Padwa
f Padua

Pakistańczyk
m, Pakistanka Pakistani

Palestyńczyk
m, Palestynka f Palestinian

Panamczyk
m, Panamka f 1. (obywatel państwa) Panamanian 2. (mieszkaniec miasta) panamczyk/panamka Panamanian

Panna
f 1. sgt (znak zodiaku) Virgo, the Virgin jestem spod znaku Panny I'm a Virgo 2. sgt (gwiazdozbiór) Virgo 3. (osoba urodzona pod tym znakiem) Virgo, Virgoan

Papuas
m Papuan

Paragwajczyk
m, Paragwajka f Paraguayan

Parnas
m sgt (G Parnasu) Parnassus

Pascha
f sgt 1. Relig. (w judaizmie) Passover w czasie święta Paschy at Passover 2. Relig. (w chrześcijaństwie wschodnim) Easter 3. Kulin. pascha a sweet Easter dish made of curd cheese and dried fruit

pa
inter. bye pot. pa, pa bye-bye

pabialgina
f Farm. 1. sgt = aspirin 2. pot. (tabletka) = aspirin brałam już dwie pabialginy I've already taken two aspirin(s)

pac
inter. plonk!, splat!

pacan
m (Npl pacany) pot., obraźl. plonker GB pot., lummox US pot.

pacać
impf pacnąć

pacha
f 1. (wgłębienie pod ramieniem) armpit pocenie się/włosy pod pachami underarm perspiration/hair spocił się pod pachami he had sweaty a. clammy armpits ogolić sobie pachy a. ogolić się pod pachami to shave one's armpits dezodorant do pach an underarm deodorant trzymać coś pod pachą to have sth under one's arm włożył sobie termometr pod pachę he stuck the thermometer under his arm mierzyć sobie/komuś temperaturę pod pachą to take one's/sb's underarm temperature nasypało śniegu po pachy the snow was shoulder-high wziąć a. ująć kogoś pod pachę to take sb's arm 2. Zool. axilla 3. (w ubraniu) armhole marynarka za ciasna w pachach a jacket too tight under the arms bluzka ma zbyt głęboko wyciętą pachę the armholes of the blouse are cut too deep zwęzić/poszerzyć pachy to take in/deepen the armholes

pachnidło
n zw. pl przest., książk. scent

pachnieć
impf (pachniał, pachnieli) vi 1. to smell pachnieć ładnie/nieładnie/smakowicie to smell nice/unpleasant/appetizing róże pachniały upajająco the roses exuded an intoxicating fragrance pachnieć jaśminem/czosnkiem to smell of jasmine/garlic w domu pachniało świeżym pieczywem the house smelt of freshly baked bread z daleka pachniało od niej perfumami you could smell her perfume from afar pachnie mu z ust euf. he has smelly a. bad breath jak tu ładnie pachnie! what a nice smell! 2. przen. (grozić) ta sprawa niedobrze pachnie this affair reeks to groźnie pachnie this looks dangerous to pachnie kryminałem pot. they can put you away a. put you behind bars for that pot. wiesz, czym to pachnie! you know what it means to pachnie buntem/skandalem this smacks of a revolt/scandal 3. przen. (nęcić) pachnie mu ta posada this job appeals to him i to pachnie, i to nęci the choice is difficult, it's a difficult choice

pachnąco
adv. w mieszkaniu było czysto i pachnąco the flat was clean and smelt nice

pachnący
adv. [mydło] scented [kwiat] fragrant [ciasto] aromatic pachnący czymś smelling of sth słodko pachnący sweet-smelling pachnący stęchlizną musty

pachnąć
impf (pachnęła, pachnęli) vi pachnieć

pacholę
przest. n (G pacholęcia) (chłopiec) lad książk. od pacholcia from childhood pacholęta plt (obojga płci) children

pacholęctwo
n sgt przest. childhood

pacholęcy
adv. przest. [wiek, lata] childhood attr. [radość, zabawa] childish

pachołek
m pers. 1. (Npl pachołkowie a. pachołcy) przest. (służący) servant 2. (Npl pachołki) przen., pejor. lackey przen., pejor. stooge zw. pl pot., pejor. pachołki imperializmu imperialist lackeys m inanim. 1. (słupek ostrzegawczy) bollard (przenośny) cone odgrodzić coś pachołkami to cone off sth 2. Żegl. (na nabrzeżu) bollard (na pokładzie) bitt zw. pl przycumować do pachołka to fasten the mooring rope to the bollard

pacht
m (G pachtu) daw. lease oddać coś/kogoś w pacht to lease sth/sb out (komuś/czemuś to sth/sb)

pachwina
f 1. Anat. groin w pachwinie in the groin 2. Bot. axil

pachwinowy
adv. 1. Anat. inguinal przepuklina pachwinowa inguinal hernia 2. Bot. axillary

pacierz
m (christian) prayer odmówić a. zmówić pacierz za duszę ojca to say a prayer for the soul of one's father bezmyślnie klepać pacierze to rattle off one's prayers znać a. umieć coś jak pacierz to know sth by heart

pacierzowy
adv. przest. [rdzeń] spinal, vertebral stos pacierzowy a. kość pacierzowa spinal column

paciorek
m 1. zw. pl bead paciorki różańca rosary beads, beads of a rosary szklane paciorki glass beads 2. dem. pot. prayer zmówić paciorek to say a prayer siusiu, paciorek i spać! żart. it's time for beddy-byes! pot.

paciorkowaty
adv. (jak paciorek) bead-like, like a bead (jak koraliki) beady

paciorkowcowy
adv. Biol., Med. streptococcal, streptococcic

paciorkowiec
m zw. pl Biol., Med. streptococcus

pacjent
m, pacjentka f patient pacjent hospitalizowany/leczony ambulatoryjnie an inpatient/an outpatient pacjent w ciężkim stanie/w stanie krytycznym a patient in poor/a critical condition poczekalnia dla pacjentów a waiting room lekarz przyjmuje pacjentów po południu the doctor sees patients in the afternoon czworonożni pacjenci żart. sick animals

packa
f 1. (na muchy) swat, fly swatter 2. Budow. float, trowel

pacnąć
pf - pac|ać impf (pacnęła, pacnęli - pacam) pot. vt (uderzyć) to swat, to whisk [muchę] to pat, to tap [osobę] pacnął go w plecy he gave him a pat a. a tap on the back vi 1. (upaść) to plonk, to plop, to splat gruszka pacnęła z drzewa na ziemię a pear plopped to the ground kamień pacnął w sadzawkę a stone plopped into the pond pacnąłem na ziemię obok niego I hit the ground just beside him 2. (chlapnąć) pacnąć farbą a. pędzlem na ścianę to dab a wall with paint

pacyfikacja
f (Gpl pacyfikacji) Polit., Wojsk. pacification

pacyfikacyjny
adv. [akcja] pacification attr.

pacyfikować
impf vt Polit., Wojsk. to pacify [miasto, kraj] spacyfikować

pacyfista
m, pacyfistka f pacifist

pacyfistyczny
adv. pacifist ruch pacyfistyczny a pacifist movement

pacyfizm
m (G pacyfizmu) pacifism

pacykarz
m (Gpl pacykarzy) pot., pejor. dauber pot., pejor.

pacykować
impf pot., pejor. vt to daub pot. [ścianę, obraz] pacykkować coś na ścianie to daub sth on a wall, to daub a wall with sth pacykować się to daub one's face (with make-up) pot., pejor.

pacynka
f glove a. hand puppet

paczka
f 1. (pakunek) parcel, package paczka książek a package of books paczka z zabawkami a package with a. of toys obwiązała paczkę sznurkiem she tied up the parcel with string szedł obładowany paczkami he was walking along loaded with packages 2. (zbiór) packet paczka banknotów/gazet a batch of newspapers/a wad a. bundle of banknotes 3. (opakowanie) packet, pack, package US paczka papierosów/herbaty a packet a. pack of cigarettes/tea paczka zapałek a box of matches wsypała do garnka całą paczkę makaronu she put a whole packet of pasta into the pot wypalał dwie paczki papierosów dziennie he smoked two packets a. packs of cigarettes a day 4. (przesyłka pocztowa) parcel, package US paczka żywnościowa a food parcel paczka urodzinowa/świąteczna a birthday/Christmas parcel wysłać/nadać paczkę to send a parcel a. packet doręczyć paczkę to deliver a parcel a. packet 5. pot. (grupa) gang pot., crowd pot. paczka przyjaciół/znajomych a gang of friends paczka z pracy/ze szkoły the crowd from work/school należeć do paczki to be one of the gang po studiach nasza paczka rozpadła się after we graduated our gang drifted apart poszliśmy do kina całą paczką the whole gang of us went to the cinema

paczkowany
pp paczkować adv. [wędlina, mięso] pre-packed

paczkować
impf vt to package, to pre-pack

paczuszka
f dem. 1. (pakunek) small parcel a. packet paczuszka cukierków/z cukierkami a packet of sweets apaszka była zapakowana w kolorową paczuszkę the scarf was wrapped in coloured paper 2. (zbiór) packet paczuszka listów/wizytówek a packet of letters/visiting cards 3. (opakowanie) packet, pack US paczuszka pieprzu/proszku do pieczenia a packet of pepper/baking powder

paczyć
impf vt 1. to warp [drewno] spaczyć 2. przen. to warp [charakter] spaczyć paczyć się 1. [drewno] to warp, to get warped spaczyć się 2. przen. [charakter, psychika] to warp spaczyć się

pad
m (G padu) Sport fall

padaczka
f sgt Med. epilepsy mieć padaczkę a. chorować na padaczkę to have a. suffer from epilepsy mieć atak padaczki to have an epileptic fit

padaczkowy
adv. Med. [ataki, napady, objawy] epileptic mały/duży napad padaczkowy petit/grand mal

padalec
m pers. obraźl. reptile pot., pejor., worm pot., pejor. m anim. Zool. blindworm, slow-worm

padać
1. impf paść2 2. impf vi deszcz/śnieg pada od rana it's been raining/snowing since (the) morning wczoraj padał grad there was a hail storm yesterday, it was hailing yesterday spaść v imp. wczoraj padało cały dzień it was raining all day yesterday

padlina
f sgt 1. (rozkładające się ciało) carrion U, carcass sępy żywią się padliną vultures feed on carrion padlina końska the carcass of a horse 2. przen., pot. (mięso) rotten meat pot., pejor. carrion pejor.

padlinożerca
m Zool. carrion-feeder (ptak) bird of prey (zwierzę) scavenger

padlinożerny
adv. Zool. carrion-eating, carrion-feeding necrophagous spec.

padnięty
adv. pot. (zmęczony) dead beat pot., zonked out pot.

padok
m Jeźdz. paddock

padół
m (G padołu) przest. vale książk. padół łez a. płaczu książk., żart. this vale of tears książk., żart. ziemski padół książk. this world na tym ziemskim padole here below książk. opuścić ziemski padół to depart this earth a. life

padły
adv. 1. (zmarły) pomnik ku czci żołnierzy padłych w boju a monument to soldiers who fell during a. in battle 2. [bydło, zwierzę] dead

paf
inter. bang!

pagaj
m paddle

pager
/'pejder/ m pager, beeper, bleeper GB odebrał wiadomość z pagera he checked a message on his pager dać komuś znać na pager to page sb

pagina
f Druk. (numer strony) page number (strona) page żywa pagina Druk. running head

paginacja
f sgt pagination

paginować
impf vt Druk. to paginate

pagoda
f Archit., Relig. pagoda

pagon
m (G pagonu) zw. pl Moda, Wojsk. epaulet(te) insygnia na pagonach insignia on epaulettes

pagóreczek
m dem. pieszcz. hillock, hummock

pagórek
m hill, knoll na pagórku on top of a hill, on a hilltop pagórki gruzów heaps of rubble

pagórkowato
adv. droga wznosi się i opada pagórkowato the road goes up and down a. undulates

pagórkowatość
f sgt hilliness na południe wzrasta pagórkowatość terenu towards the south the landscape becomes more hilly

pagórkowaty
adv. 1. (falisty) [krajobraz, teren, droga] hilly, undulating 2. (w kształcie pagórka) hummocky

pajac
m pers. 1. obraźl. (człowiek niepoważny, głupi) clown pejor. nie rób z siebie pajaca stop making a fool of yourself 2. Teatr harlequin 3. (w cyrku) clown m inanim. (A pajaca) (zabawka) puppet clown (z ruchomymi kończynami) jumping jack drewniany pajac a peg doll(y)

pajacowaty
adv. pejor. clownish

pajacować
impf vi pot., pejor. to clown around pejor., to act the clown pejor. nie pajacuj! stop clowning around!

pajacyk
m 1. dem. (A pajacyka) (zabawka) puppet clown 2. Moda (dla niemowlęcia) Babygro, playsuit, creepers pl US (dla starszego dziecka) romper suit, rompers pl

pajda
f pot. thick slice doorstep pot. zjadł pajdę chleba z masłem he had a. ate a thick slice of bread and butter

pajdokracja
f sgt paedocracy, paedarchy

pajączek
m anim. dem. spider m inanim. spidery pattern

pająk
m anim. Zool. spider pająk czarna wdowa black widow (spider) m inanim. 1. (żyrandol) chandelier 2. (ornament) an ornament of straw and tissue paper, usually hung on the ceiling

pająkowaty
adv. [nogi, kształt, żyrandol] spidery

pajęczak
m Zool. arachnid

pajęczy
adv. 1. [sieć, nić] spider's 2. przen. [nóżka, odnóże] spidery [koronka] (cob)web-like, gossamer-like

pajęczyna
f cobweb, spiderweb US pająk snuł pajęczynę a spider was spinning its web zasnuty pajęczyną cobwebbed, cobwebby delikatny jak pajęczyna as fine as a cobweb pajęczyna intryg przen. a web of intrigue

pajęczynka
f dem. (small) cobweb

pak
1. m sgt (G paku) (smar) pitch 2. m sgt (G paku) (lód) pack ice

paka
f 1. augm. (duża paczka) large parcel, large package paka książek/ubrań a large parcel of books/clothes 2. augm. (przesyłka pocztowa) large parcel, large package US 3. (pojemnik) (drewniany) chest, case (kartonowy) cardboard box 4. augm. pot. (grupa) gang pot., crowd pot. poszli do parku całą paką the whole gang went to the park 5. pot. (więzienie) pot. cooler pot, jug pot. dostał pięć lat paki he got five years in the cooler a. in jug GB a. in the jug US siedzieć w pace to do time 6. pot. (skrzynia ciężarówki) jechać na pace to travel/to take a ride in the back of a lorry

pakamera
f pot. (podręczny magazyn) storeroom (w mieszkaniu) box room cubby-hole pot.

pakamerka
f pot., pieszcz. cubby-hole pot.

pakiecik
m (G pakieciku a. pakiecika) small bundle, small packet

pakiet
m (G pakietu) 1. (książek, ulotek) bundle, package (towaru) batch 2. (ustaw, reform, propozycji) package pakiet świadczeń socjalnych/ubezpieczeń a benefits/an insurance package pakiet programowy Komput. software package pakiet startowy (w telefonach komórkowych) starting package 3. Fin. pakiet akcji a. udziałów a block a. a lot of shares kupić pakiet 500 akcji to buy a block of 500 shares pakiet kontrolny a controlling interest (większość) a majority shareholding a. interest pakiet mniejszościowy/większościowy a minority/a majority interest a. shareholding mieć pakiet kontrolny firmy to control a company

pakistański
adv. Pakistani

pakowacz
m (Gpl pakowaczy) packer

pakowaczka
f 1. (kobieta) packer 2. (maszyna) packer

pakowalnia
pakownia f (Gpl pakowalni, pakowni) packing room

pakowany
pp [szklanki] packed [wędliny] pre-packed

pakować
impf vt 1. (wkładać) to pack [ubrania, książki] pakować jedzenie do plecaka to pack food into a backpack pakować manatki pot. to pack up, to pack one's things przen. to pack one's bags przen. spakować , zapakować 2. (wypełniać) to pack [plecak, torbę] pakować walizkę to pack one's suitcase spakować , zapakować 3. (robić paczkę) to pack, to package (paczkować) to parcel up pakować coś w papier/folię to wrap sth in paper/foil pakować coś w papier ozdobny to gift-wrap sth pakować coś w pudełka/kartony/skrzynie to box up sth, to put sth into boxes/cartons/crates zapakować 4. pot. (wsadzać w dużej ilości) to cram, to stuff pakować całe garście jeżyn do ust to cram whole handfuls of blackberries into one's mouth pakować w siebie jedzenie to stuff oneself pot. pakowano dzieci do zatłoczonych wagonów the children were being crammed into crowded carriages 5. pot. (strzelać) pakować kulę w kogoś a. pakować komuś kulę to shoot a. hit sb pakować komuś kulę w głowę/plecy to shoot sb in the head/back wpakować 6. pot. (inwestować) pakować pieniądze w coś to sink a. pour money into sth [projekt, przedsiębiorstwo] to spend money on sth [dom, mieszkanie] pół pensji pakował w szkołę dzieci he spent half his salary on the children's school wpakować 7. pot. (posyłać) pakować kogoś do więzienia/szpitala to put sb in prison/in hospital pakować kogoś do łóżka to pack sb off to bed wpakować 8. pot. (narażać) pakować kogoś w kłopoty/tarapaty to land a. get sb into trouble/a predicament wpakować 9 Komput. to compress [plik] spakować vi pot. (ćwiczyć mięśnie) to pump iron pakuje od rana do wieczora s/he works out the whole day long pakować się 1. (zbierać rzeczy) to pack (up), to pack one's things jeszcze się nie zacząłem pakować I haven't started packing yet spakować się 2. pot. (wciskać się) to squeeze in (tłoczyć się) to crowd in (bezceremonialnie) to barge in pakować się do zatłoczonego tramwaju to push a. elbow one's way into a crowded tram wszędzie pakuje się nieproszony he always barges in uninvited zdejmuj buty i pakuj się do łóżka take off your shoes and jump into bed wpakować się 3. pot. (narażać się) pakować się w kłopoty a. tarapaty to get into hot water wiesz, w co się pakujesz? do you know what you're getting into a. doing? wpakować się 4. pot. (ćwiczyć mięśnie) to pump iron napakować się pakować się komuś do łóżka to lure sb into bed pakować coś komuś (łopatą) do głowy pot. (uczyć) to beat a. hammer a. knock sth into sb's head (przekonywać) to ram sth down sb's throat pot.

