NATO
/'nato/ n inv. sgt Polit., Wojsk. North Atlantic Treaty Organization, NATO

Narcyz
m Mitol. Narcissus

na
1. (wskazuje na kontakt z powierzchnią) [znajdować się] on na stole/kanapie/krześle on the table/sofa/chair na ścianie/drzwiach on the wall/door na Ziemi/Księżycu on the Earth/Moon na niebie in the sky na jeziorze/rzece on the lake/river na morzu at sea na zdjęciu/obrazie (jako temat) in a photo/picture na środku czegoś in the middle a. centre of sth na początku/końcu czegoś at the beginning/end of sth rana na nodze a wound on a a. in the leg mieć na sobie marynarkę/płaszcz to be wearing a jacket/coat nosiła pierścionek na małym palcu, a na szyi korale she had a ring on her little finger and beads (a)round her neck włóż płaszcz na sweter put your coat on over your sweater 2. (wskazuje na pomieszczenie, miejsce) at, in na stadionie at the stadium na korytarzu in the corridor na ulicy in the street, outside na ulicy Klonowej in a. on Klonowa Street na dworcu/przystanku autobusowym at the station/bus stop na staromiejskim rynku in the Old Town marketplace na wschodzie/południu in the East/South na Bliskim Wschodzie in the Middle East na Ukrainie/Węgrzech in (the) Ukraine/in Hungary na Śląsku/Mazowszu in Silesia/Mazovia na wyspie/Borneo on an island/in Borneo na wsi in the country na uniwersytecie at (the) university/in the university na wykładzie/przedstawieniu at a lecture/performance na górze/dole (wysokość) at the top/bottom (w budynku) upstairs/downstairs 3. (wskazuje na kierunek) [pójść, prowadzić] to na plażę/bagna to the beach/marshes na stację/salę operacyjną to the station/the operating theatre na Łotwę/Pomorze to Latvia/Pomerania na Sycylię/Krym to Sicily/the Crimea wyprawa na Mount Everest an expedition to Mount Everest wspinać się na Giewont to climb Giewont robotnicy wylegli na ulice workers took to the streets dostał się na uniwersytet/prawo he entered university a. was admitted to university/he entered the law department poszła na zebranie/koncert she went to a meeting/concert iść/skręcać na północ/wschód to go/turn north/east okna wychodzą na południe/na ogród the windows face south/look onto the garden na północ/wschód od czegoś to the north/east of sth na górę/dół (wyżej/niżej) up/down (w budynku) upstairs/downstairs patrzeć na kogoś to look at sb postawić wazon na stół a. na stole to put a vase on the table ładować meble na ciężarówkę to load furniture onto a lorry przenosić się z miejsca na miejsce to move from place to place 4. (wskazuje na odcinek czasu) for wyjechać na tydzień/dwa dni to go away for a week/two days na krótko for a bit a. a short while na zawsze forever, for ever muszę was na chwilę zostawić I'll have to leave you for a moment ptaki odleciały na zimę the birds have flown off for the winter na pół godziny przed odlotem samolotu half an hour before the plane's departure 5. (wskazuje na termin) przygotuję ten referat na środę I'll prepare the paper for Wednesday miałeś zrobić tłumaczenie na wczoraj you were supposed to finish the translation by yesterday przesuńmy zebranie na jutro let's postpone the meeting till tomorrow masz przyjść na drugą/lunch you must come at two/for lunch jestem z nim umówiony na siedemnastą/na piątego stycznia I'm seeing him at 5 p.m./on January the fifth 6. (wskazuje na okazję) for na tę okazję for the occasion sukienka na specjalne okazje a dress for special occasions zjeść coś na śniadanie/lunch to have a. eat sth for breakfast/lunch kupić komuś prezent na urodziny to buy sb a present for his/her birthday zaprosić kogoś na imieniny/wigilię to invite sb to one's name day party/for Christmas Eve pójść na wesele/pogrzeb to go to a wedding/funeral pocałować/pomachać komuś na pożegnanie to kiss/wave sb goodbye 7. (z nazwami środków lokomocji) na nartach/rowerze on skis/on a bike policjanci na koniach policemen on horseback jechać na rowerze to cycle, to ride a bike latać na lotni to go hang-gliding jeździć na łyżwach/wrotkach to skate a. go skating/to (roller) skate a. go (roller) skating chodzić/stać na rękach to walk/stand on one's hands skakać na jednej nodze to hop on one foot zjechał na nartach ze zbocza he skied down the slope dziecko poruszało się na pupie po całym pokoju the baby shuffled around the room on his/her bottom 8. (wskazujące na podporę) on stolik na kółkach a table on a. with wheels pantofle na wysokim obcasie highheeled shoes pantofle na płaskim obcasie low-heeled shoes, flats US fotel/konik na biegunach a rocking chair/horse spodnie na szelkach/pasku trousers with braces/with a belt prowadzić psa na smyczy to lead a dog on a leash leżeć na brzuchu/plecach to lie on one's stomach/back oprzeć się na łokciu/na lasce to lean on one's elbow/a cane 9 (z nazwami narzędzi, urządzeń, instrumentów) on