to go to nursery school/kindergarten Domowe Przedszkole TV Play School GB

przedszkolny
adv. 1. [ogródek, sala, budynek, teren] nursery school attr., kindergarten attr. wychowawczyni przedszkolna a nursery school/kindergarten teacher 2. [wiek, okres] pre-school grupa przedszkolna a playgroup, a play centre opieka przedszkolna childcare wychowanie przedszkolne preschool education dzieci w wieku przedszkolnym pre-school children, pre-schoolers US

przedtem
adv. earlier, before (that) krótko przedtem shortly before (that) jak nigdy przedtem like never before nigdy go przedtem nie widziałem I'd never seen him before przyjdę do ciebie, ale muszę przedtem coś kupić I'll call round, but first I have to buy something przedtem pracowała w telewizji previously a. before that she had worked in television

przedterminowo
adv. [zdać, zwolnić] early, earlier [wykonać] ahead of a. before schedule

przedterminowy
adv. [zwolnienie, wybory] early, earlier przedterminowe wykonanie planu the fulfilment of a plan ahead of a. before schedule przedterminowe zwolnienie z zakładu karnego an early release from prison

przedtrzonowy
adv. ząb przedtrzonowy a bicuspid, a pre-molar tooth

przedtytuł
m (G przedtytułu) Wyd. outline title

przedurodzeniowy
adv. antenatal

przedwczesny
adv. [opinie, posądzenie, decyzja, optymizm] premature [koniec, śmierć] premature, untimely przedwczesna siwizna prematurely grey hair narzekali na przedwczesne zimno they complained about it getting cold too early przedwczesny zapłon Aut. pre-ignition

przedwcześnie
adv. [dorastać, urodzić] prematurely dziecko urodziło się przedwcześnie the baby was born prematurely

przedwczoraj
adv. [wrócić, zrobić, wydarzyć się] the day before yesterday przedwczoraj n inv. the day before yesterday od przedwczoraj since the day before yesterday, for two days do przedwczoraj until the day before yesterday, until two days ago to musi być gotowe na przedwczoraj pot. this has to be ready as soon as possible a. asap pot.

przedwczorajszy
adv. [gazeta] two days old przedwczorajszy dzień był bardzo ciepły the day before yesterday it was very warm przedwczorajsze wydarzenia polityczne events that took place two days ago

przedwiedza
f sgt Psych. precognition

przedwiosenny
adv. [prace, odwilż, przymrozki] early spring attr.

przedwiośnie
n (Gpl przedwiośni) early spring

przedwojenny
adv. [czasy, kamienica, film, granica, kryzys] prewar (especially from before World War II)

przedwojnie
n sgt książk. the prewar period (especially before World War II)

przedwstępny
adv. [prace, badania] preliminary umowa przedwstępna a memorandum of agreement

przedwyborczy
adv. [spotkanie, walka] election attr. [sondaż] pre-election

przedwzmacniacz
m Elektr. preamplifier

przedyktować
pf vt to dictate [list, pismo] (komuś to sb)

przedyskutować
pf - przedyskut|owywać impf vt 1. (omówić) to discuss, to talk [sth] over [pomysł, sprawę, szczegóły] (z kimś with sb) sprawa zostanie przedyskutowana na posiedzeniu zarządu the matter will be discussed at the board meeting ta propozycja wymaga przedyskutowania this proposition needs to be talked over potrzebujemy kilku godzin na przedyskutowanie sprawy we need several hours to talk the matter over 2. (spędzić na dyskusji) to discuss wiele wieczorów przedyskutowaliśmy przy kawie i winie we spent many nights talking together over coffee and wine

przedyskutowywać
impf przedyskutować

przedzawałowy
/'pedzava'wovi/ adv. Med. [ból] pre-infarct, pre-infarction stan przedzawałowy a pre-infarct condition a. state pacjent w stanie przedzawałowym a pre-infarct patient

przedział
m (G przedziału) 1. Kolej. compartment (w wagonie sypialnym) sleeping compartment, section US przedział dla palących a smoking compartment przedział dla niepalących a non-smoking compartment a non-smoker GB pot. przedział pasażerski/bagażowy a passenger/luggage compartment pociąg z przedziałami a corridor train 2. (przegroda) division, partition (pomiędzy czymś a czymś between sth and sth) 3. (różnica) gulf, difference, division przedział cywilizacyjny między Europą i Afryką the civilizational gulf between Europe and Africa 4. (okres) (time) period, time bracket w przedziale lat 1874-1877 between the years 1874-1877 w przedziale trzech miesięcy in a. over a three-month period 5. (liczbowy, cenowy) bracket, range (wiekowy) bracket, band w przedziale wiekowym od 15 do 20 lat in the 15 to 20 age bracket a. band najlepszy samochód w tym przedziale cenowym the best car in this price range moje dochody mieszczą się w tym przedziale my income is within this range

przedziałek
m 1. (na głowie) parting GB, part US mieć przedziałek a. czesać się z przedziałkiem to have a parting mieć przedziałek po lewej stronie/na środku to have a left/centre parting 2. pot. (między piersiami) cleavage (między pośladkami) cleft crack pot.

przedzielać
impf przedzielić

przedzielić
pf - przedziel|ać impf vt 1. (rozgraniczać) to divide (czymś with sth) [kartkę, pokój, miasto] przedzielić coś na pół a. na dwie połowy to divide sth in half a. into two halves ulica przedzielała miasteczko na dwie części the street divided the town in two linijką przedzielił wszerz kartkę papieru with a ruler he drew a line across the paper 2. (odgraniczać) to separate byliśmy przedzieleni cienką ścianką we were separated by a thin wall rozmawiali przez przedzielający ich żywopłot they were talking across the hedge

przedzierać
impf przedrzeć

przedzierzgać
impf przedzierzgnąć

przedzierzgnąć
pf - przedzierzg|ać impf (przedzierzgnę, przedzierzgnęła, przedzierzgnęli - przedzierzgam) vt książk. to turn, to transform (w kogoś/coś into sb/sth) to metamorphose przen. (w kogoś/coś into sb/sth) przedzierzgnąć się - przedzierzgać się to turn (w kogoś/coś into sb/sth) to metamorphose przen. (w kogoś/coś into sb/sth)

przedziurawić
pf - przedziuraw|iać impf vt to make a hole in [papier, materiał, blachę, deskę] to punch, to punch a hole in z przedziurawionej opony uchodziło powietrze air was escaping from the punctured tyre ściany budynku były przedziurawione od pocisków the walls of the house were riddled with bullet-holes przedziurawić się - przedziurawiać się [buty, sweter] to wear through [dach, pojemnik, łódź] to spring a leak dach się przedziurawił the roof is leaking

przedziurkować
pf vt to punch [bilet, dokumenty]

przedziwnie
1. (osobliwie) [zachowywać się] bizarrely (tajemniczo, niezrozumiale) [brzmieć, przypominać] uncannily wyglądasz przedziwnie w tym kapeluszu you look bizarre in that hat była przedziwnie podobna do swej babki she was uncannily like her grandmother 2. (zdumiewająco) [wyglądać] extraordinarily [piękny, mały] extraordinarily, incredibly

przedziwny
adv. 1. (osobliwy) [pomysł, postać, zachowanie] bizarre, very odd (tajemniczy, niezrozumiały) [podobieństwo, uczucie] uncanny przedziwny zbieg okoliczności an uncanny coincidence 2. (zdumiewający, wyjątkowy) [uroda, kwiat, wzór] extraordinary

przedzwaniać
impf przedzwonić

przedzwonić
pf - przedzw|aniać impf vi pot. to call (do kogoś/czegoś sb/sth) przedzwoń do mnie jutro give me a ring tomorrow GB

przedłożyć
pf - przed|kładać impf vt książk. 1. (przedstawić) to submit, to put forward [projekt, prośbę, wniosek] to sponsor, to bring forward [wniosek, projekt ustawy] to present, to tender [sprawozdanie, dokument] to present, to put forward [argumenty, stanowisko] to give [racje] przedłożyć parlamentowi sprawozdanie to submit a report to the chamber przedłożyć dokument do podpisu/akceptacji to submit a document for signature/approval przedłożyć wniosek o kredyt to apply for a loan 2. (wyjaśnić) przedłożył im swoje stanowisko w tej kwestii he explained his position in the matter to them przedkładała mu, że powinienen ustąpić ze stanowiska she was persuading him to resign 3. (woleć) to prefer (kogoś/coś nad kogoś/coś sb/sth to sb/sth) przedkładał kuchnię polską nad francuską he preferred Polish to French cuisine ja osobiście przedkładam ponad wszystko polską jesień personally, I like the Polish autumn best

przedłużacz
m 1. Elektr. extension lead a. cable GB, extension cord US 2. (przyrządu) extension

przedłużać
impf przedłużyć

przedłużenie
sv przedłużyć n (dalszy ciąg) continuation

przedłużony
pp przedłużyć adv. mleko o przedłużonej trwałości UHT a. long-life milk krem o przedłużonym działaniu long-life cream o przedłużonym uwalnianiu [lekarstwo, witamina] sustained-release

przedłużyć
pf - przedłuż|ać impf vt 1. (czynić dłuższym) to lengthen, to extend [ulicę, sznur, linię, tunel] przedłużyć coś o 10 cm to lengthen sth by 10 cm przedłużyć coś z 20 do 50 m to lengthen sth from 20 to 50 m linia tramwajowa zostanie przedłużona do dworca głównego the tram service will be extended up to the central station przedłużenie tunelu nie powinno trwać dłużej niż miesiąc it shouldn't take longer than a month to extend the tunnel 2. (przeciągnąć) to prolong, to extend [pobyt] to prolong [zebranie, lekcję] to protract, to draw out [dyskusję, debatę] przedłużyć sobie urlop to lengthen a. prolong one's holiday przedłużyć komuś życie to prolong sb's life przedłużanie tej rozmowy nie ma sensu it's no use prolonging this conversation 3. (prolongować) to prolong, to renew [paszport, wizę, legitymację] to extend [termin] termin złożenia prac przedłużono do końca lipca the deadline for submitting work was extended until a. till the end of July co trzy lata musiała przedłużać prawo jazdy she had to renew her driving a. driver's licence every three years przedłużenie ważności wizy/paszportu the renewal of a visa/passport przedłużenie terminu spłaty the extension of the repayment deadline substancja przedłużająca świeżość pieczywa a substance that keeps bread fresh longer przedłużyć się - przedłużać się 1. (trwać dłużej) [cisza, wizyta] to lengthen [dyskusja] to be prolonged a. protracted [wykład, program] to overrun zebranie przedłużyło się do późnego wieczoru the meeting didn't end until a. till late at night dyskusja niepotrzebnie się przedłużała the discussion was becoming unnecessarily long-drawn-out jego pobyt w naszym domu przedłużył się he stayed with us longer than expected krępujące milczenie przedłużało się the embarrassing silence was becoming interminable przedłużająca się niepewność endless uncertainty 2. (powiększyć się) [trasa] to drag out

przedślubny
adv. prenuptial

przedśmiertny
adv. [drgawki, skurcze] last [spowiedź, skrucha] deathbed attr. [życzenie] dying przedśmiertne rzężenie death rattle przedśmiertny wywiad poety an interview given by the poet shortly before his death

przedświt
m (G przedświtu) książk. 1. (pora dnia) daybreak, dawn 2. przen. (zapowiedź) harbinger (czegoś of sth) herald przen. (czegoś of sth) prelude przen. (czegoś to sth)

przedświąteczny
adv. (przed Bożym Narodzeniem) pre-Christmas (przed Wielkanocą) pre-Easter dzień przedświąteczny the eve of a holiday

przeegzaminować
pf vt 1. (sprawdzić wiedzę) to examine, to test [studenta, kursanta] przeegzaminować kogoś z matematyki/fizyki to examine sb in mathematics/physics przeegzaminować kogoś z przepisów ruchu drogowego to examine a. test sb on traffic regulations przeegzaminowanie dziesięciu studentów zajęło mu dwie godziny it took him two hours to examine ten students orally 2. przen. (wypytać) to question, to cross-examine ojciec dokładnie ją przeegzaminował, gdzie była i z kim her father questioned her closely a. cross-examined her about where she was and who she was with

przefaksować
pf vt to fax [dokument, projekt, zdjęcie, dane] przefaksować coś komuś to fax sb sth, to fax sth to sb przefaksować do kogoś pot. to fax sb

przefarbowany
pp przefarbować adv. przen., pejor. [nomenklatura, dygnitarz] erstwhile, reincarnate(d)

przefarbować
pf vt to dye, to change the colour of [włosy] to (re-)dye [sweter] przefarbowała włosy na rudo/sweter na niebiesko she dyed her hair red/the jumper blue przefarbować się 1. (o włosach) to dye one's hair, to change the colour of one's hair 2. przen., pejor. (zmienić poglądy) to change one's views, to change sides komuniści przefarbowali się teraz na socjaldemokratów communists now paint themselves as social democrats polityk partii komunistycznej przefarbowany na liberała a communist party politician professing to be a liberal a. passing himself off as a liberal

przefiltrować
pf - przefiltr|owywać impf vt 1. (przesączyć) to filter [wodę, sok, wino] przefiltrować sok przez cienką gazę to filter juice through a piece of fine muslin 2. książk. (oddzielić) to sift through [pojęcia, słowa, język, idee] tworzył obrazy przefiltrowane przez własną świadomość he painted the world as he saw it

przefiltrowywać
impf przefiltrować

przeformatować
pf vt Komput. to reformat

przeformować
pf - przeform|owywać impf vt to reform [rząd, jednostkę] przeformować szyki to realign przeformować jednostkę w pułk piechoty to re-form a unit as an infantry regiment przeformować się - przeformowywać się [rząd, szkoła, jednostka] to reform

przeformułować
pf - przeformuł|owywać impf vt to formulate anew [teorię] to change the wording of [pismo, wypowiedź, zdanie]

przeforsować
pf - przefors|owywać impf vt 1. (załatwić) to force [sth] through, to force through [plan, ustawę, decyzję] 2. (umieścić na stanowisku) to force [sb] through, to force through [kandydata] 3. książk. (zmęczyć) to strain [gardło, mięśnie] to overwork, to overtax [drużynę] być przeforsowanym to be overworked a. overtaxed przeforsowanie mięśni the overworking a. overtaxing of muscles przeforsować się - przeforsowywać się to overdo it, to overtax oneself, to drive a. push oneself too hard przeforsował się marszem z ciężkim plecakiem he overtaxed himself marching with a heavy backpack

przeforsowywać
impf przeforsować

przegadany
pp przegadać adv. pejor. [utwór, artykuł, spektakl, film] wordy, verbose waffly pot.

przegadać
pf - przegad|ywać impf vt pot. 1. (rozmawiać) to chat (away) through [okres czasu] (z kimś with sb) przegadać noc/pięć godzin to be chatting through the night/for five hours przegadaliśmy pół nocy przy piwie we chatted through half the night over beer przegadadali godzinę o wszystkim i o niczym for an hour they chatted away about everything and nothing in particular 2. (prześcignąć w gadaniu) to out-talk trudno go przegadać it's hard to out-talk him, he's hard to out-talk Anna go przegadała he was out-talked by Anna

przegadywać
impf przegadać

przeganiać
impf przegonić

przegapiać
impf przegapić

przegapić
pf - przegap|iać impf pot. vt to miss [moment, okazję, osobę, miejsce] to overlook [błąd, szczegół] takiej okazji nie można było przegapić the chance was too good to miss to doskonały film, nie przegap! it's a great film, don't miss it kolejna przegapiona okazja zarobku another lost chance to earn some money

przeginać
impf przegiąć

przegiąć
pf - przeg|inać impf (przegnę, przegięła, przegięli - przeginam) vt 1. (odchylić) to bend [drzewo, maszt] to incline [głowę] przegiąć coś do przodu/tyłu to bend sth forward/back przegięła drucianą siatkę i przecisnęła się przez szparę she bent back the wire mesh and squeezed through 2. pot. (przesadzić) to go over the top, to overdo it przeginasz pałę w tych komplementach a. z tymi komplementami pot., pejor. you're going over the top with compliments uważaj, nie przeginaj (pały)! (groźba) don't push your luck! watch your step! pot. przegiąć się - przeginać się [osoba, drzewo] to bend przegiąć się do przodu/tyłu to bend forward/back przeginała się przed lustrem she was flexing her body this way and that in front of the mirror

przegięcie
sv przegiąć n 1. (miejsce zgięcia) bend 2. pot. były też przegięcia z naszej strony we've been guilty of overdoing it more than once to naprawdę przegięcie that's a bit excessive

przegięty
pp przegiąć adv. [modelka, kaskader] leaning back, tilted back

przegląd
m (G przeglądu) 1. (kontrola) (wagonu, pomieszczeń) inspection (prac konkursowych) review przegląd kontrolny uzębienia Stomat. a dental check-up dokonać przeglądu czegoś to check sth [wagon, pomieszczenie] to review a. survey sth [prace] 2. Techn. service a. servicing, overhaul Aut. MOT test a. inspection GB przeprowadzić przegląd czegoś to service a. overhaul sth [urządzenia, instalacji, maszyny] przegląd po 20 000 km a 20,000 km service fotokopiarka wymaga przeglądu technicznego the photocopier is due for a service oddałem samochód do przeglądu I've taken my car for a service a. for servicing przejść (pomyślnie) przegląd techniczny/nie przejść przeglądu technicznego [samochód] to pass/fail the MOT GB 3. (zestawienie) review, survey książka jest przeglądem najważniejszych problemów współczesnego świata the book is a review a. survey of the most important problems of today's world przegląd prasy a press review przegląd najważniejszych wydarzeń Radio, TV highlights przegląd wydarzeń tygodnia Radio, TV the week in review, highlights of the week przegląd tygodnia Kulin. pot., żart. = rissole przegląd naukowy/literacki (publikacja) a scientific/literary review 4. (pokaz) review, survey przegląd polskich filmów dokumentalnych a review of Polish documentary films 5. Wojsk. inspection muster książk. zrobić przegląd pułku piechoty to inspect an infantry regiment, to make an inspection of an infantry regiment

przeglądarka
f 1. Fot. viewer 2. Komput. browser, viewer

przeglądać
impf przejrzeć1

przeglądnąć
1. zob. przejrzeć

przeglądowy
adv. [artykuł, wystawa, referat] survey attr. przeglądowe omówienie repertuaru warszawskich teatrów a review a. an overall review of the repertoire of Warsaw theatres

przegnać
pf vt 1. (przepędzić) to chase away, to chase out [wroga, złodzieja, żebraka] przegnać kijem obcego psa to chase out a stray (dog) with a stick przegnała męża pijaka z domu she chased her drunkard of a husband out of the house, she threw her hard-drinking husband out of the house 2. (zmusić do zmiany miejsca) to drive [krowy, owce] kowboje przegnali bydło przez prerię the cowboys drove a herd of cattle across the prairie gnać 3. przen. (przesunąć) to chase away wiatr przegnał chmury na zachód the wind chased the clouds away to the west gnać

przegnić
pf vi (zgnić całkowicie) to rot away a. down, to decay drewniany dach przegnił od wilgoci the wooden roof rotted away from damp

przegniły
adv. [deski, liście, siano, ziemniaki] rotten przegniłe łachmany mouldy rags

przegonić
pf - przeg|aniać impf vt 1. (przepędzić) to chase out, to chase away przeganiać muchy z pokoju to chase a. drive flies out a. from the room 2. (zmusić do zmiany miejsca) to drive [krowy, owce] 3. przen. (przesunąć) to chase away a. off na szczęście wiatr przegonił chmury fortunately the wind chased off the clouds 4. pot. (zmusić do pośpiechu) to run, to hurry przegonić wycieczkę po muzeach to hurry a tourist excursion around museums przegoniła mnie po całym mieście w poszukiwaniu jakiejś książki she ran me through the whole town in search of some book zostaliśmy dziś nieźle przegonieni przez kaprala po torze przeszkód we weren't half made to run over the obstacle course by the corporal today 5. pot. (wyprzedzić) to overtake, to pass przegonił swojego przeciwnika tuż przed metą he overtook his opponent just before the finishing line nigdy ci się nie uda rowerem przegonić samochodu you'll never manage to overtake a car on a bicycle 6. przen. to surpass przegoniła go w matematyce/geografii she surpassed him at maths/geography she went one better than him in maths/geography pod względem rozwoju gospodarczego Tajwan przegonił już wiele krajów in terms of economic development Taiwan has already overtaken many countries

przegotować
pf - przegot|owywać impf vt 1. (zagotować) to boil, to bring to the boil [mleko, wodę] 2. (gotować zbyt długo) to overcook, to overdo [ziemniaki, makaron, mięso] 3. (zagotować powtórnie) to reboil, to recook [konfitury] przegotować się - przegotowywać się 1. (zagotować się) to boil woda już się przegotowała, możesz zaparzyć kawę the water has boiled, you can make coffee now 2. (rozgotować się) to be overdone a. overcooked kartofle się wczoraj przegotowały the potatoes were overcooked a. overdone yesterday

przegotowywać
impf przegotować

przegradzać
impf przegrodzić

przegrana
f 1. (porażka) defeat nie mógł pogodzić się z przegraną he couldn't come to terms a. cope with his defeat 2. (kwota) loss jego przegrana wyniosła 1000 złotych he lost 1000 zlotys

przegrany
pp przegrać adv. pot. 1. (zrezygnowany) downhearted, dispirited to człowiek kompletnie przegrany he's a wreck czuję się przegrany i zniechęcony I feel dispirited a. downhearted and discouraged miał przegraną minę he looked despondent a. downhearted a. dispirited 2. przen. (skompromitowany) finished ten polityk jest już przegrany this politician is finished 3. przen. (stracony) [sprawa, pozycja] lost prowadzić z góry przegraną walkę z kimś/czymś to fight a lost battle against sb/sth przegran|y m, przegrana f loser przegrany ma prawo do rewanżu the loser is entitled to another match w tej wojnie nie ma przegranych ani zwycięzców in this war there are no losers or winners

przegrać
1. pf - przegr|ywać impf vt 1. (zostać pokonanym) to lose [mecz, partię] przegrać seta to lose a. drop a set Polska przegrywa 3:0 Poland is losing 3-0 przegraliśmy w tym turnieju we've lost in the tournament przegrali z drużyną włoską they lost to the Italian team 2. (stracić) to lose [pieniądze] przegrać do kogoś pieniądze w karty to lose money at cards to sb przegrać na giełdzie/na loterii to lose money on the stock exchange/in the lottery przegrał dom i samochód w pokera he lost a house and a car at poker a. in a poker game przegrałem do niego parę tysięcy złotych I lost a few thousand zlotys to him 3. (ponieść klęskę) to lose, to be defeated przegrać wojnę to lose the war mieliśmy dobrych adwokatów, a przegraliśmy proces we had good lawyers but we lost the case a. lawsuit 4. Muz. to rehearse [sonatę, uwerturę] przegraj to jeszcze raz play it again 5. (odtworzyć) to play [płytę, nagranie] przegrał taśmę magnetofonową z zapisem koncertu he played a tape of a concert 6. pot. (skopiować) to copy, to record przegrać parę utworów z płyty na kasetę magnetofonową to copy a few tracks from a record to a tape przegrać program komputerowy z dysku twardego na dyskietkę to copy a computer program from the hard disk to a floppy disk przegrać coś w życiu to have had a disappointment in life przegrał swoją szansę w życiu he lost his chance in life przegrać życie to be a loser przegrywać z czymś książk. to lose the contest with sth polskie filmy akcji przegrywają z filmami amerykańskimi Polish action films cannot compete with American films, Polish action films cannot keep up with American films idea komunizmu przegrała z kapitalizmem communism lost the struggle a. contest with capitalism 2. pf pot. vi (spędzić jakiś czas na graniu) przegraliśmy kilka godzin na fortepianie we spent a few hours playing the piano całą noc przegrali w brydża they spent the whole night playing bridge

przegroda
f 1. (przedzielenie) barrier po co oni postawili a. zbudowali tu taką wysoką przegrodę? why did they build such a high barrier here? widzów oddzielała od zawodników cienka drewniana przegroda the spectators were separated from the players by a thin wooden barrier a. hoarding 2. (miejsce oddzielone) compartment przegroda dla świń a pig pen a to jest specjalna przegroda dla źrebnej klaczy and this is a special stall for a mare in foal ułóż te rzeczy w oddzielnych przegrodach put these things into separate compartments przegroda międzykomorowa Anat. interventricular septum przegroda nosowa Anat. nasal septum przegroda serca Anat. septum

przegrodzić
pf - przegr|adzać impf vt (rozdzielić) to partition, to divide [pokój, pomieszczenie] to fence off, to wall off [teren] przegrodzić plac parkanem to fence off a square przegrodzili rzekę tamą they built a dam across the river pokój został przegrodzony i powstało nowe małe pomieszczenie the room was divided a. partitioned and another small room was created przegrodził ich ocean they were separated by the ocean

przegrupować
pf - przegrup|owywać impf vt 1. (zreorganizować) to reorganize [pracowników] to reshuffle [skład rządu] przed wyborami prawica przegrupowuje swoje siły in the run-up to the elections the Right is regrouping its forces a. the forces of the Right are regrouping 2. Wojsk. to regroup, to redeploy [wojsko, siły, jednostki] nieprzyjaciel atakuje, nie dając nam czasu na przegrupowanie wojsk the enemy is attacking without giving our army time to regroup przegrupować się - przegrupowywać się Wojsk. to regroup dywizje przegrupowały się the divisions regrouped

przegrupowywać
impf przegrupować

przegrywać
impf przegrać1

przegryzać
impf przegryźć

przegryźć
pf - przegry|zać impf (przegryzę, przegryziesz przegryzie, przegryzł, przegryzła, przegryźli - przegryzam) vt 1. (przeciąć zębami) to bite through [przewody, nitkę] szczury przegryzły kabel telefoniczny/worek z ziarnem the rats gnawed through the telephone cable/a grain sack 2. pot. (zjeść naprędce) to have a quick snack to have a bite to eat pot. przegryźć coś przed obiadem to have a quick snack before lunch 3. (przepleść picie jedzeniem) wypił filiżankę herbaty i przegryzł chlebem he had a cup of tea and ate some bread każdy łyk mleka przegryzała bułką she ate a roll in between sips of milk 4. pot. (przedziurawić) to eat into a. away (coś at sth) rdza przegryzła żelazo the rust ate away at the iron przegryźć się - przegryzać się 1. pot. (przemieszać się) to blend spirytus z miodem powinien się dobrze przegryźć the alcoholic spirit and honey should mix a. blend well sałatkę należy zrobić wcześniej, żeby wszystkie składniki zdążyły się przegryźć salad should be made beforehand so that all the ingredients blend together well 2. pot. (zrozumieć) to get through, to wade through [tekst]