pakownia
zob. pakowalnia

pakowność
f sgt (walizki, samochodu) capaciousness

pakowny
adv. [kufer, torba, szafa] capacious

pakowy
adv. [papier, sznurek] wrapping

pakt
m (G paktu) Polit. pact pakt konsultatywny Polit. consultative pact pakt o nieagresji Polit. non-aggression pact

paktować
impf vi to parley zaczęli paktować z przeciwnikiem they started to parley with the enemy

pakuneczek
m dem. (G pakuneczku a. pakuneczka) (small) parcel

pakunek
m (G pakunku) 1. (paczka) parcel 2. Techn. packing konopny pakunek hempen packing

pakunkowy
adv. 1. (służący do pakowania) papier pakunkowy wrapping paper 2. Techn. materiał pakunkowy packing material

pakuły
plt (G pakuł) Włók. oakum U

pal
m (Gpl pali a. palów) 1. Budow. stilt osada zbudowana na palach a village on stilts 2. daw. stake wbić kogoś na pal to impale sb

palacz
m (Gpl palaczy a. palaczów) 1. (pracownik) stoker 2. (osoba paląca) smoker namiętny a. nałogowy palacz a chain-smoker, a heavy smoker

palaczka
f smoker

palant
m pers. (Npl palanty) pot., obraźl. ninny pot., prat pot. m inanim. sgt (A palanta) Gry = rounders

palarnia
f (Gpl palarni) 1. (pomieszczenie dla palących) smoking room/corner 2. Przem. roasting plant

palcowy
adv. digital aplikatura palcowa fingering

palczasty
adv. [liść] palmate

palec
m 1. Anat. digit 2. (u ręki) finger (kciuk) thumb mały palec the fourth a. the little finger the pinkie pot. palec wskazujący the first a. the index finger, the forefinger palec serdeczny the third a. the ring finger zwinne palce deft a. nimble fingers wodzić po czymś palcami to run one's fingers over sth grozić (komuś) palcem to wag a a. one's finger at sb, to shake one's finger at sb wskazywać kogoś/coś palcem to point one's finger at sb/sth 3. (u nogi) toe wielki palec u nogi the big toe stanąć na palcach to stand on tiptoe a. on tiptoes a. on one's toes US iść/chodzić na palcach to tiptoe 4. (część rękawiczki, buta, pończoch) rękawiczka z jednym palcem a mitten pantofle wąskie w palcach pointed shoes pantofle z odkrytymi palcami peeptoe shoes 5. Techn. palec rozdzielacza a rotor arm palcem nie kiwnąć a. nie kiwnąć palcem w bucie not to (even) lift a. raise a finger, not to do a hand's turn palec boży the hand of God palcem na wodzie pisane written on the wind mój awans jest palcem na wodzie pisany my promotion is written on the wind ludzi w jej wieku/rodowitych Rosjan/jamniki można było policzyć na palcach (jednej ręki) people (of) her age/native Russians/dachshunds could be counted on the fingers of one hand daj mu palec, a on całą rękę chwyta give him an inch and he will take a mile przysł. gdzie palcem tknąć wherever you turn maczać w czymś palce to have a finger in the pie, to have a hand in sth mieć coś w małym palcu to have sth at one's fingertips mieć w jednym palcu więcej rozumu a. wiedzy niż ktoś inny w głowie to have more brains in one's little finger than somebody else has in his/her whole body nie kładź palca między drzwi don't get your fingers burned, mind you don't burn your fingers pociąg był tak bardzo zatłoczony, że nie było gdzie palca wcisnąć a. wetknąć the train was crammed full of a. jam-packed with passengers publiczność stała - nie było gdzie palca wetknąć the audience stood jam-packed sypialnia była tak wyładowana jej rzeczami, że palca by nie wetknął the bedroom was stuffed to the gunwales with her things nie tknąć a. nie trącić kogoś palcem not even to lay a finger on sb owinąć kogoś dokoła a. koło a. wokół (małego) palca to twist a. wind a. wrap sb around one's little finger patrzeć na coś przez palce to turn a blind eye to sth, to wink at sth pieniądze/zarobki przeciekają nam przez palce we let money slip through our fingers podać komuś jeden palec a. dwa palce na powitanie to greet sb disdainfully pokazywać a. wytykać kogoś palcami to point a finger a. an accusing finger at sb mieszkał/został sam jak palec he lived/was all alone a. all on his own jestem sam jak palec na tym świecie I am all alone in the world (to) zarzut wyssany/historia wyssana z palca (that is) a trumped-up charge/story wystarczy palcem kiwnąć you have only to lift your little finger wystarczy palcem kiwnąć na nią, a ona już leci you've only to lift your little finger, and she'll come running znać Paryż/katechizm jak (swoje) pięć a. dziesięć palców to know Paris/the catechism like the back of one's (own) hand palce lizać (o jedzeniu) yum-yum! pot., scrumptious pot. (o osobie, rzeczy) scrumptious (stuff a. thing) pot. kobitka palce lizać! she's quite a dish! mała jak palec, a zła jak padalec przysł. = nasty little vicious twerp pot.

palemka
f dem. 1. Bot. (small) palm 2. Relig. Easter palm dzieci szły do kościoła z kolorowymi palemkami children went to church carrying colourful palms

palenisko
n hearth

paleniskowy
adv. hearth attr. komora paleniskowa a furnace chamber

palestra
f 1. Hist. palaestra a. palestra 2. Prawo the Bar należał do krakowskiej palestry he was a member of the Cracow Bar

palestyński
adv. Palestinian

paleta
f 1. Szt. palette także przen. 2. Techn. pallet

paletka
f 1. dem. (small) palette 2. (do ping-ponga) bat

paletko
n dem. 1. pejor. light coat 2. pieszcz. children's coat

paliatyw
m (G paliatywu) Med. palliative także przen.

paliatywny
adv. Med. palliative attr. także przen.

palik
m stake paliki do pomidorów tomato stakes podpierać palikami gałęzie drzew to stake up tree branches, to prop (up) tree branches with stakes

palisada
f palisade, stockade

palisander
m rosewood U krzesło z palisandru a rosewood chair

palisandrowy
adv. [meble] rosewood attr.

paliwo
n fuel paliwo stałe/ciekłe/gazowe a solid/liquid/gas fuel paliwa niskowrzące Techn. low boiling point fuels paliwo jądrowe nuclear fuel paliwo wysokooktanowe high-octane fuel

paliwomierz
m (Gpl paliwomierzy a. paliwomierzów) fuel gauge a. indicator

paliwowy
adv. fuel attr. pompa paliwowa a fuel pump

paliwożerny
adv. pot. with high fuel consumption gas guzzling US pot. paliwożerny samochód/samolot a car/plane with high fuel consumption a gas guzzler US pot.

palić
impf vt 1. (podtrzymywać ogień) palić w piecu to stoke the fire palić ognisko to have a bonfire palić (w piecu) drzewem/węglem to use wood/coal as a fuel (for the stove/oven) 2. (oświetlać) palić lampę/światło/świecę to have a lamp on/light on/candle burning 3. (niszczyć ogniem) to burn [domy, zabudowania, zeschłe liście] palić zwłoki to cremate a body a. sb czarownice niegdyś palono na stosach witches were once burned at the stake pani prasująca mi koszule pali je nagminnie żelazkiem the lady who presses my shirts burns them regularly with the iron spalić 4. to smoke [papierosy, fajkę, cygaro] dziękuję, nie palę no, thank you, I don't smoke 5. (parzyć) słońce paliło nas w plecy the sun was burning down on our backs 6. środ., Sport to botch up, to bungle [skok, rzut, rwanie] spalić vi 1. (ogrzewać, opalać) palić w piecu/pod kuchnią to light the fire in the stove/in the cooking stove 2. (o urządzeniu, silniku) moje auto pali pięć litrów na sto kilometrów my car does 100 kilometres to five litres (of petrol) 3. (wywoływać uczucie pieczenia) rumieniec (wstydu) pali mu twarz his cheeks are burning a. roasting (with embarrassment) wódka paliła mnie w gardle vodka burned my throat 4. przen. paliła go zazdrość he was consumed a. riddled with envy palił ją wstyd she burned with embarrassment paliło nas pragnienie we were dying of thirst palić się 1. (płonąć) pali się! krzyknął przestraszony fire! he yelled in panic na polanie paliło się ognisko there was a bonfire in the glade suche gałęzie paliły się z trzaskiem dry twigs burnt and crackled 2. (świecić) światło/lampa się pali a light/a lamp is on a. burning świeca się pali a candle is burning 3. przen. palić się ze wstydu/z ciekawości to burn with embarrassment/curiosity oczy paliły się mu wesołym blaskiem przen. his eyes were glittering with merriment, there was a sparkle in his eyes pal sześć! pot. oh, all right! pot. what the hell! pot. palić prosto z mostu to pull no punches palić się do kogoś/czegoś to be very keen on sb/sth palić z bata a. z bicza to crack a whip palić za sobą mosty to burn one's boats a. bridges nie pali się pot. there's no rush niech się pali, niech się wali pot. come hell or high water pal (to/cię) diabli a. licho pot. to hell with it/you pot. robota pali się jej w rękach she's a demon for work pot. murarzowi robota paliła się w rękach the bricklayer laid the bricks at a (fair) rate of knots ziemia paliła a. grunt palił się mu pod stopami pot. things were getting hot for him pot. w starym piecu diabeł pali przysł. = there's life in the old dog yet

pallotyn
Relig. m (zakonnik) Pallotine pallotyni plt (zgromadzenie) Pallotines, the Pallotine Community, Pallotine Fathers

palma
f 1. Bot. (drzewo) palm (tree) 2. Relig. (gałązka) palm iść z palmą do kościoła to go to church with a palm palma chińska Bot. Chinese windmill palm palma cukrowa Bot. sago palm palma daktylowa Bot. date palm palma kokosowa Bot. coconut palm (tree), coco palm palma oliwna Bot. oil palm palma mu odbiła pot. he has (got) a screw loose pot.

palmiarnia
f (Gpl palmiarni a.palmiarń) palm house

palmowy
adv. [las, gałązki] palm attr.

palnik
m burner palnik acetylenowy an acetylene torch a. burner palnik gazowy a gas ring a. burner a. jet palnik laboratoryjny laboratory burner palnik plazmowy Techn. plasma torch

palnikowy
adv. kuchenka palnikowa a range, a cooktop US

palność
f sgt combustibility palność wodoru/drewna the combustibility of hydrogen/timber

palny
adv. combustible, inflammable

palnąć
pf (palnęła, palnęli) vt pot. 1. (powiedzieć bez namysłu) to blurt (out) "to kłamstwo!", palnęła 'it's a lie!,' she said impetuously a. blurted out 2. (powiedzieć energicznie) palnąć mówkę/kazanie to launch into a tirade vi 1. (strzelić) to shoot palnął sobie w łeb pot. he shot himself 2. (uderzyć) to bang palnąć pięścią w stół to bang the table with one's fist palnąć się (uderzyć się) to bang oneself (w coś on sth) palnęła się głową o futrynę she knocked a. banged her head on the window frame popatrzył i palnął się w czoło he looked on and struck his forehead with the palm of his hand palnąć głupstwo a. gafę pot. to put one's foot in it pot., to put one's foot in one's mouth pot., to drop a brick GB pot.

palony
pp palić adv. świeżo palona kawa fresh roasted coffee palona cegła burnt brick

palotyn
zob. pallotyn

palowy
adv. osady/chaty palowe villages/huts on stilts palowe n sgt daw. mooring fee

palpitacja
f zw. pl przest. palpitation C/U

paltko
(palteczko) n dem. (over)coat dzieci dostały nowe paltka the children got new coats

palto
n (over)coat palto na zimę a winter coat

paltocik
m dem. przest. (over)coat

paltot
m przest. palto

paluch
m 1. augm. pejor. finger gdzie się tu pchasz z tymi brudnymi paluchami?! take away those dirty fingers of yours! 2. Anat., Zool. hallux spec. (u ludzi) big toe koślawy paluch hallux valgus

paluszek
m 1. dem. (u ręki) finger (kciuk) thumb (u nogi) toe 2. (bateria) pencil battery paluszki rybne Kulin. fish fingers serowe paluszki Kulin. cheese straws słone paluszki Kulin. salty sticks paluszki lizać yum-yum! pot., yum! pot. finger-licking (good) US paluszek i główka to szkolna wymówka przysł. = children will use a. invent any excuse to avoid doing their schoolwork

paluszkowy
adv. baterie paluszkowe pencil batteries

palący
pa palić adv. 1. (gorący) [słońce, wiatr] scorching 2. (piekący) [przyprawa, potrawa] burning, fiery hot 3. książk., przen. [sprawa, problem] urgent [wstyd, tęsknota] acute paląc|y m, paląca f smoker przedział/wagon dla palących a smoking compartment/couch a. car US

pamflecista
m satirist

pamflet
m (G pamfletu) satire, lampoon

pamfletowy
adv. utwór pamfletowy a satire, a lampoon nie zważał na pamfletowe recenzje he ignored scurrilous a. abusive reviews

pamiątka
f keepsake, souvenir, memento pamiątki rodzinne/narodowe family/national mementoes pamiątka z wycieczki/podróży a souvenir of a trip/journey na pamiątkę pobytu/wieczoru as a keepsake a. memento a. souvenir of one's stay/the evening posadzić drzewko/postawić pomnik na wieczną rzeczy pamiątkę to plant a tree/to raise a monument in lasting memory of the event wziąć/przyjąć coś na pamiątkę to take/accept sth as a keepsake dała mu na pamiątkę ostatni list jego ojca she gave him, as a keepsake, his father's last letter

pamiątkarski
adv. souvenir attr. artykuły pamiątkarskie souvenirs sklepy pamiątkarskie souvenir shops

pamiątkarstwo
n sgt souvenir industry

pamiątkowy
adv. commemorative, memorial znaczek/medal pamiątkowy a commemorative stamp/medal odsłonięcie tablicy pamiątkowej the unveiling of a commemorative a. memorial plaque

pamięciowo
adv. by heart opanować coś pamięciowo to memorize sth, to learn sth by heart

pamięciowy
adv. memory attr. zapis pamięciowy the memory record metoda pamięciowa w nauczaniu learning by heart, memorization pamięciowe opanowanie czegoś committing sth to memory pamięciowe opanowanie tabliczki mnożenia memorizing the multiplication table, learning the multiplication table by heart

pamiętać
impf vt 1. (nie zapominać) to remember pamiętać coś dokładnie/długo to remember sth exactly/for a long time pamiętać swoje dzieciństwo/młodość to remember one's childhood/young days nie pamiętam, jak ona się nazywa I can't remember what her name is pamiętam jak dziś jego twarz I remember his face vividly 2. (nie wybaczać) pamiętali mu wszystkie złe postępki they held all his past misdeeds against him 3. (brać pod uwagę) to bear in mind pamiętać czyjeś bohaterstwo/poświęcenie to bear in mind sb's bravery/dedication vi 1. (troszczyć się) pamiętaj o swoim zdrowiu you have to take care about your health o tej staruszce nikt nie pamięta this old dear has nobody to take care of her 2. (nie zapomnieć) to remember pamiętaj, żeby jutro podlać kwiaty remember a. don't forget to water the plants tomorrow 3. przen. (o starych rzeczach) miasto jest stare, pamiętające zamierzchłe czasy it is an old town, going back to the distant past nie pamiętać o bożym świecie to be (totally) oblivious to one's surroundings a. to everything (and everyone) around one

pamiętliwość
f sgt pejor. harbouring a. nurturing old grudges

pamiętliwy
adv. pejor. unforgiving, vindictive nie jestem pamiętliwy I don't hold grudges

pamiętniczek
m dem. pieszcz. 1. (wspomnienia) diary 2. (album) = commonplace book przest.

pamiętnik
m 1. (wspomnienia) memoir (pisany na bieżąco) journal 2. (album) commonplace book przest. wpisać się komuś do pamiętnika to inscribe sth in sb's commonplace book przest.

pamiętnikarski
adv. materiały pamiętnikarskie materials relating to memoirs wspomnienia pamiętnikarskie memoirs

pamiętnikarstwo
n sgt 1. (pisanie) memoir writing 2. (dział literatury) memoirs pamiętnikarstwo polskie wieku XVII 17th-century Polish memoirs

pamiętnikarz
m, pamiętnikarka f (Gpl pamiętnikarzy, pamiętnikarek) memoirist, memorialist

pamiętnikowy
adv. literatura pamiętnikowa memoirs zapisy pamiętnikowe notes in the form of a memoir

pamiętny
adv. 1. (godny pamięci) [rok, wydarzenie, słowa] memorable 2. przest. pamiętny przestróg ojca. mindful of his father's advice.

pamięć
f 1. sgt (zdolność) memory stracić pamięć to lose one's memory 2. sgt (pamiętanie) remembrance książk. składać hołd czyjejś pamięci to pay tribute a. homage to sb, to commemorate sb zostawić po sobie dobrą/złą pamięć to be well remembered/to leave a bad memory 3. Komput. memory pamięć logiczna Psych. logical memory pamięć muzyczna musical memory pamięć wzrokowa visual memory pamięć absolutna Psych. total recall pamięć długotrwała Psych. long-term memory pamięć fotograficzna photographic memory krótka pamięć short memory pamięć krótkotrwała Psych. short-term memory ku a. dla pamięci for remembrance za mojej pamięci within my memory za mojej pamięci zdarzyło się to dwa razy it happened twice within my memory za (świeżej) pamięci pot. while your memory is fresh dziurawa pamięć memory a. mind like a sieve błogosławionej pamięci of blessed memory mój nieodżałowanej pamięci ojciec my late (and much) lamented father świętej pamięci. late. moja świętej pamięci żona my late wife cofać się a. sięgać a. wracać pamięcią do czegoś to go over sth in one's mind a. memory, to cast one's mind back to sth cofnął się pamięcią do fatalnego wieczoru he cast his mind back to the fatal evening liczyć/dodawać w pamięci to count/add from memory mieć coś w pamięci to remember sth, to have a vivid memory of sth mam w pamięci tamten wieczór/jej oczy I have a vivid memory of that evening/of her eyes wciąż trzeba mieć w pamięci zasady higieny one should constantly keep in mind the rules of hygiene mieć dobrą/złą pamięć do czegoś to have a good memory for sth/to have no memory for sth miał złą pamięć do liczb he had no memory for figures nie dowierzać pamięci to not trust one's memory przywodzić a. przywoływać na pamięć kogoś/coś to bring to mind sb/sth wszystko to przywodzi na pamięć Szekspira all this brings to mind Shakespeare recytować/mówić z pamięci to recite/speak from memory stanąć a. ożyć w pamięci to come back to one's mind szukał w pamięci angielskiego odpowiednika he searched his memory for an English equivalent próbował wydobyć z pamięci jakieś nazwiska he searched his memory for some names uczyć się na pamięć to learn by heart umieć a. znać coś na pamięć to know sth by heart wbić sobie coś w pamięć przest. to confide sth to memory wskrzeszać w pamięci kogoś/coś to evoke a. revive the memory of sb/sth wyjść a. wypaść a. ulecieć komuś z pamięci to slip one's memory wymazać z pamięci kogoś/coś to wipe a. blot sb/sth (out) from one's memory wyryć a. zapisać (sobie) coś w pamięci to have sth imprinted on a. etched in one's memory zachować kogoś/coś we wdzięcznej pamięci to retain a fond memory of sb/sth zaskarbił sobie wdzięczną pamięć personelu medycznego he is fondly remembered by medical staff wysilać pamięć to try hard to remember zakochać się bez pamięci to be madly in love zakochał się w niej bez pamięci he fell head over heels in love with her dziękuję za pamięć thanks for remembering zatrzeć się w pamięci to be blacked out from one's memory jeżeli mnie pamięć nie myli a. nie zawodzi if my memory serves me correctly polecam się (łaskawej) pamięci przest. I commend myself to you przest. przebiegł pamięcią czwartkowe wydarzenia/miniony rok he ran his mind quickly over the events of last Thursday/of the last year żył pamięcią swej wielkiej miłości/zmarłej żony he lived for the memory of his great love/late wife żył w naszej pamięci he remained vivid a. fixed in our memory, he stood out in our memory

pampa
f zw. sg pampas C/U

pampers
m pers. (Npl pampersy a. pampersi) pot., pejor., żart. a young person of little professional experience occupying an important post m inanim. (A pampersa) disposable nappy pampersy dla dorosłych incontinence pads

pan
m (D panu, panie, Npl panowie) 1. (mężczyzna) man, gentleman starszy pan an elderly gentleman dzwonił do ciebie jakiś pan some man rang you (on the phone) przyszło dwóch panów w sprawie ogłoszenia two men came about the advertisement 2. (z imieniem, nazwiskiem, tytułem naukowym) dzwonił pan Jan Jan rang a. phoned nagrodę wylosował pan Marek Brzoza and the prize goes to (Mr) Marek Brzoza a teraz pan profesor Zasławski będzie mówił o. and now Professor Zasławski will speak about. 3. (oficjalnie) sir (mniej oficjalnie) you proszę pana! czy to pański parasol? excuse me, sir! is this umbrella yours? przepraszam, czy ma pan ogień? excuse me, have you got a light? panowie, sytuacja jest poważna gentlemen, the situation is serious kasetę wyślemy panu pocztą we'll send you the cassette by post dzwonił pana syn (Sir) your son rang Szanowny Panie! (w korespondencji) Dear Sir. panie władzo posp. officer panie kierowco, dojadę tym autobusem na dworzec? pot. is this bus going to the station? panie Janku, dyrektor pana wzywa Janek, the boss is calling you widzi pan pot. you see widzisz pan posp. see widzi pan, to było tak. this is how it happened. patrz pan, jaki chytry! posp. see how cunning he is! panie starszy! przest., pot. waiter! 4. (właściciel psa, kota) master Burek! chodź do pana! Burek! come here! psiak chodził wszędzie za swoim panem the little dog followed his master everywhere 5. (ten, kto ma władzę) master jej srogi ojciec był panem całej rodziny her strict father was master of the entire house 6. (zatrudniający służbę) master służący wypełniał każdy rozkaz swojego pana the servant attended to his master's every need pana nie ma w domu the master is out 7. Hist. (możnowładca) lord 8. (nauczyciel) master pan od matematyki/wuefu the maths/PE master 9 sgt (Bóg) Pan Lord nasz Pan (Chrystus) Our Lord Pan z wami the Lord be with you Pan Jezus Lord Jesus Pan Zastępów the Lord of hosts panie inter. przest. to była kobieta, panie, palce lizać yes sir, she was a woman, I can tell you! a ja go, panie (tego), złapałem za rękaw, panie (tego), i nie puszczam so I gets a. catches him by the sleeves, like, and I don't let go, see? pot. pan domu (głowa rodziny) the master of the house (wobec gości) the host pan młody bridegroom, groom pan i władca lord and master być panem siebie a. swojej woli to be one's own master być panem u siebie to be independent być/zostać panem sytuacji to be/to become master of the situation jestem z nim na pan a. mówię mu (per) pan I'm not on first-name terms with him być z polszczyzną za pan brat to have a good command of Polish być z komputerem za pan brat to be computer-literate być z kimś za pan brat to be on friendly a. good terms with sb