na komputerze/kalkulatorze on a computer/calculator pisać na maszynie to type, to write on a typewriter uszyć sukienkę na maszynie to machine(-sew) a dress grać na skrzypcach/fortepianie to play (on) the violin/piano zagrać jakąś melodię na skrzypcach/fortepianie to play a tune on the violin/piano robić na drutach to knit 10 (wskazuje na sposób) pranie na sucho dry-cleaning jajka na twardo/miękko hard-boiled/soft-boiled eggs usmażyć coś na maśle/oleju to fry sth in butter/oil ten rosół jest na wołowinie, nie na kurczaku this is beef broth, not chicken broth nalewka na wiśniach cherry brandy sprzedawać coś na sztuki/tuziny to sell sth by the piece/dozen kupić coś na raty to pay for sth by a. in instalments pomalować coś na niebiesko/zielono to paint sth blue/green ubierać się na biało/czarno to dress in white/black "podawać na zimno/gorąco" 'serve cold/hot' zrobiła się na Marylin Monroe pot. she dolled herself up like Marylin Monroe pot. (ona) uczy się na piątki she always gets top marks 11 (wskazuje na przeznaczenie) for mięso na befsztyki/zupę meat for steak/soup butelka na mleko a milk bottle materiał na sukienkę dress material stojak na buty a shoe rack syrop na kaszel cough syrup koncert na skrzypce i fortepian a concerto for violin and piano dom na sprzedaż a house for sale sztućce/stół na cztery osoby cutlery/a table for four (people) brała krople na serce she took drops for her heart nie mam już miejsca na książki I don't have any more room for books na dokończenie tego mieliśmy tylko dwie godziny we only had two hours to finish it nie trać czasu na głupstwa don't waste time on trifles brakuje pieniędzy na zasiłki there's a shortage of money for benefits 12 (wskazuje na cel) for zabrali go do szpitala na operację they took him to hospital for an operation poszedł na egzamin he went to take a. went off for his exam idę do znajomych na brydża I'm going to my friends to play (some) bridge a. for a game of bridge umówmy się na piwo let's meet for a beer muszę pójść na zakupy I have to do some a. go shopping na co chcesz pójść (do kina)? what (film) would you like to see? wybrać się na grzyby/ryby to go mushroom picking/fishing skoczył do wody jemu/jej na ratunek he jumped into the water to save him/her 13 (wskazuje na skutek) to, into podarł spodnie na strzępy he tore his trousers to shreds wazon rozbił się na kawałki the vase smashed to pieces porąbał drewno na kawałki he chopped the wood into pieces pokrój mięso na plastry/kawałki cut the meat into slices/chunks gips strwardniał na kamień the plaster set as hard as rock przerobiła sukienkę na spódnicę she turned the dress into a skirt przebudowali piwnicę na sklep they converted the cellar into a shop rodzice wychowali go na uczciwego człowieka his parents brought him up to be an honest man 14 (wskazuje na przyczynę) at na czyjąś prośbę/zaproszenie at sb's request/invitation na czyjś rozkaz at sb's order na widok kogoś/czegoś at the sight of sb/sth na dźwięk dzwonka wyskoczył z wanny at the sound of the bell he jumped out of the bath na myśl o tym zrobiło mu się słabo he felt faint at the (very) thought of it śledztwo rozpoczęto na wniosek poszkodowanego the investigation was opened at the request of the injured party na nasz apel zgłosiło się wielu ochotników many volunteers responded to our appeal oskarżeni utrzymują, że strzelali na rozkaz the accused claim that they were ordered to shoot chorować na grypę to be ill with flu przystanek na żądanie a request stop GB, a flagstop US 15 (w pomiarach, obliczeniach) 100 kilometrów na godzinę a hundred kilometres per a. an hour dwa razy na tydzień/rok twice a week/year jeden student na dziesięciu one student in ten a. out of ten na jedno miejsce było sześciu kandydatów there were six candidates per place bieg na 100 metrów the 100 metres sprint głęboki/długi na sześć metrów six metres deep/long drzwi były otwarte na całą szerokość the door was wide open podszedłem do niego na odległość kilku kroków I came to within several steps of him poziom wody podniósł się na wysokość pierwszego piętra the level of the water rose up to the first floor (jak) na for jak na swoje lata, jest w doskonałej formie he's in excellent form for his years jak na emeryta, ma spore dochody for a pensioner he has quite a large income pomidory, jak na krajowe, są znakomite for Polish tomatoes they're delicious suma, jak na owe czasy, ogromna a huge sum for a. in those days a. times na ówczesne warunki (for) the way things were at the time for the conditions prevailing at that time książk. na co? what for? na co ci ołówek? what do you need a pencil for? i na co wam to było? what did you have to do that for? na odwal (się) pot. a. na odpieprz (się) posp. [zrobiony, wykonany] any old how pot.