przegrzać
pf - przegrz|ewać impf vt to overheat [mieszkanie, silnik] nie przegrzewaj dziecka ani jego pokoju! don't overheat the baby or the baby's room przegrzać się - przegrzewać się to overheat, to become overheated a. too hot silnik się przegrzał the engine overheated przegrzała się, bo była za ciepło ubrana she got too hot, because she had too much clothing on a. she was dressed too warmly

przegrzebek
m Zool. scallop

przegrzewać
impf przegrzać

przegródka
f dem. 1. (ścianka przedzielająca) compartment, division szuflada z sześcioma przegródkami a drawer with six compartments a. dividers przegródki na sztućce cutlery divisions 2. (miejsce oddzielone) compartment (w biurku, szafce) pigeonhole portfel z przegródkami na banknoty i karty kredytowe a wallet with compartments for notes and credit cards znalazłem liścik w mojej przegródce I found a note in my pigeonhole walizka miała wiele przegródek the suitcase had many compartments

przegub
m (G przegubu) 1. Anat. wrist 2. Techn. articulated joint 3. Fot. ball-and-socket head, ball joint przegub Cardana Techn. universal joint

przegubowiec
m pot. articulated bus

przegubowo
adv. Techn. [połączyć] by a flexible joint połączyć lampy przegubowo to connect lamps by an articulated joint a. by articulation

przegubowy
adv. [autobus, połączenie] articulated lampa przegubowa an anglepoise, an anglepoise lamp

przegładzać
impf przegłodzić

przegłodzić
pf - przegł|adzać impf vt to starve przegłodzić chorego przed operacją to starve a patient before an operation pacjent został przegłodzony przed operacją the patient fasted before surgery przegłodzić się - przegładzać się to starve oneself, to go hungry jak się trochę przegłodzisz, będziesz miał lepszy apetyt when you starve yourself a little you'll have a better appetite, when you go hungry for a while you will have a better appetite

przegłosować
1. pf - przegłos|owywać impf vt (zatwierdzić) to vote through [wniosek, projekt, ustawę] przegłosować porządek zebrania to accept the order of the meeting a. agenda by vote 2. pf vt (pokonać większością głosów) to vote down, to outvote zawsze udawało się nam przegłosować oponentów i uchwalić to, czego chcieliśmy we always managed to vote down a. outvote our opponents and pass what we wanted

przegłosowywać
impf przegłosować1

przehandlować
1. pf - przehandl|owywać impf vt 1. pot., pejor. to trade, to bargain away przehandlował honor za dobrą posadę he gave up a. traded his honour for a good job 2. (sprzedać) to sell przehandlował stary samochód, żeby kupić motocykl he sold his old car to buy a motorbike 3. (zamienić) to trade off, to swap przehandlował stary samochód na motocykl he traded off a. bartered his old car for a motorbike chłopiec przehandlował piórnik na parę znaczków the boy swapped his pencil box for some stamps 2. pf vt pot. (spędzić pewien czas na handlowaniu) całe lato przehandlował na straganie he spent the whole summer selling a. vending things from a stall

przehandlowywać
impf przehandlować1

przeholować
pf - przehol|owywać impf vt (przemieścić) to tow [samochód, statek, szybowiec] musieli mnie przeholować do warsztatu I had to be towed a. hauled to a garage we wtorek statek przeholowano na głębsze wody on Tuesday the ship was towed into deeper waters przeholowali jej samochód na parking they towed her car to the car park vi pot. (przesadzić) to overshoot the mark przeholować w czymś to let sth get out of hand on zawsze musi przeholować w żartach he always overdoes his jokes, his jokes are always over the top nie przeholuj z piciem don't overdo the drink

przeholowywać
impf przeholować

przehulać
pf vt pot. 1. (stracić) to run through, to revel away [pieniądze, majątek, oszczędności] 2. pot. (spędzić pewien czas na zabawie) to revel through [lato, noc, młodość]

przeinaczać
impf przeinaczyć

przeinaczyć
pf - przeinacz|ać impf vt to misrepresent, to contort [fakt, słowa] przeinaczona wersja wydarzeń a twisted a. contorted version of the events przeinaczona relacja z debaty parlamentarnej a warped account of a parliamentary debate przeinaczył wypowiedź ministra he twisted the minister's statement

przeintelektualizować
pf vt książk. to overintellectualize [bohatera, sztukę] film jest przeintelektualizowany the film's overintellectualized

przeistaczać
impf przeistoczyć

przeistoczenie
sv przeistoczyć n 1. książk. transformation, metamorphosis przeistoczenie larwy w szarańczę the transformation a. metamorphosis from a larva into an adult locust przeistoczenie chłopca w mężczyznę the boy's metamorphosis into a man 2. Relig. Przeistoczenie transubstantiation

przeistoczyć
pf - przeist|aczać impf vt książk. to transform, to metamorphose miłość przeistoczyła go love transformed him swoje mieszkanie przeistoczył w pracownię he converted his flat into a studio przeistoczyć się - przeistaczać się to transform aktor przeistaczał się na scenie the actor underwent a complete transformation on the stage kraj z rolniczego przeistoczył się w przemysłowy the agricultural country transformed into an industrial one

przejadać
impf przejeść

przejaskrawiać
impf przejaskrawić

przejaskrawić
pf - przejaskraw|iać impf vt 1. przen. (przedstawić z przesadą) to exaggerate, to overemphasize historyk przejaskrawił niektóre wydarzenia the historian exaggerated a. overemphasized some events, the historian gave an overblown account of some events niektóre postacie były przejaskrawione some of the characters were overdrawn 2. (namalować zbyt jaskrawymi kolorami) to paint in too bright colours [obraz] malarz przejaskrawił tło malowidła the artist overdid a. overemphasized the colours of the background of the painting wszystkie płótna tego artysty są przejaskrawione the colours in all paintings by the artist are too bright

przejaw
m (G przejawu) książk. sign (oznaka) indication (objaw) manifestation (wyraz) expression przejaw choroby Alzheimera a symptom a. manifestation of Alzheimer's disease zdradzał przejawy głupoty/okrucieństwa he displayed signs of stupidity/cruelty różne przejawy życia publicznego various aspects of public life widać w tym przejaw dobrej woli it can be regarded as a sign of goodwill

przejawiać
impf przejawić

przejawić
pf - przejaw|iać impf vt (okazywać) to display, to show [energię, entuzjazm, nieufność] przejawiał chęć udzielenia pomocy he showed every sign of being ready a. wanting to help przejawiać talent muzyczny to display a talent for music, to display musical talent zawsze przejawiał ochotę do zabawy he was always ready for some fun przejawiać skłonność do przesady to have a proclivity for exaggeration przejawić się - przejawiać się to show, to manifest jego działalność przejawiała się w różnych formach his activities took various forms choroba ta przejawia się gorączką i bólem głowy fever and headache are the symptoms of the disease prawdziwy talent poety przejawił się w pełni dopiero po wojnie the poet's real talent began to emerge a. manifest itself after the war

przejazd
m (G przejazdu) 1. (jazda) (samochodem) drive, ride (statkiem) sail, passage (promem) crossing przejazd taksówką a taxi ride sześciogodzinny przejazd promem ze Świnoujścia do Ystad a six-hour ferry crossing from Świnoujście to Ystadt przejazd pociągiem a ride on a train przejazd autobusem do hotelu a bus transfer to the hotel przejazd środkami komunikacji miejskiej a ride on public transport przejazd z lotniska/na lotnisko an airport transfer opłata za przejazd autobusem/koleją a bus/railway fare przejazd przez miasto zajął mu godzinę it took him an hour to get through the town, a drive through the town took him an hour po nieodśnieżonej szosie przejazd był utrudniony driving on the snowy road was difficult cena obejmuje przejazd promem w obie strony the price includes the ferry crossing both ways dać pierwszeństwo przejazdu komuś to give sb the right of way 2. (miejsce) crossing level crossing GB, grade crossing US przejazd dołem an underpass a. undercrossing US przejazd górą a flyover a. an overcrossing US przejazdem adv. być/bawić/znaleźć się przejazdem to pass through jestem tu przejazdem I'm just passing through here, I'm here only for a short time byłem przejazdem w Berlinie I passed through Berlin

przejazdowy
adv. 1. (odnoszący się do jazdy) [droga, trasa] transit attr. brama przejazdowa a gateway wiza przejazdowa a transit visa główna trasa przejazdowa do miasta była zakorkowana the main road a. transit route through the town was jammed 2. (odnoszący się do miejsca) sygnalizacja przejazdowa na torze kolejowym the points and signals sygnalizacja przejazdowa na skrzyżowaniu traffic lights budka przejazdowa a signal box dróżnik przejazdowy zamykał szlaban a signalman was closing the gate

przejaśniać się
impf przejaśnić się

przejaśnienie
sv przejaśnić się n brighter spell, sunny spell zachmurzenie z przejaśnieniami cloudy with brighter a. sunny spells w dzień można spodziewać się przejaśnień during the day brighter spells a. intervals are expected

przejaśnić
się pf - przejaśni|ać się impf vi to clear (up), to brighten (up) niebo nareszcie się przejaśniło the sky cleared at last przestało padać i już się przejaśnia it stopped raining and the weather is clearing na horyzoncie zaczęło się przejaśniać the horizon started to brighten (up) przejaśniło mu/jej się a. rozjaśniło mu/jej się w głowie he/she (suddenly) saw daylight pot., he/she had a brainwave pot.

przejażdżka
f ride konna przejażdżka a horse ride, a hack przejażdżka saniami a sleigh ride jechać/wybrać się na przejażdżkę konną/samochodową to go for a ride/drive przejażdżka łodzią po jeziorze a row on a lake zażyć przejażdżki konnej to go horse (back) riding wybraliśmy się na przejażdżkę rowerową do lasu we went cycling through the woods zabrałem ją na przejażdżkę moim nowym autem I took her for a drive a. ride in my new car

przejechać
pf - przej|eżdżać impf vt 1. (przemieścić się) to travel wczoraj przejechał samochodem/rowerem/pociągiem 100 km yesterday he travelled 100 km by car/bicycle/train przejechaliśmy konno ze wsi do pobliskiego miasta we travelled on horseback from the village to the nearby town przejeżdżał kilkaset kilometrów dziennie he travelled several hundred kilometres every day przejechaliśmy dziś szmat drogi od Warszawy we travelled a long way from Warsaw today przejechał całą Europę he went a. travelled across Europe 2. (przekroczyć) to pass through [skrzyżowanie, tunel] to go across [most] przejechać granicę państwa to cross the border a. frontier 3. (minąć) to pass by w drodze do pracy przejeżdża koło naszego domu on his way to work he passes by our house 4. (rozjechać) to run over [osobę, zwierzę] o mało nie przejechał go samochód he was very nearly run over by a car vi 1. (zmienić miejsce pobytu) to go drogą co jakiś czas przejeżdżały ogromne ciężarówki every now and then huge lorries passed by a. were passing by a. swept past z Krakowa przejechał do stolicy from Cracow he went to the capital 2. (przesunąć) przejechać ściereczką/odkurzaczem po czymś to run a duster/vacuum cleaner over sth przejechała grzebieniem po włosach a. przez włosy she ran a comb through her hair przejechała po wargach jasną szminką she ran a. went over her lips with a pale lipstick przejechał dłonią po lśniącej powierzchni he ran his hand over the shiny surface przejechała palcem po spisie she ran her finger down the list przejechać wzrokiem po kimś/po czymś to have a quick look at sth, to run one's eye over sb/sth przejechał wzrokiem po zebranych, szukając kogoś he ran his eye over the gathering in search of somebody przejechała wzrokiem po wystawie sklepowej she took a quick look at the shop window przejechać się - przejeżdżać się 1. (przemieścić się) to go on a ride przejechali się do lasu they went on a ride to the forest przejechał się rowerem kolegi he went for a ride on his friend's bicycle 2. pot. (oszukać się) przejechać się na czymś to come a cropper on sth pot. przejechałem się, inwestując na giełdzie I came a cropper on the stock exchange przejechała się na tej jego udawanej przyjaźni she fell for his show of friendship na tym interesie można się tylko przejechać there's nothing good you can say about this business przejechać kogoś a. komuś kijem/laską po twarzy/plecach a. przez twarz/plecy to hit sb with a stick across the face/back przejechać się na tamten świat/na cmentarz pot. to kick the bucket pot. przejechać się po kimś/czymś pot. to bash sb/sth pot. to hammer sb/sth pot. to pull sb/sth apart a. to pieces pot., to savage sb/sth pot. krytycy zdrowo przejechali się po nowym filmie the critics pulled the new film to pieces przejechać stację/przystanek to miss the station/stop

przejednać
pf - przejedn|ywać impf vt książk. to placate, to mollify [przeciwników] próby przejednania Boga attempts to mollify God przejednać obrażonych przyjaciół to placate one's friends

przejednywać
impf przejednać

przejedzenie
sv przejeść n surfeit, overeating zemdliło mnie z przejedzenia I ate myself sick pot. rozchorowała się z przejedzenia she became ill from overeating

przejedzony
pp przejeść adv. full, gorged wstał od stołu strasznie przejedzony he got up from the table gorged with food czuję się przejedzona, za chwilę pęknę pot. I feel full, I'm going to burst in a minute

przejezdność
f sgt suitability for driving zła/doskonała przejezdność dróg poor/excellent driving conditions

przejezdny
adv. 1. (przejeżdżający) [goście, turyści] transient [podróżny] passing 2. (nadający się do przejazdu) [droga, szosa, ulica] drive(able), passable ta droga jest przejezdna tylko latem the road is open a. drive(able) only in the summer przejezdn|y m, przejezdna f traveller, transient przejezdni zatrzymali się na nocleg w hotelu the travellers stopped for the night in a hotel

przejeść
pf - przej|adać impf (przejem, przejesz, przejje, przejadł, przejadła, przejedli - przejadam) vt 1. (wydać na jedzenie) to fritter away [oszczędności, kosztowności, kredyt] przejadłem całą pensję i nic nie odłożyłem I've gone a. got through my entire salary and left nothing aside 2. pot. (spędzić czas na jedzeniu) przejadłem całe święta i przytyłem kilka kilogramów I ate throughout Christmas and have put on several kilos przejeść się - przejadać się pot. 1. (zjeść za dużo) to overeat, to eat too much przejadł się słodyczami i teraz go mdli he's eaten too many sweets and now feels sick 2. przen. to be bored (czymś with sth) to be fed up (czymś with sth) to have enough (czymś of sth) przejadła mi się muzyka współczesna I've had enough of modern music, modern music palled on me przejadły mi się hamburgery I'm fed up with hamburgers

przejeździć
pf 1. (jeździć określony czas) cały tydzień przejeździł na nartach/sankach/łyżwach he spent the whole week skiing/sledging/skating przejeździł pół dnia konno he spent half a day riding 2. (wydać pieniądze na jazdy, podróże) pół pensji przejeździła taksówkami she spent half of her salary on taxis chłopiec wszystkie pieniądze przejeździł na karuzeli the boy spent all the money on a roundabout

przejeżdżać
impf przejechać

przejmować
impf przejąć

przejmująco
adv. jej głos brzmiał przejmująco żałośnie her voice sounded heartbreakingly pitiful syreny wyły przejmująco sirens rent the air piercingly

przejmujący
pa przejmować adv. [głos, krzyk] piercing [zimno] bitter, biting [ból] excruciating, searing [tęsknota] acute przejmująca historia ich rodziny the heartbreaking story of their family usłyszał przejmujący szloch he heard racking sobs

przejrzały
adv. 1. (zbyt dojrzały) [owoce, zboża] overripe 2. przen., iron. (podstarzały) overripened przejrzała piękność an overripe beauty

przejrzewać
impf przejrzeć2

przejrzeć
prze|glądnąć pf - prze|glądać impf (przejrzysz, przejrzał, przejrzeli - przeglądam) vt 1. pot. (rozszyfrować) to see through przejrzeć czyjeś plany/tajemnice/zamiary to see through sb's plans/secrets/intentions pot. przejrzałem go na wskroś/na wylot/do gruntu I've got his number pot. 2. (przewertować) to look through, to go through a. over, to browse przeglądała książkę w milczeniu she paged a. was looking through the book in silence rano przeglądał pocztę he went through his mail in the morning lubił przeglądać encyklopedie he liked to browse through encyclopedias przeglądała pisma ilustrowane she looked a. was looking through some illustrated magazines przejrzyj moje wypracowanie have a look at my composition dokładnie przejrzeli teczki z dokumentami they trawled through the files 3. pot. (sprawdzić) to check [samochód, broń, stan techniczny] przejrzał dokładnie sprawność hamulców he checked the brakes carefully 4. przen. (przeszukać) to go through, to comb through [pokój, szufladę, teren] przejrzał kieszenie w poszukiwaniu pieniędzy/dokumentów he went through his pockets in search of money/documents przejrzał dokładnie kartony he combed through the (cardboard) boxes przejrzeć się - przeglądać się to look at oneself in the mirror całymi dniami przeglądała się w lustrze she spent whole days looking at herself in the mirror czy ty się nigdy w lusterku nie przeglądasz? have you looked at yourself in the mirror lately? muszę się jeszcze przejrzeć w lustrze I must just take a look at myself in the mirror lubiła przeglądać się w lustrze she enjoyed looking at herself in the mirror 2. pf - przejrze|wać impf vi to overripen te winogrona przejrzały na słońcu the grapes have been overripened by the sun 3. pf (przejrzysz, przejrzał, przejrzeli) vt (przeniknąć wzrokiem) to see through [ciemności, mrok] vi 1. (odzyskać wzrok) to regain one's sight 2. przen. (zrozumieć) i wtedy przejrzałem and then the scales fell from my eyes zanim przejrzał, popełnił wiele błędów he made a lot of mistakes before he realized what was really going on

przejrzystość
f sgt 1. (przezroczystość) transparency, clarity 2. przen. (zrozumiałość) lucidity, clarity przejrzystość stylu the clearness of style przejrzystość języka/prozy the lucidity of the language/the prose 3. przen. (jasność) transparency, clarity przejrzystość zamierzeń the transparency a. clarity of intentions

przejrzysty
adv. 1. (przezroczysty) [woda, sukienka, szyba, powietrze] transparent [niebo] limpid, clear [materiał] gauzy, sheer miała jasną, przejrzystą cerę she had a fair, clear complexion 2. (jasny, zrozumiały) [styl] lucid, (crystal) clear, (transparently) clear [proza] crystal clear, pellucid przejrzysta konstrukcja dramatu/powieści lucid structure of the drama/novel pisze przejrzystym, komunikatywnym stylem he writes in a limpid style 3. pot. (oczywisty) [gra, aluzja] transparent a. lucid było to kłamstwo aż nazbyt przejrzyste it was a blatant a. transparent lie

przejrzyście
adv. grad. pot. (zrozumiale) [tłumaczyć, pisać] clearly, lucidly

przejąć
pf - przej|mować impf (przejmę, przejęła, przejęli - przejmuję) vt 1. (wziąć, odebrać) to take over przejął w spadku po ojcu gospodarstwo rolne he inherited a farm from his father, he took over a farm inherited from his father 2. (przechwycić) to intercept [list, korespondencję] to seize [dostawę, agenta] partyzanci przejęli dwa transporty amunicji the partisans seized two ammunition transports 3. (zastąpić) to take over [obowiązki, funkcję, dyżur] to assume [władzę, kontrolę, odpowiedzialność] pułkownicy przejęli władzę the colonels seized power 4. książk. (zapożyczyć) to adopt [tradycje, zwyczaj] przejął sposób mówienia brata he adopted his brother's way of speaking 5. przen. (przeniknąć) to overcome przejąć kogoś dreszczem to send a shiver down sb's spine przejął mnie dreszcz na samą myśl I shuddered at the very thought przejął ją smutek po wyjeździe brata she was overcome by sadness after her brother's departure zimno przejmowało go do szpiku kości the cold penetrated to the marrow of his bones 6. przen. (poruszyć) to upset, to distress przejął go widok ludzkiego cierpienia the sight of human suffering upset a. distressed him 7. Sport to intercept obrońca przejął piłkę the defender took possession of the ball przejąć się - przejmować się to bother, to become upset a. distressed przejął się tym do żywego he really took it to heart nie przejmuj się! don't worry!, take it easy! wcale się tym nie przejmuję it doesn't bother me in the least nie przejmuj się mną! don't bother a. worry about me! ten gość niczym się nie przejmuje pot. he's a happy-go-lucky guy pot. przejęliśmy się złymi wiadomościami we were upset by the bad news nie możesz się tak sobą przejmować! you mustn't make so much fuss about yourself nie przejął się zbytnio jej słowami he took her words in his stride nie przejmuję się specjalnie swoim wyglądem I'm not particularly bothered about how I look nie przejęła się jego zdaniem she made very light of his opinion, she took no notice of his opinion

przejęcie
sv przejąć II n sgt excitement, fervour GB, fervor US patrzyła na niego z ogromym przejęciem she looked at him intently składał raport uroczyście, pełen przejęcia he made his report solemnly, lyrically, with heartfelt empathy deklamował wiersz z przejęciem he recited the poem with gusto a. lyrically a. with feeling opowiadał nam o swojej przygodzie z przejęciem he was telling (us/them) about his adventure with great excitement słuchali z przejęciem opowiadania they listened to the story intently a. with profound attention dostał wypieków z przejęcia his face was flushed in excitement modlili się z przejęciem they were engaged in earnest a. fervent prayer

przejęty
pp przejąć adv. excited przejęte twarze słuchaczy the excited faces of the listeners słuchała go uważnie, z przejętą miną she listened to him intently była tak przejęta, że nie słyszała, co do niej mówimy she was so absorbed that she didn't hear what we were saying to her

przejęzyczać się
impf przejęzyczyć się

przejęzyczenie
n slip of the tongue

przejęzyczyć
się pf - przejęzycz|ać się impf v refl. pot. to make a slip of the tongue przepraszam, przejęzyczyłem się, ma być sto tysięcy sorry, slip of the tongue, it's a hundred thousand

przejście
sv przejść n 1. (miejsce) passage, passageway przejście dla pieszych a zebra crossing przejście podziemne an underpass, a subway GB, a crosswalk US przejście między domami a passageway between buildings, an alley przejście między rzędami krzeseł an aisle a. a gangway stanąć w przejściu to stand in the way zrobić komuś przejście to make way for sb, to let sb pass proszę zrobić przejście dla lekarza! make way for the doctor! banda chuliganów zagrodziła mu przejście a gang of hooligans barred his way 2. książk. (faza pośrednia) transition przejścia muzyczne/melodyczne musical/melodic transitions łagodne przejście między dzieciństwem a dorosłością a smooth transition from childhood to adulthood rytuał przejścia a rite of passage 3. przen. (przeżycie) trial, (trying) experience, hardship kobieta po przejściach pot. a woman who's been through a lot pot. po ostatnich przejściach nie mógł dojść do siebie he still hasn't been able to get over his recent trying experiences mimo ciężkich przejść zachował pogodę ducha despite his tribulations he maintained a zest for life

przejściowo
adv. [mieszkać, przebywać] temporarily traktował tę pracę przejściowo he treated the job as a temporary one, he treated it as a temporary job

przejściowość
f sgt temporariness przejściowość obowiązujących przepisów the provisional character of the existing regulations

przejściowy
adv. 1. (chwilowy) [trudność, przepis, ochłodzenie] temporary, transitory spodziewane jest przejściowe ochłodzenie a cold snap's expected 2. pot. (przechodni) [pokój, podwórko] connecting 3. książk. (pośredni) transition attr., transitory a. transitional okres przejściowy między socjalizmem a kapitalizmem the interim a. transitional period between socialism and capitalism 4. (tymczasowy) [obóz, cela, więzienie] temporary, transition attr.