pan-
w wyrazach złożonych pan- panhellenizm Panhellenism U panchromatyczny panchromatic

panaceum
n (Gpl panaceów) panacea także przen., cure-all także przen. żywokost uważany był za panaceum na wszelkie dolegliwości comfrey was considered a panacea for all ailments prywatyzacja nie jest panaceum na wszelkie bolączki, jakie trapią nasze społeczeństwo privatization is not a panacea for all national ills

panama
f 1. (kapelusz) panama (hat) 2. Włók. plaited material resembling straw

panamerykanizm
m sgt (G panamerykanizmu) Polit. pan-Americanism

panamerykański
adv. pan-American

panamski
adv. Panamanian

pancerfaust
m (A pancerfaust a. pancerfausta) Wojsk. anti-tank rocket launcher, bazooka

pancernik
m anim. Zool. armadillo m inanim. (okręt wojenny) battleship Hist. ironclad

pancerny
adv. 1. (zabezpieczony pancerzem) armoured drzwi pancerne armour-plated doors szafa pancerna a safe wóz pancerny an armoured vehicle 2. (będący pancerzem) armour attr. płyta pancerna armour (plate) szyba pancerna armour(ed) glass 3. Wojsk. armoured dywizja pancerna an armoured division kolumna pancerna a column of tanks wojska pancerne armour, tank a. armoured divisions m (żołnierz) trooper chorągiew pancerna a. znak pancerny Hist. a company of armoured knights

pancerz
m 1. Hist. (napierśnik) breastplate (koszulka druciana) habergeon koszula wykrochmalona jak pancerz a shirt starched stiff as a straitjacket czuję się w tym kostiumie jak w pancerzu this bathing costume is like a suit of armour 2. Techn., Wojsk. armour, armour plate pancerz statku a ship's armour-plating 3. Zool. (żółwia, skorupiaka) carapace, mail (krewetki) shell 4. przen. shell, carapace zamknąć się w pancerzu chłodu/obojętności to shut oneself up in a shell of indifference

pancerzyk
m Zool. exoskeleton

panczena
f Sport speed skate

panczenista
m, panczenistka f Sport speed skater

panda
f Zool. panda panda mała Zool. red a. lesser panda, cat-bear panda wielka Zool. giant panda

pandemonium
n inv. sgt książk. 1. (piekło) hell 2. przen. (chaos, zamieszanie) pandemonium, chaos pandemonium barw/dźwięków a cacophony of colours/sounds na oblodzonej drodze rozpętało się prawdziwe pandemonium there was real chaos on the icy road

panegiryczny
adv. [wiersz, twórczość, styl] panegyrical

panegiryk
m (G panegiryku) Literat. panegyric

panegirysta
m panegyrist

panek
m (Npl pankowie) przest., iron. lordling daw., pejor. miastowy panek the town nabob iron.

panel
m (G panelu) 1. (dyskusja publiczna) panel discussion (uczestnicy dyskusji) (discussion) panel panel telewizyjny a discussion panel wziąć udział w panelu to take part in a panel discussion 2. Psych., Socjol. panel survey 3. zw. pl (część) panel panele podłogowe floor panels a. panelling panele boazeryjne wall panels a. panelling 4. Techn. (wymienny zasobnik) container, case 5. Aut. (przednia część radia) control panel zdejmowany panel a removable control panel

panelowy
adv. 1. [dyskusja, spotkanie] panel attr. 2. Psych., Socjol. panel attr. badanie panelowe panel research 3. [ściana, podłoga] panel, panelled 4. Techn. panel attr. grzejniki panelowe panel radiators

panewka
f 1. Anat. acetabulum 2. Techn. bearing 3. (w broni palnej) pan jego plan/nasz zamiar spalił na panewce his plan/our project misfired

pani
f 1. (kobieta) woman, lady starsza pani an elderly lady kim jest ta pani w zielonym kapeluszu? who is that lady in the green hat? "potrzebna pani do dziecka" 'a childminder needed' zdrowie pań! (toast) to the ladies! 2. (z imieniem, nazwiskiem, tytułem naukowym) (kobieta zamężna) Mrs (kobieta niezamężna) Miss (bez zaznaczenia stanu cywilnego) Ms spotkałem panią Marię I met a. saw Maria pani Joanna Strzelecka jest naszą stałą czytelniczką (Ms) Joanna Strzelecka is a regular reader of ours wywiad z panią profesor/minister Anną Kozub an interview with Professor Anna Kozub/with Anna Kozub, government minister 3. (forma grzecznościowa) (oficjalnie) madam (mniej oficjalnie) you proszę pani! proszę zaczekać! please wait, madam! co pani sądzi o.? what do you think of.? dzwoni pani mąż your husband is calling, (Madam) Szanowna Pani! (w korespondencji) Dear Madam. pani Zosiu, proszę mnie połączyć z szefem Zosia, please connect me with the boss patrz pani, ile to już lat minęło posp. just look at how time flies! 4. (włascicielka psa, kota) mistress Lulu nie odstępowała swojej pani Lulu never left her mistress' side chodź koteczku, pani da ci coś dobrego come pussy cat, I've got something nice for you! 5. (władczyni) mistress Kleopatra, pani starożytnego Egiptu Cleopatra, the mistress of ancient Egypt 6. (kobieta zatrudniająca służbę) mistress proszę powtórzyć pani, że dzwoniłam please tell your mistress I called 7. (właścicielka dóbr ziemskich) lady 8. (nauczycielka) mistress pani od polskiego/fizyki the Polish/physics mistress 9 sgt (Matka Boska) Pani Our Lady Pani Jasnogórska Our Lady of Jasna Góra pani domu (żona gospodarza) the lady of the house (wobec gości) the hostess pani czyjegoś serca a. uczuć one's sweetheart być panią siebie a. swojej woli to be one's own mistress być panią u siebie to be independent być panią sytuacji to be mistress of the situation, to be in control mówimy sobie (per) pani we aren't on first-name terms powtarzać jak za panią matką (pacierz) (opinię) to parrot sb's opinions (postępowanie) to copy sb

panicz
m 1. przest. young master 2. iron. (fircyk) dandy

panicznie
adv. panicznie bał się swojego szefa/swojej teściowej his boss/mother-in-law put the fear of God in(to) him panicznie boję się bólu/wizyty u dentysty I'm terribly afraid of pain/of visiting the dentist

paniczny
adv. panic attr. paniczny lęk panic attack paniczna ucieczka flight in panic ogarnięty panicznym strachem panic-stricken

paniczyk
m (Npl paniczykowie a. paniczyki) iron. dandy

panieneczka
f dem. przest., żart. (dziewczynka) young lady (young) miss żart.

panienka
f 1. przest., żart. (młoda dziewczyna) young lady 2. pot. (młoda kobieta) girl panienka na poczcie the girl at the post office podrywać panienki to pick up young girls pot. 3. pot. (prostytutka) tart pot., pejor. zadawać się z panienkami to hang around with tarts

panier
m, panierka f sgt (G panieru, panierki) Kulin. coating (of egg and breadcrumbs) obtoczyć coś w panierce to coat sth in breadcrumbs

panierowany
pp panierować adv. [kotlet, ryba, kurczak] coated with breadcrumbs

panierować
impf vt Kulin. to coat [sth] with breadcrumbs panierowała kotlety w bułce she was coating the chops with bread-crumbs

panieński
adv. 1. (dotyczący panny) [pamiętnik, podróż, suknia] young girl's panieński pokój a young girl's room jej fotografia z panieńskich lat a picture of her before she was married nazwisko panieńskie maiden name 2. (dziewczęcy) [rumieniec, wdzięk, skromność] maidenly chłopiec zarumienił się po panieńsku a maidenly blush rose to the boy's cheeks

panieńskość
f sgt (dziewczęcość) maidenliness

panieństwo
n sgt 1. (bycie panną) maidenhood 2. (bycie dziewicą) maidenhood

panika
f sgt 1. (popłoch) panic szerzyć panikę to spread panic uciekać w panice to flee in panic wpaść w panikę to get into a panic, to start panicking panika ogarnęła tłum panic spread through a. seized the crowd ogólna panika udzieliła się i nam we also succumbed to the general panic 2. pot. (nerwowy pośpiech) panic spokojnie, bez paniki, na pewno zdążysz na pociąg easy, don't panic, you'll catch your train

panikarski
adv. 1. (szerzący panikę) [wieści] alarmist panikarska pogłoska a scare story 2. (spowodowany paniką) [reakcja, zachowanie] panicky

panikarstwo
n sgt scaremongering

panikarz
m, panikara f (Gpl panikarzy, panikar) pejor. scaremonger

panikować
impf vi pot. to panic od tygodnia panikuje, że nie zda for the past week he's been panicking a. in a panic about not passing nie panikuj! dzieci na pewno zaraz wrócą don't panic, I'm sure the kids will be back soon

panin
adv. pot., przest. your (when addressing a woman) czy to panine dziecko? is that your child?

paniny
adv. pot., przest. your (when addressing a woman) czy to panine dziecko? is that your child?

panisko
n, m (Npl paniska) przest., żart. 1. iron., żart. (bogacz) lord of the manor iron. udawać panisko to act (like) the lord of the manor żyć jak panisko to live like a lord a. nabob nie wiedziałem, że z niego teraz takie panisko I didn't know he'd struck it rich! pot. 2. przest. (pan) old soul przest., old boy przest. zacne/poczciwe panisko a decent/kindly old soul a. boy niech sobie panisko odpocznie let the old boy a. old chap GB pot. have a rest

paniusia
f pot., iron., pejor. madam pejor. (pretensjonalna) fine lady iron.

panna
f 1. przest. (młoda dziewczyna) young girl panny powychodziły za mąż the girls got married 2. (kobieta niezamężna) maiden przest., poet. spinster 3. przest. (tytuł grzecznościowy przy imieniu lub nazwisku kobiety niezamężnej) Miss panna Zosia Miss Zosia panna Nowakówna Miss Nowak 4. (sympatia) young lady, sweetheart codziennie kupował kwiaty swojej pannie every day he bought flowers for his young lady panna do wzięcia pot. an eligible young woman panna na wydaniu pot. a marriageable girl panna młoda a bride stara panna an old maid, a spinster

pannica
f pot. 1. żart. gal pot., żart. (big) girl ale z niej duża pannica! what a big a. strapping pot. girl she is! 2. pejor. little madam GB pot., pejor., (little) miss pot., pejor.

pannisko
n pejor. brzydkie/niezgrabne pannisko an ugly/misshapen girl nieużyte pannisko a worthless (young) girl

panopticum
/pan'optikum/, panoptikum n (Gpl panoptików) książk. 1. (zbiór osobliwości) panopticon rzad. collection of curiosities 2. (wystawa figur woskowych) waxworks

panorama
f 1. (rozległy widok) panorama ze szczytu rozpościera się szeroka panorama gór from the summit you can enjoy a wide panorama of the mountains 2. (rysunek lub fotografia) panorama nad jej łóżkiem wisiała przedwojenna panorama Warszawy a pre-war panorama of Warsaw hung above her bed 3. Szt. cyclorama, panorama "Panorama Racławicka" the 'Panorama of the Battle of Racławice' 4. Archit. the Cyclorama Building 5. przen. panorama panorama muzyki włoskiej a panorama of Italian music Panorama Firm = Yellow Pages

panoramicznie
adv. panoramically

panoramiczność
f sgt panoramic effect

panoramiczny
adv. [widok, zdjęcie] panoramic ekran panoramiczny a panoramic screen film panoramiczny a widescreen film lusterko panoramiczne Aut. a panoramic a. wide-angled mirror okno panoramiczne a panoramic window szyba panoramiczna Aut. a panoramic windscreen

panoszyć
się impf v refl. pejor. 1. (rządzić się) zwycięzcy panoszyli się w mieście the victors tyrannized the town mam dość panoszenia się bratowej w moim domu I'm tired of my sister-in-law lording it over me pejor. a. throwing her weight around in my own house rozpanoszyć się 2. przen. (szerzyć się, grasować) to be rife w szopie panoszyły się szczury the shed was overrun by a. full of rats w mieście panoszy się grypa there's a flu epidemic in the city rozpanoszyć się

panowanie
sv panować n sgt 1. (władza) rule (króla) reign pod panowaniiem dynastii Mogułów under the rule of the Mogul dynasty za panowania króla Zygmunta III during a. in the reign of King Zygmunt III 2. (wpływ) control stracił panowanie nad kierownicą he lost control of the steering wheel a. the car straciłam panowanie nad sobą I lost control (of myself)

panować
impf vi 1. (władać) to rule (królować) to reign dynastia panująca the ruling dynasty Stefan Batory panował w latach 1576-1586 Stefan Batory reigned in the years 1576-1586 2. (przewodzić, rządzić) to rule, to dominate klasa panująca the ruling class religia panująca the dominant religion w rodzinie panował ojciec father dominated a. controlled family life 3. (podporządkowywać sobie) to have control panować nad uwagą słuchaczy to have a. hold the attention of the audience zapanować 4. (kontrolować) to be in a. to have control nie panować nad uczuciami to be unable to control a. to have no control over one's feelings nie panować nad nerwami to lose one's temper panować nad sytuacją to be in (full) control of the situation panować nad sobą to be in control of oneself poeta panuje nad słowem the poet displays complete mastery of his craft panować nad kierownicą to be in a. to have control of the (steering) wheel panować nad nartami to be in control of one's skis zapanować 5. (trwać) to prevail od kilku dni panował jesienny chłód cool autumn weather has prevailed for the last few days dziwne zwyczaje tutaj panują strange customs prevail here powszechnie panuje opinia, że. the prevailing opinion is that. w obozie dla uchodźców panowała epidemia tyfusu the refugee camp was in the grip of an epidemic na stacji benzynowej panuje dziś wyjątkowy ruch the petrol station is exceptionally busy today zapanować 6. (przeważać) to dominate w lesie panowały drzewa iglaste the forest was mainly a. predominantly coniferous 7. (górować nad okolicą) to dominate wieża ratusza panuje nad miastem the tower of the Town Hall dominates the city twierdza panuje nad okolicą the fortress dominates the surrounding area

pantalony
plt (G pantalonów) 1. żart. (luźne spodnie) baggies pot. breeches pot., żart. 2. Hist. (część bielizny damskiej) bloomers

pantałyk
m sgt (G pantałyku) zbić kogoś z pantałyku książk. to put someone off his stroke a. stride

panteistyczny
adv. Filoz. [teoria, pogląd] pantheistic(al)

panteizm
m sgt (G panteizmu) Filoz. pantheism

panteon
m (G panteonu) pantheon także przen. wejść/należeć do panteonu literatury polskiej to take one's place in/to belong to the pantheon of Polish literature

pantera
f Zool. leopard, panther czarna pantera Zool. (black) panther śnieżna pantera Zool. snow leopard, ounce

panterka
f 1. dem. (small) leopard, (small) panther 2. (ubranie wojskowe) army camouflage 3. (wzór na materiale) leopard-print

pantofel
m 1. (lekki but) court shoe GB, pump US (męski) (lightweight) shoe pantofle gimnastyczne plimsolls 2. (kapeć) slipper miękkie a. domowe pantofle carpet slippers ranne pantofle bedroom slippers wziąć kogoś pod pantofel to dominate sb być a. siedzieć pod (czyimś) pantoflem to be henpecked by sb pot. dostać się pod (czyjś) pantofel to be under sb's thumb

pantofelek
m anim. Zool. paramecium m inanim. dem. (court) shoe

pantoflarski
adv. 1. [sposób bycia, przyzwyczajenia] of a henpecked husband pot. 2. [warsztat, surowce] slipper-making

pantoflarstwo
n sgt 1. żart. (bycie pantoflarzem) henpeckery rzad. wyśmiewano się z jego pantoflarstwa he was laughed at for being so henpecked pot. 2. (wyrób obuwia domowego) slipper-making, the manufacture of slippers

pantoflarz
m (Gpl pantoflarzy) pot. henpecked husband pot.

pantoflowy
adj slipper attr.

pantomima
f 1. Teatr mime, pantomine 2. (porozumiewanie się bez słów) mime C/U, dumbshow C/U

pantomimicznie
adv. [pokazać, odegrać] in the form of mime

pantomimiczny
adv. mime attr., pantomime attr. aktor pantomimiczny a mime (artist) pantomimiczne środki wyrazu mime techniques teatr pantomimiczny a pantomime theatre miał talent pantomimiczny he had a talent for mime

panujący
pa panować m (władca) ruler (król) monarch, sovereign

papa
1. f sgt = tar paper 2. m (Npl papowie) przest., żart. (ojciec) papa przest. daddy pot. 3. f pot., obraźl. (twarz) mug pot. (usta) gob GB pot., trap pot. dostać w papę to receive a punch przymknij a. zamknij papę! shut your face a. trap pot., obraźl.

papacha
f papakha (Caucasian fur hat)

papaja
f (Gpl papai) 1. (owoc) papaya 2. (drzewo) papaya (tree)

papamobile
/'papa'mobile/ n inv. Popemobile pot.

paparazzi
/'papa'ratstsi/ m, m inv. paparazzo uciekać przed natrętnymi paparazzi to be running away from prying paparazzi

paparazzo
/'papa'ratstso/ paparazzi

papcio
m (Npl papciowie) pieszcz. daddy pot.

papeteria
f (GDGpl papeterii) (matching) notepaper and envelopes pl

papeteryjny
adv. papier papeteryjny (goodquality) notepaper a. writing paper

papeć
m pot. (kapeć) carpet slipper

papier
m (G papieru) 1. sgt (materiał) paper papier do pisania writing paper papier do pakowania wrapping paper papier błyszczący gloss paper papier ozdobny (do pakowania prezentów) gift wrap papier czysty a. gładki blank paper papier w kratkę a. kratkowany squared paper papier w linię a. liniowany lined paper arkusz papieru a sheet of paper bela papieru a bale of paper kawałek papieru a piece of paper kartka papieru a sheet of paper rola papieru a roll of paper ryza papieru a ream of paper skrawek papieru a scrap of paper świstek papieru pot. a scrap of paper zwój papieru a scroll obłożyć książkę/zeszyt w papier to cover a book/an exercise book with paper opakować coś w papier to wrap sth up in paper rzucić a. przelać a. przenieść coś na papier książk. to get sth down on a. pour sth out on a. transfer sth to paper utrwalić coś na papierze to commit sth to paper książk. ten przepis istnieje tylko na papierze this rule exists on paper only umowa pozostaje na papierze it remains a paper agreement only raport wygląda ładnie na papierze the report looks good on paper 2. zw. pl. pot. (dokument) document złożyć papiery na uczelnię to submit an application for university wśród papierów po dziadku znalazłem stare listy miłosne among my late grandfather's papers I found some old love letters okazać a. przedstawić swoje papiery to show one's papers mieszkałem wtedy we Francji na papierach uchodźcy politycznego at the a. that time I was living in France as a political refugee papiery wartościowe Fin. securities papier asfaltowany asphalt-laminated paper papier bezdrzewny wood-free paper papier biblijny India a. bible paper papier bromosrebrowy a. bromowy Fot. bromide paper papier celulozowy cellulose paper papier chlorosrebrowy Fot. chloride paper papier czerpany handmade paper papier drukowy printing paper papier firmowy letterhead paper, headed notepaper papier fotograficzny photographic paper papier gazetowy newsprint papier higieniczny a. toaletowy toilet paper papier kancelaryjny = foolscap paper papier kredowy chalk overlay paper, art paper papier listowy writing paper, notepaper papier maszynowy typing GB a. typewriting US paper papier milimetrowy graph paper papier nutowy score paper papier offsetowy offset paper papier pakowy wrapping paper papier pergaminowy greaseproof paper papier podaniowy = foolscap paper papier ryżowy ricepaper papieścierny abrasive paper papier ścierny piaskowy sandpaper papier śniadaniowy greaseproof paper (for sandwiches) papier światłoczuły Fot. light-sensitive paper papier welinowy vellum papier woskowany wax paper szary papier brown (wrapping) paper na wariackich papierach pot. (spontanicznie) on the spur of the moment cała impreza była zorganizowana na wariackich papierach the whole event was organized on the spur of the moment być na wariackich papierach a. mieć wariackie papiery pot. to be certified papier jest cierpliwy = you can write anything on paper

papier mache
/pa'pjema'e/ m inv. papier mache

papierek
m dem. 1. (materiał) piece of paper papierki od cukierków sweet wrappers 2. pot. (dokumenty urzędowe) piece of paper, paper zw. pl przekładać papierki pot. to shuffle papers pot. papierek lakmusowy litmus paper papierek wskaźnikowy indicator a. test paper

papierkowy
adv. pot., iron. paper attr. papierkowa robota paperwork

papiernia
f (Gpl papierni) paper mill

papiernictwo
n sgt paper-making

papierniczy
adv. paper attr. przemysł papierniczy the paper(-making) industry zakłady papiernicze a paper mill sklep papierniczy a stationer's, a stationery shop

papieroch
m augm. (A papierocha a. papieroch) pot. fag pot. i znowu ćmisz te papierochy! smoking those fags again!