na bakier
[kapelusz] at a rakish angle być na bakier z kimś pot., żart. to be at loggerheads with sb być na bakier z gramatyką/matematyką pot., żart. to not get on (very well) with grammar/mathematics być na bakier z prawem pot., żart. to be at odds with the law

na bosaka
[biegać, chodzić] barefoot(ed) był na bosaka he was barefoot(ed)

na czele
zob. czoło

na czworakach
zob. czworak

na dobitek
zob. dobitka

na dobitkę
zob. dobitka

na głodniaka
(na czczo) on an empty stomach, hungry pójść spać na głodniaka to go to bed hungry pracować na głodniaka to work on an empty stomach

na odchodne
, na odchodnym on parting na odchodne, na odchodnym dała mi różę on parting she gave me a rose "nie dzwoń do mnie" - rzuciła na odchodne, na odchodnym 'don't call me,' was her parting shot

na odjezdnym
while leaving na odjezdnym rzuciła "będziemy w kontakcie" taking her departure, she said, 'we'll be in touch' słowa wypowiedziane na odjezdnym words of farewell

na odlew
zob. odlew

na odwyrtkę
pot. the other way round, quite the other way on wszystko zawsze robi na odwyrtkę he's always doing things the wrong way round

na oklep
zob. oklep

na opak
pot. amiss, wrong, back to front wszystko poszło na opak everything went amiss a. awry zrozumiał mnie na opak he misunderstood me musiałeś zrozumieć coś na opak you must have got it wrong a. back to front you must have got (hold of) the wrong end of the stick GB pot. wszystko zawsze robi na opak he's always putting the cart before the horse świat na opak a topsy-turvy world pot. a world turned upside down a. inside out

na oścież
(wide) open otworzyć drzwi/okno na oścież to open the door/window wide

na oślep
blindly bić na oślep to hit blindly biec/jechać konno na oślep to run/ride headlong strzelaliśmy w mroku na oślep we were shooting wildly in the darkness

na podorędziu
at hand, within reach zawsze mam notes z adresami na podorędziu I always have an address book to hand lekarstwo leży na podorędziu, obok łóżka the medicine is within reach, next to the bed

na pohybel
książk. to the confusion (komuś of sb) na pohybel (wrogom)! confusion (to the enemy)! przest. pić na pohybel komuś to drink confusion to sb przest.