przejść
pf - prze|chodzić1 impf (przejdę, przejdziesz, przejdzie, przeszedł, przeszła, przeszli - przechodzę) vt 1. (doświadczyć, przeżyć) to experience, to go through wiele przeszli podczas wojny they had gone through a lot during the war przejść twardą szkołę (życia) to grow up in a hard school, to go through the mill w zeszłym roku przeszła ciężką grypę last year she suffered from a bad case of (the) flu wiele przeszła she's gone a. been through a lot 2. pot. (zostać poddanym badaniom) to pass mój samochód przeszedł pomyślnie wszystkie testy my car has passed all its roadworthiness tests wszystkie urządzenia przeszły właśnie generalny remont all equipment has just been overhauled 3. przest. (przestudiować, przerobić) to study powtarzała z dziećmi to, co przeszły w zeszłym roku w szkole she revised with the children what they learned last year at school vi 1. (przebyć odległość, przemieścić się) w ciągu dnia przeszli piętnaście kilometrów during the day they covered fifteen kilometres przejdźmy do mojego biura let's go to my office przeszedł pieszo przez całe miasto he went around the whole town on foot 2. pot. (przesunąć się) to pass właśnie przeszedł tędy pociąg the train has just passed this way czy nikt tędy nie przechodził? has anybody passed this way? burza przeszła bokiem the storm passed us/them by zaraza przeszła przez cały kraj the plague swept through the entire country 3. (idąc minąć) to pass by, to miss [dom, ulicę] przeszła obok i nie zauważyła go wcale she passed by and didn't notice him 4. (przedostać się na drugą stronę) przejść przez coś to get across [jezdnię, most] to get over [płot, mur] to get through [bramę, punkt kontrolny] pomógł jej przejść przez ulicę he helped her across the street przejdź po pasach! take the zebra crossing! przejście wzbronione no trespassing 5. przen. (przeniknąć) to go through, to come through igła nie chciała przejść przez gruby materiał the needle wouldn't go through the thick fabric światło nie przechodziło przez brudne szyby the light didn't filter through the dirty windows kula przeszła przez płuco the bullet went through the lung 6. pot. (przeciąć) (o liniach, szlakach, drogach) to go through, to run through autostrada ma przejść na wschód od miasta/przez środek wsi the motorway is to run east of the town/through the middle of the village przez rzekę przechodzi granica the frontier a. border runs across the river 7. (spełnić warunki) (o rywalizacji) to pass, to qualify drużyna przeszła do półfinału the team made it a. got through to the semi-finals przeszliśmy pomyślnie eliminacje we got through the qualifying round nie przeszedł do drugiej tury wyborów he didn't make it to the second round of the election, he lost in the first round of the election 8. przen. (zostać przyjętym) (o projekcie, kandydaturze) to ge through, to go through wniosek przeszedł 150 głosami przeciw 96 the motion was carried by 150 votes to 96 budżet przeszedł większością głosów the budget was approved by a majority vote ustawa nie przeszła the bill was rejected, the law failed to get through nie myśl, że przejdą takie numery! pot. don't think you're going to get away with this! 9 (minąć) to go (over), to pass ból powoli przechodził the pain was slowly going away ból przeszedł po godzinie the pain eased off after an hour terminy realizacji zobowiązań dawno przeszły the deadlines have all been missed zima nareszcie przeszła the winter's gone at last poczekam, aż burza przejdzie I'll wait until the storm subsides a. the storm's over 10 pot. (zacząć robić coś nowego) przejść do cywila to leave the armed forces przejść na nowe stanowisko to take a new post przejść do rezerwy to be transferred to the reserve, to pass to the reserve przejść na dietę to go on a diet przejść do innego tematu to change the subject w tym roku przechodzę na wcześniejszą emeryturę I'm taking early retirement this year przeszedł z partii konserwatywnej do partii liberalnej he went over to the conservative party from the liberals przejść na inną wiarę to change one's faith przejść na katolicyzm/Islam to convert to Catholicism/Islam przejść do wyższej/następnej klasy to get through to the next year uczy się dobrze, przechodzi z klasy do klasy he's a good pupil and never has to repeat a year 11 przen. (przekształcić się) to turn, to evolve (w coś into sth) przejść od wzniosłości do śmieszności to go from the sublime to the ridiculous szarpanina przeszła w bójkę a punch-up turned into a major fight a. incident energia chemiczna przechodzi w elektryczną chemical energy is converted into electrical energy jesień przeszła w zimę the autumn turned a. wore into winter 12 (przesiąknąć) to become permeated nasze ubrania przeszły wilgocią our clothes were permeated with damp cały dom przeszedł zapachem smażonej ryby the aroma of fried fish spread through a. permeated the entire house przejść się pot. to take a walk (po czymś around a. about sth) przeszedł się po parku he walked around the park przejdę się trochę przed obiadem I'll have a little walk before lunch przejdę się do niej po obiedzie I'll walk over to her after lunch przejść do historii/do potomności książk. to go down in history a. to posterity przejdzie do historii jako wielki mąż stanu he will go down in history as a great statesman przejść do tematu to get down to the subject przejść na "ty" pot. to start to address each other by first names przejść z kimś na "ty" to call sb by a. move onto first name terms, to start to call sb by his/her first name w biurze wszyscy przeszli na "ty" in the office everybody is on first name terms przejść suchą nogą pot. to cross without getting one's feet wet przejść w czyjeś ręce to pass into sb's hands przejść na angielski/niemiecki pot. to switch to English/German przechodzenie z francuskiego na hiszpański sprawia mi trudność I can't switch from French to Spanish easily przejść nad czymś do porządku dziennego to come to terms with sth ani przez myśl/głowę mi/jej nie przeszło it didn't even occur to me/her ani przez głowę mi nie przeszło, żeby cię posądzić o coś takiego it didn't even occur to me to suspect you of something like that to przechodzi ludzkie pojęcie a. wszelkie pojęcie a. ludzkie wyobrażenie a. wszelkie wyobrażenie that beats everything! that takes the cake a. biscuit! pot., pejor. jego skąpstwo/ich zuchwalstwo przechodzi ludzkie pojęcie his miserliness a. stinginess/their impudence is indescribable przejść bez echa to pass unnoticed przejść przez czyjeś ręce pot. to pass through sb's hands ta sprawa musi przejść przez ręce burmistrza this matter has to be endorsed by the mayor ta decyzja musi jeszcze przejść przez zarząd pot. the decision must still be endorsed by the board przejść (czyjeś) najśmielsze oczekiwania to exceed one's wildest expectations przejść samego siebie to surpass oneself słowa nie chciały mu/jej przejść a. przechodziły mu/jej z trudem przez gardło pot. he/she was lost for words a. at a loss for words, he/she was unable to get a word out słowa przeprosin z trudem przechodziły mu przez gardło the apology stuck in his throat, he found it very difficult to say sorry ze wzruszenia słowa nie chciały przejść jej przez gardło she was so moved that she found herself tongue-tied a. that she was unable to get a word out dreszcze/ciarki przeszły po nim/niej shivers ran down his/her spine strach przeszedł po nim he suddenly shivered with fear na jego widok ciarki przeszły jej po plecach he gave her the horrors, at the sight of him she felt prickles down her spine ciarki po mnie przechodzą, gdy o tym pomyślę it gives me the shivers when I think of it

przekabacać
impf przekabacić

przekabacić
pf - przekaba|cać impf vt pot. to talk [sb] round a. over koledzy zupełnie go przekabacili he was talked round by his colleagues

przekalkować
pf - przekalk|owywać impf vt to trace out, to calk [rysunek, wzór, mapkę]

przekalkowywać
impf przekalkować

przekarmiać
impf przekarmić

przekarmić
pf - przekarm|iać impf 1. (dać zbyt dużo pożywienia) to overfeed [dziecko, zwierzę] 2. przen. to surfeit [literaturą, filmami, muzyką] był przekarmiony literaturą kryminalną he was surfeited a. nauseated with crime novels przekarmili ją pochwałami she was spoilt by praise

przekartkować
pf - przekartk|owywać impf vt to page through, to thumb through [książkę, czasopismo, notes]

przekartkowywać
impf przekartkować

przekaz
m (Gprzekazu) 1. (blankiet) form 2. (pieniądze) money order, remittance przekaz pocztowy a postal order wypełnił przekaz na dwa tysiące złotych he made out a postal a. money order for two thousand zlotys wysłać/otrzymać pieniądze przekazem to send/receive a money order otrzymała pieniądze przekazem pocztowym she received money by postal order a. post office transfer 3. książk. (informacja) przekaz źródłowy a source przekaz ustny oral tradition ustne przekazy o słowach i czynach proroka oral traditions about the words and deeds of the prophet legendy zachowane w przekazach ustnych legends preserved a. surviving in oral tradition 4. Techn. medium środki przekazu a. środki masowego przekazu mass media

przekazać
pf - przeka|zywać impf (przekażę - przekazuję) vt 1. (dać) to hand over [przedmiot] to transfer [pieniądze] to make over książk. [akt własności] (w testamencie) to hand down także przen. to bequeath książk. to pass down a. on [chorobę dziedziczną] przekazał w testamencie kolekcję obrazów miastu he bequeathed his art collection to the town ojciec przekazał mu gospodarstwo rolne his father made over the farm to him tradycje są przekazywane z pokolenia na pokolenie traditions are handed down from generation to generation 2. (oddać do dyspozycji) to hand over nielegalni uchodźcy zostali przekazani do ich ambasady the illegal immigrants were handed over to their embassy 3. pot. (podać do wiadomości) to transmit [informacje, spostrzeżenia] godzinę temu w telewizji przekazano informację o dymisji ministra the news of the minister's resignation was on television an hour ago prosił mnie, żebym przekazał ci pozdrowienia he asked me to convey a. send a. give his regards to you przekaaż mu, że nie chcę go więcej widzieć! tell him I don't want to see him ever again! 4. przen. (przesłać) to send [bodziec, impuls, sygnał] 5. pot. (transmitować) to broadcast, to transmit [koncert, zawody sportowe] przekazywać coś na żywo to transmit sth live

przekazywać
impf przekazać

przekaźnik
m 1. Radio., TV transmitter 2. Elektr. relay 3. przen. transmitter DNA jest przekaźnikiem cech dziedzicznych DNA is a transmitter of hereditary traits

przekaźnikowy
adv. Techn. [stacja] relay attr. satelitarne stacje przekaźnikowe satellite relay stations

przekimać
pf vt pot. to sleep (coś through sth) przekimać całą podróż to sleep through whole journey przekimać się to have a nap to have a snooze pot., to have a kip GB pot. przekimał się po obiedzie he snatched forty winks after lunch

przekleństwo
n 1. zw. pl (obelga) curse bluznąć stekiem przekleństw to let out a stream of curses miotać przekleństwa to curse and swear obrzucać kogoś przekleństwami to rain a. shower curses on someone mełł przekleństwa w ustach he swore under his breath 2. książk. (klątwa) curse rzucić na kogoś przekleństwo to curse sb, to put a curse on sb, to put sb under a curse zdjąć z kogoś przekleństwo to lift a curse from sb przekleństwo ciąży nad tą rodziną this family is cursed, there is a curse on this family 3. (przyczyna nieszczęścia) curse choroba była jego przekleństwem the disease was his curse

przeklinać
impf przekląć

przekląć
pf - przekl|inać impf (przeklnę, przeklęła, przeklęli - przeklinam) vt 1. (złorzeczyć) to curse [los, własną głupotę, warunki życia] przeklinał godzinę, w której dał się namówić na ten interes he cursed the hour when he let himself be persuaded to get involved in this business 2. (rzucić klątwę) to curse przeklął swoich wrogów he cursed his enemies vi (wypowiedzieć przekleństwo) to swear przeklął siarczyście i trzasnął drzwiami he swore vehemently and slammed the door słychać było głośne przeklinania loud swearing could be heard przeklinać na czym świat stoi pot. to swear vehemently przeklinać, aż uszy więdną a. puchną pot. to swear like a trooper

przeklęty
pp przekląć adv. damned, blasted pot. ten przeklęty samochód znowu nie chce zapalić this blasted car won't start again to przeklęte babsko na mnie naskarżyło pot. that damned old bat has complained about me kiedy skończy się ta przeklęta wojna! let this damned war be over!

przekomarzać
się impf v refl. to banter (z kimś with sb) lubiła przekomarzać się z nim zalotnie she liked to banter flirtatiously with him nie obrażaj się, to było tylko takie przekomarzanie się don't take offence, it was just innocent banter

przekomicznie
adv. [wyglądać] hysterically funny adv. zachowywał się przekomicznie he was being hysterically a. hilariously funny

przekomiczny
adv. [film, sytuacja, postać] hysterically a. hilariously funny

przekonanie
sv przekonać n (przeświadczenie) belief, conviction głębokie/niezachwiane/ustalone/wyrobione przekonanie a deep/a firm/a set/an established conviction osobiste/wewnętrzne przekonanie a personal/an inner conviction panuje przekonanie, że mężczyźni są lepszymi kierowcami, niż kobiety it's generally believed that men are better drivers than women w końcu doszliśmy do przekonania, że miał rację eventually we came to believe that he was right twoje wyjaśnienia przemawiają a. trafiają mi do przekonania your explanation convinces me zapewniam cię o tym z pełnym przekonaniem I assure you of that with full conviction zaprzeczyła bez przekonania she denied half-heartedly w moim/jego/ich przekonaniu. it's my/his/their conviction that. mieć przekonanie do kogoś/czegoś to trust sb/sth mam przekonanie do tego człowieka i jego kwalifikacji zawodowych I have a high opinion of this man and his competence nie miał przekonania do jej sposobów wychowawczych he was unconvinced by her educational methods przekonania plt (poglądy) beliefs przekonania polityczne/religijne/społeczne political/religious/social beliefs chwiejne/stałe przekonania wavering/stable beliefs był człowiekim lewicowych/prawicowych przekonań he was a man of left-/right-wing views trwał niezłomnie przy swoich przekonaniach he stuck firmly to his beliefs

przekonany
pp przekonać adv. convinced (o czymś of sth) był przekonany, że innego rozwiązania nie ma he was convinced that there was no alternative a. other solution

przekonać
pf - przekon|ywać impf vt 1. (zmienić czyjś stosunek) to convince (namówić) to persuade przekonywał sąd o swej niewinności he was trying to convince the court of his innocence przekonywała go do przełożenia wyjazdu she was trying to persuade him to put off his journey przekonała nas do swoich racji she has won us over a. round przekonaj go, że postępuje źle convince him that he's not doing the right thing twoje słowa nikogo nie przekonują your words aren't convincing anybody przekonanie matki, że mówi prawdę, zajęło mu dużo czasu it took him a long time to convince his mother that he was telling the truth zostałem przekonany I've been convinced 2. (wpłynąć na opinię) to win [sb] over próbował przekonać rodziców do swoich pomysłów/swojej nowej dziewczyny he was trying to make his parents warm to his ideas/his new girlfriend przekonać się - przekonywać się 1. (uwierzyć) to become convinced wszyscy się przekonali, że pomysł był dobry everybody became convinced that the idea was good 2. (zmienić zdanie na korzyść) to take to w końcu przekonała się do nowej koleżanki/metody pracy eventually she took to the new colleague/accepted the new method of work

przekonująco
adv. [wypowiadać się, pisać, mówić] convincingly jego wypowiedź brzmiała przekonująco his speech sounded convincing

przekonujący
pa przekonywać adv. [alibi, argument, sposób mówienia] convincing w tej roli był bardzo przekonujący he gave a very convincing performance in this role

przekonywająco
zob. przekonująco

przekonywający
zob. przekonujący

przekonywać
impf przekonać

przekonywujący
zob. przekonujący

przekop
m (G przekopu) (rów) cutting Górn. drift

przekopać
pf - przekop|ywać impf (przekopię - przekopuję) vt 1. (skopać powtórnie) to dig up [grządkę, rów] 2. (skopać gruntownie) to dig over [ogródek, teren] przekopać ziemię pod pomidory/fasolkę to dig over an area for planting tomatoes/beans 3. (wydobyć ziemiopłody) to dig up [buraki, ziemniaki] 4. (wydrążyć) to excavate [tunel] to dig [rów, kanał] 5. pot. (przeszukać) to burrow [biurko, szufladę, archiwa] przekopać się - przekopywać się 1. (przedostać się) to dig through [mur, skałę, zaspę] 2. (przeszukać) to dig through [papiery, podręczniki]

przekopywać
impf przekopać

przekora
f sgt perversity, contrariness duch przekory the spirit of contrariness młodzieńcza przekora the youthful spirit of contrariness kobieca a. babska pot. przekora the feminine spirit of contrariness żartobliwa przekora teasing zrobić/powiedzieć coś z (czystej) przekory to do/say sth out of (sheer) contrariness m, f żart. tease, teaser taki z niego przekora, że trudno wytrzymać it's hard to put up with him, he's such a bloody teaser pot.

przekornie
adv. grad. [postępować] perversely, contrarily [uśmiechać się] teasingly

przekorność
f sgt contrariness

przekorny
adv. [osoba] perverse, contrary [uśmiech, mina] teasing

przekoziołkować
pf vi [osoba, samochód] to somersault, to do a. turn a somersault przekoziołkować się pot. [osoba, zwierzę] to somersault samochód przekoziołkował się i wpadł do rowu the car turned a somersault a. somersaulted and landed in a ditch

przekraczać
impf przekroczyć

przekradać się
impf przekraść się

przekrajać
impf przekroić

przekrawać
impf przekroić

przekraść
się pf - przekra|dać się impf (przekradnę się, przekradniesz się, przekradł się, przekradła się, przekradli się - przekradam się) v refl. to sneak through jak ci się udało przekraść na strych/do parku? how did you manage to sneak up to the attic/out into the park? przekradali się lasami/przez góry w kierunku granicy they sneaked through forests/mountains towards the frontier promienie słońca przekradły się przez żaluzje sunrays shone through the blinds

przekreślać
impf przekreślić

przekreślić
pf - przekreśl|ać impf vt 1. (usunąć przez skreślenie) to cross out a. through [słowo, zdanie] w rękopisie jest fragment przekreślony zapewne ręką autora the manuscript contains a passage which was probably crossed out by the author himself przekreślenie tego zdania zmieni sens akapitu crossing out this sentence will alter the meaning of the whole paragraph 2. przen. (zniweczyć) to shatter [plany, nadzieje, marzenia] to blight [karierę, szanse] 3. przen. (puścić w niepamięć) to erase [przeżycie, podziały] przekreśliła całą swą przeszłość she drew a line through her whole past life wierzył, że urazy psychiczne uda się przekreślić he believed that psychological damage can be erased przekreślić kogoś pot. to write sb off to, co zrobiła, przekreśla ją w moich oczach after what she has done I'm writing her off

przekroczenie
sv przekroczyć n (prawa, przepisów) contravention przekroczenie szybkości speeding przekroczenie salda overdraft drobne przekroczenia minor offences popełnić przekroczenie to commit an offence

przekroczyć
pf - przekr|aczać impf vt 1. (przejść) to cross [granicę, próg, rzekę, rów] 2. (przewyższyć) to exceed [normę, liczbę, poziom, wiek] przekroczyć dozwoloną prędkość to exceed the speed limit przekroczyć stan konta to overdraw dawno już przekroczył czterdziestkę it's been quite some time since he turned forty wyniki badań przekroczyły najśmielsze oczekiwania the research results have exceeded the most daring expectations normy zanieczyszczenia powietrza są znacznie przekrone the air pollution norms have been exceeded 3. (naruszyć prawo) to overstep [normy, zasady, granice] burmistrz przekroczył swoje kompetencje the mayor has exceeded his authority przekroczyć Rubikon książk. to cross the Rubicon

przekroić
przekr|ajać pf - przekr|awać impf (przekroję - przekrawam) vt to cut [sth] in two przekroić coś na pół to cut sth in half, to halve sth przekroić się, przekrajać się - przekrawać się pot. to be cut ciastko się nierówno przekroiło the cake was cut into unequal parts

przekrojowo
adv. [ująć, opisać] cross-sectionally temat został potraktowany przekrojowo the topic has been addressed cross-sectionally

przekrojowy
adv. 1. (będący przekrojem) sectional rysunek przekrojowy maszyny/narządów człowieka a sectional drawing of a machine/the vital organs 2. przen. [analiza, przedstawienie, ujęcie] cross-sectional badania przekrojowe large-scale research

przekrwienie
n sgt Med. (mózgu, płuc) congestion

przekrwiony
pp przekrwić się adv. [oczy] bloodshot [arteria, wątroba] congested

przekrwić
się pf v refl. [część ciała, narząd, tkanka] to become congested [oczy] to get bloodshot

przekrzyczeć
pf - przekrzy|kiwać impf (przekrzyczysz, przekrzyczał, przekrzyczeli - przekrzykuję) vt to outshout nauczyciel usiłował przekrzyczeć uczniów the teacher was trying to shout down his pupils przekrzyczeć się - przekrzykiwać się to outshout one another dzieci przekrzykiwały się nawzajem the children were shouting one another down

przekrzykiwać
impf przekrzyczeć

przekrzywiać
impf przekrzywić

przekrzywić
pf - przekrzyw|iać impf vt to tilt [głowę, kapelusz] poprawił przekrzywiony krawat he straightened his tie przekrzywić się - przekrzywiać się [kapelusz, krawat, okulary] to come askew

przekrój
m (G przekroju, Gpl przekrojów a. przekroi) 1. (obraz) section przekrój pionowy/podłużny/poziomy/poprzeczny a vertical/longitudinal/horizontal/cross section narysować coś w przekroju to draw a section of sth 2. (średnica) diameter rura o przekroju 20 mm a 20 mm diameter pipe 3. przen. cross section przekrój społeczny ludności a cross section of society

przekręcać
impf przekręcić

przekręcić
pf - przekrę|cać impf vt 1. (wykonać obrót) to turn przekręcić klucz w zamku to turn the key in the lock przekręcić kurek od gazu/kontakt to turn the gas knob/the switch on miał na głowie czapkę przekręconą daszkiem do tyłu he was wearing a peaked cap back to front 2. (przechylić na bok) to cock [głowę, czapkę] 3. pot. (zepsuć, kręcąc zbyt mocno) to overwind [sprężynę zegarka] to strip [gwint] 4. pot. (położyć w innej pozycji) to turn przekręcił list do góry nogami he turned the letter upside down pielęgniarka przekręciła pacjenta na bok the nurse turned the patient over onto his side 5. pot. (niedokładnie powtórzyć) to mispronounce [słowo, nazwisko] (przeinaczyć) to twist [słowa] to mispresent [fakty, opinie] sens jego wypowiedzi został przekręcony his words have been twisted 6. pot. (zatelefonować) to buzz pot. (do kogoś sb) teraz go nie ma, przekręcimy do niego później he's out now, we'll buzz him again later przekręcić się - przekręcać się 1. (wykonać obrót) [osoba, zwierzę, pojazd] to turn 2. (przekrzywić się) [krawat, okulary] to come askew kapelusz jej się przekręcił na głowie her hat has come askew 3. pot. (zmienić pozycję) to turn over przekręcił się na drugi bok he turned over 4. posp. (umrzeć) to kick the bucket pot. przekręcić mak/mięso/orzechy przez maszynkę pot. to grind poppy seed/to mince meat/to grind nuts

przekręt
m (G przekrętu) pot. scam pot., racket pot. przekręt podatkowy a tax dodge pot. zrobić przekrę to take part in a scam pot.

przekształcać
impf przekształcić

przekształcenie
sv przekształcić n 1. zw. pl (zmiana) transformation, change przekształcenia gospodarcze economic changes przekształcenia własnościowe privatization 2. Mat. transformation

przekształcić
pf - przekształ|cać impf vt 1. (przeobrazić) to transform przedsiębiorstwo państwowe zostało przekształcone w spółkę akcyjną a state-owned company has been transformed into a joint-stock company 2. (zmienić funkcję) to convert [budynek, pomieszczenie] przekształcić strych w a. na mieszkanie to convert an attic into a flat 3. Mat. to convert [równanie, wzór] przekształcić się - przekształcać się to metamorphose (w kogoś/coś into sb/sth) larwa przekształca się w poczwarkę a larva metamorphoses into a chrysalis z myszki przekształciła się w piękną kobietę from a mouse she metamorphosed into a beautiful woman

przekupień
m (Gpl przekupni a. przekupniów) przest. stallholder, market trader

przekupić
pf - przekup|ywać impf vt to bribe [sędziego, urzędnika] (czymś with sth) przekupywali dzieci cukierkami, żeby zachowywały się cicho they bribed children with sweets into being quiet w sądzie zeznawali przekupieni świadkowie bribed witnesses gave evidence in court

przekupka
f pot. stallholder, market trader

przekupność
f sgt venality, corruptibility

przekupny
adv. pot., pejor. [policjant, polityk, urzędnik] venal, bribable, corruptible

przekupstwo
n bribery, corruption

przekupywać
impf przekupić

przekuwać
impf przekuć

przekuć
pf - przeku|wać impf vt 1. (przebić na wylot) to pierce przekuć tunel w skale/otwór w suficie to dig a tunnel through a rock/to make a hole in a ceiling 2. (zmienić kształt) to reforge [sztabę, żelazo] przekuć miecze na lemiesze to turn a. beat (one's) swords into ploughshares GB a. plowshares US 3. książk., przen. (zmienić) to turn przekuć słowa na czyn to suit actions to words przekuć uczucia na poetyckie strofy to put feelings into verse 4. (podkuć na nowo) to reshoe [konia] przekuć się - przekuwać się (przebić się) to pierce górnicy przekuwali się kilofami przez skałę the miners pickaxed their way through the rock

przekwalifikować
pf - przekwalifik|owywać impf vt 1. (przygotować do nowego zawodu) to reskill [bezrobotnego] to retrain [robotnika, urzędnika] przekwalifikowanie pracowników jest alternatywą dla zwolnień retraining is an alternative to redundancy 2. (zaliczyć do innej kategorii) to reclassify [przestępstwo] przekwalifikować się - przekwalifikowywać się to reskill, to retrain

przekwalifikowywać
impf przekwalifikować

przekwaterować
pf - przekwater|owywać impf vt to rehouse [lokatorów] to move [sb] to new quarters [żołnierzy, oddział] mieszkańcy zagrożonych domów czekają na przekwaterowanie the occupants of endangered houses are awaiting rehousing przekwaterować się - przekwaterowywać się to move przekwaterowanie się do innego akademika nie było łatwe moving into another students' hostel wasn't easy

przekwaterowywać
impf przekwaterować

przekwitanie
sv przekwitać n sgt Fizj. climacteric, menopause change of life euf.

przekwitać
impf przekwitnąć

przekwitnąć
pf - przekwit|ać impf (przekwitł a. przekwitnął - przekwitam) vt 1. (skończyć kwitnienie) to shed blossom 2. książk., przen. (stracić młodzieńczy wygląd) to wither (przeminąć) to decay, to fade away przekwitająca sława/uroda fading fame/beauty przekwitająca kultura decaying culture 3. Fizj. to go through a. undergo (the) menopause

przekwitły
adv. 1. (zwiędły) [róże, bzy, lipy] overblown 2. książk. [piękność, uroda] faded

przekór
m robić coś na przekór to do sth from a. out of spite na przekór rodzicom wyszła za mąż she got married to spite her parents na przekór wszelkim trudnościom odniósł sukces despite all difficulties he succeeded większość fiołków, jakby na przekór nazwie, nie jest fiołkowa most varieties of violets, in spite of a. despite the name, are not violet in colour

przekąs
m (G przekąsu) książk. mówić/odpowiadać/pytać z przekąsem to speak/reply/ask sneeringly a. with a sneer

przekąsić
pf vt to nibble, to have a snack to have a bite to eat pot. mam ochotę coś przekąsić I fancy a snack vi (zjeść po wypiciu alkoholu) to eat wypili po kieliszku wódki i przekąsili ogórkiem they each had a glass of vodka and a gherkin to go with it

przekąska
f 1. (między posiłkami) snack, titbit(s) nibbles pl pot. 2. (przed posiłkiem) hors d'oeuvre na przekąskę podano rybę w galarecie fish in aspic was served as an hors d'oeuvre

przekąskowy
adv. [bar] snack attr.

przekątna
f Mat. diagonal ścieżka prowadziła po przekątnej ogrodu the path led diagonally through the garden

przekład
m (G przekładu) 1. (tłumaczenie tekstu) translation powieść w polskim przekładzie a Polish translation of a novel dokonać przekładu z (języka) francuskiego na polski to translate from French into Polish pracować nad nowym przekładem Biblii to work on a new translation of the Bible przekład automatyczny an automatic translation przekład autoryzowany an authorized translation przekład dosłowny a literal translation przekład wolny a. swobodny a free translation 2. (tekst przetłumaczony) translation bibliofilskie wydanie przekładów Dantego a bibliophilic edition of translations from Dante wydać tomik poetyckich przekładów to publish a volume of verse translations 3. przen. translation przekład prozy poetyckiej na język filmowy a translation of lyrical prose into film language

przekładalność
f sgt (języka, poezji) translatability przekładalność prozy poetyckiej na obrazy filmowe the translatability of lyrical prose into film images

przekładalny
adv. 1. (dający się przetłumaczyć na inny język) [tekst, wiersz, wyraz] translatable ten idiom nie jest przekładalny this idiom is untranslatable 2. (dający się wyrazić w innej formie) translatable warstwa psychologiczna utworu jest trudno przekładalna na język filmu the psychological layer of the literary work is hard to translate into film language czy te obietnice są przekładalne na język konkretów? are these promises translatable into the language of hard facts?