papieros
m (A papierosa a. papieros) cigarette paczka papierosów a packet of cigarettes palić papierosy to smoke cigarettes zaciągnąć się papierosem to drag on a cigarette zapalić/zgasić papierosa to light/put out a cigarette

papierosek
m dem. (A papieroska a. papierosek) cigarette

papierosowy
adv. [bibułka, tytoń, przemysł] cigarette attr. dym papierosowy cigarette smoke

papierowo
1. (jak papier) papierowo blada twarz a face as white as a sheet 2. (sztucznie) główna scena filmu wypadła dość papierowo the main scene in the film was rather artificial

papierowy
adv. 1. (z papieru) [torebka, opakowanie] paper attr. 2. (bardzo blady) [cera, twarz] paper-white 3. (istniejący tylko w teorii) paper attr. 4. (sztuczny) [bohater] cardboard attr., wooden [sytuacja] artificial

papierośnica
f cigarette case

papierzysko
n (Gpl papierzysk a. papierzysków) zw. pl. 1. (śmieć) piece a. bit of paper 2. (pismo urzędowe) document, piece of paper różne papierzyska various papers a. documents

papierówka
f 1. Bot., Kulin. a variety of early apple, or the tree bearing such apples 2. Techn. pulpwood

papieski
adv. [bulla, tron, wizyta] papal

papiestwo
n sgt the papacy

papież
m (Gpl papieży) the Pope papież Jan Paweł II Pope John Paul II audiencja u papieża an audience with the Pope być bardziej papieskim niż sam papież a. być świętszym od papieża iron. to be holier than the Pope być w Rzymie i papieża nie widzieć przysł. = to visit Rome without seeing the Pope

papilot
m zw. pl curl-paper kobieta w papilotach a woman in curl-papers zakręcać włosy na papiloty to put one's hair in curl-papers

papirus
m (G papirusu) 1. sgt (do pisania) papyrus zwój papirusu a papyrus pisać na papirusie to write on papyrus 2. (dokument) papyrus 3. Bot. papyrus

papirusowy
adv. [zwój] papyrus attr. trzcina papirusowa a papyrus plant

papista
m, papistka f (zwolennik papieża, katolik) papist

papizm
m sgt (G papizmu) 1. (doktryna) papism 2. pejor. (katolicyzm) papistry

papka
f 1. (masa) pulp, mush (do jedzenia) pap pejor. rozetrzeć coś na papkę to mush sth 2. przen., pejor. pap pejor. karmić kogoś papką a. serwować komuś papkę to feed sb pap

papkowaty
adv. [masa, konsystencja] pulpy [śnieg, błoto] mushy

papla
f, m (Gpl papli) pot. 1. (gaduła) gasbag pot., windbag pot. 2. (niepotrafiąca dochować tajemnicy) babbler

paplanina
f sgt pot. babble to prattle pejor. czcza paplanina empty babble a. prattle

paplać
impf (paplę a. paplam) vi pot. (dużo mówić) to prattle (on) pejor., to jabber (away) pejor. (zdradzać sekrety) to blab pot. paplać o czymś to blab on about sth paplać bez sensu to babble, to jabber senselessly

papowy
adv. [dach] tar-paper attr.

papranina
f sgt pot. (nudna praca) grind pot. (brudna praca) messy work

paprać
impf (paprzę) pot. vt 1. (brudzić) to get [sth] messy pot. paprać sobie ręce atramentem to smear one's hands with ink upaprać 2. (psuć) to goof US a. mess up [robotę, zadanie] spaprać paprać się 1. (brudzić się) to get oneself messy pot. paprać się błotem to get oneself muddy paprać ręce/ubranie farbą to get paint (all) over one's hands/clothes upaprać się 2. (męczyć się) to mess around pot. (z czymś with sth) to muck around pot. (z czymś with sth) 3. (źle się goić) [rana] to weep

paproch
m (paproszek dem.) speck of dirt (kłaczek) piece of fluff (okruszek) crumb na płycie są jakieś paprochy there's some fluff on the record masz jakieś paprochy na okularach there's some dirt on your glasses

paprotka
f 1. Bot. polypody, wall fern 2. (roślina doniczkowa) hare's-foot fern 3. przest. asparagus leaves (used in bouquets)

paprotnik
m zw. pl Bot. fern

paproć
f Bot. fern, bracken liście paproci fronds of fern a. bracken kwiat paproci fern flower (believed to bloom on Midsummer's Eve)

papryczka
f dem. (słodkawa, jedzona na surowo) (sweet) pepper, bell pepper US (ostra) chilli (pepper)

papryka
f 1. Bot., Kulin. (roślina, owoc) capsicum, pepper (słodkawa, jedzona na surowo) pepper (ostra) chilli (pepper) sałatka jarzynowa z czerwoną papryką a vegetable salad with red peppers 2. Kulin. (przyprawa) pepper, paprika

paprykarz
m Kulin. 1. (gulasz) meat stew with red peppers paprykarz cielęcy/z kurczaka/rybny veal/chicken/fish stew with red peppers 2. (pasta) fish paste with red peppers

paprykować
impf vt to add hot pepper to gulasz był mocno paprykowany the stew was very peppery

paprykowy
adv. [sos] paprika attr.

papu
n inv. dziec. food dziecko chce papu the baby is hungry

papuaski
adv. [plemię, język] Papuan

papuga
f 1. Zool. parrot powtarzać coś jak papuga to parrot sth 2. pejor. (naśladowca) copycat pot., pejor.

papugować
impf vt pot., pejor. to ape [osobę, zachowanie]

papuzi
1. Zool. [dziób, pióro] parrot attr. 2. [sukienka, koszula] gaudy

papuć
m pot. slipper

papużka
f dem. parrot papużka falista Zool. budgerigar papużki nierozłączki lovebirds także przen.

par
m (Npl parowie) peer par Zjednoczonego Królestwa a peer of the United Kingdom tytuł para title of peer, a peerage

par.
(=paragraf) par., para.

para
1. f 1. sgt steam para wodna steam, (water) vapour strumień/obłok pary a jet/cloud of steam parowóz wypuszcza kłęby pary there are clouds of steam billowing from the engine z garnka bucha para the pot is steaming z ust unosiła się para steam rose from our/their mouths z chłodnicy wydobywała się para steam was coming out of the radiator gotować coś na parze to steam sth odklejać/otwierać coś nad parą to steam sth off/open zajść parą [okulary, szyba, lustro] to steam up para osadza się a. skrapla się na szybie steam condenses on the windowpane stać pod parą [parowóz, parowiec] to be in steam przen. (być gotowym) to be ready to go pracować pełną a. całą parą [silnik parowy] to run at full steam przen. [osoba, grupa, organizacja] to work at full steam 2. Fiz. (gazowa forma substancji) vapour, vapor US pary rtęci/jodu mercury/iodine vapours para nasycona Fiz. saturated vapour, saturated vapor US para nienasycona Fiz. superheated steam mieć parę to have stamina mieć parę w rękach to have strong hands nie puścić pary z ust a. gębypot. to not breathe a word ani pary z ust a. gęby! don't breathe a word of it! uszła z niego para he's run out of steam 2. f 1. (komplet, zespół) pair para butów/rękawiczek a pair of shoes/gloves trzy pary skarpetek three pairs of socks wóz ciągnięty przez parę koni a cart drawn by two a. a pair of horses patrzyło na nas kilka par oczu we were being watched by several pairs of eyes przyda się nam każda para rąk we can always do with an extra pair hands ustawić się w pary to form pairs ustawić kogoś w pary to put sb in pairs, to pair sb up pracować w parach to work in pairs iść parami to walk in pairs występować parami [zjawisko] to occur in pairs tańczyć z kimś w parze to dance with sb zwyciężyła para rosyjska a Russian pair won w klasie jest do pary/nie do pary uczniów there is an even/odd number of students in the class masz skarpetki nie do pary your socks don't match masz każdy but z innej pary your shoes don't match zgubić rękawiczkę od pary to lose a glove 2. (jeden przedmiot) pair para spodni a pair of trousers dwie pary nożyczek/okularów two pairs of scissors/glasses 3. (osoby związane uczuciowo) couple zakochana para a pair of lovers para małżeńska a married couple być dobraną/niedobraną parą, tworzyć dobraną/niedobraną parę to be a well-matched/an ill-matched couple oni są parą they are living together/going out together, they are together 4. (pozostały element kompletu) pair być bez a. nie mieć pary [osoba] to have no partner znaleźć dla kogoś/czegoś parę to find a partner for sb/to find a pair for sth zgubić parę od rękawiczki to lose the other glove of a pair młoda para (nowożeńcy) the young couple, the bride and groom iść w parze z czymś to go hand in hand with sth nieszczęścia chodzą parami it never rains but it pours to inna para kaloszy pot. (to nie to samo) that's a different kettle of fish pot. (to inna sprawa) that's another a. different story

para-
w wyrazach złożonych para- paratyfus paratyphoid paranormalny paranormal

parabola
f (Gpl parabol a. paraboli) 1. Mat. parabola 2. Literat. parable

parabolicznie
1. Mat. parabolically 2. Literat. parabolically

paraboliczność
f sgt Literat. parabolic character (czegoś of sth)

paraboliczny
adv. 1. (w kształcie paraboli) [tor, zwierciadło, antena] parabolic(al) 2. Literat. parabolic(al)

parada
f 1. (pokaz) parade Wojsk. (military) parade (defilada) a dress parade 2. Sport (w piłce nożnej) save wykonać efektowną paradę to make a great save 3. Sport (w szermierce) parry ubranie od (wielkiej) parady one's Sunday best pot. robić coś tylko od (wielkiej) parady to do sth only on special occasions to jest przywódca nie od parady he's a real leader mieć głowę nie od parady to have the brains robić coś nie od parady to do sth not without a reason wchodzić a. włazić komuś w paradę pot. to get in sb's way

paradentoza
f sgt Med. paradentitis

paradnie
1. książk. (galowo) paradnie wystrojony in full dress 2. pot. (zabawnie) [wyglądać] comical adv., funny adv.

paradny
adv. 1. książk. (galowy) strój paradny full dress mundur paradny full dress uniform 2. pot. (zabawny) [mina, historyjka] comical, funny (to) paradne! iron. that's really funny a. a (real) laugh! iron.

paradoks
m (G paradoksu) 1. (sytuacja) paradox paradoks polega na tym, że. the paradox is that. 2. (zdanie, rozumowanie) paradox

paradoksalnie
adv. paradoxically paradoksalnie, lepiej się teraz czuję paradoxically I feel better now brzmieć paradoksalnie to sound paradoxical

paradoksalność
f sgt paradox paradoksalność sytuacji the paradox of the situation paradoksalność tego stwierdzenia the paradox implicit in this statement

paradoksalny
adv. paradoxical

paradokumentalnie
adv. książk. in a quasi-documentary style

paradokumentalność
f sgt książk. quasi-documentary style (czegoś of sth)

paradokumentalny
adv. książk. [film, styl] quasi-documentary

paradontoza
zob. paradentoza

paradować
impf vi to parade (around) paradować (z kimś/czymś) po ulicy/mieście to parade around the streets/town (with sb/sth) paradować po domu w bieliźnie to parade around the house in one's underwear

paradygmat
m (G paradygmatu) 1. książk. paradigm (czegoś of sth) 2. Jęz. paradigm (czegoś of sth)

paradygmatyczny
adv. paradigmatic

parafa
f initials postawić parafę na dokumencie to initial a document przedstawić coś komuś do parafy to submit sth to sb for initialling

parafia
f (GDGpl parafii) parish (ogół parafian) congregation każdy z innej parafii all completely a. totally different a. unalike

parafialny
adv. 1. [kościół, cmentarz] parish attr. 2. przest., pejor. [gust, smak] parochial pejor.

parafianin
m, parafianka f (Gpl parafian, parafianek) parishioner

parafiański
adv. przest., pejor. parochial pejor.

parafiańszczyzna
f sgt przest., pejor. parochialism pejor.

parafina
f paraffin

parafinowy
adv. [olej, świeca] paraffin attr.

parafka
zob. parafa

parafować
pf, impf vt to initial [układ, dokument]

parafraza
f Literat., Muz. paraphrase

parafrazować
impf vt to paraphrase [tekst, przysłowie, autora] sparafrazować

paragon
m (G paragonu) (till) receipt

paragraf
m (G paragrafu) 1. Prawo article paragraf drugi ustawy article 2 of the act oskarżenie z paragrafu 102 a charge under article 102 na wszystko znajdzie się jakiś paragraf there is a law for everything 2. (znak) section mark 3. (akapit) paragraph

paragwajski
adv. Paraguayan

paralela
f (Gpl paralelli a. paralel) książk. parallel przeprowadzić paralelę między czymś a czymś to draw a parallel between sth and sth być paralelą czegoś to be a parallel of sth

paralelizm
m 1. książk. (podobieństwo) parallelism (czegoś of sth) 2. Literat. parallelism

paralelnie
adv. książk. parallelly

paralelność
f sgt książk. parallelism (czegoś of sth)

paralelny
adv. książk. [rozwój, wątki, linie] parallel (do czegoś to sth)

paraliteracki
adv. [forma, gatunek] quasi-literary

paraliteracko
adv. ująć/opisać coś paraliteracko to give sth a quasi-literary form

paralityczka
f przest., Med. paralytic

paralityczny
adv. Med. [stan, odrętwienie] paralytic

paralityk
m 1. Med. paralytic uzdrowienie paralityka Bibl. the healing of the man sick of the palsy 2. pot., obraźl. spastic pot., obraźl.

paraliż
m (G paraliżu) 1. Med. paralysis (czegoś of sth) być dotkniętym paraliżem to be paralysed ulec paraliżowi to become paralysed 2. przen. paralysis (czegoś of sth) paraliż komunikacyjny miasta paralysis of the city's traffic paraliż dziecięcy postępowy a. postępujący Med. locomotor ataxia

paraliżować
impf vt 1. [strach] to paralyse paraliżujący strach a paralysing fear sparaliżować 2. (uniemożliwiać, utrudniać funkcjonowanie) to cripple [wysiłki, próby, transport, system] to paralyse [miasto, osiedle, kraj] paraliżować transport nieprzyjaciela to cripple the enemy's transportation system sparaliżować 3. Med. (unieruchomić) to paralyse [osobę, kończynę] broń paraliżująca a stun gun gaz paraliżujący nerve gas sparaliżować

paraliżująco
adv. działać paraliżująco na kogoś/coś to have a paralysing effect on sb/sth

paralotnia
f (Gpl paralotnii) paraglider latać na paralotni to paraglide

paralotniarski
adv. [klub, zawody] paragliding

paralotniarz
m (Gpl paralotniarzy) paraglider

parametr
m (G parametru) 1. Mat. parameter 2. Techn. parameter parametry techniczne technical parameters parametry wytrzymałościowe materiału the material's performance parameters

parametryczny
adv. [dane, wielkość] parametric

paramilitarnie
adv. in a paramilitary fashion

paramilitarny
adv. [organizacja, oddział] paramilitary

paranoicznie
1. (obsesyjnie) [bać się] paranoiacally reagować paranoicznie to react in a paranoid way 2. (bezsensownie) absurdly to brzmi paranoicznie it sounds paranoid

paranoiczny
adv. 1. (obłędny) [system, świat, pomysł] paranoid 2. Med. [objaw, psychoza, osobowość] paranoid

paranoidalny
zob. paranoiczny

paranoik
m, paranoiczka f paranoid, paranoiac

paranoja
f sgt 1. Med. paranoia 2. przen. (absurd) paranoia

parantela
f (Gpl paranteli) zw. pl 1. książk. (związek) relationship, connection parantele kina z literaturą the links between film and literature 2. przest. (pokrewieństwo) family connections

parapet
m (G parapetu) window sill a. ledge

parapetówa
f pot. house-warming party

parapsycholog
m (Npl parapsychologowie a. parapsycholodzy) parapsychologist

parapsychologia
f sgt (GD parapsychologii) parapsychology

parapsychologiczny
adv. [zjawisko, badania] parapsychological

parasol
m 1. (przeciwdeszczowy) umbrella (przeciwsłoneczny) parasol (stojący) parasol, (sun) umbrella parasol plażowy/ogrodowy a beach/garden umbrella schować się pod parasolem to get under an umbrella rozłożyć a. rozpiąć/złożyć parasol to open a. unfurl/to close an umbrella 2. przen. umbrella parasol ochronny a protective umbrella parasol nuklearny a nuclear umbrella pod parasolem ustawy/organizacji under the umbrella of a piece of legislation/an organization rozpiąć parasol ochronny nad kimś/czymś a. objąć kogoś/coś parasolem ochronnym to bring sb/sth under a protective umbrella

parasolka
f (przeciwdeszczowa) (ladies') umbrella (przeciwsłoneczna) parasol

parasolowato
adv. parasolowato ułożone liście umbrella-like leaves

parasolowaty
adv. [kształt, kwiat, korona drzewa] umbrella-like

parawan
m (G parawanu) 1. (zasłona) screen, partition (na plaży) windbreak przebierać się za parawanem to change behind a screen oddzielić coś parawanem to screen sth off łóżko osłonięte przenośnym parawanem a bed screened off by a movable partition rozstawić parawan na plaży to put up a windbreak on a beach 2. książk., przen. screen za parawanem drzew behind a screen of trees służyć za parawan dla przestępczej działalności to serve as a cover a. screen for criminal activity

parawanik
m dem. (G parawaniku a. parawanika) (small) screen, (small) partition

parać
się impf v refl. 1. (trudnić się) parać się czymś to earn one's living doing sth parać się belferką to earn one's living as a schoolteacher 2. (zajmować się) parać się modelarstwem to dabble in model-making

parcela
f (Gpl parcel a. parceli) plot (of land), parcel parcela budowlana a building plot parcela leśna a plot of forest land niezabudowana parcela a vacant plot podzielić grunt na małe parcele to parcel out land into small plots

parcelacja
f (Gpl parcelacji) parcelling out, parceling out US parcelacja ziemi the parcelling out of a. dividing up of land

parcelować
impf vt to parcel out, to divide up [grunty, ziemię] rozparcelować

parch
m pers. (Npl parchy) obraźl. scab pot., obraźl. m inanim. (G parchu a. parcha, A parch a. parcha) 1. Bot. scab parch jabłoniowy apple scab parch ziemniaków potato scab liście pokryte parchem a. parchami scabby leaves 2. sgt pot. (u ludzi, zwierząt) fungal infection parchy plt pot. fungus, fungal growth

parciany
adv. [pas, torba, taśma] webbing attr.

parcie
sv przeć n sgt 1. Fiz. hydrostatic pressure 2. Med. parcie na mocz/stolec an urge to urinate/pass a stool parcie porodowe pushing (during labour) parcie korzeniowe Bot. root pressure

parcieć
impf (parcieje, parciał) vi 1. [skóra, tkanina, pasek] to rot sparcieć 2. [owoc, rzodkiewka] to become spongy sparcieć

pardon
1. m (G pardonu) przest. (przebaczenie) pardon tu nie ma pardonu there's no mercy here bez pardonu without mercy 2. /par'do/ inter. pot. sorry!

parias
m (Npl pariasy a. pariasi) pariah także przen.