na poły
part. książk. half- spektakl jest na poły fascynujący, na poły irytujący the performance is half-fascinating, half-irritating powiedziała to na poły żartobliwie she said it half-jokingly

na przedzie
zob. przód

na przekór
zob. przekór

na przemian
alternately (raz jeden, raz drugi) in turns (raz to, raz tamto) by turns kamera obracała się na przemian w lewo i w prawo the camera moved left and right alternately nieśli ciężką torbę na przemian they took it in turns a. took turns to carry the heavy bag śmiała się i płakała na przemian she laughed and wept by turns

na przychodne
pot. gosposia na przychodne a cleaning lady, a (hired) domestic (help) a daily (help) GB przest. mamy sprzątaczkę/kucharkę na przychodne we have a woman who comes (in) to clean/cook

na pych
zob. pych

na płask
[leżeć, położyć] flat

na rozcież
zob. na oścież

na roścież
zob. na oścież

na schwał
[osoba] lusty, strapping chłop na schwał a strapping fellow chłopcy rosną na schwał they are growing into fine strapping boys

na stojaka
zob. stojak

na tapecie
zob. tapet

na udry
pot. iść na udry (z kimś) to be at loggerheads (with sb) na udry niczego nie wskórasz you won't get anywhere by going at it hammer and tongs pot.

na umór
pot. pić na umór to drink oneself into a stupor upić się na umór to get blind drunk pot., to get paralytic pot.

na wabia
zob. wab

na wyjezdnym
on the point of departure być na wyjezdnym to be on the point of departure, to be just about to leave

na wynos
[zamówić] to take away GB, to go US lody na wynos takeaway GB a. takeout US ice cream restauracja z daniami na wynos a takeaway (restaurant) GB, a takeout US na miejscu czy na wynos? (is that) to eat in a. here or to take away GB? dwie kawy na wynos! two coffees to take away GB

na wyprzódki
pot. pytali na wyprzódki they were vying with each other to ask questions politycy zaczęli na wyprzódki obiecywać złote góry the politicians started vying with one another in promising the earth

na wyrost
1. (przesadnie) martwić się na wyrost to worry beforehand mieszkał przy drodze, trochę na wyrost nazywanej autostradą he lived next to a road rather exaggeratedly called a motorway 2. (za duży) buty na wyrost shoes that allow room for growth, shoes with room to grow into ubranie uszyte na wyrost a suit made with room to grow into kupować dziecku ubranie na wyrost to buy a child clothes with room to grow into pytanie na wyrost = a premature question

na wyrywki
1. (nie po kolei) at random, in no particular order pytać uczniów na wyrywki to ask pupils at random potrafił na wyrywki cytować Szekspira he could quote Shakespeare by heart in any situation celnicy sprawdzili ciężarówkę na wyrywki the customs officers conducted a spot check on the lorry znać coś na wyrywki to have a. know sth off GB pat 2. (jeden przez drugiego) vying with each other

na wznak
książk. spać/płynąć na wznak to sleep/swim on one's back upaść na wznak to fall on one's back ułożyć pacjenta w pozycji na wznak to place a patient in the supine position a. on their back leżeć na wznak to lie (flat) on one's back, to be supine

na zabój
pot. [kochać] madly, to distraction zakochał się w niej na zabój he fell madly in love with her

nabab
m (Npl nababowie) Hist. nabab także przen.