przekładaniec
m 1. Kulin. a layer cake 2. przen. = mishmash doniesienia z miasta tworzyły istny przekładaniec reports from town were a total mishmash przekładaniec utworów muzycznych a music mix

przekładać
impf przełożyć

przekładnia
f (Gpl przekładni) Techn. transmission (gear) przekładnia łańcuchowa chain transmission przekładnia ślimakowa worm gear przekładnia zębata toothed gear transmission

przekładniowy
adv. Techn. [automat, olej, skrzynia] gear attr.

przekładowy
adv. dorobek przekładowy translations działalność przekładowa translation work, translating literatura przekładowa translations

przekłamanie
sv przekłamać n 1. (przeinaczenie) distortion przekłamania prasowe press distortions 2. Techn. false reading

przekłamać
pf - przekłam|ywać impf (przekłamię - przekłamuję) vt 1. (fałszować) to distort [fakty, sprawozdania] przekłamane koszty budowy misrepresented building costs przekłamane wyniki sondaży falsified survey results 2. Komput. to misrepresent [dane]

przekłamywać
impf przekłamać

przekłuwać
impf przekłuć

przekłuć
pf - przekłu|wać impf vt to pierce [uszy, nos, wargę] to puncture [oponę, pęcherz, ropień] to prick [balonik, pęcherz] przekłucie uszu nie jest bolesne it doesn't hurt to have one's ears pierced "przekłuwanie uszu" (w ogłoszeniu) 'ear-piercing'

przelatywać
impf przelecieć

przelać
pf - przel|ewać impf (przeleję - przelewam) vt 1. (z jednego naczynia do drugiego) to pour [mleko, wodę, benzynę] przelać sok z kartonu do dzbanka to pour juice from a carton into a jug przelać wino do butelek a. w butelki to pour wine into bottles 2. pot. (spłukać) to rinse [jarzyny, owoce] ugotowany makaron przelej zimną wodą drain and rinse pasta with cold water 3. Fin. to transfer przelać pieniądze na konto bankowe to transfer money into a bank account przelać pieniądze z jednego konta na drugie to transfer money from one account into another 4. przen. (przenieść uczucie) to transfer [miłość, irytację] (na kogoś to sb) całe uczucie przelała z męża na syna she has transferred all her affection from her husband to her son 5. przen. (przekazać) to transfer [prawa, majątek, uprawnienia] vi (przepełnić) to fill to overflowing kiedy tankujesz benzynę, zawsze przelewasz when you fuel the car you always fill the tank to overflowing zabezpieczyć zbiornik przed przelaniem to safeguard a tank from a. against overflowing przelać się - przelewać się 1. (wylać się) [płyn] to brim over, to spill over zakręć kran, bo woda przelewa się z wanny turn the water off because it's overflowing from the bath (tub) 2. pot. (zostać nadmiernie wypełnionym płynem) [naczynie] to overflow beczka wypełniona po brzegi wodą zaczęła się przelewać the water butt began to overflow 3. (przetoczyć się) to slosh fale przelewały się przez pokład statku waves washed the deck of the ship przelewać łzy to shed tears przelać myśli/uczucia/wrażenia na papier książk. to commit one's thoughts/feelings/impressions to paper przelewać z pustego w próżne to indulge in idle chatter mnie/im się nie przelewa I/they can hardly make ends meet

przelecieć
pf - przel|atywać impf (przeleciał, przelecieli - przelatuję) vt wulg. to screw wulg. od dawna miał ochotę ją przelecieć for a long time he'd been wanting to screw her vi 1. to fly nisko nad miastem przeleciał samolot a plane flew low over the town ptaki przelatywały z drzewa na drzewo birds flew from one tree to another przeleciał przez Atlantyk balonem he flew across the Atlantic in a balloon kula przeleciała ze świstem a bullet whizzed through the air po niebie przelatywały chmury clouds floated across the sky coś przeleciało obok nas something flew by a. past 2. pot. (przemknąć) [osoba, zwierzę] to run by [pociąg, samochód] to flash by 3. pot. (przeciec, przesypać się) to seep (przez coś through sth) woda przelatywała przez szpary w dachu water seeped through cracks in the roof piasek przelatywał przez sito sand seeped through the sieve 4. przen. (pojawić się i zniknąć) [uśmiech] to flash dziwne myśli przelatywały mu przez głowę strange thoughts were flashing through his mind przez salę przeleciał szmer a murmur went through the hall 5. pot. (upłynąć) [czas] to go by, to fly [dzień, miesiąc, rok] to pass urlop przeleciał jak z bicza trzasł our holiday was over in no time at all 6. pot. [deszcz] to pass quickly przelecieć się - przelatywać się 1. pot. (polatać dla przyjemności) to go for a ride przeleciał się helikopterem/balonem he went for a ride in a helicopter/balloon, he went on a helicopter/balloon ride 2. pot. (przejść się szybkim krokiem) to go for a brisk walk (pobiegać) to run about przeleciała się trochę po parku she ran about in the park przeleciała się po sklepach she ran around the shops przeleć się do kiosku po gazetę! why don't you run down to the newsagent's for a paper?

przelew
m (G przelewu) 1. Fin. transfer przelew bankowy a bank transfer dokonać przelewu na konto to transfer money to a bank account zrealizować przelew to effect a transfer płacić przelewem to pay by transfer 2. Prawo (cesja) transfer 3. Techn. (zbiornika) overflow (spillway) (wanny, umywalki) overflow (pipe) 4. Druk. = page/line breaking przest. (nowy skład) resetting

przelewać
impf przelać

przelewki
plt (G przelewek) pot. to nie przelewki it's no picnic z mafią to nie przelewki dealing with the mafia is no picnic

przelewowy
adv. 1. [otwór, przewód] overflow attr. 2. Ekon. [rozliczenie] by transfer czek przelewowy a transfer cheque

przeleźć
pf - prze|łazić impf (przelezę, przeleziesz, przelazł, przelazła, przeleźli - przełażę) vi pot. 1. (pokonać przeszkodę) z trudem przelazł przez dziurę w płocie he got through the hole in the fence with difficulty szli przez las przełażąc przez zwalone pnie they went through the forest climbing over fallen tree trunks przełaziliśmy pod szlabanem kolejowym we would get through under the level crossing barrier 2. (przejść z jednego miejsca do drugiego) to saunter, to stroll cały dzień przełaził po mieście he strolled around the town all day

przeleżeć
pf (przeleżysz, przeleżał, przeleżeli) vt zachorował i przeleżał tydzień w łóżku he fell ill and took to his bed for the whole week cały dzień przeleżała na plaży she spent the whole day lying on the beach vi to lie skarb setki lat przeleżał w ziemi, zanim go znaleziono the treasure had been lying buried for hundreds of years before it was unearthed książka przeleżała na półce w księgarni kilka lat the book has been lying on the shelf in the bookshop for several years przeleżeć się (leżeć bardzo długo) to lie idle artykuł/wiersz przeleżał się w szufladzie the essay/poem has remained hidden in the drawer

przelicytować
pf - przelicyt|owywać impf vt 1. (zaoferować wyższą cenę) to outbid, to overbid przelicytował innych amatorów/cenę podaną przez poprzednika he outbid other interested purchasers/the price offered by his predecessor chciał kupić obraz, ale został przelicytowany he wanted to buy the painting but was outbid 2. książk., przen. (prześcignąć) to cap, to outdo przelicytowywał go w pomysłach he capped a. outdid his ideas with better ones 3. Gry (zalicytować więcej niż przeciwnik) to overcall vi (zalicytować za dużo) to overbid przelicytowywać się 1. (oferować wyższe ceny) to bid against each other, to try to outbid a. overbid one another 2. książk., przen. (rywalizować) to vie dzieci przelicytowywały się, aby przyciągnąć uwagę matki the children vied for their mother's attention

przeliczalny
adv. [zbiór] countable wartość przeliczalna na pieniądze a value expressible in money terms

przeliczać
impf przeliczyć

przeliczenie
sv przeliczyć n w przeliczeniu na dolary/cale expressed in dollars/inches dochód narodowy w przeliczeniu na głowę mieszkańca national per capita income

przeliczeniowy
adv. [kurs, tabela] conversion attr. jednostka przeliczeniowa unit żmudne prace przeliczeniowe tedious conversion work

przelicznik
m Ekon. conversion factor przelicznik złotego na euro the conversion rate of zlotys into euro(s) stosować przelicznik dolarowy do czegoś to express sth in dollars

przelicznikowy
adv. [metody] conversion attr.

przeliczyć
pf - przelicz|ać impf vt 1. (policzyć uważnie) to count [pieniądze, resztę, ludzi, zwierzęta] 2. (wyrazić wartość w innych jednostkach) to convert przeliczyć złotówki na dolary/euro to convert zlotys into dollars/euro(s) przeliczyć mile na kilometry to convert miles into kilometres to są inwestycje/korzyści, które trudno przeliczyć na pieniądze it is hardly possible to express these investments/profits in money terms a. in terms of money przeliczyć się - przeliczać się 1. (pomylić się licząc) to miscalculate księgowa przeliczyła się w rachunkach the accountant has miscalculated the accounts 2. przen. (zawieść się w przewidywaniach, nadziejach) to miscalculate przeliczyć się z siłami to miscalculate one's abilities

przeliterować
pf vt to spell [nazwę, słowo] urzędnik poprosił go o przeliterowanie nazwiska the clerk asked him to spell (out) his name

przelot
m (G przelotu) 1. (lot samolotu) flight (wędrówka ptaków) passage przeloty pasażerskie passenger flights przeloty towarowe cargo flights nasz przelot samolotem trwał godzinę our flight lasted an hour przelot z Warszawy do Nowego Jorku the flight from Warsaw to New York przelot nad oceanem/Himalajami the flight over the ocean/the Himalayas 2. Techn. (rury, kanału) passage 3. (między zabudowaniami) passageway 4. Bot. kidney vetch, lady's finger jestem tu tylko przelotem pot. I've only dropped in for a moment (in passing) widział się/rozmawiał z nią tylko w przelocie pot. he saw her only in passing

przelotnie
adv. [spojrzeć] fleetingly [spotkać się] briefly, in passing zainteresował się znaczkami tylko przelotnie he had only a passing interest in stamps

przelotność
f sgt książk. (spojrzenia, uczuć) fleetingness

przelotny
adv. 1. (krótkotrwały) [spojrzenie] fleeting [zainteresowanie] passing [romans, znajomość] short-lived 2. (pojawiający się na krótko) [deszcz, obłoki, wiatr] occasional przelotne opady (w prognozie pogody) showers 3. Zool. [ptactwo] migratory, passing

przelotowo
adv. [przewiercić] through otwory na kołki wywiercono w desce przelotowo holes for pegs were drilled straight through the board

przelotowość
f sgt (drogi, linii kolejowej) traffic capacity

przelotowy
adv. 1. (związany z przelotem) trasa przelotowa samolotu the route a. course of a plane trasy przelotowe ptaków birds' migratory routes 2. (otwarty z obydwu stron) [otwór] through [trasa, ulica] arterial, through

przeludnienie
n sgt overpopulation

przeludniony
adv. [kraj, miasto] overpopulated

przeląc się
impf przelęknąć się

przelękniony
adv. książk. [dziecko, oczy, wyraz twarzy] frightened, scared

przelęknąć
się pf (przeląkł się) v refl. to take fright (kogoś/czegoś at sb/sth) dziecko przelękło się nieznajomego the child took fright at the stranger przelękła się myśli o utracie pracy she took fright a. panicked at the thought of losing her job przeląkł się groźby he was panicked by the threat

przelękły
zob. przelękniony

przemagać
impf przemóc

przemailować
/pemej'lovat/ pf vt pot. to email, to e-mail [dane, wiadomość] przemailować coś komuś to email sth to sb przemailować do kogoś to email sb

przemakać
impf przemoknąć

przemalowany
pp przemalować adv. pot., pejor. = johnny-come-lately attr. pot.

przemalować
pf - przemal|owywać impf vt 1. (pomalować na inny kolor) to repaint [mieszkanie, samochód, szyld] przemalować ściany na różowo to repaint the walls pink przemalowała włosy na rudo she has dyed her hair red 2. (namalować powtórnie) to paint over przemalować obraz to paint over a painting 3. pot. (spędzić czas na malowaniu) przemalował całe popołudnie he's been painting all afternoon, he spent all afternoon painting przemalować się - przemalowywać się 1. pot. (przefarbować włosy) to dye przemalowała się na rudo/blond she has dyed her hair red/blond 2. pot., pejor. (zmienić poglądy polityczne) to be a turncoat, to change one's colours przemalował się na socjalistę he became a socialist

przemalowywać
impf przemalować

przemarsz
m (G przemarszu) march przemarsz wojska the march of troops przemarsz protestujących robotników przez miasto the march of protesting workers through town

przemarzać
/pi'marzat/ impf przemarznąć

przemarznięty
/'pimar'znenti/ pp przemarznąć adv. 1. [osoba] frozen byłem przemarznięty do szpiku kości I was chilled to the marrow a. frozen stiff miała przemarznięte dłonie/palce/stopy she had frozen hands/fingers/feet 2. [rośliny, kwiaty, owoce, warzywa] frostbitten

przemarznąć
/pe'marznont / pf - przemar|zać /pe'marzat/ impf (przemarzł a. przemarznął - przemarzam) vi 1. (bardzo zmarznąć) to freeze przemarzłam na mrozie/wietrze I froze in the cold/wind przemarznąć do szpiku kości to be a. get chilled to the marrow 2. (ulec zniszczeniu) to freeze jabłka/ziemniaki przemarzły the apples/potatoes froze a. got frostbitten

przemarzły
/pi'marzwi/ przemarznięty

przemaszerować
pf vi 1. [grupa ludzi, wojsko] to march żołnierze/demonstranci przemaszerowali ulicami miasta/przed trybuną the soldiers/the demonstrators marched through the town/past the parade stand 2. (przejść pospiesznie) to march całą drogę do domu przemaszerował szybkim krokiem he marched briskly all the way home 3. pot. (przejść demonstracyjnie) to march przemaszerowała obok nas nawet nie odwróciwszy głowy she marched past us without even turning her head

przemawiać
impf przemówić

przemeblować
pf - przemebl|owywać impf vt 1. (zmienić meble) to refurnish [pokój, mieszkanie, dom] (zmienić ustawienie mebli) to rearrange the furniture przemeblowanie pokoju zajęło nam cały dzień rearranging the furniture in our room took us the whole day 2. pot., przen. (zmienić układ personalny) to reshuffle [rząd, drużynę sportową]

przemeblowywać
impf przemeblować

przemiana
f książk. 1. (przeobrażenie) transformation, transmutation, transfiguration, change całkowita a. radykalna a. zupełna przemiana a complete transformation przemiana duchowa/wewnętrzna/psychiczna a spiritual/an inner/a psychological transformation przemiany ekonomiczne/ideologiczne/polityczne economic/ideological/political transformations przemiany kulturalne/światopoglądowe cultural/ideological transformations przemiany klimatyczne/ekologiczne climatic/ecological changes przemiany w świadomości społecznej changes in the social consciousness ulec przemianie to undergo a transformation przemiany dokonują się a. zachodzą changes occur a. take place nastąpiła a. dokonała się w nim/niej przemiana he/she has undergone a change 2. (przeobrażenie się) transformation, metamorphosis przemiana larwy w motyla/żaby w królewicza the metamorphosis of a larva into a butterfly/a frog into a prince 3. Fizj. przemiana materii metabolism dobra/zła przemiana materii good/bad metabolism podstawowa/spoczynkowa przemiana materii basal/rest metabolism produkt przemiany materii waste product przemiana egzotermiczna Chem. exothermic process przemiana endotermiczna Chem. endothermic process przemiana fazowa Fiz. phase change a. transition przemiana izobaryczna Fiz. isobaric process, constant pressure cycle przemiana izochoryczna Fiz. isochoric process, constant volume cycle przemiana izotermiczna Fiz. isothermal process a. transformation przemiana jądrowa Fiz. nuclear a. radioactive transformation przemiana nieodwracalna Fiz. irreversible process przemiana odwracalna Fiz. reversible process przemiana pokoleń Biol. metagenesis, alternation of generations przemiana termodynamiczna Fiz. thermodynamic process przemiany chemiczne Chem. chemical changes przemiany fizyczne Fiz. physical changes

przemianować
pf - przemian|owywać impf vt to rename [ulicę, szkołę, instytucję] Plac Piłsudskiego w Warszawie był kilkakrotnie przemianowywanythe Piłsudski Square in Warsaw has been renamed several times przemianować się - przemianowywać się to change one's name domy publiczne przemianowały się na gabinety masażu brothels changed their names to a. rechristened themselves massage parlours

przemianowywać
impf przemianować

przemiał
m sgt (G przemiału) 1. (proces) (ziarna) grinding (gruzu) pulverization (makulatury) recycling, shredding przemiał ziarna na mąkę milling pójść na przemiał pot. [książka] to be destroyed stare książki zalegające magazyny wydawca oddał a. przeznaczył na przemiał the publisher had the old books that took up storage space destroyed a. sent for recycling 2. (produkt) meal (zbożowy) grist

przemiałowy
adv. zdolność przemiałowa młyna the milling capacity of the mill

przemieniać
impf przemienić

przemienić
pf - przemie|niać impf vt książk. (przeobrazić) to turn, to transform to transfigure książk. przemienić nieużytki w urodzajne gleby to transform wasteland into fertile soil przemieniać ludzi w zwierzęta (w bajkach) to turn people into beasts uśmiech przemienił mu twarz a smile transfigured his face przemienić teatr w salę balową/klub bingo to convert a theatre into a ballroom/bingo hall Przemienienie Pańskie Relig. the Transfiguration przemienić się - przemieniać się to change, to metamorphose radość szybko przemieniła się w płacz joy quickly changed a. dissolved into tears ze skromnej dziewczyny przemieniła się w damę from a modest girl she metamorphosed into a grand lady

przemiennie
adv. alternately pracował przemiennie, raz rano, raz po południu he worked mornings and afternoons alternately

przemienność
f sgt alternation przemienność czuwania i snu the alternation of wakefulness and sleep

przemienny
adv. alternating przemienne wychylanie rąk (w ćwiczeniu gimnastycznym, pływaniu) alternate arm swing przemienny ruch pojazdów na remontowanym odcinku drogi single alternate line traffic due to road repairs

przemierzać
impf przemierzyć

przemierzyć
pf - przemierz|ać impf vt 1. książk. (w podróży) to travel across [szlak] to roam [świat] to traverse [ocean, pustynię] przemierzył kraj wzdłuż i wszerz he travelled the length and breadth of the country codziennie przemierzała tę samą drogę do pracy every day she took the same route to work przemierzał pokój wielkimi krokami he paced the room in long strides 2. (wymierzyć powtórnie) to measure [sth] up again [deskę, materiał]

przemieszać
pf vt 1. (wymieszać) to mix, to blend przemieszać piasek z cementem to mix sand with cement padał deszcz przemieszany ze śniegiem it was sleeting przemieszać sos, żeby nie przywarł to stir the sauce so that it won't stick 2. (przepleść) to interlace w opowiadaniu przemieszał prawdę z fikcją he interlaced truth with fiction in his story czerń włosów przemieszana z siwizną black hair flecked with grey przemieszać się 1. (wymieszać się) to mix cukier przemieszał się z solą sugar got mixed with salt 2. (ulec zmieszaniu) to blend barwniki dokładnie się przemieszały the dyes have blended thoroughly 3. (przepleść się) to interweave w jego wypowiedzi słowa krytyki przemieszały się z pochwałami in his speech criticism and praise were interwoven

przemieszczać
impf przemieścić

przemieścić
pf - przemie|szczać impf vt (przenieść gdzie indziej) to transfer [księgozbiór, sprzęt] to relocate [ludzi, wieś, wojsko] przemieścić się - przemieszczać się (przenosić się) [ludzie] to migrate Meteo. [niż, wyż] to move

przemijać
impf przeminąć

przemilczać
impf przemilczeć1

przemilczenie
sv przemilczeć n 1. zw. pl książk. (skrywanie) concealment 2. zw. pl (to, co zostało przemilczane) concealment podręczniki historii bez zafałszowań i przemilczeń textbooks without any distorted or concealed facts 3. sgt Prawo reticence

przemilczeć
1. pf - przemilcz|ać impf (przemilczysz, przemilczał, przemilczeli - przemilczam) vt 1. (świadomie zataić) to leave [sth] unsaid, to pass over [epizod, fakt] pisząc życiorys, przemilczał swój udział w powstaniu in his CV he omitted a. failed to mention his participation in the uprising przemilczenie poważnych zagadnień the concealment of major a. serious issues 2. książk. (zignorować) to pass [sth] over, to turn a deaf ear to [zaczepki, uwagi, krytykę] krytyka przemilczała książkę the critics ignored the book totally 2. vt pot. (milczeć przez jakiś czas) to remain silent obraził się i przemilczał cały dzień he took offence a. umbrage and remained silent all day co za kobieta! trzech minut nie może przemilczeć! what a woman! she can't keep her mouth shut for even three minutes!

przeminąć
pf - przemi|jać impf (przeminęła, przeminęli - przemijam) vi książk. (skończyć się) [czas] to elapse, to pass [życie] to go by [smutek] to pass away [noc] to slip away a. by przemijająca moda a passing fashion przemijająca uroda/młodość fading beauty/youth przemijająca przyjaźń a waning friendship

przemiękać
impf przemięknąć

przemięknąć
pf - przemięk|ać impf (przemiękł a. przemięknął - przemiękam) vi (przemoknąć) [buty, ubranie, opatrunek] to soak through przemiękły mi buty my shoes are drenched

przemiękły
pa przemięknąć adv. [buty, ubranie, opatrunek] soaked through

przemiło
adv. [uśmiechać się] charmingly rozmawia się z nim przemiło conversation with him is most enjoyable

przemiły
adv. [osoba] charming [wakacje, dzień] extremely pleasant, most enjoyable

przemknąć
pf - przem|ykać impf (przemknęła, przemknęli - przemykam) vi 1. (z dużą szybkością) [pociąg, samochód, pocisk] to flash by 2. (niepostrzeżenie) to steal zając przemknął przez miedzę a hare stole across the baulk 3. przen. (pojawić się) to flash, to flit uśmiech przemknął jej po twarzy a smile flitted across her face czasami w prasie przemknęło jego nazwisko occasionally his name would appear in the press przemknąć się - przemykać się to slip, to sneak przemknąć się chyłkiem to sneak past a. by przemknął się koło a. obok strażników/przez bramę he sneaked past the guards/through the gate

przemnażać
impf przemnożyć

przemnożyć
pf - przemn|ażać impf vt to multiply przemnożyć dwie liczby to multiply one number by the other przemnożyć ułamek przez ułamek to multiply one fraction by another przemnożyć coś w pamięci to mutiply sth in one's head

przemoc
f sgt violence przemoc fizyczna physical violence przemoc psychiczna emotional abuse, mental cruelty akt przemocy an act of violence użyć przemocy to use violence ulec przemocy to yield to violence paść ofiarą przemocy to become a victim of violence naród wyzwolił się spod przemocy the nation has liberated itself from oppression przemocą adv. [robić, zabrać] by force, forcibly przemoc narzucić komuś swoją wolę to enforce one's will upon sb

przemoczyć
pf - przem|aczać impf vt [osoba] to get [sth] soaking wet [ubranie, buty] [deszcz, woda] to drench [osobę, ubranie, rzeczy] to saturate [piasek, ziemię] włóż kalosze, żebyś nie przemoczył nóg put on your wellingtons so (that) you won't get your feet soaking wet deszcz przemoczył nas do suchej nitki we got soaked through a. drenched to the skin in the rain wszystkie rzeczy mieliśmy kompletnie przemoczone all our things were drenched a. soaking wet wrócił do domu całkiem przemoczony he came home dripping wet przemoczyć się - przemaczać się [osoba, ubranie] to get soaked through, to get dripping wet

przemoknięty
adv. [osoba] soaked to the skin, drenched [ubranie] dripping wet [ziemia] saturated

przemoknąć
pf - przem|akać impf (przemókł a. przemoknął, przemokła, przemokli - przemakam) vi 1. (zmoknąć na deszczu) to get soaked a. drenched deszcz tak padał, że przemokliśmy doszczętnie a. do suchej nitki it was raining so hard that we got soaked through a. to the skin ta peleryna zabezpieczy cię przed przemoknięciem this cape will stop you (from) getting soaking wet 2. (przemięknąć) [ubranie, buty, namiot] to get saturated namiot przemakał the tent was leaking trudno jest znaleźć buty, które nie przemakają it's difficult to get shoes that don't let water in a. that are waterproof

przemokły
zob. przemoknięty

przemowa
f książk. speech przemowa powitalna/pochwalna a speech of welcome/praise przemowa z okazji Dnia Niepodległości an Independence Day speech przemowa na cześć jubilata a speech in honour of the celebrator miał do syna długą, pouczającą przemowę he gave his son a long moralizing lecture wygłosić przemowę to deliver a. give a speech wystąpić z przemową do narodu to make an address to the nation, to address the nation

przemożnie
adv. książk. [wpływać] overwhelmingly to zdarzenie przemożnie zaważyło na jego losie this event had a profound influence a. impact on his life

przemożny
adv. książk. [lęk, tęsknota, wzruszenie, wpływ] overwhelming [chęć, pokusa, ciekawość] irresistible ogarnęła ich przemożna senność they were overcome by sleepiness

przemycać
impf przemycić

przemycić
pf - przemy|cać impf vt 1. (przewieźć nielegalnie) to smuggle [alkohol, papierosy, narkotyki, broń, dzieła sztuki] przemycać towary przez granicę/z Niemiec do Polski to smuggle goods across the border/from Germany into Poland na targu kupowaliśmy przemycane papierosy/wódkę in the marketplace we would buy contraband tobacco/vodka 2. przen. (dostarczyć po kryjomu) to smuggle [list, gryps, ulotkę] przemycić butelkę wina/paczkę papierosów do szpitala to sneak a bottle of wine/a packet of cigarettes into a. onto the hospital ward 3. (przekazać nie wprost) to smuggle [treści, idee, wiadomości] w swoich książkach autor przemycał dużą dawkę humoru/dydaktyczne treści the author slipped a good dollop a. dose of humour/didacticism into his books przemycić się - przemycać się pot. (przekraść się) to sneak przemycił się na bal bez zaproszenia he gatecrashed the ball przemycili się przez granicę they sneaked across the border

przemykać
impf przemknąć

przemysł
m (G przemysłu) 1. (produkcja materialna) industry gwałtowny rozwój przemysłu a rapid development of industry rozwijać różne gałęzie przemysłu to develop various branches of industry 2. daw. (pomysłowość) ingeniousness przemysł chłodniczy refrigeration industry przemysł ciężki heavy industry przemysł elektromaszynowy electrical machinery industry przemysł elektrotechniczny electrical engineering industry przemysł kluczowy key industry przemysł lekki light industry przemysł przetwórczy processing industry przemysł rolno-spożywczy food processing industry, agricultural and food industry przemysł skórzany leather industry przemysł stoczniowy shipbuilding industry przemysł tytoniowy tobacco industry zdobyć/osiągnąć coś własnym przemysłem daw. to use one's own initiative a. ingenuity to attain/achieve sth zrobić coś własnym przemysłem to use one's own initiative in doing sth

przemysłowiec
m industrialist

przemysłowy
adv. [ośrodek, zakład, odpady] industrial produkcja przemysłowo-rolnicza industrial and agricultural production

przemyt
m sgt (G przemytu) smuggling przemyt alkoholu alcohol smuggling, bootlegging US przemyt broni arms smuggling, gunrunning trudnić się przemytem to engage in smuggling sądzić kogoś za przemyt to try sb for smuggling

przemytnictwo
n sgt smuggling zwalczać przemytnictwo to counter a. combat smuggling

przemytniczy
adv. smuggling, smugglers' gang przemytniczy a smuggling gang trasa przemytnicza a smuggling route siatka przemytnicza a smuggling ring

przemytnik
m smuggler przemytni broni an arms smuggler, a gunrunner przemytni alkoholu an alcohol smuggler, a bootlegger US

przemywać
impf przemyć

przemyć
pf - przemy|wać impf (przemyję - przemywam) vt 1. (obmyć) to bathe [ranę, kolano] to wash [oczy] 2. (przepłukać) to wash [piasek, żwir, złoto]

przemyślany
pp przemyśleć adv. [projekt, temat, plan, decyzja] well thought out przemyślana strategia a well-thought-out strategy kompozycja klarowna i przemyślana a clear and cogent composition książk.