park
m (G parku) 1. (zadrzewiony obszar) park ławeczka w parku a park bench pójść do parku to go to a park spacerować po parku to have a walk in a park 2. (urządzenia) park maszynowy machines park samochodowy (pojazdy) a fleet (parking) a car park park angielski English-style garden park francuski formal garden park narodowy national park

parka
f dem. pieszcz. (ludzi) couple (zwierząt) pair mają parkę (syna i córkę) they have a boy and a girl

parkan
m (G parkanu) fence teren otoczony parkanem an area surrounded by a fence

parkiet
m (G parkietu) 1. (podłoga) woodblock floor, parquet (floor) układać parkiet to lay a parquet floor 2. sgt (klepki) parquet (flooring) blocks pl 3. (do tańca) dance floor wyciągnąć kogoś na parkiet to drag sb onto the dance floor szlifować parkiety przen. to dance 4. Sport (boisko do siatkówki, koszykówki) court opuścić parkiet to leave the game dominować na parkiecie to dominate the game 5. (na giełdzie) trading floor zadebiutować na parkiecie [akcje, firma] to make a debut on the Stock Exchange

parkietowy
adv. [klepka, posadzka] parquet attr.

parking
m (G parkingu) car park GB, parking lot US parking strzeżony a manned car park parking podziemny an underground parking garage a. car park parking dla autokarów a coach park postawić a. zostawić samochód na parkingu to leave a car in a car park

parkingowy
adv. [kwit, miejsce] parking attr. m parking attendant

parkinsonizm
m sgt (G parkinsonizmu) Med. Parkinsonism

parkometr
m (G parkometru) parking meter

parkotać
zob. perkotać

parkować
impf vt to park [samochód] parkować na ulicy to park in the street tu nie wolno parkować you can't park here zaparkować vi [samochód] to park samochody parkujące przed szkołą cars parking outside the school zaparkować

parkowy
adv. [ławka, fontanna, rzeźba, alejka] park attr.

parlament
m (G parlamentu) 1. Polit. (ciało ustawodawcze) parliament parlament jednoizbowy a single-chamber a. unicameral parliament parlament dwuizbowy a two-chamber a. bicameral parliament wybory do parlamentu parliamentary election poseł do parlamentu a member of parliament, an MP (europejskiego) a deputy (of the European parliament) zasiadać w parlamencie to sit in parliament kandydować do parlamentu to run for parliament zostać wybranym do parlamentu to be elected to parliament parlament obraduje parliament is sitting parlament przyjął/odrzucił projekt ustawy the bill was passed/rejected by parliament parlament obraduje nad projektem ustawy parliament is debating the bill wnieść coś pod obrady parlamentu to put sth before parliament Parlament Europejski the European Parliament deputowany do Parlamentu Europejskiego a Member of the European Parliament, a Euro-MP 2. (budynek) parliament building

parlamentariusz
m (Gpl parlamentariuszy) Hist. peace envoy wysłać parlamentariuszy to send peace envoys

parlamentarnie
1. Polit. parlamentarnie zatwierdzony approved by parliament 2. euf. zachowywać się/odzywać się niezbyt a. mało parlamentarnie to act/speak in an unparliamentary way

parlamentarny
adv. 1. Polit. [wybory, opozycja] parliamentary komisja parlamentarna a parliamentary committee a. commission większość/mniejszość parlamentarna a parliamentary majority/minority parlamentarna debata a parliamentary debate 2. euf. mało a. niezbyt parlamentarny [słowo, wyrażenie] unparliamentary

parlamentaryzm
m sgt (G parlamentaryzmu) parliamentary system

parlamentarzysta
m, parlamentarzystka f (poseł) member of parliament (wytrawny, doświadczony) parliamentarian

parnas
m sgt (G parnasu) książk. literary elite wejść a. wstąpić na parnas to join the literary elite

parnik
m steamer

parno
adv. grad. jest parno it's very muggy zrobiło się parno the air became muggy a. sultry

parny
adv. [powietrze, dzień] sultry, muggy (intensywniej) steamy

paro-
w wyrazach złożonych parogodzinny a. parugodzinny lasting several hours parokilogramowy a. parukilogramowy weighing several kilos

parobczak
m (Npl parobczaki a. parobczacy) przest. farm worker

parobek
m (Nplparobcy a. parobkowie a. parobki) przest. farmhand

parodia
f (GDGpl parodii) 1. (naśladownictwo) parody C/U parodia znanej piosenki a parody of a well-known song 2. przen. parody parodia procesu a parody of justice

parodiować
impf vt to parody [utwór, osobę, styl] sparodiować

parodniowy
adv. 1. (trwający parę dni) [wycieczka, nieobecność, choroba] a few days attr. parodniowy urlop a few days off 2. (mający parę dni) [dziecko, kurczak, zarost] a few days-old

parodontoza
zob. paradentoza

parodysta
m, parodystka f parodist parodysta stylu barokowego a parodist of the baroque style parodysta/parodystka znanych ludzi an impersonator of celebrities

parodystycznie
adv. [ująć, przedstawić] as a parody

parodystyczny
adv. [twórczość, utwór] parodic

parokrotnie
1. [pytać, dzwonić] several times 2. (o kilka razy) [wzrosnąć, zwiększyć się] by several times parokrotnie więcej several times more

parokrotny
adv. 1. [zwycięzca, mistrz] several-time parokrotne próby several attempts parokrotne pukanie do drzwi repeated knocks at the door 2. (o kilka razy) [wzrost] several-fold

parokroć
pron. książk. several times

paroksyzm
m (G paroksyzmu) książk. 1. (nasilenie objawów) paroxysm (czegoś of sth) paroksyzm kaszlu a fit of coughing zwijać się w paroksyzmach bólu to writhe in convulsions of pain 2. przen. paroxysm (czegoś of sth) paroksyzm śmiechu/złości/nienawiści a fit of laughter/rage/hate

parol
m sgt (G parolu) Hist. (słowo honoru) parole dać parol to give one's parole a. word of honour wypuścić kogoś na parol to release sb on parole zagiąć parol na kogoś książk. (mieć zamiary matrymonialne) to set one's cap at sb przest. (uwziąć się) to have it in for sb pot.

parolatek
m pers. (Npl parolatki a. parolatkowie) (dziecko) child several years old m anim. (zwierzę) animal several years old

paroletni
1. (trwający parę lat) lasting several years 2. (mający parę lat) [dziecko, zwierzę, drzewo] several years old

parometrowy
adv. parometrowy przewód a cable several metres long parometrowy słup a post several metres high mur parometrowej grubości/wysokości a wall several metres thick/high

paromiesięczny
adv. 1. (trwający parę miesięcy) [wyjazd, praca] lasting several months 2. (mający parę miesięcy) several months old

parominutowy
adv. (trwający parę minut) of a. lasting several minutes, several-minute attr. parominutowa przerwa a break of a. lasting several minutes parominutowe opóźnienie a several minutes' delay, a delay of several minutes

parosetletni
zob. parusetletni

parostatek
m (G parostatku) steamer, steamship

parostopniowy
adv. 1. (o temperaturze) parostopniowy wzrost temperatury a rise in temperature of several degrees parostopniowy mróz a few degrees below zero a. freezing 2. Żegl. of several degrees parostopniowa zmiana kursu a change in course of several degrees 3. (złożony z etapów) (consisting) of several stages parostopniowe eliminacje a competition involving several rounds a. stages

parotomowy
adv. [powieść, dzieło] in several volumes

parotonowy
adv. (ważący parę ton) parotonowy ciężar/ładunek a weight/load of several tons (mogący udźwignąć parę ton) parotonowy dźwig a crane of several tons' capacity

parotygodniowy
adv. 1. (trwający parę tygodni) lasting several weeks 2. (mający parę tygodni) parotygodniowe dziecko/zwierzę a child/an animal several weeks old

parotysięczny
adv. parotysięczny tłum a crowd of several thousand people parotysięczne miasto a town of several thousand inhabitants

parować
1. impf vt (gotować na parze) to steam [ziemniaki] vi 1. (zmieniać stan skupienia) [woda, benzyna] to evaporate woda parująca z oceanów evaporating ocean water 2. (wydzielać parę) [ziemia, potrawa, wrzątek] to steam talerz parującej zupy a bowl of steaming soup 3. (o roślinach) rośliny parują water evaporates from the plants 2. impf vt 1. (w szermierce, boksie) to parry [cios, atak, pchnięcie] (czymś with sth) odparować , sparować 2. przen. to counter [ataki, zarzuty] odparować

parowiec
m steamer

parowiekowy
adv. 1. (trwający parę wieków) parowiekowe panowanie tureckie several centuries of Turkish rule 2. (mający parę wieków) several centuries old

parowozik
m dem. pieszcz. steam engine

parowozownia
f (Gpl parowozowni) locomotive shed, engine house

parowozowy
adv. [kocioł, palenisko] steam engine attr.

parowy
adv. [maszyna, kocioł, turbina, młyn, łaźnia] steam attr. kąpiel parowa a steam a. sweat bath

parowóz
m (G parowozu) steam engine, steam locomotive

parskać
impf parsknąć

parsknąć
pf - parsk|ać impf (parsknęła, parsknęli - parskam) vi 1. (wydać dźwięk) [osoba, koń] to snort [maszyna, silnik] to splutter parsknąć/parskać z zadowoleniem to snort with pleasure parsknąć/parskać śmiechem to snort with laughter 2. (powiedzieć opryskliwie) [osoba] to snort "jak to?" - parsknął 'what do you mean?' he snorted

parszywie
adv. grad. pot. [czuć się, wyglądać] lousy adv. pot., rotten adv. pot.

parszywiec
m pot., obraźl. rotten bastard obraźl. ratfink US pot., obraźl.

parszywieć
impf (parszywieje, parszywiał, parszywieli) vi pot. 1. [osoba, zwierzę] to get the mange sparszywieć 2. [roślina] to get scabby sparszywieć

parszywy
adv. pot. 1. (pokryty parchami) [pies, koń, dziad] mangy [ziemniaki] scabby 2. [życie, nastrój, pogoda, interes] lousy pot., rotten pot. parszywy drań pejor. a rotten bastard pot., pejor. 3. (niemile widziany) uważać kogoś za parszywego to look on sb as a social pariah parszywa owca a social pariah a. outcast

partacki
adv. pot. partacka robota a botch-up pot., a botched-up job pot. partacki szewc a lousy a. hopeless shoemaker pot.

partactwo
n pot., pejor. (zadanie, praca) botch-up pot., pejor. (cecha) bungling (ineptitude) U pot., pejor.

partacz
m (Gpl partaczy) pot., pejor. botcher pot., pejor., bungler pot., pejor.

partaczyć
impf vt pot., pejor. to botch (up) pot., pejor. [robotę] spartaczyć

partanina
f pot. 1. sgt pejor. (praca) botch-up pot., pejor. (partactwo) bungling (ineptitude) pot., pejor. 2. (dodatkowa praca) job on the side pot.

parter
m (G parteru) 1. (w budynku) ground floor GB, first floor US mieszkanie na parterze a ground-floor flat GB, a first-floor apartment US mieszkać na parterze to live on the ground floor zjechać (windą) na parter to go down to the ground floor (in the lift) 2. Teatr (część sali) ground floor, parterre US (widownia) stalls miejsca na parterze (seats in) the stalls 3. Ogr. parterre 4. Sport sprowadzenie przeciwnika do parteru a takedown sprowadzić kogoś do parteru to take sb down trzymać kogoś w parterze to have sb on the mat pot.

parterowy
adv. 1. [budynek, dom] one-storey attr. 2. (znajdujący się na parterze) [mieszkanie, okno] ground-floor attr. GB, first-floor attr. US

partia
f (GDGpl partii) 1. Polit. party partia polityczna a political party partia prawicowa/lewicowa/centrowa a right-wing/left-wing/centrist party być członkiem partii to be a party member założyć partię to form a party wstąpić do/wystąpić z partii to join/leave a party 2. Hist. (w krajach komunistycznych) the Party 3. (część) (książki, gór) part (czegoś of sth) (towarów, produktów) batch (czegoś of sth) (ludzi) group dostarczyć towar partiami a. w partiach to deliver goods in batches wychodzić małymi partiami to leave in small groups 4. (w grze) game, round partia szachów/brydża a game of chess/bridge wygrać/przegrać trzy partie to win/lose three games a. rounds zrobić partię (w brydżu) to win a game rozegrali bardzo interesującą partię they played a very interesting game 5. Muz., Teatr part partia solowa a solo part śpiewać partie tenorowe to sing tenor parts 6. przest., książk. (kandydat do małżeństwa) match być dobrą partią a. stanowić dobrą partię dla kogoś to be a good match for sb 7. przest., książk. (małżeństwo) match zrobić dobrą partię to make a good match

partner
m pers. 1. (współuczestnik) partner partner do tańca/tenisa a dance/tennis partner partner w interesach a business partner 2. (mąż, kochanek) (male) partner mój partner życiowy my life partner stały partner seksualny a long-term sexual partner 3. (osoba o równorzędnym statusie) equal traktować kogoś jak równorzędnego partnera to treat sb as an equal to nie jest dla ciebie partner do rozmowy he's not on the same level as you m inanim. (kraj, firma) partner Wielka Brytania to ważny partner handlowy Polski Great Britain is a major trading partner of Poland

partnerka
f 1. (współuczestniczka) partner 2. (żona, kochanka) (female) partner 3. (osoba o równorzędnym statusie) equal traktować kogoś jak równorzędną partnerkę to treat sb as an equal

partnerski
adv. stosunki partnerskie a. układ partnerski partnership (z kimś with sb) małżeństwo partnerskie a marriage of equal partners mieć z kimś partnerskie stosunki to be on equal terms with sb traktować kogoś po partnersku to treat sb as an equal

partnersko
adv. traktować kogoś partnersko to treat sb as an equal

partnerstwo
n sgt partnership (z kimś with sb) stosunki oparte na partnerstwie relationships based on partnership

partolić
impf vt pot., pejor. to botch (up) pot., pejor., to bungle pot., pejor. [robotę] spartolić

party
n inv. (przyjęcie) party urządzić party to have a party

partycypacja
f sgt książk. (czynność) participation (kwota) share partycypacja w kosztach/zyskach a share in the costs/profits zgodzić się na partycypację w kosztach czegoś to agree to share (in) the costs of sth

partycypacyjny
adv. książk. [koszty] participatory przedsiębiorstwo partycypacyjne company with a profit-sharing scheme

partycypować
impf vi książk. to participate (w czymś in sth) partycypować w kosztach/zyskach to share in the costs/profits

partyjka
f dem. 1. Polit. (small) party 2. (towarów) (small) batch (czegoś of sth) 3. (gra) game może byśmy zagrali partyjkę szachów? how about a little game of chess?

partyjniactwo
n pejor. petty party politics

partyjniak
m pot., pejor. (Communist) party member

partyjność
f sgt partyism rzad.

partyjny
adv. 1. [władze, zebranie, cel] party attr. moi partyjni koledzy my fellow party members 2. Hist. (należący do partii komunistycznej) dyrektor musiał być partyjny a manager had to be a party member m (Communist) party member

partykularnie
adv. książk., pejor. partykularnie rozumiany interes a local a. particularist(ic) interest traktować coś partykularnie to treat sth from a local a. particularist(ic) point of view

partykularny
adv. książk., pejor. [interes, cel] particularist(ic) kierować się partykularnym interesem to be driven by local a. particularist(ic) interests

partykularyzm
m (G partykularyzmu) 1. sgt książk., pejor (dbałość o własny interes) particularism 2. zw. pl książk., pejor. (partykularny interes) local a. particularistic interest 3. Polit. particularism

partykularz
m książk., pejor. backward place

partykuła
f Jęz. particle

partykułowy
adv. [wyraz] particle attr.

partytura
f 1. Muz. score partytura opery the score of an opera 2. Teatr director's script

partyturowy
adv. 1. Muz. zapis partyturowy a score 2. Teatr uwagi partyturowe notes in the director's script

partyzancki
adv. 1. [walki, oddział] guerrilla attr., partisan [piosenka] partisan wojna partyzancka guerrilla warfare 2. pot., przen. (dyletancki) amateurish (samowolny) arbitrary robić coś po partyzancku (po dyletancku) to do sth in an amateurish way (samowolnie) to do sth without authorization

partyzant
m guerrilla (fighter), partisan oddział partyzantów a guerrilla a. partisan unit przyłączyć się do partyzantów to join the guerrillas a. partisans

partyzantka
f 1. sgt (wojska partyzanckie) guerrillas, partisans zaciągnąć się a. wstąpić do partyzantki to join the guerrillas a. partisans być w partyzantce to be a guerrilla fighter a. a partisan partyzantka miejska urban guerrillas 2. sgt (sposób prowadzenia walki) guerrilla warfare 3. (kobieta partyzant) (woman) guerrilla fighter, (woman) partisan 4. sgt przen. uprawiać partyzantkę (działać po dyletancku) to act in an amateurish way (działać samowolnie) to act arbitrarily a. without authorization

paru-
zob. paro-

parudniowy
zob. parodniowy

parusetletni
1. (trwający paręset lat) parusetletnia dominacja francuska several hundred years of French domination 2. (mający paręset lat) [drzewo, zamek] several hundred years old

parutysięczny
zob. parotysięczny

paruwiekowy
zob. parowiekowy

parweniusz
m, parweniuszka f (Gpl parweniuszy a. parweniuszów, parweniuszek) książk., pejor. parvenu pejor., nouveau riche pejor., upstart pejor.

parweniuszostwo
n sgt książk., pejor. parvenu character a. nature parvenuism rzad.

parweniuszowski
adv. książk., pejor. [zachowanie, gust] nouveau-riche pejor. parvenu książk., pejor.

parytet
m (G parytetu) książk. 1. (równowaga) parity parytet zbrojeniowy między mocarstwami military parity between the superpowers na zasadzie parytetu on the basis of parity 2. (ustalona proporcja) proportion (między czymś a czymś between sth and sth) parytet wynosi 1 do 2 the proportion is 1 to 2 3. Fin. parity parytet dolara i funta the dollar-sterling parity według parytetu at par poniżej/powyżej parytetu below/above par parytet złota Fin. gold standard a. parity

parytetowy
adv. Fin. (równy) [wartość, kurs] parity attr.

parzenica
f 1. (haft) a floral pattern embroidered on the trousers of Polish highlanders (drewniana ozdoba) a wooden ornament typical of Carpathian folk art 2. (forma do sera) heart-shaped cheese mould (used by Polish highlanders)

parzystość
f sgt 1. Mat. even parity (czegoś of sth) 2. (występowanie w parach) parzystość niektórych narządów the fact that some organs are paired

parzysty
adv. 1. Mat. [liczba] even [dzień] even-number attr. parzysta liczba stron an even number of pages domy z parzystą numeracją even-number addresses 2. (występujący parami) [liście, płetwy, narządy] paired rymy parzyste paired rhymes

parzyć
impf vt 1. (od gorąca) [asfalt, kwas] to burn [wrzątek, zupa] to burn, to scald parzyć kogoś w stopy to burn sb's feet parzyć kogoś w język to burn a. scald sb's tongue jej łzy parzyły mnie jak rozpalone żelazo książk., przen. it broke my heart to see her cry torba z pieniędzmi niemal go parzyła książk., przen. he wanted to get rid of the money bag as soon as possible sparzyć , oparzyć 2. (jadem) to sting pokrzywy parzyły go w nogi nettles stung his legs parzące meduzy stinging jellyfish sparzyć , oparzyć 3. (zaparzać) to brew [kawę, herbatę, zioła] to make [kawę, herbatę] rytuał parzenia herbaty a tea-making ceremony parzyć kawę w ekspresie to percolate coffee świeżo parzona kawa freshly brewed/percolated coffee zaparzyć 4. (polać wrzątkiem) to scald [owoce, warzywa] (gotować na parze) to steam [paszę] ciasto parzone steamed dough sparzyć parzyć się 1. (od gorąca) parzyć się w ręce/język to burn one's hands/tongue (czymś with sth) sparzyć się , oparzyć się 2. (czuć podrażnienie skóry) parzyliśmy się pokrzywami w nogi nettles stung our legs sparzyć się 3. [herbata, kawa, zioła] to brew herbata właśnie się parzy the tea is brewing a. has just been made zaparzyć się się impf v refl. 1. Myślis., Roln. [zwierzę] to mate parzyć się z samicą to mate with a female 2. posp. [ludzie] to screw wulg.

parzyście
adv. wiersze rymowane parzyście rhyming couplets

parów
m (G parowu) ravine na dnie głębokiego parowu at the bottom of a deep ravine

paróweczka
f dem. pieszcz. sausage

parówka
f 1. Kulin. sausage parówki na gorąco hot sausages 2. pot. (inhalacja) steam inhalation parówka ziołowa a herbal inhalation 3. pot. (łaźnia parowa) steam bath 4. pot. (kąpiel) steam bath, sweat bath 5. pot. (zabieg kosmetyczny) steam treatment 6. pot. (gorące pomieszczenie) ale tu parówka! the place is like a sauna!