nabawiać
impf nabawić

nabawić
pf - nabaw|iać impf vt (przysporzyć) to cause nabawiłeś mnie wstydu you've brought shame on me nabawić się - nabawiać się (doświadczyć) to catch, to contract nabawić się kontuzji to sustain an injury przy niej można się nabawić kompleksów she puts you to shame, doesn't she? nabawili się kłopotów, chodząc na wagary they got themselves into trouble playing truant

nabazgrać
pf (nabazgrzę) vt 1. pot. (napisać niestarannie) to scribble, to scrawl nabazgrać coś kredą na tablicy to scrawl sth on the board in chalk nabazgrać adres/nazwisko na kartce to scribble an address/a name on a piece of paper bazgrać 2. (pokryć kartkę bazgrołami) to doodle bazgrać

nabałaganić
pf vi to make a mess dzieci nabałaganiły w pokoju the children have made a mess in the room niech sprząta ten, kto nabałaganił the one who's made the mess should clean it up bałaganić

nabiał
m sgt (G nabiału) eggs and dairy products a. produce

nabiałowy
adv. [produkty, sklep] dairy attr.

nabiec
nabie|gnąć pf - nabie|gać impf (nabiegnę, nabiegniesz, nabiegł, nabiegła, nabiegli - nabiegam) vi książk. 1. (napłynąć) łzy nabiegły jej do oczu tears welled up in her eyes z wysiłku twarz nabiegła mu krwią his face flushed with (the) effort siniak/guz nabiegł krwią the bruise/bump became purple with blood 2. przen. twarz nabiegła mu wściekłością/gniewem his face flushed with anger nabiegać się 1. (zmęczyć się bieganiem) to run about a lot strasznie się dziś nabiegałam I've been running about all day 2. (biegać do woli) to run about a. around już dość się nabiegałaś, wracaj do domu you've done enough running around - go home now 3. pot. (nachodzić się szukając) to run around (everywhere) nabiegał się po wszystkich aptekach w mieście, żeby zdobyć to lekarstwo he ran around all the chemists in town to get that medicine

nabiedować
się pf v refl. pot. (żyć długo w biedzie) to go through hard times nabiedowali się, zanim zbudowali ten dom they went through some really hard times before the house was completed

nabiedzić
się pf v refl. (namęczyć się) to have a great deal of trouble (nad czymś with sth) to take great pains (nad czymś over sth) nabiedziłem się nad tym wypracowaniem I took great pains over this composition trzeba się nieźle nabiedzić, żeby coś znaleźć w tym bałaganie it's really hard work trying to find anything in this mess biedzić się

nabiegać
impf nabiec

nabiegnąć
zob. nabiec

nabiegły
adv. książk. filled (czymś with sth) full (czymś of sth) oczy nabiegłe łzami eyes filled with tears twarz nabiegła z wysiłku krwią a face flushed from physical strain patrzyła na niego oczami nabiegłymi gniewem she looked at him with eyes full of anger

nabieracz
m (Gpl nabieraczy a. nabieraczów) pot. con man pot. trickster

nabieraczka
f pot. con artist pot. trickster

nabierać
impf nabrać1

nabijany
pp nabić adv. set (czymś with sth) nabijana złotem uprząż a harness set with gold kurtka nabijana ćwiekami a studded (leather) jacket

nabity
pp nabić adv. pot. 1. [autobus, tramwaj, pociąg, sala] packed, crammed (full) jam-packed pot. występować przy nabitych salach to perform before a. to packed halls, to perform to capacity audiences 2. [tekst] dense [ciało] compact [policzki] full

nabić
pf - nabij|ać impf (nabiję - nabijam) vt 1. (wypełniać) to stuff, to fill [materac] (czymś with sth) to fill [fajkę] (czymś with sth) to load [pistolet, działo] (czymś with sth) nabić butlę gazem to fill up a gas cylinder 2. (nadziać) to spear [kiełbasę] nabić kawałek mięsa na widelec to spear a piece of meat with a fork 3. (osadzić) nabijać obręcz na beczkę to hoop a barrel nabijać obręcz na koło to hammer a metal band onto a wheel nabijać pas kolcami to stud a belt nabijać płot gwoździami to spike a fence with nails nabić się - nabijać się 1. [przedmiot] to get caught a. stuck (na coś on sth) 2. pot. [akumulator, bateria] to charge (up) nabijać się pot. to make fun (z kogoś/czegoś of sb/sth) nabijać (sobie/komuś) kieszeń a. kieszenie a. kabzę pot., pejor. to line one's (own)/sb's pockets