przemyślenie
sv przemyśleć n zw. pl reflection przemyślenia na temat czegoś reflections on sth dzielił się przemyśleniami ze swoim profesorem he shared his thoughts with his professor

przemyśleć
pf (przemyślisz, przemyślał, przemyśleli) vt (rozważyć) to think over, to think [sth] over (dokładnie) to think through, to think [sth] through (ponownie) to rethink przemyślała całą sprawę od nowa she thought the whole thing through again musieli przemyśleć swoje plany they were forced to rethink their plans vi (spędzić czas na myśleniu) przemyślał wiele godzin, siedząc przy biurku he spent hours at his desk thinking, he sat at his desk for hours contemplating a. meditating

przemyśliwać
impf książk. vt (analizować) to ponder książk. przemyśliwał swój sen o ojcu he pondered his dream about his father przemyśliwał różne warianty he pondered over various alternatives vi (zastanawiać się) to ponder książk. (nad czymś over sth) to contemplate vi/vt przemyśliwała, jak się go pozbyć she pondered over the question of how to get rid of him przemyśliwał o wyjeździe za granicę he toyed with the idea of a. contemplated going abroad

przemyślnie
adv. grad. [uszyć, urządzić, wykonać] cleverly, ingeniously

przemyślność
f sgt ingenuity był zdany na własną przemyślność he was left to sink or swim

przemyślny
adv. grad. książk. 1. (pomysłowy) clever, ingenious przemyślny plan ucieczki a clever escape plan drzwi zamykane są w bardzo przemyślny sposób the doors are locked in a most ingenious way jest on konstruktorem paru przemyślnych urządzeń he has devised some clever gadgets 2. (o osobie) enterprising, inventive dobry i przemyślny z niego kucharz he's a fine and inventive a. innovative cook przemyślna pani domu urządziła tanim kosztem wystawne przyjęcie the enterprising a. resourceful lady of the house concocted a splendid feast at very little cost

przemóc
pf - przem|agać impf vt książk. 1. (przezwyciężyć) to overcome [niechęć, nieśmiałość, zmęczenie, ból] 2. (przeważyć) [ciekawość, senność] to get the better (kogoś of sb) jak zwykle przemogła opinia większości as usual the opinion of the majority won 3. (zwyciężyć) przemóc nieprzyjaciela/napastnika to defeat the enemy/assailant przemóc się - przemagać się (zmusić się) bał się, ale się przemógł i szedł dalej he overcame his fear and went on musiał się przemóc, żeby wstać tak wcześnie he had to force himself to get up so early

przemówienie
sv przemówić n 1. (oficjalna wypowiedź) speech przemówienie prezydenta do narodu the presidential a. president's address to the nation przemówienie powitalne/pożegnalne a welcoming/farewell speech przemówienie okolicznościowe an occasional speech a. address przemówienie programowe a keynote speech wygłosić przemówienie to deliver a. give a speech wystąpić z przemówieniem to make a speech 2. (tekst oficjalnej wypowiedzi) speech przemówienia pisał mu znany dziennikarz his speeches were written by a well-known journalist

przemówić
pf - przem|awiać impf vi 1. (wygłosić mowę) to make a speech na zebraniu przemawiały cztery osoby four speakers addressed the meeting a. took the floor at the meeting przemawiał do dużego audytorium he made a speech to a large audience zawsze przemawiała porywająco she always spoke inspiringly ten polityk lubi przemawiać do tłumów this politician likes to address the crowds 2. książk. (odezwać się) to speak przemówiła do nas po angielsku she spoke to us in English przemawiał do niej czule a. czułym głosem he spoke to her tenderly 3. (przerwać milczenie) to speak czekała, aż przemówi pierwszy she was waiting for him to speak first dotąd milczała, ale w sądzie postanowiła przemówić she has kept quiet so far but she has decided to speak out in court 4. książk. (odzyskać mowę) to regain the ability to speak po wyzdrowieniu chory przemówił after he'd recovered, the patient regained the a. his ability to speak 5. przest. (wstawić się) to speak (za kimś for sb) przemówiła za nami u szefa she spoke to the boss on our behalf przemówić się - przemawiać się książk. (posprzeczać się) to quarrel, to fall out przemówić się z kimś to quarrel a. fall out with sb przemówili się o jakiś drobiazg they've fallen out with each other over some trifle głośno przemawiali się o coś they were quarrelling loudly over something dowody przemawiają na korzyść/na niekorzyść oskarżonego a. przeciwko oskarżonemu the evidence weighs in favour of/against the accused twoje argumenty do mnie nie przemawiają your arguments don't convince me rozsądek przemawiałby za drugim rozwiązaniem common sense would call a. argue for the other solution przemówić jemu/jej/im do serca a. sumienia to appeal to him/her/them ta scena przemawia do mojej wyobraźni this scene appeals to my imagination muzyka konkretna/sztuka abstrakcyjna nie przemawia do mnie concrete music/abstract art doesn't appeal to me przemówić komuś do ręki a. rączki a. kieszeni to grease sb's palm, to make it worth sb's while przemówić komuś do rozumu a. rozsądku to talk sense into sb, to bring sb to their senses, to make him/her see sense zazdrość/gniew przemawia przez niego he is full of jealousy/anger skąpiec/leń/patriota przemawia przez ciebie you're acting like a miser/sluggard/patriot

przemądrzale
adv. grad. [przemawiać, wyrażać się] conceitedly

przemądrzalec
m pot., pejor. smart ass pot. a. arse wulg. wiseacre

przemądrzałość
f sgt pejor. conceitedness

przemądrzały
adv. pot., pejor. [osoba] opinionated clever-clever pot. [nastolatek, mina] presumptuous, cocksure wygłosił jakieś przemądrzałe wywody he voiced some clever-clever theories

przemęczać
impf przemęczyć1

przemęczenie
sv przemęczyć n exhaustion, fatigue skarżyć się na/odczuwać przemęczenie to suffer from/complain of exhaustion

przemęczony
pp przemęczyć1 adv. [osoba] exhausted, overtired [oczy, twarz] strained

przemęczyć
1. pf - przemęcz|ać impf vt (przeciążyć pracą, wysiłkiem) to tire [sb] out nauczyciel przemęczał uczniów zbyt trudnymi zadaniami the teacher overtaxed his students with problems that were too difficult przemęczył sobie oczy czytaniem drobnego druku he overstrained his eyes reading the small print przemęczyć się - przemęczać się (wyczerpać się) to overexert oneself (czymś with sth) nie wolno mu się przemęczać he mustn't overexert himself nie przemęczała się zbytnio nauką iron. she didn't exactly exert herself studying 2. vt pot. (przetrwać z trudem) przemęczył noc na dworcu he somehow managed to sit through the night at the railway station przemęczyli całą zimę w nieopalanym mieszkaniu they roughed it all winter in an unheated flat przemęczyć się to manage to cope przemęczyła się przez lato bez urlopu she managed to get through the summer without taking (any) leave przemęczyli się przez rok w jednym pokoju they managed to put up with living on top of each other in one room for a year

przenajświętszy
adv. książk. the (most) blessed Przenajświętszy Sakrament the (Most) Blessed Sacrament Przenajświętsza Panienka the Blessed Virgin (Mary) Trójca Przenajświętsza the Holy Trinity

przenicować
pf - przenic|owywać impf vt 1. (przeszyć na lewą stronę) to turn [kołnierz, płaszcz, ubranie] 2. przen. (zmienić całkowicie) to change radically [światopogląd, świat wartości] przenicować swoje poglądy to (completely) revise one's views to turn one's coat przest., pejor. 3. przen. (skrytykować) to tear [sth] to pieces przen. ale przenicował mój artykuł! he tore my article to shreds! pot. przenicował mnie spojrzeniem na wylot he gave me a withering a. piercing look

przenicowywać
impf przenicować

przenieść
pf - przen|osić impf (przeniosę, przeniesiesz, przeniesie, przeniósł, przeniosła, przenieśli - przenoszę) vt 1. (niosąc, umieścić gdzie indziej) to carry [książki, stół, bagaż] przeniósł ją przez próg he carried her across the threshold przenosili meble do innego pokoju they were moving the furniture to another room przeniósł niewiadomą z jednej strony równania na drugą he transferred an unknown from one side of the equation to the other przenosiła ciężar ciała z jednej nogi na drugą she shifted the weight of her body from one leg to the other 2. (rozprzestrzenić) to carry, to spread [choroby, zarazki] to transplant [modę, zwyczaje] komary przenoszą malarię malaria is carried by mosquitoes choroby przenoszone drogą płciową sexually transmitted a. transmissible diseases wiatr przenosił szybko ogień na inne domy the wind rapidly spread the fire to other buildings 3. (ulokować w innym miejscu) to transfer, to move przenieść szkołę do innego budynku to transfer a school to a different building 4. (zmienić sytuację) to transfer przenieść kogoś na inne stanowisko to transfer a. move sb to a different post przenieść coś na ekran/scenę książk. to adapt sth for a. to transfer sth to the screen/stage autor przeniósł na papier swoje rozważania the author transferred his thoughts (on)to paper malarz przeniósł na płótno to ważne wydarzenie historyczne the artist committed this important historic event to canvas książk. film przeniósł nas w lata 70. the film transported us back to the seventies przenieśli go na emeryturę a. w stan spoczynku he was retired a. pensioned off 5. (odtworzyć) to transfer poprawki korektorskie przeniono na czystopis the proof-reader's corrections have been transferred onto the fair copy rysunek z książki przeniósł na karton he copied a drawing from the book onto cartridge paper 6. przen. (przelać) to transfer [uczucia, prawa autorskie] przeniosła miłość z męża na dziecko she transferred her love from her husband onto her child przeniósł całą agresję z brata na bratową he transferred all the aggression he felt towards his brother onto his sister-in-law przeniósł prawa majątkowe na syna he transferred the property to his son 7. pot. to divide [wyraz] przenieść się - przenosić się 1. (zmienić miejsce pobytu) to move przenieść się do innego miasta/na inny wydział to move to a different town/department po podwieczorku przenieśli się do ogrodu after tea they moved into the garden 2. (zostać przeniesionym) to move, to transfer przenieśmy się teraz dwieście lat wstecz let's now move two hundred years back a. into the past ogień przenosił się na inne domy/na dach the fire was spreading to other buildings/onto the roof szkoła przeniosła się do nowego budynku the school was moved a. was transferred to a new building, the school moved a. transferred to a new building wiadomości przeniosły się pocztą pantoflową the news spread through the grapevine przenieść się do wieczności/na łono Abrahama to go to glory, to (go to) meet one's Maker przenieść się myślą a. myślami do kogoś/czegoś książk. to turn one's thoughts to sb/sth przeniosła się myślą do lat wczesnej młodości she turned her thoughts to her early youth, her thoughts went back to her early youth przenieść wzrok a. spojrzenie a. oczy z kogoś/czegoś na kogoś/coś to turn one's eyes from sb/sth onto sb/sth, to move one's gaze from sb/sth to sb/sth przeniosła wzrok z matki na ojca her gaze moved a. she moved her gaze from her mother to her father

przenigdy
pron. never (ever) nigdy przenigdy never ever

przenikać
impf przeniknąć

przenikliwie
adv. grad. 1. (donośnie) [krzyczeć, gwizdać] penetratingly, piercingly syreny wyły przenikliwie sirens rent the air piercingly 2. (dokuczliwie) bitterly, piercingly przenikliwie zimny wiatr a bitterly cold wind było przenikliwie zimno it was bitterly cold woda była przenikliwie zimna the water was freezing 3. (wnikliwie) [spojrzeć, wpatrywać się] piercingly 4. książk. (dogłębnie) [patrzeć, opisać] with insight, penetratingly przenikliwie przeprowadzona analiza a penetrating analysis

przenikliwość
f sgt 1. (dokuczliwość) sharpness przenikliwość bólu the acuteness of the pain przenikliwość zimna the bitterness of the cold (weather) 2. książk. (dociekliwość) perspicacity książk. perceptiveness z niezwykłą przenikliwością oceniał sytuację he assessed the situation with remarkable perceptiveness a. insight 3. (o wzroku, spojrzeniu) spojrzał na mnie z ogromną przenikliwością he gave me a penetrating a. piercing look 4. Fiz. penetrating power, hardness of radiation przenikliwość promieni rentgenowskich the penetrating power of X-rays

przenikliwy
adv. grad. 1. (donośny) [sygnał, krzyk, gwizd] penetrating, piercing [głos, krzyk] shrill 2. (dokuczliwy) [woń] strong, powerful [chłód] bitter, biting [wiatr] bitterly cold, piercing [ból] piercing, excruciating, searing przenikliwy zapach moczu a penetrating smell of urine przenikliwy chłód styczniowego poranka the biting cold of a January morning poczuł w plecach przenikliwy ból a searing pain tore through his back przenikliwa cisza zaległa na sali there was a stunned silence in the audience 3. (czujny) [wzrok, spojrzenie, oczy] piercing, penetrating 4. (dociekliwy) [umysł, analiza] acute przenikliwy krytyk i obserwator an insightful critic and observer

przeniknąć
pf - przenik|ać impf (przeniknęła, przeniknęli - przenikam) vt 1. (przepełnić) to permeate książk., to pervade książk. ciepło z pieca przenika cały pokój the warmth of the stove permeates a. fills the whole room jego muzykę przenika smutek i melancholia an air of sadness and melancholy pervades his music byli przeniknięci duchem liberalizmu they were imbued with the spirit of liberalism książk. czuła, że wilgoć przenika ją do środka she felt the dampness soaking through to her skin 2. (dobrze poznać) (zgłębić) to make out, to make [sth] out, to fathom (out) (odgadnąć) to penetrate to divine książk. przeniknąć kogoś to make a. fathom sb out przeniknąć czyjeś myśli to penetrate a. divine sb's thoughts przeniknąć czyjeś zamiary to guess a. divine sb's intentions przeniknąć czyjś sekret to uncover sb's secret, to get to the bottom of sb's secret vi 1. [dźwięki, woń, ciepło] to filter, to penetrate promienie słoneczne przenikały przez brudne firanki rays of sunshine filtered through the dirty net curtains zapach róż przeniknął z ogrodu do mieszkania the scent of roses wafted a. drifted into the flat from the garden krzyki z ulicy przenikały przez otwarte okno screams from the street could be heard through the open window 2. książk. [zjawiska] to spread nowe prądy umysłowe przeniknęły także do ich kraju new intellectual trends spread to their country, too aforyzmy przenikają z kraju do kraju aphorisms spread from one country to another 3. (niepostrzeżenie, nielegalnie) [osoba] to penetrate vt [szpieg] to infiltrate vt, to penetrate vt [informacje] to filter ich agentowi udało się przeniknąć do wywiadu wojskowego their agent succeeded in infiltrating a. penetrating the (Military) Intelligence Corps powstańcy kanałami przenikali do centrum miasta the insurgents made their way through the sewers to the city centre tajne informacje przeniknęły do prasy secret information filtered into the press przeniknąć się - przenikać się 1. książk. (przemieszać się) to interpenetrate, to merge wzajemne przenikanie się różnych dziedzin naukowych the merging of different fields of science te dwie koncepcje przenikają się nawzajem the two concepts interpenetrate 2. (poznać) to fathom wystarczyło im parę chwili, aby się nawzajem przeniknęli a few minutes were enough for them to fathom each other out przenika go/ją zimno/chłód he/she feels (icy) cold w drodze do pracy przeniknął go ziąb do szpiku kości on his way to work he was frozen to the marrow przeniknął mnie dreszcz na samą myśl o egzaminie I shuddered at the very thought of the exam

przenocować
pf vt (dać nocleg) to put [sb] up (for the night) przenocowała u siebie kuzynów she put her cousins up for the night czy możesz nas przenocować? can you put us up (for the night)? vi (zanocować) to stay the night a. overnight, to put up musiał przenocować w hotelu he had to stay at a. put up at a hotel przenocowała u brata she spent a. stayed the night at her brother's jest późno, może przenocujesz? it's very late, why don't you stay the night?

przenosiny
plt (G przenosin) pot. move, relocation jutro odbędą się nasze przenosiny do nowego mieszkania tomorrow we're moving to a new flat przenosiny naszej firmy do nowego budynku odbyły się wczoraj the relocation of our company to a new building took place yesterday

przenosić
impf przenieść

przenośnia
f (Gpl przenośnii) Literat. metaphor w przenośnii figuratively a. metaphorically (speaking) dosłownie i w przenośnii literally and figuratively

przenośnie
adv. [użyć, rozumieć] metaphorically, figuratively mówiąc przenośnie figuratively a. metaphorically speaking

przenośny
adv. 1. (ruchomy) [radio, telefon, komputer] portable przenośny barak a portakabin przenośny radiotelefon a walkie-talkie 2. (metaforyczny) [użycie, wyrażenie, zwrot] metaphoric(al), figurative w znaczeniu przenośnym in the figurative sense

przeobrazić
pf - przeobra|żać impf vt książk. (przekształcić) to transform, to change szykowna kreacja przeobraziła ją w elegancką kobietę the chic outfit transformed a. changed her into an elegant woman nowe meble całkowicie przeobraziły jej sypialnię new furniture completely transformed her bedroom uśmiech przeobraził jej twarz a smile transformed her face przeobrazić się - przeobrażać się 1. książk. (zmienić się) to transform, to change przeobraża się w potwora s/he's turning into a monster na oczach widzów przeobraża się w starca he transforms himself into an old man (right) in front of the audience's eyes z brzydkiego kaczątka przeobraziła się w piękną dziewczynę przen. she changed from a. was transformed from an ugly duckling into a beautiful girl potrzebował czasu, by się przeobrazić duchowo he needed time to grow a. develop spiritually 2. Zool. (przekształcić się) to pupate poczwarka przeobraża się w motyla a chrysalis pupates into a butterfly

przeobrażać
impf przeobrazić

przeobrażenie
sv przeobrazić n książk. 1. (przemiana) transformation przeobrażenia gospodarcze/polityczne economic/political changes przeobrażenie duchowe/umysłowe a spiritual/an intellectual transformation 2. Zool. pupation, eclosion przeobrażenie zupełne Biol. metamorphosis

przeoczać
impf przeoczyć

przeoczenie
n 1. (luka) omission drobne przeoczenie w tekście a minor omission in the text 2. (niedopatrzenie) oversight C/U przez przeoczenie due to an oversight, through a. by an oversight przez przeoczenie nie zaprosiliśmy jej through an oversight we didn't invite her

przeoczyć
pf - przeocz|ać impf vt to overlook [błąd, fakt] to miss [wydarzenie, osobę, szansę] przeoczył dziesięć błędów literowych he overlooked ten misprints przeoczyła go w tłumie na dworcu she missed him in the crowd at the station przeoczył termin wizyty u dentysty he missed his dental appointment

przeogromny
adv. książk. 1. (wyjątkowo ogromny) [góra, gmach, zwierzę] enormous, huge 2. (intensywny) [smutek, zagrożenie] immense ogarnęła go przeogromna radość he was overcome with immense joy

przeor
m (Npl przeorzy a. przeorowie) Relig. prior przeor ojców dominikanów Prior of the Dominican Community

przeorać
1. pf - przeo|rywać impf (przeorzę - przeoruję a. przeorywam) vt 1. (zaorać) to plough up GB, to plough [sth] up GB, to plow up US, to plow [sth] up US [pole, ziemię, glebę] 2. książk. (zryć) to churn up, to churn [sth] up pociski przeorały ziemię bullets churned up the ground lodołamacz przeorywał krę na rzece the icebreaker churned up a. was churning up the ice chunks on the river czoło miał przeorane bruzdami his brow was furrowed with wrinkles 3. przen. (ukształtować na nowo) to remodel [psychikę, myślenie, umysł] telewizja przeorała świadomość współczesnego człowieka television has remodelled the consciousness of contemporary man propaganda przeorywała ludzkie umysły people were being brainwashed by propaganda 2. pf (przeorzę) vt przen. (przeszukać) to go through, rummage about a. around [książki, zakamarki] przeorał wszelkie biblioteki/księgarnie, ale potrzebnej książki nie znalazł he went through all the libraries/bookshops, but couldn't find the book he wanted przeorała torbę, szukając kluczy she ferreted a. rummaged about in her handbag in search of the keys

przeorysza
f Relig. prioress

przeorywać
impf przeorać1

przepacać
impf przepocić

przepadać
1. impf vi (lubić) to be very fond (za kimś/czymś of sb/sth) to be very keen (za kimś/czymś on sb/sth) nie przepadam za kuchnią orientalną I'm not very keen on oriental cuisine przepadał za czekoladą he loved chocolate przepadała za tańcem she was very keen on a. fond of dancing, she loved dancing dzieci po prostu za nim przepadały children simply adored him nie przepadam za kotami cats are not my cup of tea pot. 2. impf przepaść2

przepadek
m zw. sg (G przepadku) Prawo confiscation, forfeiture podlegać przepadkowi to be forfeitable, to be subject to confiscation utrata praw i przepadek mienia forfeiture of civil rights and property grozi jej przepadek mienia she's faced with forfeiture of her property

przepadły
pp przepaść adv. 1. (zaginiony) lost, missing uznali go za przepadłego, a on się niespodziewanie pojawił he was presumed lost a. missing when he suddenly reappeared 2. (utracony) lost (jako kara) forfeited próbowali odzyskać przepadłe mienie they tried to regain the property they had lost 3. przen. (zmarnowany) [nadzieje, plany] wasted

przepajać
impf przepoić

przepakować
pf - przepak|owywać impf vt 1. (zapakować na nowo) to repack herbata/kawa była przepakowywana do małych opakowań tea/coffee was being repacked into small batches 2. (zapakować inaczej) to repack [plecak, torbę] przepakuj walizkę i spróbuj zmieścić jeszcze kalosze repack your suitcase and try to squeeze in your wellingtons

przepakowywać
impf przepakować

przepalać
impf przepalić

przepalić
pf - przepal|ać impf vt 1. (zniszczyć) to burn (a hole) przepaliła obrus żelazkiem/papierosem she burnt a hole in the tablecloth with the iron/a cigarette 2. pot. przepalić fajkę to break in a pipe vi pot. to stoke the fire przepalał w piecu co drugi dzień he lit the stove every other day przepalić się - przepalać się (ulec uszkodzeniu) to blow, to go przepaliły się bezpieczniki the fuse has gone a. blown żarówka w żółtej lampie się przepaliła the bulb in the yellow lamp has gone a. has burnt out

przepalony
pp przepalić adv. 1. [żarówka] burnt-out [bezpiecznik] blown, burnt-out 2. pot. czuł się przepalony he felt awful after so much smoking pot.