parówkowy
adv. 1. Kulin. kiełbasa parówkowa a thick sausage 2. Kosmet. zabieg parówkowy a steam treatment kąpiel parówkowa a steam bath parówkowa f Kulin. a thick sausage

parę
pron. several a couple pot. a few parę razy several times parę godzin/dni temu a. przed paroma godzinami/dniami a few a. several hours/days ago od paru minut/tygodni for the last few a. couple of minutes/weeks z paru powodów for several a. a number of reasons rozmawiałem z nim parę dni temu I was talking to him a couple of days a. a few days ago zaprosił parę osób he invited a few a. one or two people zostało mi tylko parę groszy I only have/had a few groszy left to musiało kosztować ładne parę groszy that must have cost a pretty penny a. a few bob GB pot. (on) ma trzydzieści parę lat he's thirty-something

parędziesiąt
pron. several dozen

paręnaście
pron. over a dozen

paręset
pron. several hundred

paręsetkilogramowy
adv. weighing several hundred kilograms

pas
1. m 1. (noszony) (wide) belt zapiąć/rozpiąć pas to do up a. fasten/undo a belt mieć nóż u pasa to have a knife on one's belt mieć pistolet wetknięty za pas to have a gun tucked in(to) one's belt zbić kogoś pasem to give sb the belt mieć czarny/brązowy pas w judo to have a. to be a black/brown belt in judo pas rycerski a knight's belt 2. (część bielizny) pas do pończoch a suspender a. garter belt pas elastyczny a girdle 3. (do łączenia, przytrzymywania) (wide) strap przypiąć coś do czegoś pasem to strap sth to sth przyczepić a. przytwierdzić coś skórzanym pasem to fasten sth with a leather strap pistolet wiszący na rzemiennym pasie a gun hanging from a leather holster 4. zw. pl Aut., Lotn. (zabezpieczenie) belt pasy bezpieczeństwa a seat a. safety belt pas bezwładnościowy an inertia reel seat belt zapiąć/rozpiąć pasy to fasten/unfasten one's seat belt zapnijcie pasy! buckle up! a. fasten your seat belts! nie miał zapiętych pasów he didn't have his seat belt on 5. (podłużny kawałek) (wide) strip pas pszenicy a strip of wheat pas ziemi a strip of land (szeroki) a belt of land pas obrony przeciwlotniczej an air defence zone pas materiału/papieru a strip of cloth/paper podrzeć/pociąć coś na pasy to tear/cut sth into strips 6. Aut. (część jezdni) lane pas ruchu a traffic lane przeciwległy pas ruchu the opposite carriageway, the other side of the road pas do skrętu w prawo/lewo a right/left turn lane zmienić pas to change lanes zjechać na prawy/lewy pas to get into the inside/outside lane byłem na prawym pasie I was in the inside lane 7. (wzór) (wide) stripe materiał w pasy striped fabric pomalować coś w biało-czerwone pasy to paint sth in red and white stripes 8. (talia) waist obwód pasa sb's waist measurement być wąskim w pasie [osoba, sukienka] to be narrow in the waist ile masz w pasie? what is your waist measurement? mieć 70 cm w pasie [osoba, sukienka] to have a 70 cm waist spódnica marszczona w pasie a skirt gathered at the waist włosy do pasa waist-length hair woda do pasa a. po pas waist-deep water trawa do pasa a. wysoka po pas waist-high grass wejść po pas do rzeki to wade waist-deep into a river rozebrać się do pasa to strip to the waist od pasa w dół/w górę from the waist down/up cios poniżej pasa Sport a punch below the belt to był cios a. chwyt poniżej pasa przen. that was below the belt 9 Anat. (część szkieletu) girdle pas barkowy/miednicowy the pectoral/pelvic girdle pasy plt (przejście dla pieszych) zebra crossing przechodzić przez ulicę po pasach to cross a street at a zebra crossing potrącić kogoś na pasach to hit sb on a zebra crossing pas amunicyjny Wojsk. ammunition belt pas cnoty chastity belt pas koalicyjny Wojsk. Sam Browne belt pas neutralny neutral zone pas ortopedyczny Med. support belt pas przeciwpożarowy firebreak pas przepuklinowy Med. truss pas ratunkowy lifebelt pas słucki Hist. a richly ornamented silk belt worn by Polish noblemen pas startowy Lotn. runway pas transmisyjny Techn. transmission belt być za pasem [zima, wakacje] to be just around the corner kłaniać się a. zginać się w pas to bow popuszczać pasa to live like a king wziąć nogi za pas to show a clean pair of heels, to take to one's heels zaciskać pasa to tighten one's belt zaciskanie pasa belt-tightening 2. inter. 1. (w brydżu) I pass!, no bid! powiedzieć pas to pass 2. przen. czas powiedzieć sobie pas! it's time to say enough is enough! 3. /pa/ n inv. (w tańcu) step, pas walc na trzy pas a three-step waltz baletowe pas a ballet pas

pasat
m (G pasatu) Meteo. trade wind pasaty wiejące w kierunku zachodnim the westward trade winds

pasatowy
adv. Meteo. [cyrkulacja] trade wind attr.

pasać
impf vt to herd, to graze [krowy, gęsi] jemu świnie pasać a. powinien świnie pasać pot. he's a no-hoper pot. świń z tobą nie pasałem! posp. I'm not your friend! pot.

pasaż
m (G pasażu) 1. (przejście) covered passage (way) pasaż handlowy a shopping arcade 2. Muz. passage work U ćwiczyć trudne pasaże to practise a difficult passage

pasażer
m passenger (w taksówce) fare pasażer na gapę (na statku, w samolocie) a stowaway (w autobusie, pociągu) fare dodger siedzenie pasażera Aut. the passenger seat lista pasażerów a passenger list nikt z pasażerów nie ucierpiał none of the passengers were hurt

pasażerka
f passenger

pasażerski
adv. [statek, transport, samolot] passenger attr.

paschalny
adv. Relig. [baranek, świeca] paschal

paschał
m (G paschału) Relig. paschal candle

paseczek
m dem. 1. (do spodni, sukienki) (narrow) belt 2. (do łączenia, przytrzymywania) (narrow) strap 3. (wąski kawałek) (narrow) strip 4. zw. pl (wzór) pinstripe garnitur w paseczki a pinstripe suit

pasek
m 1. (do ubrania) belt pasek do spodni/sukienki a trouser/dress belt nosić pasek to wear a belt zapiąć/rozpiąć pasek to do up a. fasten/undo one's belt rozluźnić pasek to loosen one's belt 2. (do łączenia, przytrzymywania) strap pasek od zegarka a watch strap GB, a watchband US paski od plecaka rucksack straps pasek od torby a shoulder strap przyczepić coś do czegoś paskiem to strap a. tie sth to sth zapiąć/odpiąć pasek to fasten/undo a strap urwał się pasek the strap broke 3. (wąski kawałek) (narrow) strip pasek materiału/papieru a strip of cloth/paper pociąć coś na paski to cut sth into strips pokroić mięso w paski to cut meat into strips wąski pasek plaży a narrow strip of beach 4. zw. pl (wzór) (narrow) stripe koszula w paski a striped shirt materiał w niebieskie paski a blue-striped fabric spódnica w biało-czerwone paski a skirt with red and white stripes 5. Wojsk. (na mundurze) stripe oficerskie paski officer's stripes 6. (podsumowanie zarobków) payslip pasek za maj one's May payslip 7. Aut. pasek klinowy fan belt wodzić kogoś na pasku to keep sb on a string a. lead chodzić u kogoś na pasku to be kept on a string a. lead

pasemko
n dem. (papieru, tkaniny) strip (czegoś of sth) (lądu, wody, światła) streak (czegoś of sth) pasemko włosów a lock of hair pasemka plt streaks, highlights zrobić sobie pasemka to have one's hair streaked

paser
m, paserka f receiver fence pot.

paserski
adv. działalność paserska a. proceder paserski receiving stolen goods fencing pot.

paserstwo
n sgt receiving stolen goods fencing pot. trudnić się paserstwem to deal in stolen goods to be a fence pot.

pasiak
m 1. (tkanina) horizontally striped cloth (typical of Polish folk costumes) 2. (strój obozowy) striped uniform (of concentration camp prisoners)

pasiasty
adv. [spodnie, koc, zwierzę] striped

pasibrzuch
m (Npl pasibrzuchy) książk., żart. 1. (darmozjad) idler 2. (żarłok) glutton 3. (grubas) pot-bellied man

pasieczny
adv. [gospodarstwo, sprzęt] bee-keeping attr.

pasieka
f apiary

pasierb
m (Npl pasierbowie a. pasierby) 1. (przybrane dziecko) stepson pasierbowie (płci męskiej) stepsons (obojga płci) stepchildren 2. Bot. side shoot

pasierbica
f stepdaughter

pasikonik
m Zool. grasshopper

pasja
1. f (Gpl pasji) 1. (zamiłowanie) passion pasja do brydża a passion for bridge robić coś z pasją to do sth with passion malarstwo to jego życiowa pasja painting is his life's passion lubić coś pasjami to have a passion for sth pasjami lubię lody I just love ice cream on pasjami jeździ na nartach he's a passionate skier ogarnięty pasją sprzątania in a fit of tidiness 2. (wściekłość) passion wybuch pasji a fit of passion wpaść w (szewską) pasję to fly into a rage doprowadzać kogoś do (szewskiej) pasji to make sb furious szewska pasja a blind rage 2. f (Gpl pasji) Relig. 1. Muz. Passion Pasja według św. Mateusza St Matthew's Passion 2. (opis męki Chrystusa) the Passion (obraz, rzeźba) Passion scene 3. (nabożeństwo) Passion service

pasjans
m (A pasjansa a. pasjans, Npl pasjanse a. pasjansy) patience, solitaire stawiać a. układać pasjansa to play patience a. solitaire

pasjansik
m dem. (A pasjansik a. pasjansika) pieszcz. patience, solitaire

pasjansowy
adv. [karty] patience attr.

pasjonacki
adv. 1. (namiętny) [zbieranie, zamiłowanie] passionate 2. przest. (gwałtowny) impetuous

pasjonat
m 1. pot. (entuzjasta) fiend być pasjonatem czegoś to have a passion for sth ci ludzie to pasjonaci these are people who are fanatically involved 2. przest. (raptus) man of passions

pasjonatka
f 1. (entuzjastka) być pasjonatką czegoś to have a passion for sth 2. przest. (złośnica) woman of passion

pasjonować
impf vt (interesować) to fascinate pasjonują go te badania he finds this research exciting to mnie nie pasjonuje it doesn't interest me pasjonować się (interesować się) pasjonować się czymś to be fascinated by sth, to find sth exciting

pasjonująco
adv. pasjonująco opowiadać o czymś (o zdarzeniu) to give an exciting account of sth (o przedmiocie, zjawisku) to give an exciting description of sth mecz zapowiada się pasjonująco we are in for an exciting game

pasjonujący
pa pasjonować adv. [film, mecz] exciting

paskal
m Fiz. pascal

paskarski
adv. przest., pejor. [cena] rip-off attr. pejor. [interesy] profiteering pejor.

paskarstwo
n sgt przest., pejor. profiteering pejor.

paskarz
m, paskarka f (Gpl paskarzy, paskarek) przest., pejor. profiteer pejor.

paskuda
m, f (Npl paskudy) pot., pejor. 1. (brzydki) hideous creature ona taka ładna, a on taki a. taka paskuda she's really pretty and he's so hideous 2. (zły) jakaś paskuda nas podgląda there's some pervert watching us jakaś paskuda wszystko zepsuła some swine ruined everything pot., pejor.

paskudnie
adv. grad. 1. (brzydko) [wyglądać] hideous adv. [pachnieć] nasty adv. [kląć] foully na dworze jest paskudnie it's nasty outside miałem paskudnie sucho w gardle my throat felt awfully dry 2. (źle) [zachować się] nastily kłamać jest paskudnie lying is bad

paskudny
adv. grad. 1. (bardzo brzydki) [wygląd, twarz, budynek] ghastly pot. hideous [zapach, pogoda] foul GB, dreadful GB paskudna rana a nasty a. nasty-looking cut 2. (zły) [zwyczaj, plotka, chłopak, uczucie] nasty paskudna historia! that's too bad! 3. pot. (kiepski) rotten pot. foul GB być w paskudnym humorze to be in a rotten a. foul mood 4. (okropny) terrible pot. awful paskudny dzień a terrible a. horrible day paskudna podróż an awful a. terrible journey paskudna zupa yucky soup pot. być paskudnym to be terrible a. awful a. the pits pot.

paskudzić
impf pot. vt 1. (brudzić) to deface [miasto, budynek] paskudzić ściany napisami to deface walls with graffiti zapaskudzić 2. (psuć) paskudzić sobie życie czymś to screw up one's life with sth posp. spaskudzić vi (brudzić) to leave a mess ich pies paskudzi pod drzwiami their dog does its business just outside the door gołębie paskudzą na parapet pigeons dirty up the window sill napaskudzić paskudzić się [rana] to fester

paskudztwo
n pot. 1. (brzydka rzecz) to jakieś paskudztwo it's hideous 2. (odrażająca rzecz) muck GB pot. nie wezmę tego paskudztwa do ust I'm not going to touch this muck 3. (niemoralna rzecz) filth film pokazuje same paskudztwa the film is full of filth

pasmanteria
f (GD pasmanterii) 1. sgt (wyroby) haberdashery, dry goods US 2. (Gpl pasmanterii) (sklep) haberdashery

pasmanteryjny
adv. [wyroby, sklep] haberdashery attr.

pasmo
n 1. (wody, lądu, lasu, dymu) strip (czegoś of sth) (ludzi, samochodów) stream (kogoś/czegoś of sb/sth) pasmo wody a strip of water pasmo ziemi a strip of land 2. Geog. range pasmo górskie a mountain range zachodnie pasmo Alp the western range of the Alps 3. (włosów) streak (czegoś of sth) (wełny, nici) wisp (czegoś of sth) 4. (seria) streak pasmo sukcesów a streak a. run of success jego całe życie to pasmo cierpień he lived a life of misery 5. Fiz., Radio (wave)band nadawać na paśmie UKF to operate in the VHF band 6. Aut. lane, carriageway pasmo ruchu dla autobusów a bus lane

pasmowy
adv. belt-shaped -pasmowy w wyrazach złożonych dwupasmowa autostrada a dual carriageway GB, two-lane highway US czteropasmowa autostrada a four-lane motorway GB, highway US

paso doble
n inv. (taniec, muzyka) paso doble

pasowany
pp pasować1 pasować2 adv. [mundur] fitted

pasować
1. impf vt (dopasowywać) to fit [okna, ramy] vi 1. (być opowiednim) to suit (do czegoś sth) (harmonizować) to match (do czegoś sth) to harmonize (do czegoś with sth) (wpasować się) to blend, to slot ten stół pasuje do pokoju the table suits the room stół nie pasuje do reszty mebli the table doesn't match the rest of the furniture do mięsa pasuje czerwone wino red wine goes well with meat ta bluzka nie pasuje mi do spódnicy the blouse doesn't match my skirt spodnie i marynarka nie pasują do siebie the trousers and the jacket don't match Adam i Maria świetnie do siebie pasują/zupełnie do siebie nie pasują Adam and Maria are a perfect match/are not suited for a. to each other 2. (odpowiadać rozmiarem) [ubranie, but] to fit (na kogoś/coś sb/sth) ta sukienka na mnie nie pasuje the dress doesn't fit me płaszcz pasował jak ulał the coat was a perfect fit prześcieradło nie pasowało na łóżko the sheet didn't fit the bed klucz pasuje do zamka the key fits the lock te kawałki do siebie nie pasują these pieces don't fit together 3. pot. (być typowym) to mi do niego nie pasuje! it's not like him! 4. pot. (zadowalać) to suit poniedziałek mi pasuje Monday suits me to mi pasuje it's okay with me pot. coś mi tu nie pasuje pot. something is wrong here pasować do czegoś jak wół do karety a. jak pięść do nosa pot. to stick out like a sore thumb 2. impf vi 1. (w brydżu) to pass spasować 2. przen., pot. (rezygnować) ja pasuję! I'm out of it! pot. 3. pf, impf vt 1. (uznać) pasować kogoś na rycerza to knight sb, to dub sb a knight zostać pasowanym na wojownika/mężczyznę to become a warrior/man pasowała go na swego przybocznego sekretarza iron. she made him her personal secretary 2. (okrzyknąć) to dub media pasowały go na zbawcę ojczyzny the media dubbed him the saviour of the country pasować się (mianować się) to dub oneself pasował się na obrońcę ubogich he dubbed himself a defender of the poor się v refl. (zmagać się) to wrestle (z kimś/czymś with sb/sth) pasować się ze sobą a. ze swoim sumieniem to wrestle with one's conscience

pasowy
adv. [zawias] strap attr. [napęd, koło, przekładnia] belt attr.

pasożyt
m pers. (Npl pasożyty) przen. parasite m anim. Biol. parasite pasożyt roślin/zwierząt a plant/an animal parasite

pasożytnictwo
n sgt parasitism także przen.

pasożytniczo
adv. [żyć] parasitically także przen.

pasożytniczy
adv. parasitic także przen.

pasożytować
impf vi 1. Biol. to parasitize vt (na czymś sth) jemioła pasożytuje na drzewach mistletoe parasitizes trees tasiemiec pasożytuje w jelicie człowieka the tapeworm parasitizes human intestines 2. przen., pejor. pasożytować na kimś [osoba] to sponge off sb pot., pejor.

passa
f streak mieć dobrą/złą passę to be on a winning/losing streak skończyła się jego dobra passa his winning streak is over przerwać czyjąś zwycięską passę to stop sb's winning streak

passe-partout
/'paspar'tu/ n inv. 1. (bilet) pass for all shows 2. (ramka) passepartout

passus
m (G passusu) passage

pasta
f 1. (do czyszczenia) polish pasta do butów shoe a. boot polish pasta do podłogi/do mebli/do polerowania srebra floor/furniture/silver polish pasta do zębów toothpaste 2. Kulin. paste, spread pasta pomidorowa tomato paste pasta śledziowa/jajeczna herring/egg spread pasta mięsna pate

pastel
m (G pastelu) Szt. 1. (kredka) pastel (stick) malować pastelami to work in pastels a. in pastel 2. sgt (technika) pastel Wyspiański był znakomity w pastelu Wyspiański was excellent in pastels a. was an excellent pastellist 3. (obraz) pastel (drawing)

pastelowo
adv. in pastel colours pastelowo dobrane kolory sprawiły, że pokój stał się przytulny the (choice of) pastel colours made the room cosy pastelowo- w wyrazach złożonych pastel attr. pastelowożółty pastel yellow

pastelowy
adv. 1. Szt. [rysunek, portret] pastel attr. 2. Szt. [ołówek] pastel attr. 3. (o delikatnych, jasnych kolorach) [barwa, odcień, zieleń] pastel attr. [sweter, zasłony] pastel-hued, in pastel hues

pastereczka
f dem. pasterka 1

pasterka
f 1. (dziewczyna) (gęsi) goosegirl (owiec) shepherdess (krów) cowherd baśń o pasterce i kominiarczyku the tale of the shepherdess and the chimney sweep 2. Relig. midnight Mass, watchnight service (on Christmas Eve) 3. Moda (kapelusz) widebrimmed straw hat

pasternak
m (G pasternaku) Bot., Kulin. parsnip

pasterski
adv. 1. [szałas, kij] shepherd's, shepherds' [zwyczaje, życie, kultura] pastoral, herding pies pasterski a shepherd dog, a sheepdog 2. Relig. [błogosławieństwo, list] pastoral

pasterstwo
n sgt pasturing, herding

pasteryzacja
f sgt pasteurization

pasteryzacyjny
adv. pasteurization attr.

pasteryzowany
pp pasteryzować adv. pasteurized

pasteryzować
impf vt to pasteurize [mleko, sok] mleko nie było pasteryzowane the milk was not pasteurized a. was unpasteurized

pasterz
m (Gpl pasterzy) 1. (bydła) cowherd, herdsman (owiec) shepherd (kóz) goatherd 2. Relig. shepherd przen., książk. Dobry Pasterz the Good Shepherd

pastewny
adv. [roślina, mieszanka] fodder attr.