nabluzgać
pf vi pot. to hurl abuse (komuś at sb) nie panował nad sobą i nabluzgał żonie he lost his temper and hurled abuse at his wife

nabojowy
adv. cartridge attr. komora nabojowa a cartridge chamber łuska nabojowa a cartridge shell

nabolały
adv. pot. urgent, burning nabolały problem bezrobocia the urgent a. pressing problem of unemployment nabolała sprawa konfliktów granicznych the burning issue of border conflicts

nabożeństwo
n 1. Relig. (obrzęd) church service nabożeństwo dziękczynne a thanksgiving service nabożeństwo błagalne a propitiatory service nabożeństwo pokutne a penitential service nabożeństwo poranne a morning service, matins nabożeństwo wieczorne an evening service nabożeństwo za zmarłych a requiem mass nabożeństwo żałobne a funeral service, a requiem mass nabożeństwo w intencji ofiar powodzi a special service to pray for flood victims godziny nabożeństw hours of worship porządek nabożeństwa order of service książeczka do nabożeństwa a prayer book celebrować nabożeństwo to conduct a. celebrate a service iść na nabożeństwo to go to a. attend a service uczestniczyć w nabożeństwie to take part in a service uczestnik nabożeństwa a celebrant, a worshipper 2. sgt książk. (szacunek) regard, reverence wpatrywał się w nią z nabożeństwem he gazed at her with reverence uczniowie z nabożeństwem słuchali przemówienia pani dyrektor the pupils listened respectfully to the headmistress's speech 3. sgt książk. (przekonanie, zapał) enthusiasm, devotion zarabiał nieźle, ale nie miał do tego zawodu nabożeństwa he had a well-paid job, but his heart wasn't in it nabożeństwo czerwcowe Relig. = June Mass (Litany to the Sacred Heart sung in Poland in June) nabożeństwo majowe Relig. = May Mass (Litany of Loreto sung in Poland in May) nabożeństwo październikowe Relig. = October Mass (Rosary recited in Polish churches in October)

nabożnie
adv. grad. książk. 1. (z wiarą) [modlić się, przeżegnać się] devoutly, piously 2. (w skupieniu) [słuchać, patrzeć] raptly, attentively

nabożność
f sgt książk. (pobożność) piety, piousness

nabożny
książk. adv. grad. (pobożny) [osoba, rodzina] religious, devout adv. 1. (służący do modlitwy) [pieśń, książka] devotional nabożne praktyki devotional practices śpiewać nabożne pieśni to sing hymns 2. (pełen powagi) [skupienie, szacunek, milczenie] solemn, reverent słuchać w nabożnym skupieniu to listen in solemn silence ukłonił się z nabożnym szacunkiem he bowed with reverence