przepasać
1. pf - przepa|sywać impf (przepaszę - przepasuję) vt (opasać) to tie przepasać kapelusz wstążką to tie a ribbon round a hat długi szalik przepasywał jej szyję she had a long scarf draped around her neck młody człowiek przepasany fartuchem zmywał naczynia an apron-clad young man was washing the dishes ratownicy przepasani linami schodzili do jaskini rescuers secured with ropes were going down into the cave dla ozdoby przepasuje czoło opaską she wears a decorative headband przepasywał go gruby pas he was wearing a wide belt przepasać się - przepasywać się (owinąć się w pasie) to sash przepasała się fartuchem she tied on a. donned an apron 2. impf przepaść3

przepaska
f band przepaska na oczy a blindfold przepaska na oko an eye-patch przepaska na włosy a hairband przepaska na biodra a loincloth nosił przepaskę na czole he sported a. wore a headband

przepastny
przepaścisty adv. książk. 1. (rozległy) [puszcza, pustynia, przestrzeń] vast, immense 2. (bardzo głęboki) [kieszenie] ample voluminous książk. [fotel] ample commodious książk. [szafa] spacious, ample przepastne urwisko a yawning a. gaping precipice 3. przen. (niezgłębiony) [oczy] fathomless, cavernous [spojrzenie] inscrutable, unfathomable

przepasywać
impf przepasać1

przepatrywać
impf przepatrzyć

przepatrzeć
impf przepatrzyć

przepatrzyć
pf - przepat|rywać impf vt to look through, to go through [schowki, zakamarki, kąty, las] przepatrzył wszystkie sklepy, ale nie znalazł nic odpowiedniego he looked through all the shops but didn't find anything suitable

przepaścisty
przepastny

przepaść
1. f 1. (urwisko) chasm, precipice ich samochód zawisł nad przepaścią their car was perched over a precipice droga wije się nad przepaścią the road winds along the edge of a precipice dwaj alpiniści spadli w przepaść two mountaineers have fallen down a chasm 2. przen. (różnica) gap, gulf chasm książk. przepaść kulturowa a culture gap przepaść między pokoleniami the generation gap ogromna przepaść między anarchistami a socjalistami the enormous difference a. chasm between anarchists and socialists rośnie przepaść między bogatymi a biednymi the gulf between rich and poor is widening kiedyś byli przyjaciółmi, teraz dzieli ich przepaść nie do pokonania they used to be friends once, but now there is an insurmountable gulf between them 3. książk., przen. (uczuć) abyss przepaść rozpaczy/bólu the abyss of despair/pain balansować na krawędzi a. skraju przepaści to teeter on the brink a. edge of disaster stać na skraju przepaści książk. to stand on the edge of a precipice, to be on the brink of disaster stoczyć a. staczać się w przepaść czegoś to slide a. fall into an abyss of sth stoczył się w przepaść zbrodni he fell a. drifted into a life of crime po ostatnich wydarzeniach miał wrażenie, że stoczył się na dno przepaści recent events made him feel he had hit rock bottom pot. 2. pf - przepa|dać2 impf (przepadnę, przepadniesz, przepadł, przepadła, przepadli - dam) vi 1. (zaginąć) to disappear, to vanish wyjechał za granicę i przepadł bez wieści he went abroad and vanished without trace gdzie on przepada na całe dnie? where does he disappear to for days on end? przepadła nam cała biżuteria all our jewellery disappeared przepadła mi gdzieś twoja książka I've lost your book somewhere list przepadł bezpowrotnie the letter was irretrievably lost 2. (zniknąć) to disappear samolot przepadał co chwila w chmurach the aircraft kept disappearing into the clouds pies przepadł w ciemności the dog disappeared in the darkness 3. (zmarnować się) to be lost w powodzi przepadł nam domek z ogrodem we lost a house with a garden in the flood przepadły mi pieniądze zainwestowane na giełdzie I've lost the money I invested in stocks przepadły wyniki tylu lat doświadczeń so many years of experiments have been irretrievably lost 4. (nie dojść do skutku) to fall through projekt przepadł wskutek braku pieniędzy the project fell through due to lack of money miałem zawał i przepadł mi rejs po Morzu Karaibskim I had a heart attack and missed the Caribbean cruise pośpiesz się, bo ci przepadnie wizyta u lekarza hurry up or you'll miss your appointment with the doctor 5. (doznać niepowodzenia) to fail, to lose nasz kandydat przepadł w pierwszej turze wyborów our candidate lost in the first round of the elections połowa studentów przepadła podczas egzaminu końcowego half of the students failed their final exam biedaczka, przepada we wszystkich konkursach poor thing, she never makes it to the winner's rostrum of any competition nasza drużyna przepadła w finałach our team failed in the finals wszystko przepadło all is lost 6. książk. (nie poradzić sobie) to be lost jest tak niezaradna, że bez pomocy rodziców przepadłaby she's so impractical, she would be lost without her parents 3. pf - przepa|sać2 impf vt (przekarmić) to overfeed przepaść bydło/świnie to overfeed the cattle/pigs przepaść konia owsem to overfeed the horse with oats przepasione tuczniki overfed porkers

przepchać
przep|chnąć pf - przep|ychać impf (przepchała, przepchnęła, przepchali, przepchnęli - przepycham) vt 1. (przesunąć) to push (through) przepchnąć list przez szparę nad progiem to push a letter (through a gap) under the door przepchać samochód do warsztatu to push a car to a repair garage 2. pot. (przeczyścić) to unblock [rurę, zlew, palnik gazowy] przepchać przewód kominowy to sweep the chimney przepchał fajkę wyciorem he cleaned his pipe with a pipe-cleaner 3. pot. (przeforsować) to push through, to push [sth] through, to force through, to force [sth] through [projekt] przepchnąć sprawę to force the issue dopiero wczoraj przepchnięto sprawę podwyżek the question of pay rises was forced through only yesterday przepchać się, przepchnąć się - przepychać się (przedostać się siłą) to push (one's way), to elbow (one's way) to shove (one's way) pot. przepychać się do przodu to elbow a. jostle forward przepychać się przez tłum to push a. force one's way through the crowd, to elbow (one's way) through the crowd w tłoku przepychał się do wyjścia he elbowed his way to the exit przepychał się łokciami przez życie przen. he elbowed his way through life przepchać kogoś przez szkołę pot. to push sb through school mimo słabych ocen przepchnięto go do następnej klasy despite his poor marks he was pushed up to the next year nasz profesor przepchnął go przez egzamin our professor got him through the exam

przepchnąć
zob. przepchać

przepełniać
impf przepełnić

przepełnienie
sv przepełnić n sgt (tłok) overcrowding przepełnienie w szkołach/salach wykładowych overcrowding in a. of schools/lecture theatres a. halls przepełnienie w pociągach overcrowding on the trains narzekać na przepełnienie w szpitalach to complain about overcrowded hospital wards

przepełniony
pp przepełnić adv. [autobus, pociąg, szkoła] overcrowded [szpital] overcrowded, overflowing [kielich, naczynie, zbiornik] overfilled półki biblioteczne przepełnione książkami overfilled library shelves dojeżdżam do pracy przepełnionym pociągiem I commute on a jam-packed train latem restauracje przepełnione są gośćmi in the summer restaurants are overflowing with customers pociąg przepełniony młodzieżą wjechał na stację the train, packed with young people, arrived at the station

przepełnić
pf - przepeł|niać impf vt 1. pot. (wypełnić) to overflow [pociąg, autobus, restaurację] to overfill [dzban, naczynie] tłumy kibiców przepełniały stadion crowds of fans overflowed the stadium 2. książk. (o uczuciach) to overflow radość/miłość przepełniła jej serce her heart overflowed with joy/love przepełniała nas trwoga we were filled with awe przepełnić się - przepełniać się to overflow (czymś with sth) miasto latem przepełnia się turystami in the summer the town overflows with tourists przepełniła się miara jej cierpliwości książk. she ran out of patience, her patience wore out miara jej cierpliwości zaczynała się przepełniać książk. her patience was beginning to wear thin miara jej cierpień jeszcze się nie przepełniła książk. her suffering hadn't yet come to an end

przepicie
sv przepić n 1. (nadużywanie alkoholu) overdrinking, too much drinking z przepicia bolała go głowa he had a headache caused by too much drinking 2. pot. (kac) hangover pot., the morning after the night before pot.

przepierać
impf przeprać

przepierka
f pot. wash zrobiła przepierkę we wtorek she did a quick wash on Tuesday

przepierzać
impf przepierzyć

przepierzenie
sv przepierzyć n 1. (ścianka działowa) partition (wall) dzieliło ich tylko przepierzenie z dykty only a plywood partition separated them 2. Górn. bulkhead

przepierzyć
pf - przepierz|ać impf vt to partition [pokój, korytarz] (czymś with sth)

przepijać
impf przepić

przepikować
pf - przepik|owywać impf vt 1. (przeszyć) to quilt [kołdrę, kurtkę, skafander] 2. Ogr. (rozsadzić) to prick out, to prick [sth] out, to plant out, to plant [sth] out mozolnie przepikowywał sałatę ze skrzynek na grządki he laboriously pricked a. was laboriously pricking out lettuce seedlings from boxes into beds

przepis
m (G przepisu) 1. Kulin. recipe przepis na gulasz a recipe for goulash zgodnie z przepisem a. według przepisu according to the recipe 2. (obowiązujące zarządzenie) regulation przepisy ruchu drogowego/bezpieczeństwa traffic/safety regulations luka w przepisach a loophole in the regulations zbiór przepisów a set of regulations zgodnie z nowymi przepisami under the new regulations lekceważyć/naruszać/łamać przepisy to disregard/trespass upon/break the law stosować się do przepisów to comply with the regulations przestrzegać przepisów to observe a. follow the rules a. regulations robić coś wbrew przepisom to do sth contrary to a. against the regulations 3. Prawo article przepis prawny a legal article nowelizacja przepisów update of the laws

przepisać
pf - przepi|sywać impf (przepiszę - przepisuję) vt 1. (napisać to samo) to copy [wypracowanie, notatki, fragment] przepisał wypracowanie na czysto he made a fair a. clean copy of his composition przepisali notatki do zeszytów they copied out their notes into their books notatki zostały następnie przepisane na maszynie then the notes were typed musiała jeszcze raz przepisać na maszynie jego esej she had to retype his essay 2. (odpisać) [uczeń] to copy [zadanie, wypracowanie] w pośpiechu przepisywał pracę domową od kolegi he hurriedly copied his homework from a friend daj mi przepisać zadanie z fizyki let me copy (your answer to) the physics problem 3. (zalecić) to prescribe [lekarstwo, zastrzyki, kąpiele] przepisać tabletki na bezsenność to prescribe sleeping pills przepisano jej kurację hormonalną she was prescribed a hormone treatment przepisali mi specjalną dietę I was put on a special diet 4. Prawo (przekazać) to transfer [ziemię, dom] przepisał na córkę cały swój majątek he transferred all his property to his daughter

przepisowo
adv. in accordance with regulations salutować przepisowo to give a regulation salute mój samochód był przepisowo zaparkowany my car was parked in accordance with the regulations nasza drużyna zagrała przepisowo our team played by the rules

przepisowy
adv. regulation attr., prescribed przepisowy mundur a regulation uniform przepisowe godziny pracy regular a. prescribed working hours

przepisywacz
m copyist amanuensis książk. przepisywacze religijnych traktatów copiers of religious treatises

przepisywać
impf przepisać

przepity
pp przepić adv. pot. 1. [osoba] drink-sodden był przepity i bolała go głowa he had a hangover and a headache wrócił do domu brudny i przepity he got back home filthy and drink-sodden 2. (zniszczony alkoholem) [wątroba] drink-sodden mówił chropawym, przepitym głosem he spoke in a gruff, drinker's voice

przepiórczy
adv. quail attr. świeże przepiórcze jaja fresh quail eggs

przepiórka
f Zool. quail

przepić
pf - przepi|jać impf (przepiję - przepijam) vt 1. (wydać pieniądze na alkohol) przepić pensję/oszczędności to drink one's way through one's salary/savings co zarobi, to przepije he drinks away a. his way through whatever he earns 2. (spędzić czas na piciu) przepili całą noc they drank the whole night through, they drank through the night przepić się - przepijać się pot. (wypić za dużo) to have too much drink przepili się, a teraz chorują they had too much drink, and now they're sick przepić do kogoś pot. to drink to sb, to drink to sb's health

przepięknie
adv. [wyglądać] very beautiful adv. [śpiewać] beautifully to przepięknie położone miasto jest bardzo stare this beautifully situated town is very old brama była przepięknie udekorowana kwiatami the gate was exquisitely decorated with flowers

przepiękny
adv. [dziewczyna, oczy, miasto] very beautiful [robota] exquisite [widok] superb przepiękna muzyka music of extraordinary beauty

przepiłować
pf - przepił|owywać impf vt to saw through [deskę, drzewo, kłódkę] krata w oknie została przepiłowana the iron bars on the window were sawn through

przeplatanka
f alternation przeplatanka pieśni i recytacji a medley of songs and recitations przeplatanka śpiewu i muzyki a medley of singing and music

przeplatać
impf przepleść

przepleść
pf - przepl|atać impf (przeplotę, przepleciesz, przeplecie, przeplótł, przepletli - przeplatam) vt 1. (spleść na przemian) to intertwine, to interlace, to interweave [warkocz, koszyk, nitki] lubiła przeplatać warkocz wstążką she liked to interlace the ribbon with her plait przeplatała nitki białe i czarne she interwove white and black threads przeplótł między palcami różaniec he slid the rosary beads through his fingers 2. przen. (przedzielić) alternate przeplatać rymy w wierszu to alternate rhymes in a poem autor przeplótł sceny tragiczne z humorystycznymi the author interwove the tragic scenes with the humorous ones 3. (urozmaicić) to interlard swoją wypowiedź przeplatał dygresjami/cytatami z poezji he interlarded his speech with digressions/poetry quotations przepleść się - przeplatać się książk. (mieszać się) to alternate deszcz przeplatał się ze śniegiem rain alternated with snow kwiecień - plecień, bo przeplata trochę zimy, trochę lata przysł. = never cast a clout till May be out przysł.

przeplot
m zw. pl (G przeplotu) intertwinement przeplot narracji historycznej z biografią the mixing of historical narrative with biography

przepocić
pf - przep|acać impf vt to drench [sth] with sweat [koszulę, bieliznę, sweter, skarpetki] przepocona pościel sweaty bedlinen przepocić się - przepacać się [ubranie, pościel, buty] to get wet with sweat

przepoić
pf - przep|ajać impf (przepoję - przepajam) vt książk. 1. (przesycić) (płynem) to saturate (zapachem) to scent ciastko przepojone rumem a cake soused with rum leśne powietrze przepojone żywicą forest air filled with the scent of resin 2. (przepełnić uczuciem) to imbue, to pervade przepoił swoje wiersze optymizmem he imbued his poems with optimism napisała list przepojony tęsknotą she wrote a letter pervaded with nostalgia przepoić się - przepajać się to become filled powietrze przepoiło się wonią kadzidła the air was filled with the aroma of incense jego serce przepoiło się uczuciem błogości he was filled with beatitude

przepompować
pf - przepomp|owywać impf vt 1. (przelać pompując) to pump [wodę, gaz, paliwo] przepompować wodę ze zbiornika do basenu to pump water from the cistern into the pool 2. (przetłoczyć) [serce] to pump [krew] przepompować krew komuś pot. to give sb a blood transfusion

przepompowywać
impf przepompować

przepona
f 1. Anat. diaphragm 2. Techn. (membrana) diaphragm, membrane

przeponowy
adv. 1. [mięśnie, oddychanie] diaphragm attr., diaphragmatic nerw przeponowy phrenic nerve 2. Techn. diaphragm attr., membrane attr. pompa przeponowa a membrane a. diaphragm pump

przepowiadać
impf przepowiedzieć

przepowiednia
f (Gpl przepowiedni) (proroctwo) prophecy (prognoza) forecast, prediction przepowiednia sprawdziła się/nie sprawdziła się the prophecy was fulfilled/was not fulfilled ludowe przepowiednie dotyczące pogody weather forecasts based on folklore

przepowiedzieć
pf - przepowi|adać impf (przepowiem, przepowiedział, przepowiedzieli - przepowiadam) vt 1. (przewidzieć) to foretell [przyszłość] to predict [sytuację] to forecast [pogodę, inflację] wróżka przepowiedziała mu sławę a. że zdobędzie sławę a fortune-teller foretold him fame 2. pot. (powtórzyć tekst) to say przepowiedzieć lekcję/wiersz to say one's lesson/a poem

przepoławiać
impf przepołowić

przepołowić
pf - przepoł|awiać impf vt to halve, to bisect [jabłko, bochenek chleba, ciastko] ogród przepołowiony żywopłotem a garden bisected by a hedge przepołowić się - przepoławiać się to break in half

przepracowanie
sv przepracować n sgt overwork rozchorowała się z przepracowania she fell ill as a result of overwork te wszystkie błędy to wynik przepracowaninia all these mistakes are the result of overwork

przepracowany
pp przepracować adv. [osoba] overworked

przepracować
pf - przeprac|owywać impf vt 1. (spędzić czas pracując) to work przepracował tam tydzień/miesiąc he has been working there for a week/month 2. (opracować powtórnie) to rework [plan, projekt] to go through [zagadnienie] przepracować się - przepracowywać się (pracować ponad siły) to overwork lekarz zabronił mi się przepracowywać my doctor told me I mustn't overwork nie lubił się przepracowywać iron. he didn't like to overwork

przepracowywać
impf przepracować

przepraszająco
adv. [uśmiechnąć się, spojrzeć] apologetically

przepraszający
pa przeprosić adv. [ton, gest, wzrok] apologetic

przepraszać
impf przeprosić

przeprawa
f 1. (przejście) crossing przeprawa przez góry/pustynię crossing the mountains/desert przeprawa promowa a ferry crossing 2. (miejsce przejścia) crossing szukać przeprawy przez rzekę to look for a suitable place to cross the river 3. pot. (trudności) a hard time miałem z szefem ciężkie przeprawy my boss gave me a hard time a. a lot of aggro pot. czeka mnie przeprawa z ojcem my dad'll kick up a fuss a. row pot.

przeprawiać
impf przeprawić

przeprawić
pf - przepraw|iać impf vt (przeprowadzić przez trudny teren) to get [sb/sth] across przeprawić wojska przez rzekę to get the army across the river przewodnik przeprawił łącznika przez góry/pustynię the guide led the liaison man across the mountains/desert turyści zostali przeprawieni na wyspę łodzią tourists were ferried to the island przeprawić się - przeprawiać się to cross przeprawić się przez góry/granicę to cross the mountains/border przeprawić się przez rzekę/strumień [osoba, pojazd] to ford the river/stream

przeprawowy
adv. [ruch] bridging, crossing punkt przeprawowy Wojsk. a crossing point sprzęt przeprawowy Wojsk. bridging equipment

przeprać
pf - przep|ierać impf (przepiorę - przepieram) vt to wash [bieliznę, pończochy]

przeprosiny
plt (G przeprosin) apology sg, apologies przyjąć przeprosiny to accept sb's apology a. apologies przysłać bukiet kwiatów na przeprosiny to send a bunch of flowers as an apology winna ci jestem przeprosiny I owe you an apology zostali zobowiązani do umieszczenia w prasie stosownych przeprosin they were obliged to place an official apology in the press

przeprosić
pf - przepr|aszać impf vt (prosić o wybaczenie) to apologize przeprosić kogoś za coś to apologize to sb for sth przeprosiła nas za spóźnienie/kłopot, który sprawiła she apologized to us for coming late/the trouble she had caused czekała, aż przyjaciółka pierwsza ją przeprosi she was waiting for her friend to apologize to her first chcę cię przeprosić I want to say I'm sorry, I want to apologize vi (formuła grzecznościowa) excuse me, (I'm) sorry I beg your pardon książk. przepraszam, która godzina? excuse me, what time is it? przepraszam (chciałabym przejść) excuse me (please, I'd like to pass) przepraszam (potrąciwszy kogoś) I'm (terribly a. awfully) sorry (kichnąwszy) excuse me przepraszam, że się wtrącę/przeszkadzam, ale. sorry to interrupt/disturb you, but. przepraszam na moment, muszę otworzyć drzwi/odebrać telefon excuse me (for) a moment, I must open the door/answer the phone przepraszam, ale zaszło jakieś nieporozumienie excuse me, I'm afraid there's been a misunderstanding przepraszam, ale to chyba nie ja, a ty powinnaś się wytłumaczyć excuse me, but I think you should be doing the explaining, not me przepraszam! tego nie powiedziałem! excuse me! a. no, I'm sorry!, that's not what I said (at all)! przeprosić się - przepraszać się 1. (pogodzić się) to make up pokłócili się, ale szybko się przeprosili they quarrelled but they soon made up (with each other) 2. pot., żart. (zacząć znowu używać) przeprosić się ze starym płaszczem/kapeluszem to start wearing an old coat/hat again 3. pot. (udobruchać się) to stop being angry obraził się na dobre i nie chce się przeprosić he took offence and won't accept apologies

przeproszenie
sv przeprosić n apology z a. za przeproszeniem pardon the expression ten twój znajomy to, z przeproszeniem, dureń that acquaintance of yours is a complete idiot, if you'll pardon the expression

przeprowadzać
impf przeprowadzić

przeprowadzić
pf - przeprowa|dzać impf vt 1. (z miejsca na miejsce) to take [osobę, zwierzę, pojazd] nauczycielka przeprowadziła dzieci przez jezdnię the teacher shepherded the children across the street kapitan przeprowadził statek przez cieśninę the captain navigated the ship through the strait skazanych przeprowadzono pod eskortą z więzienia do sądu the convicts were escorted from prison to the court 2. pot. (z mieszkania do mieszkania) to move przeprowadzić rodziców do stolicy/nowego mieszkania to move one's parents to the capital/a new flat 3. (zbudować) to build [drogę, linię kolejową] (przeciągnąć) to carry [linię telefoniczną, linię wysokiego napięcia] 4. (wykonać) to carry out [badania, dochodzenie, remont, kontrolę, transakcję, pomiary, plan] chirurg przeprowadził operację the surgeon performed an operation przeprowadzić wywiad/ankietę to carry out an interview/a survey muszę z nim przeprowadzić męską rozmowę I must have a serious talk with him przeprowadzić się - przeprowadzać się to move przeprowadził się do innego miasta/większego mieszkania he moved to another town/a bigger flat

przeprowadzka
f move, removal pomagać komuś w a. przy przeprowadzce to help someone with the move samochód do przeprowadzek a removal van

przepuklina
f 1. Anat. hernia przepuklina brzuszna abdominal hernia przepuklina mosznowa scrotal hernia przepuklina pępkowa umbilical hernia 2. Bot. clubroot

przepustka
f 1. (upoważnienie do wejścia) pass przepustka stała/jednorazowa a multiple entry/single entry pass biuro przepustek a pass desk wydać komuś przepustkę to issue a pass to sb otrzymać przepustkę to obtain a pass wejść gdzieś za przepustką a. okazaniem przepustki to show one's pass on admission 2. (pozwolenie na wyjście) pass przepustka z wojska/więzienia/szpitala a pass from the military quarters/prison/hospital być na przepustce [więzień, żołnierz] to be on a pass 3. Techn. sluice gate 4. przen. ticket dyplom tej uczelni to przepustka do kariery a degree from this university is a ticket to a career małżeństwo z nim było przepustką do lepszego życia marriage with him was a ticket to a better life

przepustowość
f sgt (arterii komunikacyjnej) traffic capacity (linii telefonicznych) throughput (łącza) bandwidth (baru, sklepu, dworca) capacity

przepuszczalność
f sgt 1. (gleby, tkaniny) permeability 2. Fiz. light transmittance

przepuszczalny
adv. [tworzywo, materiał, gleba] permeable

przepuszczać
impf przepuścić

przeputać
pf vt pot. (roztrwonić) to blow pot. [majątek, pieniądze]

przepuścić
pf - przepu|szczać impf (przepuszczę, przepuścisz - przepuszczam) vt 1. (wpuścić) to let in strażnik miał polecenie ich przepuścić the guard was told to let them pass otworzono szlaban i przepuszczono samochody the gate was opened and all the cars were allowed through nie wszyscy turyści zostali przepuszczeni przez granicę not all the tourists were allowed to cross the border 2. (ustąpić z drogi) to make way gospodarz przepuścił gościa przodem the host stepped back to make way for his guest przepuścił mnie w drzwiach he stepped back to let me go through the door first przepuść ciężarówkę, potem skręcaj let this truck pass and then turn kierowca zatrzymał samochód i przepuścił przechodzących przez jezdnię the driver stopped to let the people cross the street proszę mnie przepuścić! please let me pass! prosiła, żeby przepuścili ją bez kolejki she asked the people in the queue a. line US to let her be served before them 3. Szkol. to promote [sb] to the next form GB a. grade US [ucznia] 4. (poddać działaniu) przepuścić mięso przez maszynkę to mince meat, to put meat through a mincer przepuścić pranie przez wyżymaczkę to mangle the washing, to put the washing through a mangle przepuścić kandydatów przez szereg badań i testów to put candidates through a series of tests 5. Techn. przepuścić prąd przez elektrody to run electric current through electrodes przepuścić światło przez pryzmat to shine a beam of light through a prism 6. (umożliwić przedostanie się) to let in dziurawy dach przepuszczał wodę the roof leaked a. let in water podeszwy butów przepuszczały wodę the shoes let in water nieszczelne rury przepuszczały gaz the gas pipes leaked zasłony nie przepuszczały światła the curtains kept the light out 7. pot. (darować) nikomu nie przepuścił zaniedbania he wouldn't let anybody get away with any negligence takiej zniewagi nie przepuszczę I can't allow anyone to get away with a slight like that! I can't allow such a slight go unnoticed a. pass 8. (przeoczyć) to miss, to overlook [błąd] to miss, to pass up [okazję] nie przepuścił żadnego filmu kryminalnego he didn't miss any mystery film 9 pot. (roztrwonić) to splurge [pieniądze] to blow pot. [pieniądze, majątek] vi pot. (szukać znajomości) to kokietka, żadnemu chłopakowi nie przepuści she's a flirt, she'll make a play for any young man pot. nie przepuści żadnej blondynce he'll come on to every blonde pot. przepuścić autobus/tramwaj to wait for another bus/tram

przepych
m sgt (G przepychu) 1. (wystawność) splendour GB, splendor US, sumptuousness 2. przen. (obfitość) lavishness, richness

przepychanka
f pot. 1. (szarpanina) scramble przepychanka uliczna a street run-in pot. przepychanka w tramwaju/autobusie a scrimmage on the tram/bus przepychanka w kolejce pushing and shoving in the queue a. line US 2. (rywalizacja) rough-and-tumble przepychanka personalna a race for positions

przepychać
impf przepchać

przepysznie
adv. książk. wyglądać/smakować/pachnieć przepysznie [potrawa] to look/taste/smell delicious bawić się przepysznie to have a splendid time czuć się przepysznie to feel splendid przepysznie udekorowana sala a lavishly decorated hall

przepyszny
adv. książk. [zupa, ciasto] delicious [pałac, strój] lavish [klejnot] splendid to była przepyszna zabawa that was great fun

przepytać
pf - przepyt|ywać impf vt 1. Szkol. (sprawdzić wiadomości) to test nauczyciel przepytywał ucznia z historii the teacher gave the pupil an oral test in history możesz mnie przepytać z geografii? can you ask me some test questions in geography? 2. (zapytać wiele osób) to question przepytywał kolegów o wrażenia z wycieczki he questioned his colleagues about their impressions from the trip przepytywała nas, co mu kupić na urodziny she asked us all in turn what to buy him for his birthday przepytać się - przepytywać się pot. 1. (przeegzaminować się nawzajem) to test one another przepytać się ze słówek to quiz one another on new vocabulary 2. (dopytywać się wielu osób) to ask around przepytywał się, czy nie widzieli kogoś nieznajomego he was asking around whether they had seen any strangers

przepytywać
impf przepytać

przepędzać
impf przepędzić

przepędzić
pf - przepę|dzać impf vt 1. (wypędzić) to chase away, to chase [sb] away [intruza] to fight off, to fight [sb] off [napastnika] to drive away a. off, to drive [sb] away a. off, to force back a. out, to force [sb] back a. out [nieprzyjaciela, najeźdźcę] armia przepędziła wroga z kraju the army forced a. drove the enemy back across the border(s) przepędziła go z domu she chased him out of the house 2. (zmusić do zmiany miejsca) to drive [sportowców, owce, gęsi] trener przepędził nas dziesięć kilometrów przez las the coach ran us through ten kilometres of forest przewodnik przepędzał turystów z muzeum do muzeum the guide hurried the tourists from one museum to another przepędzali bydło przez pastwisko/most they drove a. were driving the cattle across a pasture/bridge 3. przen. to drive away, to drive [sth] away, to chase away, to chase [sth] away wiatr przepędził chmury the wind drove a. chased the clouds away 4. książk., przest. to spend [młodość, życie] przepędziła wiele lat na studiach zagranicznych she spent many years studying abroad nie możesz całego dnia przepędzić w łóżku you can't spend the whole day in bed

przepłacać
impf przepłacić

przepłacić
pf - przepła|cać impf vt 1. (zapłacić więcej) to overpay (coś a. za coś for sth) przepłaciłem wartość działki I paid too much for the plot of land w restauracji przepłaciliśmy sporo we overpaid a lot in the restaurant za tę marynarkę nieźle przepłaciłeś you've paid over the odds for the jacket 2. przest. (przekupić) to bribe [portiera, strażnika]

przepłukać
pf - przepłu|kiwać impf (przepłuczę - przepłukuję) vt to rinse out [usta, naczynia, pranie] przepłucz szklanki ciepłą wodą rinse out a. wash out the glasses with hot water mam do przepłukania pranie I have washing a. laundry to rinse przepłukać gardło pot. to wet one's whistle pot.