pastisz
m (G pastiszu) Literat., Muz., Szt. pastiche

pastor
m (Npl pastorzy a. pastorowie) Relig. pastor, minister, vicar pastor Jones the Reverend Jones

pastoralny
adv. 1. Literat. pastoral, bucolic 2. Relig. pastoral

pastorał
m (G pastorału) Relig. crosier, crozier

pastorałka
f 1. Muz. (pieśń) Christmas carol (utwór muzyczny) pastoral(e) 2. Teatr (widowisko) nativity play, pastorale 3. Literat. (idylla) pastoral

pastorałkowy
adv. [przedstawienie] Nativity attr.

pastować
impf vt to polish [buty, podłogę] to wax [podłogę]

pastuch
m (Npl pastuchowie a. pastuchyobraźl.) herdsman (krów) cattleman, cowherd (owiec) shepherd pastuch elektryczny Roln. electric fence

pastuszek
m (Npl pastuszkowie a. pastuszki) (gęsi) little gooseherd (owiec) shepherd boy

pastuszy
adv. [kij, fujarka] shepherd's, shepherds'

pastwa
f sgt daw. (pokarm) food (łup) prey być/paść pastwą kogoś/czegoś to be/fall prey to sb/sth [wandali, ognia, choroby] pastwą ognia padło 100 hektarów lasu a hundred hectares of woodland fell prey to fire rzucić a. wydać kogoś/coś na pastwę kogoś/czegoś to leave sb/sth at the mercy of sb/sth [wroga, fal, płomieni] zostawić kogoś/coś na pastwę losu to leave sb/sth to their/its own fate

pastwisko
n pasture pastwiska pasturage, grazing land

pastwić
się impf v refl. to be cruel a. pitiless pastwić się nad kimś/czymś to torment a. torture sb/sth [ofiarą, zwierzęciem] to be pulling sb/sth apart przen. [autorem, aktorem, książką, filmem]

pastylka
f 1. (cukierek) pastille, drop pastylki owocowe fruit drops pastylki miętowe peppermints 2. (lekarstwo) tablet, pill pastylki do ssania pastilles, lozenges pastylki na kaszel a. na gardło cough drops zażyć pastylki to take the pills

pasyjny
adv. [scena, widowisko] Passion attr. misterium pasyjne a passion play nabożeństwo pasyjne Passion Week service

pasywa
plt (G pasywów) Ekon. liabilities

pasywizm
m sgt (G pasywizmu) 1. książk. passive attitude, passivity 2. Hist. in Poland, a movement for non-cooperation with Germany and Austria during World War I

pasywnie
adv. grad. passively

pasywność
f sgt passivity, passiveness

pasywny
adv. grad. passive pasywne zachowanie passive behaviour

pasza
1. f Roln. feedstuff, feed U, fodder C/U (dla koni, bydła) forage U provender U przest. pasza dla świń pig feed zadać bydłu paszę to feed the cattle pasza zielona/objętościowa green/bulky feed pasza treściwa a concentrate 2. m (Npl paszowie) Hist. pasha, pacha, bashaw

paszcza
f 1. (u zwierząt) jaws pl, maw otworzyć paszczę to open its jaws 2. pot., obraźl., żart. gob posp., trap posp. bazoo US pot. zamknij paszczę! shut your gob a. trap! przestań kłapać paszczą! pipe down! pot. stop jawing on and on! pot. lwia paszcza Bot. snapdragon antirrhinum spec. wilcza paszcza Anat., Med. cleft palate dostać się a. wpaść komuś w paszczę to fall a. get into sb's clutches leźć lwu w paszczę to put one's head into the lion's jaws, to beard the lion in his den wydostać się z czyjejś paszczy to escape from sb's clutches wydrzeć a. wyrwać kogoś/coś komuś z paszczy to wrest a. wrench sb/sth from sb

paszczęka
f pot., żart. 1. (zwierzęcia) jaws pl, maw rozdziawić paszczękę to open its jaws 2. (człowieka) gob posp., trap posp. bazoo US pot. co tak rozdziawiłeś paszczękę? what are you gaping at?

paszkwil
m (G paszkwilu) lampoon, libel pasquil książk. jadowity a. złośliwy paszkwil a virulent lampoon

paszkwilancki
adv. vitriolic, scurrilous

paszkwilant
m lampooner, lampoonist

paszowy
adv. [rośliny, przemysł, rezerwy] fodder attr. zboża paszowe feed grains

paszoł
/pa'ow/ inter. pot., obraźl. paszoł (won)! scram!

paszporcik
m dem. (G paszporciku) pot., pieszcz. passport paszporciki do kontroli! passport control!

paszport
m (G paszportu) passport paszport dyplomatyczny/konsularny/służbowy a diplomatic/a consular/an official passport miała polski paszport a. legitymowała się polskim paszportem książk. she held a Polish passport kontrola paszportów passport control złożyć wniosek o paszport to apply for a passport wyrobić sobie paszport to get a passport paszport maszynowy Techn. specification sheet paszport przedsiębiorstwa data sheet (of a company) paszport nansenowski Hist. stateless person's travel document

paszportowy
adv. [biuro, zdjęcie] passport attr. kontrola paszportowa passport control przepisy paszportowe passport regulations złożyć wniosek paszportowy to apply for a passport

pasztecik
m Kulin. 1. dem. (G paszteciku a. pasztecika) pate C/U weź sobie kawałek paszteciku take a bit of pate kupił kilka pasztecików w puszce he bought some tins of pate 2. (A pasztecik a. pasztecika) (bułeczka) patty, pasty GB (naleśnik) pancake roll paszteciki z a. nadziewane mięsem/pieczarkami meat/mushroom patties barszcz z pasztecikami borsch with (meat) patties

pasztet
m (G pasztetu) 1. Kulin. pate C/U, terrine C/U, paste pasztet z zająca a. zajęczy terrine of hare a. de lievre pasztet strasburski Strasbourg pate, pate a. terrine de foie gras pasztet z fasoli/z wątróbek bean/liver pate a. paste a. terrine pasztet z puszki a tinned pate puszka pasztetu a tin of pate 2. pot. (kłopotliwa sytuacja) mess wpakować się w niezły pasztet to get into a fine mess to get into a right pickle pot. w niezły pasztet nas wpakowałeś this is a fine mess you've got us into może być z tego ładny pasztet this may prove a mess, this may turn out to be a fine kettle of fish

pasztetowy
Kulin. adv. masa pasztetowa minced pate meat kiszka pasztetowa = liver sausage GB, = liverwurst US pasztetowa f = liver sausage GB, = liverwurst US

pasztetówka
f Kulin. = liver sausage GB, = liverwurst US

pat
m 1. Gry stalemate 2. przen. stalemate, deadlock, gridlock US w rokowaniach nastąpił pat the negotiations reached (a) deadlock a. (a) stalemate

patafian
m (Npl patafiany) pot., obraźl. ass pot., jackass US pot.

patat
m (G patatu a. patata) Bot., Kulin. sweet potato

patataj
inter. bumpety-bump zrobić coś na patataj pot. to do sth in a slapdash way to bash sth out pot.

patałach
m (Npl patałachy) pot., pejor. bungler pot., botcher pot., bush leaguer US pot.

patałaszyć
impf vt pot. to bungle [robotę] patałaszy każdą robotę, jaką mu dam he makes a mess of everything I tell him to do spatałaszyć

patchwork
/'patwork/ m (G patchworku) patchwork

patchworkowy
/'patwor'kovi/ adv. [narzuta, kapa] patchwork attr. kołdra patchworkowa a patchwork a. a crazy quilt

patefon
m (G patefonu) przest. gramophone przest.

patelenka
f dem. small frying pan

patelnia
f (Gpl patelni a. patelń) 1. Kulin. (naczynie) frying pan GB, skillet US zjeść patelnię frytek to eat a whole pan of chips 2. przen. ależ tu dzisiaj patelnia! a. tu jest dzisiaj jak na patelni! it's scorching hot here today! słońce smażyło jak na patelni the sun was blazing a. shining fiercely mieć kogoś/coś (jak) na patelni pot. (widzieć wyraźnie) to have a clear view of sb/sth tu masz wszystko wyjaśnione jak na patelni here you've got everything explained nice and clear

patena
f paten

patent
m (G patentu) 1. (dla wynalazcy) patent (na coś for a. on sth) mieć patent to hold a patent (na coś for a. on sth) być chronionym patentami to be protected by patent 2. pot. (sposób) recipe przen. mieć patent na coś/robienie czegoś to have a recipe for sth/for doing sth nikt jeszcze nie zdobył patentu na sławę przen. as yet no-one has found a recipe for fame 3. pot. (drobne usprawnienie) invention brainchild pot. 4. (dokument nominacyjny) patent żeglarski/sternika Żegl. a sailing/a helmsman's a. a skipper's licence patent flagowy Żegl. a flag certificate patent kapitański Żegl. a master's ticket patent oficerski Wojsk. commission, brevet patent konsularny a brief as consul, consular nomination otrzymać a. uzyskać patent oficerski/żeglarski to get one's commission/licence zrobić patent sternika to get a helmsman's a. skipper's licence nie mają patentu na nieomylność przen. they are not infallible

patentowany
pp patentować adv. 1. [wyrób] patented 2. pot. (zupełny) osioł patentowany an egregious ass leń patentowany a useless layabout

patentować
impf vt 1. (wydawać patent) to issue a patent (coś for a. on sth) (uzyskać patent) to patent [wyrób, wynalazek] opatentować 2. Techn. to patent

patentowy
adv. [urząd, wniosek, biuro] patent attr. zamek patentowy a patent lock rzecznik patentowy a patent agent GB, a patent attorney US ochrona patentowa wynalazku patent protection for an invention

patera
f (na ciasta) cake stand (na owoce) fruit bowl

paternalistyczny
adv. paternalist(ic)

paternalizm
m sgt (Gpaternalizmu) paternalism

paternoster
m 1. Techn. (dźwig) paternoster 2. (w wędkarstwie) ledger m inv. przest., żart. (nagana) reprimand talking-to pot. palnąć komuś paternoster to reprimand sb, to give sb a talking-to usłyszeć paternoster to be reprimanded

patetycznie
1. (podniośle) in an exalted manner (uroczyście) solemnly 2. (z przesadą) pompously, bombastically patetycznie brzmiące tyrady grandiloquent tirades a. rambling zachowywać się patetycznie to behave in a pompous fashion

patetyczny
adv. 1. (podniosły) exalted, lofty (uroczysty) solemn patetyczna chwila a solemn moment patetyczny nastrój a solemn mood patetyczna nuta starej pieśni the sublime tones of an old song 2. (przesadny) [zachowanie] pompous, bombastic [styl, gest, ton] grandiloquent

patio
n patio

patison
m (A patison a. patisona) Bot., Kulin. scallopini squash

patka
f (z tyłu płaszcza, kurtki) half-belt (do zapinania, przy rękawie) tab (przy kieszeni) flap patki zapinane na guziki/na klamerkę buttoned/buckled tabs/flaps

patogen
m (G patogenu) Med. pathogen

patogenetyczny
adv. Med. pathogenic

patol
m (A patola) posp. grand pot. (a thousand old zloty) zarobił piętnaście patoli he's earned fifteen grand

patolog
m (Npl patolodzy a. patologowie) pathologist

patologia
f (GD patologii) 1. sgt Med. (nauka) pathology 2. sgt pot. (oddział szpitalny) high-risk pregnancy unit 3. sgt Med. (zaburzenia) pathological changes a. abnormalities patologia nerek kidney abnormalities, pathological changes in the kidneys 4. (Gpl patologii) Socjol. social ill, social pathology walka z alkoholizmem, narkomanią i innymi patologiami społecznymi a campaign against alcoholism, drug abuse, and other social ills a. pathologies

patologicznie
1. Med. [reagować, zachowywać się] pathologically także przen. był patologicznie zazdrosny he was pathologically jealous 2. Socjol. antisocially

patologiczny
adv. 1. Med. [stan, zmiany] pathological ciąża patologiczna compromised pregnancy anatomia patologiczna morbid a. pathological anatomy 2. Socjol. [zachowanie] antisocial, pathological dzieci z rodzin patologicznych children from maladjusted a. problem families 3. przen. [egoizm, zazdrość, nienawiść] pathological

patos
m sgt (G patosu) 1. (podniosłość) loftiness (powaga) solemnity, pathos patos sceny finałowej opery the pathos of the finale of an opera zderzenie patosu z trywialnością bathos 2. pejor. (przesada) grandiloquence, pomposity długi wywód pełen retoryki i patosu a long disquisition full of rhetoric and grandiloquence mówić z patosem to speak in lofty tones

patowy
adv. 1. Gry stalemate attr. 2. przen. sytuacja patowa (a) stalemate, (a) deadlock poszukiwać dróg wyjścia z sytuacji patowej to try to end a. break a stalemate

patriarcha
m (Npl patriarchowie) 1. (protoplasta) patriarch patriarcha rodu the patriarch of the family patriarcha literatury przen. the grand old man of literature 2. Bibl., Relig. patriarch, Patriarch patriarchowie Jakub, Abraham i Noe the patriarchs Jacob, Abraham and Noah patriarcha Moskwy the Patriarch of Moscow patriarcha Rzymu the Patriarch of Rome

patriarchalizm
m (G patriarchalizmu) patriarchalism

patriarchalnie
1. (żyć, rządzić) in accordance with the patriarchal tradition 2. przen. [wyglądać, poruszać się] patriarchally

patriarchalność
f sgt patriarchalism

patriarchalny
adv. [stosunki, władza, wygląd, powaga] patriarchal osiągnąć wiek patriarchalny to live to a. to reach a venerable old age

patriarchat
m (G patriarchatu) 1. (system) patriarchy, patriarchate 2. Relig. patriarchate, Patriarchate patriarchat konstantynopolski the Patriarchate of Constantinople

patriarszy
adv. patriarchal

patriota
m, patriotka f patriot

patriotycznie
adv. grad. patriotically

patriotyczny
adv. patriotic

patriotyzm
m (G patriotyzmu) patriotism budzić a. rozpalać patriotyzm to arouse a. stir up patriotic feelings patriotyzm regionalny/lokalny local patriotism

patrol
m (G patrolu) 1. (grupa) patrol patrol zwiadowczy/pieszy a reconaissance group/a foot patrol patrol policji/wojska a police/a military patrol patrol straży przybrzeżnej a shore patrol rozesłać patrole to send out patrols po całym mieście krążyły patrole żandarmerii there were military police patrols all over the city 2. (obchód) patrol C/U być na patrolu/pójść na patrol to be (out)/go (out) on patrol 3. Sport assault course team

patrolować
impf vt to patrol, to police [obszar, miasto, ulice] to patrol, to walk [mury obronne, umocnienia]

patrolowy
adv. 1. [łódź, helikopter] patrol attr. (policyjny) wóz patrolowy a patrol a. a panda GB car być na służbie patrolowej to do patrol duty 2. Sport bieg/marsz patrolowy an assault course event

patron
1 m 1. (opiekun) patron, protector patron artystów/przedsięwzięcia the patron of artists/of a venture patronem szkoły jest Kopernik przen. the school is named after Copernicus święto patrona szkoły the school founder's day a. fete patronem tej ulicy jest. this street is named after. 2. Relig. patron, patron saint święty Benedykt, patron Europy Saint Benedict, the patron of Europe Benedict, the patron saint of Europe mój patron, święty Paweł my patron Saint, Paul 3. Hist. patron 4. Prawo patron 2. m (G patronu) 1. (szablon) stencil malować coś za pomocą patronu to stencil sth 2. przest. (nabój) cartridge (łuska) cartridge case

patronacki
adv. [przedsiębiorstwo, uniwersytet] patron attr. sklep patronacki an own-brand shop umowa patronacka an agreement on sponsorship

patronat
m (G patronatu) 1. (opieka) patronage (nad czymś of a. over sth) objąć patronat nad czymś to take sth under one's wing pod patronatem ONZ under UN auspices impreza zorganizowana pod patronatem prezydenta an event held under the patronage of the president 2. Hist. patronage

patronimiczny
adv. Jęz. patronymic

patronimik
m (G patronimiku) patronimikum

patronimikum
n (Gpl patronimików) Jęz. patronymic

patronka
f 1. (opiekunka) patron, protector, protectress patronką szkoły jest Maria Konopnicka przen. the school is named after Maria Konopnicka święto patronki szkoły the school founder's day 2. Relig. patron, patron saint święta Barbara, patronka górników Saint Barbara, the patron of miners Barbara, the patron saint of miners moja patronka, święta Cecylia my patron Saint, Cecilia

patronować
impf vi to provide patronage for (czemuś sth) [organizacji, działalności] konkursowi patronował prezydent the contest was held under the patronage of the president

patroszyć
impf vt to gut [kurczaka, rybę, zająca] to eviscerate książk. to draw [kurczaka, indyka] wypatroszyć

patrycjat
m sgt (G patrycjatu) Hist. (godność) patriciate (grupa) the patriciate

patrycjusz
m, patrycjuszka f (Gpl patrycjuszy a. patrycjuszów, patrycjuszek) Hist. patrician

patrycjuszowski
adv. patrician

patrzałki
plt (G patrzałek) pot., żart. 1. (oczy) peepers pot. 2. (okulary) specs pot.

patrzeć
patrz|yć (patrzył a. patrzał, patrzyli a. patrzeli) impf vi 1. (spoglądać) to look (na kogoś/coś at sb/sth) (obserwować) to watch vt patrzeć na zegarek to look at one's watch patrzeć w sufit/lustro to look at the ceiling/in the mirror patrzeć przez lornetkę/dziurkę od klucza to look through binoculars/a keyhole patrzyć za odjeżdżającym samochodem to watch a car drive off patrzeć na coś zdziwionym wzrokiem to look in surprise at sth patrzeć na kogoś badawczo to look at sb searchingly patrzeć komuś w oczy to look sb in the eyes patrzył, gdzie by tu usiąść he was looking for a place to sit patrzył, jak dzieci bawiły się w ogrodzie he watched the children playing in the garden aż przyjemnie było patrzeć, jak grają it was a pleasure to watch them play nie mogę już na niego/to patrzeć I can't stand the sight of him/it any more nie mogę patrzeć obojętnie, jak tak się dzieje I can't just stand and watch it happen patrząc na nią, nigdy byś się nie domyślił to look at her, you'd never guess patrz pod nogi! watch a. mind your step! patrz, jak chodzisz! look where you're going! patrz, co zrobiłeś! look what you've done! patrz, czy ktoś nie idzie look out to see if anyone's coming patrz, jak tu pięknie! look how beautiful it is here! patrzcie, patrzcie, kto to idzie! well, well look who's coming! patrzcie państwo, jaki mądry! iron. look how smart he is! iron. patrzeć w kogoś jak w obraz a. tęczę przen. to look at sb in admiration patrzeć w przeszłość a. wstecz przen. to look back patrzeć w przyszłość przen. to look ahead a. to the future popatrzeć 2. (rozpatrywać, oceniać) to look (na kogoś/coś at sb/sth) patrzeć na coś realnie/trzeźwo to look at sth realistically/rationally optymistycznie/pesymistycznie patrzeć na życie to have an optimistic/a pessimistic outlook on life patrzeć na coś z czyjegoś punktu widzenia to look at sth from sb's point of view zależy, jak się na to patrzy it depends on how you look at it patrząc na to z perspektywy czasu, . looking back on it. patrząc na to z boku, można pomyśleć, że. as an outside observer one might think that. patrzeć na kogoś jak na wroga to treat sb like an enemy 3. (zwracać uwagę) nie patrząc na to, że. ignoring the fact that. patrz, żeby komuś nie zrobić krzywdy be careful not to hurt anybody 4. pot. (dbać) każdy tylko patrzy, jak tu się dorobić all people care about is money patrzeć się, patrzyć się pot. to stare (na kogoś/coś) tylko stoją i się patrzą they just stand there and stare patrzeć komuś na ręce to keep an eye on sb patrzeć na coś przez palce to turn a blind eye to a. on sth patrzeć na kogoś z góry to look down on sb patrzeć na kogoś/coś krzywo a. krzywym okiem to frown on sb/sth patrzeć na kogoś/coś łaskawie a. życzliwym okiem to look favourably on sb/sth jak się patrzy first rate buty mam teraz jak się patrzy I've got top quality shoes now

patrzyć
zob. patrzeć

patyczek
m dem. (small) stick (gałązka) twig patyczek od lizaka/loda a lollipop/an ice-cream stick

patyczkować
się impf v refl. pot. nie patyczkować się z kimś to be tough on sb, to take a tough line with sb

patyk
m 1. (kij) stick lody na patyku ice-cream on a stick chudy jak patyk as thin as a rake nogi jak patyki spindly legs 2. przest., pot. (tysiąc złotych) = grand pot. wino patykiem pisane pot. plonk pot.