nabrać
1. pf - nab|ierać impf (nabiorę, nabierze - nabieram) vt 1. (zaczerpnąć, zagarnąć) to scoop (up) [mąki, lodów] (podnieść, schwycić) to pick up, to lift [siana, ziemi] nabrać widelcem kartofli to scoop up potatoes with a fork nabrać wody ze studni to draw water from a well nabrać powietrza w płuca to fill one's lungs with air nabierać wody Żegl. to make water 2. pot. (oszukać) to con pot., to have [sb] on GB pot. nabrał mnie na 50 złotych he conned me out of 50 zlotys mówi, że dostał piątkę, ale chyba mnie nabiera he says he got an A, but I think he's having me on nabierasz mnie! you're kidding me a. pulling my leg! pot. tym razem mnie nie nabierzesz! you won't a. you're not going to fool me this time! 3. pot. (zyskać) to gain, to gather pociąg nabrał prędkości the train picked up pot. a. gained speed samolot nabrał wysokości the plane gained height złoto ostatnio nabrało wartości gold has gained in value recently nabrać sił to build up one's strength nabrać odwagi to pluck up a. summon up courage nabrać pewności siebie to grow a. gain in confidence nabrać znaczenia to acquire significance nabrać sympatii do kogoś to warm towards sb 4. (przybrać) to take on to assume książk. jej twarz nabrała zdumionego wyrazu her face took on a. assumed a puzzled look jego głos nabrał milszego tonu his voice took on a. assumed a kindlier tone nabrać się - nabierać się 1. pot. (dać się oszukać) to be conned pot. to be taken in często daję się nabierać oszustom I'm often taken in by various tricksters dał się nabrać na starą sztuczkę he fell for the same old trick pot. 2. (wypełnić się) po nocnym deszczu nabrała się pełna beczka deszczówki a whole barrel of rainwater had collected after rain in the night 3. pot. (zażywać) to take a lot (czegoś of sth) tyle się nabrał lekarstw, a i tak nie wyzdrowiał he took all that medicine and he still didn't recover nabrać ciała pot. to put on weight nabrać kolorów a. rumieńców książk. (stać się znów rumianym) to get one's colour back (ożywić się) to liven up jej twarz nabiera rumieńców her colour's returning dyskusja nabrała rumieńców the discussion livened up nabrać realnych kształtów to take (on) shape, to materialize nabrać tchu (wciągnąć powietrze w płuca) to take a breath, to breathe in pot. (odpocząć) to catch one's breath zaraz wszystko opowiem, tylko muszę nabrać tchu I'll tell you everything, just let me get my breath back nabrać wody w usta pot. (przestać mówić, pisać) to keep quiet nabrać życia książk. (ożywiać się, przyspieszać) to gather momentum 2. pf vt (wziąć dużo) nabrał do kieszeni pełno kasztanów he filled his pocket with conkers GB nabraliśmy towaru za kilkaset złotych we bought goods to the value of several hundred zlotys

nabroić
pf vi pot. to get into mischief coś ty znowu nabroił? what (mischief) have you been up to now?

nabrudzić
pf vi 1. (pozostawić brud) to make a mess dzieci nabrudziły w przedpokoju the children made a mess in the hall brudzić 2. (o zwierzęciu) to make a mess pies nabrudził na dywanie the dog has made a mess on the carpet brudzić

nabrzeże
n (Gpl nabrzeży) Żegl. wharf, quay statek stał przy nabrzeżu the ship was moored at the wharf

nabrzeżny
adv. 1. [teren, osada, promenada] waterfront attr., shoreline attr. 2. [roślinność, ptactwo] shoreline attr. littoral spec.

nabrzmiały
adv. 1. (spuchnięty) [kostka, twarz, rana] swollen 2. książk. (dojrzały) [pąki, owoce] ripe, fleshy brzoskwinie nabrzmiałe od soku peaches swollen with juice 3. książk. (pilny) [problem, sprawa] pressing, urgent [konflikt] burning 4. książk. (przepełniony) filled (czymś with sth) imbued książk. (czymś with sth) głos nabrzmiały nienawiścią a voice full of anger oczy nabrzmiałe łzami eyes brimming (over) with tears

nabrzmienie
sv nabrzmieć n (obrzęk) swelling

nabrzmiewać
1. impf nabrzmieć 2. impf vi książk. (zwiększać intensywność) [uczucie, problem, konflikt] to swell atmosfera nabrzmiewała grozą the atmosphere became increasingly threatening

nabrzmieć
pf - nabrzmi|ewać1 impf (nabrzmiał, nabrzmieli - nabrzmiewam) vi 1. (napuchnąć) [krwiak, guz, twarz, noga] to swell (czymś with sth) wrzód nabrzmiał ropą the boil has swollen with pus 2. (napęcznieć) [pąki, owoce] to swell

nabudować
pf vt pot. (zbudować dużo) to build a lot w ostatnich latach nabudowano tu dużo domów people have built a lot of houses here in recent years budować

naburmuszony
adv. pot. sulky, in a sulk od rana jest naburmuszony bez powodu he's been in a sulk since this morning for no reason naburmuszony wyraz twarzy a sour face a. expression

naburmuszyć
się pf - naburmusz|ać się impf v refl. pot. to become sullen naburmuszyła się i nie chciała rozmawiać she became sullen and wouldn't talk

nabuzowany
adv. pot. 1. (bardzo zdenerwowany) steaming GB pot. 2. (mocno pijany) stoned pot., dead drunk pot.