przepłukiwać
impf przepłukać

przepłynąć
pf - przepły|wać1 impf (przepłynęła, przepłynęli - przepływam) vt (wpław) to swim across [rzekę, jezioro] (statkiem, łodzią) to sail (across), to cross [jezioro, morze, ocean] przepłynąć ocean transatlantykiem to cross the ocean on board a transatlantic liner dwukrotnie przepłynął Atlantyk he crossed a. sailed the Atlantic twice vi 1. (o cieczach, gazach, elektryczności) to flow przez miasto przepływa spora rzeka a major river flows through the town przez obwód przepływa teraz prąd elektryczny the electric current is now flowing round the circuit 2. przen. (przemieścić się) to flow, to pass through przez ręce kasjerki w banku przepływają ogromne sumy pieniędzy enormous amounts of money pass through a bank cashier's hands ulicą przepływały w obu kierunkach tłumy ludzi crowds were flowing in both directions along the street

przepływ
m (G przepływu) 1. (cieczy, gazu, prądu) flow przepływ krwi przez serce the flow of blood through the heart staw z przepływem a pond with a stream flowing through (it) 2. (informacji) flow, transfer łączność satelitarna umożliwia swobodny przepływ informacji satellite communication enables the free flow a. transfer of information 3. książk. (o ludziach) flow, movement przepływ siły roboczej the movement of labour

przepływać
1. impf przepłynąć 2. pf vt (spędzić jakiś czas na pływaniu) przepływał całe lato na żaglówce he spent the whole summer sailing impf vi (o uczuciach, bólu) to run (przez coś through sth) różne myśli przepływały mu przez głowę various thoughts ran through his mind a. head

przepływowy
adv. 1. [woda, powietrze, prąd] flow attr., flowing 2. Techn. flow attr. przepływowy ogrzewacz wody a flow a. current water heater, a tankless water heater

przerabiany
pp przerobić adv. interwoven szyfon przerabiany srebrem/złotem chiffon interwoven with silver/gold

przerabiać
impf przerobić1

przeradzać się
impf przerodzić się

przerafinowanie
n sgt książk. oversophistication

przerafinowany
adv. książk. [sztuka, utwór] oversophisticated

przerastać
impf przerosnąć

przerazić
pf - przera|żać impf vt to horrify, to terrify, to scare przeraziły go złe wiadomości he was horrified at the bad news nie przerażały go trudności he wasn't put off by difficulties przeraził ją swoim wyglądem she was horrified by his appearance dom przerażał pustką the emptiness of the house gave one the creeps przerazić się - przerażać się to become horrified a. terrified przeraziła się na widok obcego człowieka she was terrified by the sight of the stranger przeraził się, że zgubił pieniądze he was horrified that he had lost his money

przeraźliwie
adv. grad. 1. (straszliwie) dreadfully wrzasnął przeraźliwie he screamed shrilly, he let out an earsplitting scream błysnęło się/zagrzmiało przeraźliwie it flashed/thundered terribly 2. przen. (bardzo) terrifyingly frightfully przest. było przeraźliwie ciemno i zimno it was frightfully dark and cold przeraźliwie chudy chłopak a frightfully thin boy

przeraźliwy
adv. grad. 1. (budzący strach) [widok] dreadful [krzyk] piercing [blask] blinding 2. (intensywny) [ból, cisza] terrible śmierć męża pozostawiła przeraźliwą pustkę w jej życiu the death of her husband left a terrible void in her life

przerażająco
1. (budząc przerażenie) [krzyczeć, jęczeć] horribly, terribly 2. (ogromnie) [chudy, wysoki, nudny] awfully, terribly

przerażający
pa przerażać adv. 1. (budzący przerażenie) [widok, wiadomość, krzyk] terrifying, horrifying opowiadała nam przerażające historie o duchach she told us terrifying stories about ghosts 2. (budzący osłupienie) terrible, awful robił przerażające błędy ortograficzne he made terrible spelling mistakes

przerażać
impf przerazić

przerażenie
sv przerazić n sgt (silny lęk) terror oniemieć z przerażenia to be struck dumb with terror ochłonąć z przerażenia to recover from one's terror ogarnęło go przerażenie he was overcome with terror okrzyk przerażenia wyrwał się z jej piersi she let out a scream of terror a. horror z przerażeniem myślał o egzaminach/przeprowadzce the thought of the exams/of moving terrified him a. filled him with dread a. dismay ku swojemu przerażeniu zobaczyła, że nie ma paszportu to her horror a. (utter) dismay she saw that she didn't have her passport (with her)

przerażony
adv. [osoba, mina, głos, wzrok, twarz] terrified, horrified jestem przerażony tym, co mówisz I'm horrified at what you're saying

przerdzewiały
adv. [błotniki, rury, blacha, instalacja] rust-eaten

przerdzewieć
pf (przerdzewiał) vi [błotnik, rura, siatka] to rust

przeredagować
pf - przeredag|owywać impf vt to edit, to redraft [artykuł, rękopis] to reword [akapit] przeredagowany słownik a revised edition of a dictionary

przeredagowywać
impf przeredagować

przereklamować
pf vt to overrate [film, książkę, wystawę, autora] ten sklep/pub jest bardzo przereklamowany this shop/pub is highly overrated

przerobić
1. pf - przer|abiać impf vt 1. (na lepsze) to alter [kapelusz, sukienkę, płaszcz] to rewrite [powieść, sztukę] to redecorate [kuchnię, łazienkę] (na coś innego) to convert [piwnice, stajnie] to adapt [nowelę, sztukę] przerobić strych/garaż na mieszkanie to convert an attic/a garage into a flat powieść przerobiona na przedstawienie teatralne a novel adapted for the stage kurtka/spódnica przerobiona z płaszcza a jacket/skirt made out of an overcoat przerobić cywila w wojaka pot. to make a soldier out of a civilian 2. (przetworzyć) to process przerobić buraki/trzcinę na cukier to process beet(s)/cane to obtain sugar przerabiać ropę naftową na benzynę to refine crude oil into petrol 3. pot. (przestudiować dział wiedzy) to go through, to study, to do przerobić ćwiczenia/zadania to go through the exercises/problems przerobiłem całą fizykę/matematykę do egzaminu I revised all the course material in physics/maths for the exam nie przerabialiśmy jeszcze funkcji we haven't done functions yet przerobienie gramatyki zajmie nam cały semestr doing grammar will last the whole term kąpiele/terapia grupowa? - już to przerabiałem baths/group therapy? - I've already done that 4. (na drutach) to knit (na prawo) to knit (na lewo) to purl przerób pięć oczek prawych i trzy lewe knit five, purl three przerobiła kilka rzędów/trzy centymetry she knitted several rows/three centimetres przerobić się pot. to be too clever by half pot. przerobić kogoś pot. (oszukać) to do sb pot. uważaj, żeby cię kumple nie przerobili look out or your pals will do you dać się przerobić to be taken in 2. pf pot. vt (przepracować) przerobiłem dwadzieścia lat w fabryce I've worked (for) twenty years in a factory przerobić się (przepracować się) to overdo it a. things pot. to overstrain oneself

przerobowy
adv. [surowce] industrial owoce przerobowe fruit for processing moc a. zdolność przerobowa Ekon. production capacity

przerodzić
się pf - przer|adzać się impf v refl. książk. to turn (w coś into sth) niechęć przerodziła się w nienawiść dislike turned into hatred wiec przerodził się w strajk the rally turned into a strike

przerosnąć
pf - przer|astać impf (przerósł - przerastam) vt 1. (stać się wyższym) to outgrow syn już przerasta ojca their son is already getting taller than a. outgrowing his father przerósł brata o głowę he is a full head taller than his brother topole przerosły inne drzewa the poplars have outgrown the other trees przerastać czyjeś siły/możliwości przen. to be beyond sb's strength/capabilities 2. (prześcignąć) to surpass książk. przerasta kolegów inteligencją i wiedzą his intelligence and knowledge surpass those of his colleagues sukces przerósł nasze oczekiwania the success exceeded a. surpassed our expectations 3. (przepleść się) trawa przerosła bruk grass has grown up in the cracks in the paving vi to overgrow przerośnięte ziemniaki overgrown potatoes ciasto przerosło the dough was left to rise for too long

przerost
m (G przerostu) 1. książk. (nadmiar) excess przerost ambicji/wyobraźni/uczuciowości an excess of ambition/imagination/emotion a. feeling przerosty administracyjne the excesses of bureaucracy przerosty zatrudnienia overmanning, overstaffing przerost formy nad treścią the triumph of form over content 2. Med. hypertrophy przerost nerki/mięśnia sercowego hypertrophied kidney/heart muscle przerost gruczołu krokowego prostatic hypertrophy przerost zastępczy Med. compensatory hypertrophy

przerostowy
adv. Med. hypertrophic

przerośnięty
pp przerosnąć adv. 1. (nadmiernie wyrośnięty) [warzywa, owoce] exuberant przerośnięty uczeń pot. a pupil older than his classmates 2. (zawierający wrośnięte kawałki) streaky mięso przerośnięte tłuszczem streaky a. marbled meat

przerwa
f 1. (wstrzymanie) break, interruption (w debatach, obradach, rozprawie) adjournment, recess US (w dostawie, transmisji) cut, interruption (o transporcie) disruption przerwa w pracy a (work) stoppage przerwa w rozmowie a break a. lull a. pause in the conversation przerwa w dopływie prądu an electricity a. a power cut a. failure, a blackout przerwa w dostawie gazu a gas cut przerwa w komunikacji disruption of transport services przerwa w ruchu pociągów disrupted train a. rail services, train delays sąd zarządza teraz przerwę the court will now adjourn z przerwami at intervals (nieregularnie) off and on, on and off od rana pada deszcz z krótkimi przerwami it's been raining off and on a. intermittently since (this) morning studiował z przerwami, lecz w końcu otrzymał tytuł magistra he had several breaks in his (university) course, but he got his degree in the end głos mu drżał, mówił z przerwami his voice was trembling and he spoke in fits and starts bez przerwy [pracować, padać] continuously, without a break on bez przerwy gada he goes on and on he never stops yapping pot. bez przerwy miała do mnie jakieś pretensje she was always nagging (at) me about something 2. (wolny czas) (między lekcjami) break GB, playtime GB, recess US (ferie) break, vacation (w pracy) break duża przerwa = the long break (a morning break in Polish schools lasting 20-30 minutes) dzwonek na przerwę the bell for break przerwa międzysemestralna the winter break a. vacation (at Polish universities usually the first two weeks in February) przerwa wakacyjna the holiday break przerwa obiadowa the lunch break a. hour przerwa śniadaniowa a morning break 3. (w przedstawieniu, koncercie) interval, intermission US (w meczu) half-time, interval 4. (puste miejsce) gap (między wersami, stolikami) space ukazała się przerwa w murze a break a. gap in the wall appeared przerwa w życiorysie pot. (okres niepamięci) blackout służba wojskowa to dwa lata przerwy w życiorysie military service is just two years of one's life down the drain a. thrown away pot.

przerwać
pf - przer|ywać impf (przerwę, przerwiesz - przerywam) vt 1. (rozerwać) to break [nitkę, sznurek] 2. (zrobić wyrwę) to break [tamę, linię frontu] przerwać blokadę to break a blockade 3. (zrezygnować z wykonywania) to give up [pracę, naukę, studia] 4. (zakłócić ciągłość) to stop [czytanie, pisanie, gotowanie] to discontinue [dostawy, produkcję, budowę] mówca często przerywał, żeby napić się wody the speaker often broke off to drink some water gwałtowna burza przerwała pracę w polu a heavy storm disrupted work in the fields hałas przerwał mu sen a noise disrupted his sleep przerwana łączność telefoniczna disrupted telephone services skecze satyryczne przerywane piosenkami satirical sketches a. skits interspersed with songs wreszcie ktoś przerwał kłopotliwe milczenie eventually someone broke the embarrassing silence proszę mi nie przerywać please don't interrupt (me) "za dużo mówisz", przerwał Robert 'you talk too much,' Robert broke a. cut in przerwać w pół słowa a. zdania a. to stop in mid-sentence a. mid-word przerwać komuś w pół słowa a. zdania to interrupt sb in mid-flow przerwać ciążę [lekarz] to perform an abortion a. a termination [ciężarna] to have an abortion, to terminate a pregnancy 5. Ogr., Roln. to thin [buraki, marchew, astry] przerwać się - przerywać się 1. (zostać przerwanym) [korale, nić, sznurek, łańcuch] to break 2. (zostać wstrzymanym) [dyskusja, łączność, śpiew, więzi] to break off 3. pot. (podźwignąć się) to be ruptured

przerysowanie
sv przerysować n 1. (wyolbrzymienie) exaggeration reżyser w swoim filmie uniknął przerysowaań the director managed to avoid exaggeration in his film 2. Fot. oversharpness

przerysować
pf - przerys|owywać impf vt 1. (skopiować) to copy [rysunek, mapę, szkic] przerysować fason sukni z żurnala to copy a dress from a fashion journal przerysowała przez kalkę wykrój bluzki she copied the pattern of a blouse using tracing paper 2. przen. to exaggerate [problemy] to overdraw [postać sceniczną, cechy charakteru] aktor przerysował odtwarzaną postać the actor created a larger-than-life character

przerysowywać
impf przerysować

przerywany
pp przerwać adv. [oddech, odgłos] broken linia przerywana (na papierze) a dotted line (na jezdni) a broken line stosunek przerywany coitus interruptus

przerywać
impf przerwać

przerywnik
m 1. (filmowy, muzyczny, baletowy) interlude 2. przen. interlude 3. Druk. vignette

przerzedzać
impf przerzedzić

przerzedzić
pf - przerze|dzać impf vt 1. (przetrzebić) to thin out [rośliny, drzewa] 2. (zmniejszyć liczebnie) to thin wojna przerzedziła nasze pokolenie our generation was thinned out by the war przerzedzić się - przerzedzać się 1. (stać się rzadszym) [włosy, mgła] to thin 2. (zmaleć liczebnie) [szeregi wojska, grono ludzi] to thin wieczorem tłum na ulicach się przerzedzał in the evenings the crowds in the streets would thin out na targu przerzedziło się the crowd in the market has thinned out

przerzucać
impf przerzucić

przerzucić
pf - przerzu|cać impf vt 1. (rzucić z jednego miejsca w inne) to throw (przewiesić) to throw, to sling [torbę, szalik] przerzucać ziemię/węgiel łopatą to shovel soil/coal przerzucać gruz koparką to move the rubble with an excavator przerzucić kamień przez płot to throw a stone over the fence przerzucić piłkę ponad siatką to send the ball over the net przerzucił sobie płaszcz przez ramię he slung the coat over his shoulder sweter przerzucony przez oparcie krzesła a sweater thrown over the back of a chair przerzucić linę przez bloczek to pass a rope through a pulley 2. (przetransportować) to redeploy [żołnierzy, sprzęt] (nielegalnie) to smuggle [broń, narkotyki, emigrantów] przerzucić robotników do innej budowy pot. to move the workers to another construction site 3. pot. (przetrząsnąć) to go a. rummage through przerzucił wszystko w biurku, szukając rachunku he went a. rummaged through his desk looking for the bill 4. (przejrzeć) to flip through, to flick through [czasopismo, gazetę, książkę] 5. (obarczyć) to offload, to shift firma przerzuciła poniesione koszty dodatkowe na odbiorców the company offloaded the extra costs onto its clients niektórym bankom udaje się przerzucić prawie całe ryzyko na klientów some banks manage to shift almost all the risk of the operations to their clients obrońca oskarżonego usiłował część winy przerzucić na drugiego kierowcę the barrister for the defendant tried to offload part of the blame onto the other driver niektórzy rodzice chcieliby ciężar wychowania przerzucić na szkołę some parents would like to shift the burden of bringing up their children onto the school przerzucić na kogoś obowiązki to pass one's duties onto sb przerzucić na kogoś odpowiedzialność to shift the responsibility onto sb przerzucić się - przerzucać się 1. (zmienić miejsce pobytu, pracę, zajęcie) to switch autor przerzucił się z prozy na poezję the writer switched over from prose to poetry rolnik przerzucił się na hodowlę zwierząt the farmer switched to breeding livestock 2. (rozprzestrzenić się) [choroba, ogień, rdza] to spread nowotwór przerzucił się na wątrobę a secondary tumour has developed in the liver przerzucić bieg pot. to change gear(s) przerzucić most przez rzekę to bridge a river, to throw a bridge across a river przerzucić kładkę nad strumykiem to span a brook with a catwalk przerzucać się z jednej ostateczności w drugą książk. to go a. swing from one extreme to another przerzucać się żartami to swap a. exchange jokes

przerzut
m (G przerzutu) 1. (ludzi, towarów) transportation U, conveyance U (żołnierzy, sprzętu) redeployment U (przemyt) smuggling U (narkotyków) traffic U, trafficking U 2. Med. metastasis U 3. Sport (w grach piłkarskich) cross, swing pass (w zapasach, dżudo) throw (w gimnastyce akrobatycznej, skokach do wody) somersault (w skoku wzwyż) flop przerzut bokiem a cartwheel

przerzutka
f gears

przerzutowy
adv. 1. [punkt, trasa] smuggling 2. Med. metastatic 3. Sport styl przerzutowy flop high jump (technique)

przerzynać
impf przerżnąć

przerób
m (G przerobu) 1. sgt (surowców) processing bawełna/drewno do przerobu cotton/timber for processing przerób buraków na cukier the processing of sugar beet into sugar 2. zw. pl (produkty) product przeroby z mleka/owoców milk/fruit products 3. sgt (jednostka rozliczeniowa) throughput przerób dzienny/roczny daily/annual output

przeróbka
f 1. (odzieży) alteration (tekstu) adaptation "przeróbki krawieckie" (w ogłoszeniu) 'alterations' oddała kostium do przeróbki she is having her suit altered 2. (utwór po zmianach) adaptation przeróbka sceniczna powieści an adaptation of the novel for the stage przeróbka noweli na słuchowisko radiowe an adaptation of a short story for the radio 3. Techn. processing przeróbka ropy naftowej crude oil refining

przeróżność
f sgt książk. great variety przeróżność form i kształtów a great variety of forms and shapes

przeróżny
adv. książk. [tematy, pory, trudności] various przychodzili tu przeróżni ludzie all sorts of people used to come here wymyślał najprzeróżniejsze historie he would make up all sorts of stories

przerąbać
pf - przerąb|ywać impf (przerąbię - przerąbuję) vt 1. (na dwie części) to chop through [pień, drewno, kość] przerąbywał szczapy na rozpałkę he chopped the kindling for the fire 2. (wyrąbać przejście) to cut przerąbać ścieżkę w dżungli to cut a path in the jungle przerąbać lód na rzece to cut ice on the river 3. pot. (przerzedzić) to cut down [drzewa] przerąbać się - przerąbywać się (zrobić sobie przejście) to cut one's way (przez coś through sth) przerąbali się przez zarośla they cut their way through the thicket mieć przerąbane pot. to be done for pot., to have one's ass in a sling US pot. mieć u kogoś przerąbane pot. to be in the doghouse with sb pot., to be in bad with sb US pot.

przerąbywać
impf przerąbać

przerębel
m, przerębla f blowhole, airhole wyrąbać przerębel a. przeręblę na rzece to drill a blowhole in the river łowić ryby w przeręblu a. przerębli to catch fish in the blowhole

przerżnąć
pf - prze|rzynać impf (przerżnęła, przerżnęli - przerzynam) vt 1. (na dwie części) (nożem) to cut (through) [tekturę] (piłą) to saw through [deskę, pień, kratę] 2. [droga, jar, tor] to intersect [las, pola] rzeka przerzyna dolinę a river cuts through the valley 3. pot. (przegrać) to gamble away [pieniądze] (zepsuć) to screw up pot. [sprawę] 4. wulg. (odbyć stosunek) to screw wulg. vi pot. (przegrać) to take a licking pot. przerżnąć się - przerzynać się [rzeka, strumień] to cut through [skały, wąwóz]

przesada
f sgt 1. (przejaskrawienie) exaggeration przesada w ubiorze/ostrożności overdressing/overcautiousness nie było przesady w tym, co powiedział there was no exaggeration in what he said to, bez przesady, najlepszy/najgorszy film it is no overstatement to say that this is the best/the worst film uczciwy/uprzejmy aż do przesady honest/kind to a fault wpaść a. popaść w przesadę to go to extremes 2. (afektacja) affectation mówić/gestykulować z przesadą to talk/gesture affectedly

przesadnie
adv. (zbytnio) [wystrojony] excessively dziewczyna była przesadnie wrażliwa the girl was oversensitive

przesadny
adv. [elegancja, gestykulacja] overdone [troska, czułość, dokładność, poczucie odpowiedzialności] exaggerated kłaniał się z przesadną uprzejmością he bowed with exaggerated politeness

przesadzać
impf przesadzić

przesadzić
pf - przesa|dzać impf vt 1. (posadzić w innym miejscu) to replant [drzewo, roślinę] przesadził flance z inspektów do gruntu he has replanted the seedlings from the cold frames into soil przesadzanie roślin doniczkowych repotting 2. (wskazać inne miejsce) to move nauczyciel przesadził ucznia do innej ławki the teacher moved the schoolboy to another desk 3. (pomóc przedostać się na drugą stronę) to heave przesadzić kogoś przez płot to heave sb over the fence 4. pot. (przeskoczyć) to jump [ogrodzenie, rów] vi (nie zachować umiaru) to exaggerate, to overdo przesadził w pochwałach/zachwytach he was fulsome in his praise/appreciation starał się nie przesadzać w ocenie sytuacji/faktów he tried not to exaggerate the situation/facts nie przesadzajmy z tą jego mądrością/tym jego talentem pot., iron. let's not exaggerate his wisdom/talent czy pani nie przesadza? aren't you exaggerating a bit?

przesadzony
pp przesadzić adv. [plotki, obawy, opinie, zarzuty] exaggerated

przesalać
impf przesolić

przeschnięty
pp przeschnąć adv. 1. (mniej wilgotny) just dried off 2. (zbyt suchy) dried up

przeschnąć
pf - przes|ychać impf (przeschnął a. przesechł - przesycham) vi 1. (stracić część wilgoci) to dry (off) somewhat 2. (stracić zbyt dużo wilgoci) to dry up

przesiadać się
impf przesiąść się

przesiadka
f change (of train, bus, plane) transfer US podróż z przesiadką a journey with a change of trains/buses/flights podróż/lot bez przesiadki a direct journey/flight do Londynu jechał bez przesiadki he took a direct train/bus to London mieć dwie przesiadki w podróży to have to change twice on the journey będziesz miał przesiadkę w Krakowie you'll have to change in Cracow

przesiadkowy
adv. bilet przesiadkowy a through ticket

przesiadywać
impf vi to spend a lot of time (ona) godzinami przesiaduje u sąsiadki she spends whole hours next door przesiadywaliśmy po nocach, tocząc burzliwe dyskusje we spent whole nights arguing passionately (ona) przesiaduje w biurze poza godzinami pracy she stays after hours in the office czy on nie za często przesiaduje u nas w domu? don't you think he's spending too much time here?