patykowato
adv. wyglądać patykowato to look spindly patykowato wyglądający chłopak a spindly-looking boy

patykowaty
adv. [noga, ręka] spindly

patyna
f sgt 1. (śniedź) patina, verdigris 2. przen. patina być przykrytym patyną przeszłości to carry the patina of age nabrać patyny to take on a patina

patynować
impf vt to patinate [brąz, rzeźbę] patynowany mosiądz patinated brass patynować się (pokrywać się patyną) brązy patynują się patina forms on bronzes

paulin
Relig. m (zakonnik) Pauline monk paulini plt (zakon) Pauline order

pauperyzacja
f sgt książk. impoverishment, pauperization pauperyzacja społeczeństwa/kraju the impoverishment of society/of the country ulegać pauperyzacji to become impoverished

pauperyzować
impf książk. vt to impoverish [społeczeństwo, kraj] spauperyzować pauperyzować się [społeczeństwo, kraj] to become impoverished spauperyzować się

pauza
f 1. (przerwa w czynności) pause, break mówca robił efektowne pauzy, czekając na oklaski from time to time the speaker paused ostentatiously for applause 2. Szkol. break GB, playtime GB, recess US duża a. wielka pauza = the long break (a morning break in Polish schools lasting 20-30 minutes) 3. (w pisowni) dash 4. Muz. rest -pauza w wyrazach złożonych Muz. rest ćwierćpauza a crotchet GB a. quarter note US rest półpauza a minim GB a. half note US rest

pauzować
impf vi Sport pauzować z powodu kontuzji to miss a game due to (an) injury będzie musiał pauzować przez dwie kolejki he'll miss the next two games pauzować przez kilka tygodni to be out of the game for a couple of weeks w tym tygodniu angielska liga pauzuje there are no Premiership games this week

paw
m 1. Zool. peafowl (samiec) peacock (samica) peahen dumny jak paw as proud as a peacock 2. pot. puke U pot. puścić pawia to puke a. throw up pot.

pawi
1. [ogon, krzyk] peacock's [pióro] peacock attr. 2. (zielononiebieski) peacock blue pawie oczko Zool. guppy (tęczowe kółko) eye on the tail of a peacock

pawian
m Zool. baboon

pawica
f 1. (samica pawia) peahen 2. (motyl) pawica grabówka the emperor moth pawica gruszkówka the peacock moth

pawik
m 1. dem. pieszcz. peacock 2. (motyl) peacock butterfly 3. (gołąb) fantail (pigeon)

pawilon
m (G pawilonu) 1. (sklep, punkty usługowe) pawilon meblowy a furniture shop pawilony handlowo-usługowe a row of shops 2. (część zespołu architektonicznego) pavilion pawilon szpitalny/wystawowy a hospital/an exhibition pavilion 3. (w parku, ogrodzie) pavilion 4. Archit. (część budowli) annex

pawilonik
m dem. (G pawiloniku) (ogrodowy, wystawowy) (small) pavilion

pawilonowy
adv. 1. (jak pawilon handlowy) budynek o typie pawilonowym a low rectangular building 2. (jak pawilon ogrodowy, wystawowy) pavilion-like

pawlacz
m overhead cupboard zdjąć coś z pawlacza to get sth down from an overhead cupboard

pazernie
adv. grad. pejor. [zachowywać się, gromadzić] rapaciously

pazerność
f sgt pejor. rapacity, greed czyjaś pazerność na pieniądze sb's rapacious greed for money

pazerny
adv. pejor. [osoba, zachowanie] rapacious książk., pejor., avaricious książk., pejor. jest pazerny na pieniądze he is greedy for money

paznokciowy
adv. [płytka] nail attr. uczyć się czegoś metodą paznokciową żart. to memorize sth word for word a. by heart

paznokietek
m dem. pieszcz. nail

paznokieć
m nail paznokieć u ręki/nogi a fingernail/toenail nożyczki/cążki do paznokci nail scissors/clippers pilnik do paznokci a nail file lakier/zmywacz do paznokci nail polish/nail polish remover obcinać/piłować paznokcie to clip/file one's nails obgryzać paznokcie (ze zdenerwowania) to bite one's nails (nervously) złamał mi się paznokieć I have broken my nail pomalować paznokcie na czerwono to paint one's nails red zapuszczać paznokcie to grow one's nails mieć brud za a. pod paznokciami to have dirty fingernails nie posunąć się ani na a. o paznokieć to not move an inch

pazucha
f bosom mieć coś za pazuchą to carry sth in one's bosom wsadzić coś za pazuchę to put sth in one's bosom wyjąć coś zza pazuchy to take sth from one's bosom

pazur
m 1. Zool claw wczepić się w coś pazurami to sink one's claws into sth rzucić się na kogoś z pazurami przen. to claw at sb bronić się zębami i pazurami przen. to fight tooth and nail trzymać się czegoś pazurami przen. to cling on to sth pokazać pazury przen. [osoba] to show one's claws schować pazury przen. to put on a mask of innocence 2. przen. (temperament) robić coś z pazurem to do sth with a sparkle pokazać (lwi) pazur (charakter) to display one's true grit (talent) to show one's true calibre w jego utworach znać (lwi) pazur his works are full of sparkle 3. zw. pl pot. fingernail 4. Techn. claw ostrzyć sobie pazury na coś to have one's mind set on (getting) sth

pazurek
m dem. 1. Zool. claw 2. zw. pl pot. fingernail pazurki plt 1. (narzędzie ogrodnicze) three-pronged cultivator 2. (fryzura) feathercut

paćka
f pot. gunk pot., gunge GB pot.

paćkać
impf pot. vt to muck up pot. [ręce, podłogę] upaćkać paćkać się (brudzić się) to get all mucky pot. (czymś with sth) paćkać się w błocie (grzebać) to mess about in the mud upaćkać się

paćkowaty
adv. pot. [bajoro] mucky pot. [zupa] pappy

pała
f 1. augm. (gruby kij) thick stick, club cosh pot. w rękach trzymali drewniane pały they held wooden clubs in their hands 2. augm. pot. (u policjanta) truncheon policjanci okładali demonstrantów pałami the police used truncheons to disperse the demonstrators "pałą go, pałą!" - krzyczeli do policjanta 'cosh him!', they shouted to the policeman 3. pot., Szkol. = F z klasówki były same pały everyone failed the test 4. posp., pejor. (o głowie) nob pot., napper pot. (o człowieku) thickhead pot., dimwit pot. ty tępa pało! przecież mówię do ciebie! I'm speaking to you, halfwit! na pałę pot. (bez przygotowania) [odpowiedzieć, zapytać] off the cuff, off the top of one's head poszedł na egzamin na pałę i zdał he came to the exam unprepared and passed ostrzyc się na pałę to have one's head shaved mieć w pale pot. to be smashed a. pissed pot. w pale się nie mieści pot. (it's) unbelievable to się w pale nie mieści, co on o was wygadywał you wouldn't believe what he said a. was saying about you

pałac
m (G pałacu) 1. (królewski, magnacki, biskupi) palace 2. (reprezentacyjny budynek) mansion pałac ślubów a wedding hall Pałac Kultury i Nauki w Warszawie Warsaw's Palace of Culture and Science wart Pac pałaca, a pałac Paca przysł. = six of one and half a dozen of the other

pałacowy
adv. 1. [dziedziniec, sala, skrzydło] palace attr. 2. [przewrót, zamach, rewolucja] palace attr.

pałacyk
m dem. (G pałacyku) palace pałacyk myśliwski a hunting lodge letni pałacyk a summer residence

pałasz
m Hist. broadsword

pałaszować
impf vt pot. to demolish hum. to gobble pałaszował w milczeniu grochówkę he gobbled his pea soup in silence codziennie pałaszowali ogromne porcje sałatek every day they demolished huge portions of salad spałaszować

pałatka
f groundsheet rozścielić pałatkę to spread a groundsheet okryć się pałatką to huddle beneath a groundsheet

pałać
impf vi książk. to glow łuna pałała na niebie there was a glow in the sky pałać nienawiścią/gniewem/ciekawością przen. to burn with hatred/fury/curiosity przen. twarz mu pałała przen. his face burned przen. policzki mi pałały ze wstydu przen. my cheeks were burning with shame przen.

pałeczka
f 1. (dyrygenta) baton (czarnoksiężnika) wand dyrygent podniosł pałeczkę the conductor raised his baton zły czarownik dotknięciem pałeczki zamienił księżniczkę w żabę the evil wizard used his magic wand to turn the princess into a frog 2. zw. pl (do jedzenia ryżu) chopstick 3. zw. pl (do gry na perkusji) drumstick 4. Sport baton w trzeciej zmianie Polki zgubiły pałeczkę in the third changeover the Polish women's team lost the baton 5. Biol. rod-shaped bacterium, bacillus pałeczka kiełbasiana Biol. botulinus przejąć pałeczkę to step into the breach

pałka
f 1. (gruby kij) club, cudgel 2. (policjanta) truncheon, baton w czasie zajść ulicznych policja użyła pałek the police used truncheons during the street disturbances 3. zw. pl (uderzenie) blow dostał kilka pałek w radiowozie he received a few blows from truncheons in the police van 4. zw. pl (do gry na perkusji) drumstick bił w kotły pałkami z całych sił he beat the kettledrums with the drumsticks with all his strength 5. środ., Szkol. = F dostał pałkę z polskiego he got an F in Polish 6. Bot. bulrush, reed mace

pałować
impf vt pot. to beat [sb] with a truncheon policja pałowała demonstrantów the police were beating demonstrators with their truncheons spałować

pałąk
m 1. (uchwyt) bow-shaped handle zgiąć się w pałąk to bend double 2. (w pojazdach trakcji elektrycznej) bow collector 3. (część broni siecznej) (hilt-)guard

pałąkowato
adv. pałąkowato wygięty uchwyt a bow-shaped handle

pałąkowaty
adv. pałąkowate plecy a round-shouldered slouch pałąkowate nogi bow a. bandy legs

pałętać
się impf v refl pot. 1. [osoba, zwierzę] to hang around a. about cały dzień pałętał się po mieście he hung around the town all day pies pałętał się między gośćmi the dog kept getting under the guests' feet 2. (obijać się) to dangle ciężka szabla pałętała mu się u boku a heavy sword dangled from his belt 3. (poniewierać się) to be scattered po pokoju pałętały się brudne ubrania dirty clothes were scattered around a. about the room

pańcia
f 1. pieszcz. (właścicielka psa, kota) mistress 2. pejor. silly cow pot., pejor.

pański
adv. 1. (forma grzecznościowa) your (when addressing a man) czy to pańska książka? is this your book?, is this book yours? dziękuję za Pański list thank you for your letter nie pańska sprawa! it's none of your business! 2. (odnoszący się do właściciela majątku ziemskiego lub bogatego człowieka) lordly pańska rezydencja a lordly mansion mieć pański gest to be generous a. open-handed zachowywać się/żyć po pańsku to behave like a lord/live in grand style ugościć kogoś po pańsku to entertain sb in grand style traktować kogoś z pańska to treat sb in lordly fashion ubierać się a. nosić się z pańska to dress like a lord 3. (odnoszący się do Boga) Grób Pański the Holy Sepulchre Męka Pańska the Passion (of Christ) Modlitwa Pańska the Lord's Prayer Wieczerza Pańska the Last Supper w Roku Pańskim 1640 in the year of our Lord a. Anno Domini 1640 pańskie n sgt przest. (grunty dworskie) lord's estate pracować na pańskim to work on the lord's estate święci pańscy! Heavens above!, (Good) Heavens! pańskie oko konia tuczy przysł. the eye of the master maketh the horse fat przysł.

pańskość
f sgt 1. (postawa, zachowanie) lordliness 2. (wyniosłość) lordly a. grand manners

państewko
n dem. small state

państwo
1. n Polit. 1. (kraj) state państwo w państwie a state within a state armia nie może być państwem w państwie the Army cannot be a state within a state Austria i sąsiadujące państwa Austria and the countries surrounding it 2. (urzędy sprawujące władzę) the state większość lasów w Polsce należy do państwa most of the forests in Poland are state-owned państwo powinno zapewnić opiekę bezrobotnym the state should look after the unemployed państwo buforowe Polit. buffer state państwo konstytucyjne Polit. constitutional state Państwo Kościelne Hist. the Papal States państwo lenne Hist. vassal state państwo wielonarodowe multinational state państwo niezaangażowane non-aligned state, neutral state państwo opiekuńcze Polit. welfare state państwo policyjne Polit. police state państwo prawa Polit. law-governed state Państwo Środka Hist. Middle Kingdom państwo unitarne Polit. unitary state państwo związkowe Polit. federal state źle się dzieje w państwie duńskim all is not well in the state of Denmark 2. plt (GA państwa, L państwu) 1. (para) couple przyszli ci państwo z sąsiedniej klatki the people from next door came "kim są ci państwo na zdjęciu?" 'who are a. is the couple in the picture?' 2. (przed nazwiskiem) Mr and Mrs (Szanowni) Państwo Nowakowie (na kopercie) Mr and Mrs Nowak państwo Kubiak Mr and Mrs Kubiak 3. (grupa ludzi) people ci państwo wsiedli na poprzedniej stacji those people got on at the last station 4. (forma grzecznościowa) Ladies and Gentlemen dzień dobry państwu! good morning, ladies and gentlemen! proszę państwa, dzisiejszy wykład nie odbędzie się ladies and gentlemen, today's lecture has been cancelled czy zechcieliby Państwo. Ladies and Gentlemen, would you like to. czy Państwo się znaciepot. a. znają? do you know each other a. one another? czujcie się państwo jak u siebie w domu please, make yourselves at home państwo pozwolą, że zapalę papierosa you don't mind if I smoke a. my smoking, do you? czy to państwa pies? is this your dog? 5. przest. (chlebodawcy) master and mistress 6. iron. udawali wielkich państwa they pretended they were so grand wielcy państwo się z nich zrobili they became all high and mighty pot. 7. (właściciele zwierzęcia domowego) master and mistress państwo młodzi the young couple, the bride and groom

państwowość
f sgt Polit. 1. statehood kraj odzyskał/utracił państwowość the country regained/lost its statehood 2. (państwo) state działania te są sprzeczne z interesem polskiej państwowości these moves are in conflict with Poland's interests as a state

państwowy
adv. 1. [flaga, hymn, godło] national 2. [przemysł, przedsiębiorstwo, koleje] state, state-owned urzędnik państwowy a civil servant

pańszczyzna
f sgt 1. Hist. serfdom 2. pot. drudgery osiem godzin biurowej pańszczyzny eight hours of drudgery a. torture in the office

pańszczyźniany
adv. Hist. chłopi pańszczyźniani serfs

paść
1. impf (pasę, pasiesz, pasł, pasła, paśli) vt 1. (pilnować) to mind [zwierzęta, ptactwo] to graze, to pasture [bydło, konie, owce] 2. (karmić) to feed [zwierzęta] (tuczyć) to fatten up [zwierzęta] paść konie owsem to feed horses on oats, to feed oats to horses 3. pot., żart. (przekarmiać) to feed, to fatten up babcia pasła nas zupami i ciastkami granny fed us on soups and cakes 4. przen. (sycić) paść oczy pięknem krajobrazu to feast one's eyes on the beauty of the scenery napaść paść się 1. (na łące, pastwisku) [krowy, owce] to graze, to pasture jelenie pasące się pod lasem deer grazing at the forest edge 2. (karmić się) to feed (czymś on sth) (tuczyć się) to fatten up (czymś on sth) 3. pot., żart. (objadać się) to stuff oneself pot. (czymś with sth) to gorge oneself pot. (czymś on a. with sth) 4. przen. (upajać się) paść się czymś to gloat over sth paść się cudzą krzywdą (czerpać korzyści) to grow fat on a. profit from other people's misfortune 2. pf - pa|dać1 impf (padnę, padniesz, padł, padła, padli - padam) vi 1. (przewrócić się, zwalić się, opaść ciężko) to fall (down), to collapse padł na wznak he fell on his back padła zemdlona na podłogę she fell to the floor in a faint padł na łóżko/na fotel he collapsed onto a. fell into the bed/the armchair drzewa padały na ziemię trees were crashing to the ground paść komuś w objęcia a. ramiona to fall into sb's arms paść sobie w objęcia a. ramiona to fall into each other's arms, to fall on each other paść na kolana a. klęczki to fall to a. on one's knees (przed kimś/czymś before sb/sth) paść komuś do nóg to fall at sb's feet paść przed kimś plackiem to prostrate oneself before sb padać ze zmęczenia a. wyczerpania to be dead tired to be dead beat pot. padam z nóg I'm dead tired I'm dead beat pot. paść martwym a. bez życia a. bez ducha to drop dead padnij! Wojsk. down! 2. (przemieścić się w dół) to fall down, to drop dojrzałe jabłka padały na trawę ripe apples were dropping onto the grass pocisk padł kilka metrów od naszego domu the missile fell a. came down several metres from our house 3. (zatrzymać się) [spojrzenie, światło, cień] to fall (na kogoś/coś on sb/sth) smuga światła padła na podłogę a beam of light fell on the floor cienie drzew padały na drogę the trees were casting their shadows on the road promienie słońca padały przez otwarte okna shunshine was flooding in through the open windows jego wzrok padł na mnie his gaze fell on me w naszą stronę padały ukradkowe spojrzenia sekretarki the secretary was giving us furtive glances, the secretary was casting furtive glances in our direction akcent pada na drugą sylabę the stress falls a. is on the second syllable 4. (zginąć) [żołnierz] to fall [zwierzę] to die [roślina] to die, to wither paść w boju/na posterunku/na polu chwały to fall in battle/in the course of duty/with honour paść z głodu i chorób to die a. perish from starvation and disease rośliny padały z braku wody plants were dying a. withering for lack of water padły pod siekierą wielowiekowe wierzby ancient willows were chopped down a. felled zboże padało pod kosą corn was falling before the scythe 5. (być zdobytym) [miasto, twierdza] to fall miasto padło pod naporem przeważających sił wroga the town fell to overwhelming enemy forces 6. (ponieść klęskę) [firma] to go bankrupt, to go under to go bust pot. [przedstawienie] to fall flat to flop pot., to lay an egg US pot. [gospodarka, system] to collapse paść na egzaminie to flunk an exam pot., to come a cropper at an exam pot. 7. (ogarnąć) padł na nich strach/trwoga they were seized with fear/terror padł na niego gniew królewski he incurred the wrath of the king książk. 8. (przypaść w udziale) [podejrzenie] to be cast (na kogoś on sb) [głosy] to be cast (na kogoś/coś for a. in favour of sb/sth) padło na niego 100 głosów he got 100 votes padło 10 głosów za i 10 przeciw there were 10 votes for and 10 against wybór padł na niego he was the one to be chosen wygrana padła na numer 275 the winning number is/was 275 na jego los padła główna wygrana he won the first prize he hit the jackpot pot. 9 (być słyszalnym) [słowo] to be said [rozkaz] to be issued [propozycja, wniosek] to be put forward, to be moved [strzał] to be fired nie padło ani jedno słowo na ten temat not a word was said on this subject padło wiele gorzkich słów there were many bitter words padały cytaty, nazwiska, tytuły quotations, names and titles were being cited czekała, ale pytanie nie padało she was waiting, but the question didn't come padł wniosek o powołanie komisji specjalnej it was proposed that a special commission be appointed padają głosy, że. there is talk that. padł rozkaz wymarszu marching orders were issued padła komenda: "na ramię broń!" 'slope a. shoulder arms!' came the order padło kilka strzałów several shots were fired strzały padały gęsto bullets were hailing down 10 Sport [bramka] to be scored [rekord] to be established [wynik] to be achieved pierwsza bramka padła w drugiej połowie the first goal was scored in the second half na zawodach padły dwa rekordy two new records were established at the championships w drugim meczu padł wynik bezbramkowy the second match was goalless a. a no-score draw padać przed kimś na twarz (bać się kogoś) to fall prostrate before sb, to prostrate oneself before sb na mózg a. rozum mu padło pot. he's gone mad a. off his nut pot. chyba ci na mózg padło! you must be mad a. out of your mind! padam do nóg a. nóżek przest., żart. your humble servant przest.

paź
m pers. (Npl paziowie) page być ostrzyżonym na pazia to have one's hair cut in a bob m anim. Zool. paź królowej the swallowtail, swallowtail butterfly

październik
m October w październiku in October dziś jest pierwszego a. pierwszy października today is the first of October

październikowy
adv. [dzień, pogoda] October attr.

paździerz
m zw. pl woody core (of flax or hemp)

paździerzowy
adv. płyta paździerzowa fibreboard GB, fiberboard US