przesiać
pf - przesi|ewać impf vt 1. (przez sito) to sieve, to sift [mąkę, ziarno, piasek] to riddle [ziemię] przesiewał piasek przez palce dłoni he sifted sand through his fingers 2. przen. (selekcjonować) to sift (through) [informacje, fakty, prace] to winnow down, to screen [kandydatów] przesiać się - przesiewać się to pass through a sieve mąka dobrze się przesiała przez nowe sito the new sieve sifted flour well

przesiedlać
impf przesiedlić

przesiedlenie
sv przesiedlić n relocation, resettlement U masowe przesiedlenie ludności mass relocation of the population

przesiedleniec
m (V przesiedleńcze a. przesiedleńcu) (dobrowolny) migrant (przymusowy) displaced person, DP obóz przejściowy dla przesiedleńców a DP camp

przesiedleńczy
adv. [akcja] displacement attr. ruchy przesiedleńcze ludności the migration of people mienie przesiedleńcze property subject to a duty-free relocation allowance

przesiedlić
pf - przesiedl|ać impf vt (przenieść) to resettle [ludność] tysiące ludzi przesiedlono w głąb Rosji thousands of people were resettled deep in Russia przesiedlono ludność z terenów zagrożonych powodzią people from the flood-threatened area were evacuated akcja przesiedlania ludności the resettlement of the population przesiedlić się - przesiedlać się to migrate, to resettle przesiedlić się ze wsi do miasta to migrate from country to town przesiedlić się do Niemiec to migrate to Germany

przesiedzieć
pf (przesiedzisz, przesiedział, przesiedzieli) vt 1. to spend [wieczór, godzinę] przesiedziała noc przy chorym dziecku she sat a whole night by the sick child's bedside przesiedział za biurkiem jako urzędnik 25 lat przen. he had worked as a clerk for 25 years przesiedział kilka lat za granicą he spent several years abroad 2. pot. (o więźniu) przesiedzieć trzy lata to do three years pot. młodość przesiedziałem na syberyjskim zesłaniu I spent my youth as an exile in Siberia

przesieka
f (po wycięciu drzew) clearing (przeciwpożarowa) firebreak

przesiew
m (G przesiewu) 1. (czynność) sifting sgt przesiew mąki/zboża the sifting of flour/grains 2. (przesiany materiał) fines pl 3. pot. (selekcja) screening sg, selection przesiew kandydatów na studia the selection of university candidates

przesiewacz
m (siatka) screen (maszyna) sifter

przesiewać
impf przesiać

przesiewowy
adv. Med. screening attr. badania przesiewowe screening onkologiczne badania przesiewowe cancer screening

przesilać się
impf przesilić się

przesilenie
n 1. (punkt krytyczny) turning point przesilenie gospodarcze/polityczne an economic/a political crisis przesilenie dziejowe a turning point in history 2. Med. crisis u chorego nastąpiło przesilenie the patient is past the critical stage 3. Astron. solstice przesilenie letnie/zimowe the summer/winter solstice

przesilić
się pf - przesil|ać się impf v refl. [choroba] to reach a critical point [burza] to be at its worst zima się przesiliła, śnieg stopniał winter was past its worst, the snow melted

przesiąkać
impf przesiąknąć

przesiąknięty
pp przesiąknąć adv. 1. [powietrze, ubranie, ziemia] saturated (czymś with sth) powietrze przesiąknięte zapachem kwiatów air scented with flowers ubranie przesiąknięte wilgocią sodden clothes ziemia przesiąknięta wilgocią waterlogged earth 2. przen. [osoba, obraz] pervaded (czymś with sth)

przesiąknąć
pf - przesiąk|ać impf (przesiąknął a. przesiąkł, przesiąknęła a. przesiąkła, przesiąknęli a. przesiąkli - przesiąkam) vi 1. (przeniknąć) [krew, woda, wilgoć] to soak through, to seep through (coś sth) przesiąknąć przez coś to soak a. seep through sth 2. (zostać przepojonym) to be a. become saturated a. permeated (czymś with sth) pokój przesiąkł swądem the smell of burning pervaded the room przesiąkł/ubranie przesiąknęło mu dymem papierosowym he/his clothes reeked of cigarette smoke ubranie przesiąkło jej wilgocią her clothes were sodden 3. przen. to soak in (czymś sth) to imbibe przen. (czymś sth) przesiąknął ideologią marksistowską/kulturą włoską he soaked up Marxist ideology/Italian culture przesiąknęła niechęcią do wszystkiego, co obce she developed a deep aversion to anything foreign

przesiąść
się pf - przesi|adać się impf (przesiądę się, przesiądziesz się, przesiądzie się, przesiadł się, przesiadła się, przesiedli się - przesiadam się) v refl. 1. (usiąść gdzie indziej) to move (to another seat) przesiąść się z kanapy na fotel to move from a sofa to an armchair przesiadła się na drugą stronę stolika she moved to the other side of the table 2. (zmienić środek lokomocji) to change, to transfer przesiąść się z autobusu do pociągu to change from bus to train przesiadłem się do innego tramwaju I changed trams w Suchej przesiadła się na pociąg do Żywca at Sucha she changed for Żywiec na następnym przystanku musisz się przesiąść you must change at the next stop żeby się dostać z A do B, trzeba się trzy razy przesiadać getting from A to B involves three changes to szok przesiąść się z fiata do mercedesa przen. it's quite a shock to change from a Fiat to a Mercedes

przeskakiwać
impf przeskoczyć

przeskalować
pf - przeskal|owywać impf vt to graduate [aparaturę, termometr] przeskalować coś na system metryczny to metricate sth

przeskalowywać
impf przeskalować

przeskoczyć
pf - przesk|akiwać impf vt 1. (pokonać przeszkodę) [osoba, koń, pies] to jump, to leap [rów, przeszkodę] koń czysto przeskoczył mur i rów the horse cleared the wall and the ditch przeskakiwał po dwa stopnie naraz he was bounding up the stairs two (steps) at a time przeskoczył skrzyżowanie na czerwonym świetle he jumped the lights, went over a red light at the crossroads 2. przen. (znaleźć się powyżej określonego poziomu) to go beyond a. over [poziom, próg] czterdziestkę to on już dawno przeskoczył he's well over forty przeskoczyć kogoś (wzrostem) to become taller than sb (umiejętnościami) to outstrip a. outflank sb 3. pot. (pominąć) to skip (over), to skip [sth] over [rozdział, temat, fragment] takie są przepisy i ja ich nie przeskoczę these are the regulations and I cannot do anything about it pewnych spraw nie da się przeskoczyć there are certain things that cannot be avoided vi 1. (przemieszczać się) to jump, to skip przeskoczyć przez coś to jump a. leap over a. across sth [rów, płot, kałużę] to vault (over) sth [poprzeczkę, barierę] przeskakiwał z kamienia na kamień he was hopping from stone to stone wiewiórka przeskakiwała z gałęzi na gałąź the squirrel was leaping from branch to branch iskra elektryczna przeskakuje między elektrodami a spark passes between the electrodes wskazówka zegara przeskoczyła na trzecią the hand of the clock moved to three 2. (przechodzić od jednej rzeczy do drugiej) to skip przeskakiwać z tematu na temat to skip from one subject to another myśl przeskakuje z tematu na temat my/his/her thoughts are in turmoil a. in a whirl aktor przeskakuje od tragizmu do komizmu the actor is able to switch from the tragic to the comic sam siebie nie przeskoczysz pot. you can't do more than that nie mów hop, póki nie przeskoczysz przysł. there's many a slip 'twixt cup and lip przysł.

przeskok
m (G przeskoku) 1. jump, leap przeskok przez przeszkodę a jump across a. over an obstacle przeskok iskry elektrycznej a flashover przeskok elektronu z orbity na orbitę an electron jump from one orbit to another 2. przen. sudden change przeskoki z tematu na temat sudden changes of subject, skipping from subject to subject przeskoki myśli confused thoughts przeskoki nastroju sudden changes of mood, mood swings przeskoki czasowe w jego nowym filmie time shifts in his new film

przeskrobać
pf vt pot. to do mischief, to be up to no good co tym razem przeskrobałaś? what have you been up to this time?

przesmyk
m (G przesmyku) 1. (wąskie przejście) pass (w górach) defile, gorge 2. Geog. (pas lądu) isthmus (pas wody) inlet, narrows pl

przesmyknąć
się pf - przesmyk|iwać się impf (przesmyknęła się, przesmyknęli się - przesmykuję się) vi to sneak, to slip, to slink (obok kogoś/czegoś past sb/sth) przesmyknął się przez dziurę w płocie he slipped through a hole in the fence niezauważony przesmyknął się do pokoju he slipped a. sneaked unnoticed into the room

przesolić
1. pf - przes|alać impf vt to add too much salt, to oversalt [zupę, ziemniaki] przesolony sos an oversalted sauce 2. pf vi pot. (przesadzić) to go over the top pot., to go OTT pot. (z a. w czymś about a. with sth) tym razem naprawdę przesoliłeś this time you've really gone over the top

przespacerować
pf vi to walk [odcinek drogi] ten ostatni kawałek drogi możemy przespacerować we can do this last bit on foot przespacerować cały wieczór to walk around all evening przespacerować się to take a walk a. stroll przespaceruję się do Adama po tę książkę I'll walk over to Adam's and collect the book

przespać
pf - prze|sypiać impf (prześpię, prześpisz - przesypiam) vt 1. (spędzić na spaniu) to sleep (for) [godzinę] to sleep through [noc, dzień] przespał do dwunastej he slept till twelve przespałem pół filmu I slept through half of the film piłkarze przespali pierwszą połowę meczu przen. the players didn't make much of an effort a. didn't push themselves in the first half jestem zmęczony po źle przespanej nocy I'm tired because I didn't sleep well last night 2. (śpiąc przetrwać) to sleep off [ból głowy, kaca] 3. (śpiąc przepuścić) przespać godzinę odjazdu pociągu to oversleep and miss a train 4. przen. (przegapić) to miss, to let [sth] slip [okazję, szansę, możliwość] przespał szansę na zdobycie dobrej pracy he let slip the chance of a good job przespać się - przesypiać się 1. (zażyć trochę snu) to have a. take a nap prześpij się po obiedzie have a snoose after lunch przespałem się w miejscowym hotelu I spent the night in a local hotel 2. pot. przespać się z kimś to go to bad with sb

przestankowanie
n sgt Jęz. punctuation

przestankowy
adv. Jęz. znak przestankowy a punctuation mark

przestarzały
adv. [poglądy, zasady, styl, wyraz] (out)dated, outmoded [urządzenie, broń, metoda, system] obsolete, antiquated, redundant GB

przestawać
1. impf przestać 2. impf (przestaję) vi 1. książk. (obcować) to associate, to keep company (z kimś with sb) 2. przest. (zadowalać się) to content oneself, to be content (na czymś with sth) kto z kim przestaje, takim się staje przysł. judge a man by the company he keeps

przestawiać
impf przestawić

przestawić
pf - przestawi|ać impf vt 1. (przenieść na inne miejsce) to move, to shift [przedmiot, mebel, samochód] to move about, to rearrange [przedmioty, meble] to swap over [graczy] przestawiać coś z miejsca na miejsce to move sth about 2. (zmienić kolejność) to transpose, to permute [litery, wyrazy] przestawić głoski w wyrazie to transpose sounds in a word 3. (zmienić ustawienie) to readjust, to reset [zegarek, pokrętło] to switch [radio, lodówkę, zwrotnicę] przestawić zegarki na czas letni/zimowy to reset a. readjust watches to summer/winter time przestawić regulator w lodówce na najniższą temperaturę to switch the fridge to the extra cold setting przestawić radio na inny program to switch the radio to another programme 4. (zmienić kierunek) to redirect, to gear [produkcję, przemysł] (na coś to sth) przestawił swój sposób myślenia he changed his way of thinking 5. (zbudować w innym miejscu) to move, to shift [piec, płot] przestawić się - przestawiać się 1. (zmienić kolejność) [klocki] to shift round 2. (zmienić położenie) [programator] to shift, to move 3. (zmienić sposób działania) to switch, to change over (z czegoś na coś (away) from sth to sth) przestawiamy się na nowy zakres usług we are introducing a new range of services przestawił się na dietę wegetariańską he changed to a vegetarian diet

przestawka
f Jęz. metathesis

przestać
1. pf - przesta|wać1 impf (przestanę - przestaję) vi 1. (przerwać) to stop to lay off pot., to quit (coś robić doing sth) to desist książk. (coś robić from doing sth) przestań traktować mnie jak dziecko stop treating me like a child przestać palić/pić to stop a. quit a. give up smoking/drinking przestać brać pigułki antykoncepcyjne/narkotyki to come off the pill/off drugs pot. przestań! stop it!, lay off!, give it a rest! 2. (utracić zdolność) to stop (coś robić doing sth) to cease (coś robić doing a. to do sth) przestać słyszeć na jedno ucho/widzieć na jedno oko to lose the hearing in one ear/sight in one eye 3. (skończyć się) to stop (coś robić doing sth) deszcz przestał padać it stopped raining 2. pf (przestoję, przestoisz) vt (spędzić stojąc) to stand [koncert, podróż] całą drogę przestał na korytarzu he spent the whole journey standing in the corridor przestały godzinę plotkując they stood a. were standing around gossiping for an hour przestać się [jedzenie] to be left standing too long owoce przestały się na drzewie the fruit grew overripe on the tree

przestebnować
pf vt to backstitch [kieszeń, kołnierz, mankiet]

przestrach
m sgt (G przestrachu) fright, scare, terror krzyknęła z przestrachu she gave a cry of fright, she cried in terror opanował/sparaliżował ją przestrach fear gripped/paralysed her z przestrachu nie mógł wykrztusić słowa he couldn't say a word from a. for fear dostrzegł przestrach w jej oczach he saw terror in her eyes

przestrajać
impf przestroić

przestraszony
adv. [osoba, zwierzę, głos, wzrok, mina] frightened, alarmed (czymś at a. by sth) (nagle) startled (czymś at a. by sth) [wołanie] fearful patrzyła na ojca przestraszona she looked at her father in fright obudził się przestraszony, że zaspał he woke up terrified that he had overslept dlaczego masz taką przestraszoną minę? why this frightened expression on your face?

przestraszyć
pf - przestrasz|ać impf vt to frighten, to alarm (nagle) to startle przestraszyłaś mnie tą wiadomością your news alarmed me nie przestraszały go żadne przeciwności he feared no adversity przestraszyłaś mnie/wróble! you startled me/the sparrows! ale mnie przestraszyłeś! you gave me a fright! coś mnie przestraszyło something alarmed a. startled me niełatwo mnie przestraszyć I'm not easily frightened przestraszyć się - przestraszać się to get a fright to get scared (kogoś/czegoś of sb/sth) to take fright (czegoś at sth) ciekawe, czego się tak przestraszyli I wonder what made them so scared a. what gave them such a scare wyglądał tak, że można się było go przestraszyć the mere sight of him could scare you

przestroga
f warning, caution (przed czymś against sth) niech to będzie dla ciebie przestrogą na przyszłość! let that be a warning to you in the future! dawać komuś przestrogi a. udzielać komuś przestróg to warn sb usłuchać/nie usłuchać przestróg to heed/disregard warnings na niego żadne przestrogi nie działają a. nie skutkują with him all warnings are of a. to no avail słowo przestrogi a word of caution, a word to the wise ku przestrodze as a warning rady ku przestrodze cautionary advice opowiastka ku przestrodze a cautionary tale

przestroić
pf - przestr|ajać impf (przestroję - przestrajam) vt 1. Muz. to retune, to alter the pitch of [fortepian, gitarę, skrzypce] 2. Techn. to retune [radio, telewizor] przestroić radio na inny zakres to retune a radio to a different frequency 3. przen. to redirect [gospodarkę] to change, to alter [poglądy]

przestronnie
adv. grad. w mieszkaniu zrobiło się przestronnie the flat became (more) roomy a. spacious

przestronność
f sgt (pomieszczenia, domu) spaciousness, roominess

przestronny
adv. grad. 1. [dom, pokój] roomy, spacious commodious książk. [plac, ogród] large przestronny, jasny a. widny pokój a large and airy room 2. przest. [płaszcz, sweter] loose-fitting

przestrzał
m (G przestrzału) (przebicie) bullet hole (rana) shot through (the leg, head) na przestrzał (po obu stronach) okna były otwarte na przestrzał the windows were open on both sides otwarta na przestrzał klatka schodowa a staircase open on both sides dom był otwarty na przestrzał the doors of the house were open on both sides korytarz biegnący na przestrzał przez cały dom (wzdłuż) a corridor running straight through the house

przestrzec
pf - przestrze|gać1 impf (przestrzegę, przestrzeżesz, przestrzeże, przestrzegł, przestrzegła, przestrzegli - przestrzegam) vt (upomnieć) to warn (przed czymś against a. off sth) to caution (przed kimś/czymś against sb/sth) przestrzegał ją, żeby nie wychodziła z domu he warned her not to go out a. against going out "to nieodpowiedni moment na kupno domu", przestrzegał (ją) 'it's a bad time to buy a house,' he warned her przestrzeganie o zgubnych skutkach picia alkoholu warnings about the harmful effects of drink

przestrzegać
1. impf przestrzec 2. impf vt (stosować się do) to obey, to keep (to) [przepisów, prawa, zaleceń] to observe [zwyczajów, postu] to abide by [umowy, traktatu] to watch [diety] przestrzegać/nie przestrzegać form towarzyskich to observe/ignore the (social) niceties nie przestrzegać przepisów to disobey rules przestrzegać/nie przestrzegać tajemnicy to keep/betray a secret trzeba przestrzegać godzin posiłków one must eat one's meals at regular hours przestrzeganie przepisów/zwyczajów observance of a. adherence to rules/customs przestrzegający prawa obywatel a law-abiding citizen

przestrzelić
pf - przestrzel|iwać impf vt 1. to shoot through [rękę, płuco, oponę] gangsterzy przestrzelili mu oba kolana the gangsters shot him through both knees a. kneecapped him 2. Sport przestrzelić rzut karny to miss a penalty

przestrzennie
adv. [zaprojektować, rozmieścić] spatially społeczność bliska nam kulturowo i przestrzennie a community close to us both culturally and geographically

przestrzenność
f sgt 1. (obrazu, widoku) spatial dimension (przedmiotu) three dimensionality 2. (placu, promenady) spaciousness

przestrzenny
adv. 1. [model, forma, rysunek, wyobraźnia] spatial dźwięk przestrzenny surround sound ruch przestrzenny movement in space geometria przestrzenna solid geometry, geometry of solids, stereometry kąt przestrzenny a solid angle sieć przestrzenna a crystal lattice postrzeganie przestrzenne spatial awareness a. intelligence brak ci wyobraźni przestrzennej you've no spatial imagination 2. Ekon., Archit., Budow. spatial gospodarka przestrzenna spatial development planowanie przestrzenne town-and-country a. spatial planning w mieście potrzebny jest pewien ład przestrzenny the town needs some spatial order 3. (przestronny) [mieszkanie, sala] spacious, roomy [podwórko, parking] spacious

przestrzeń
f 1. (obszar nieskończony) space ruchy ciał w przestrzeni movement of bodies in space zjawiska fizyczne są zmienne w czasie i w przestrzeni physical phenomena are variable in time and space 2. (obszar) space, room mieszkali na niewielkiej przestrzeni they lived in (relatively) cramped conditions wypełnić wolne przestrzenie w mieszkaniu to fill in the empty spaces in the flat 3. (rozległa powierzchnia) expanse rozległa przestrzeń stepów/oceanu the vast expanse of the steppes/ocean dalekie/niezmierzone przestrzenie far-off/vast expanses otwarta przestrzeń an open space na otwartej przestrzeni in the open zagospodarować przestrzeń wokół domu to make some use of the area around a house 4. (odstęp) space, gap wąskie przestrzenie między wysokimi domami narrow gaps a. spaces between high buildings przestrzeń między domem a stajnią the area between the house and the stables 5. książk. (ogół zjawisk) sphere przestrzeń publiczna/polityczna the public/political sphere w swej książce próbował ogarnąć jak największą przestrzeń kulturową in his book he tried to cover the widest cultural spectrum 6. Astron. space przestrzeń kosmiczna (cosmic a. outer) space przestrzeń kosmiczna daleka deep space spacer w przestrzeni kosmicznej a space walk przestrzeń międzyplanetarna interplanetary space przestrzeń powietrzna airspace przestrzeń powietrzna i kosmiczna aerospace na przestrzeni adv. 1. (na obszarze) over a distance a. an area of lasy ciągnęły się na przestrzeni kilku kilometrów the woods stretch over an area of several kilometres 2. (w czasie) in a. within the space of na przestrzeni wieków over the centuries na przestrzeni dziejów throughout history na przestrzeni ostatnich pięciu lat in a. within the space of the last five years przestrzenie międzykomórkowe Bot. intercellular space przestrzeń dyskowa Komput. disc space przestrzeń euklidesowa a. kartezjańska Mat. Euclidean a. Cartesian space przestrzeń fazowa Techn. phase space przestrzeń ładunkowa Transp. stowage, cargo space przestrzeń pozaotrzewnowa Med. extraperitoneal cavity przestrzeń wielowymiarowa multidimensional space przestrzeń życiowa przen. (living) space potrzebować przestrzeni życiowej to need (one's own) space

przestudiować
pf vt to read up on, to study [filozofię, średniowiecze] to peruse książk. [książkę, relacje, instrukcję] to study [mapę, rozkład jazdy] przestudiowanie wszystkich dokumentów zajęło mu tydzień the perusal of all the documents took him a week

przestudzać
impf przestudzić

przestudzić
pf - przestu|dzać impf vt to cool, to cool [sth] down [wodę, herbatę] kawa była już przestudzona the coffee had already cooled (down) przestudzić się - przestudzać się [herbata, mleko] to get cooler, to cool (down)

przestworze
n (Gpl przestworzy) zw. pl książk. expanse rozciągały się przed nim nieskończone przestworza oceanu an endless expanse of ocean spread before him lot statku kosmicznego w przestworzach the flight of a rocket in space podbój przestworzy the conquest of space

przestwór
m (G przestworu) przest., poet. expanse, vastness U wastes pl poet. przestwór oceanu vast ocean

przestygnąć
pf (przestygł a. przestygnął) vi to get cool, to cool (down)

przestygły
pp przestygnąć adv. [mleko, herbata, zupa] lukewarm, tepid

przestylizować
pf vt 1. (zmienić styl) to change the style of [utwór, wypowiedź, motyw] 2. (nadmiernie wystylizować) to overdo the stylization of [rolę, film, utwór]

przestój
m (G przestoju) 1. (przerwa w pracy) stoppage przestoje w produkcji na skutek awarii maszyn stoppages due to machinery breakdown czas przestoju downtime, stoppage US 2. (dłuższy postój) demurrage

przestąpić
pf - przest|ępować impf vi 1. (przejść nad) to step over [kłodę, rów] przestąpić próg czyjegoś domu książk. to cross sb's threshold 2. przest. (złamać) to break to infringe książk. [prawo, ustawę] to violate, to disobey [rozkaz] przestępować z nogi na nogę to shift one's weight from foot to foot

przestębnować
zob. przestebnować

przestępca
m, przestępczyni f criminal, offender transgressor książk. przestępca kryminalny a criminal przestępca gospodarczy a person found guilty of (business) fraud przestępcy wojenni war criminals drobny przestępca a petty criminal młodociany przestępca a juvenile offender a. delinquent przestępca dotychczas niekarany a first-time offender domniemany portret przestępcy a composite portrait portret pamięciowy przestępcy an identikit picture

przestępczość
f sgt crime U, delinquency przestępczość kryminalna crime przestępczość gospodarcza business fraud przestępczość wśród nieletnich a. młodocianych juvenile crime a. delinquency przestępczość zorganizowana organized crime przestępczość komputerowa computer crime przestępczość seksualna sex crime walka z przestępczością a. zapobieganie przestępczości crime prevention statystyka przestępczości crime figures

przestępczy
adv. [działalność, skłonność, czyn, środowisko] criminal [zachowanie, postępek] delinquent grupa przestępcza a criminal gang organizacja przestępcza a syndicate, a criminal organization zmowa przestępcza a criminal conspiracy światek przestępczy the underworld nosić przy sobie broń palną z zamiarem przestępczym to carry firearms with criminal intent

przestępny
adv. 1. Prawo [czyn, występek, działalność] criminal 2. Mat. [funkcja, liczba] transcendental 3. [rok, miesiąc, dzień] leap

przestępować
impf przestąpić

przestępstwo
n crime, offence przestępstwo karne a criminal offence przestępstwo gospodarcze business fraud przestępstwa wojenne war crimes drobne przestępstwo a petty crime ciężkie przestępstwo felony przestępstwo na tle seksualnym a sex crime a. offence przestępstwo przedawnione a time-limited a. time-barred offence przestępstwo przeciwko mieniu/życiu a crime a. an offence against property/the person winny przestępstwa a criminal popełnić przestępstwo a. dopuścić się przestępstwa to commit a crime a. an offence organ do ścigania przestępstw a crime prevention agency

przesunięcie
sv przesunąć n 1. (zmiana położenia) shift przesunięcia górotwórcze orogeny przesunięcie o wiersz Komput. linefeed 2. (zmiana na stanowiskach) transfer, redeployment przesunięcia personalne a reshuffle 3. (zmiana przeznaczenia) reallocation, redeployment przesunięcia środków reallocation a. redeployment of resources

przesunąć
pf - przesu|wać impf (przesunęła, przesunęli - przesuwam) vt 1. (przenieść na inne miejsce) to move, to shift [mebel, pionek, skrzynię] przesunął czapkę na tył głowy he pushed his hat to the back of his head 2. (zmienić ustawienie) to (re)set, to (re)adjust [zegarek] to move, to shift [dźwignię] przesuąć zegarek na godzinę piątą to set a watch to five o'clock przesuąć zegar do przodu/do tyłu to put a clock on a. forward/back przesuąć taśmę do przodu/do tyłu to wind on/rewind a tape 3. (zmienić termin) to reschedule [zebranie, wykład] rozmowy przesunięto na przyszły piątek/tydzień talks were rescheduled for Friday/next week, talks were postponed till next Friday/week przesunąć zebranie o godzinę (na późniejszą godzinę) to reschedule a meeting to begin an hour later, to postpone a meeting for an hour (na wcześniejszą godzinę) to reschedule a meeting to begin an hour earlier, to put forward a meeting by an hour 4. (przenieść) to transfer, to move [pracownika] to reallocate, to redirect [fundusze, środki] to shift [akcent] przesunąć kogoś na wyższe/niższe stanowisko to promote/demote sb przesunięto go na stanowisko kierownicze he was promoted to an executive position większość środków przesunięto na ten projekt a major part of resources were redirected a. reallocated to this project przesunąć granice państwa na wschód/zachód to move a. shift the country's borders east/west vi (lekko dotknąć) to pass, to run (czymś sth) przesunął dłonią po karoserii/klawiszach he passed a. ran his hand over the body of the car/over the keyboard przesunęła językiem po wargach she ran her tongue across her lips przesuwać wzrokiem a. spojrzeniem a. oczami po kimś/czymś to run one's eyes over sb/sth przesunąć się - przesuwać się 1. (przenieść się na inne miejsce) to move, to shift przesunąć się z krzesłem do stołu to edge one's chair closer to the table przesunąć się do przodu/do tyłu autobusu to move to the front/back of a bus przesuwać się do wyjścia to move towards the exit przesuń się! move over a. up! front przesunął się na zachód the front line moved a. shifted to the west opady deszczu przesuwają się w głąb kraju the belt of rain is moving a. shifting to the centre of the country chmury przesuwały się szybko na niebie clouds were scudding across the sky różne obrazy przesuwały im się przed oczami they could see various images moving before their eyes 2. (ulec zmianie) [termin] (na późniejszy) to be put forward (na wcześniejszy) to be put back termin składania prac konkursowych przesunął się o pięć dni the deadline for submitting competition entries was extended by five days 3. (przecisnąć się) to squeeze (przez coś through sth)

przesuszać
impf przesuszyć

przesuszyć
pf - przesusz|ać impf vt 1. (lekko wysuszyć) to dry up [sth] a little [koszulę] to cure [sth] by drying [grzyby, jabłka] 2. (wysuszyć całkowicie) to dry up [ubranie, buty] 3. (spowodować wyschnięcie) to make [sth] too dry [glebę, skórę, włosy] miała skórę przesuszoną na skutek opalania she had very dry skin as a result of sunbathing przesuszyć się - przesuszać się 1. (wyschnąć lekko) [trawa, siano] to dry up a bit 2. (wyschnąć całkowicie) to dry up 3. (wyschnąć nadmiernie) [owoce] to shrivel [gleba, skóra] to get parched szampon zapobiegający przesuszaniu się włosów a shampoo for dry and brittle hair, a moisturizing shampoo

przesuw
m (G przesuwu) travel szybkość przesuwu taśmy/filmu tape/film speed wałek a. rolka przesuwu taśmy a capstan

przesuwać
impf przesunąć

przesuwka
f Jęz. shift przesuwka samogłoskowa/spółgłoskowa a vowel/consonant shift

przesuwny
adv. [siedzenie, drzwi] sliding rejestr przesuwny Komput. shift register