nabuzować
pf pot. vi (napalić) to stoke up a/the furnace nabuzować się 1. (zdenerwować się) to flare up 2. (upić się) to get stoned pot.

nabytek
m (G nabytku) książk. 1. (zakup) purchase, acquisition muzeum powiększyło swe zbiory o nowe nabytki the museum has expanded its collections through new acquisitions 2. pot. find nowa pracownica okazała się dobrym nabytkiem the new employee turned out to be a good find

nabywać
impf nabyć

nabywca
m, nabywczyni f książk. purchaser, buyer nabywca samochodu the car's purchaser

nabywczy
adv. Ekon. spending siła nabywcza pieniądza purchasing a. spending power

nabyć
pf - nab|ywać impf (nabędę, nabędziesz, nabyty - nabywam) książk. vt 1. (kupić) to purchase bilety na mecz można nabyć w kasie tickets for the match can be purchased at the ticket office 2. (zyskać) to acquire książk. to gain nabyć wprawy to become skilful (w czymś at sth) nabyć doświadczenia to gain a. acquire experience nabył prawa do spadku he came into an inheritance nabyć się (spędzić dużo czasu) pot. to spend a lot of time młodzi muszą się nabyć ze sobą the young couple need to spend more time together

nabzdyczony
adv. posp. huffy pot., in a huff pot. siedzi nabzdyczona od dwóch godzin she's been sitting there in a huff for two hours

nabzdyczyć
się pf - nabzdycz|ać się impf v refl. posp. to get huffy pot., to get in a huff pot. obraził się i nabzdyczył he took offence and got all huffy

nabój
m (G naboju, Gpl nabojów a. naboi) 1. (do broni palnej) cartridge nabój karabinowy a rifle cartridge ślepy nabój a blank (cartridge) nabój ostry a live cartridge 2. (materiał wybuchowy) charge 3. pot. (do syfonu) refill 4. pot. (do pióra, długopisu, drukarki) cartridge pióro na naboje a cartridge pen 5. Techn. (wsad hutniczy) charge

nabór
m sgt (G naboru) (rekrutacja) recruitment nabór rekrutów do wojska recruitment into the armed forces nabór do szkoły intake into a school nabór na wyższe uczelnie university enrolment

nabłonek
m 1. Biol. epithelium 2. Bot. cuticle nabłonek wielowarstwowy a multi-layered cuticle

nabłonkowy
adv. 1. Biol. epithelial, epithelium attr. komórki nabłonkowe epithelium cells 2. Bot. cuticular, cuticle attr. parowanie nabłonkowe roślin cuticular transpiration

nabłyszczać
impf nabłyszczyć

nabłyszczyć
pf - nabłyszcz|ać impf vt 1. Kosmet. to make [sth] shiny a. glossy nabłyszczyć włosy brylantyną to pomade one's hair usta nabłyszczone szminką lips glossy with lipstick 2. Techn. to give [sth] a shiny look nabłyszczyć tkaninę to glaze fabric nabłyszczony parkiet varnished parquet (flooring)

nacechowany
adv. książk. marked wyrazy nacechowane stylistycznie words marked stylistically

nachalnie
adv. grad. pot., pejor. blatantly pejor., aggressively pejor. przyglądał się jej nachalnie he was blatantly leering at her nachalnie domagał się pożyczki he kept on insistently demanding a loan

nachalność
f sgt pot., pejor. pushiness pot., pejor.

nachalny
adv. grad. pot., pejor. 1. (natarczywy, wścibski) [dziennikarz] (overly) aggressive pejor. pushy pot., pejor. [sąsiad] intrusive [wzrok] insolent pejor. impudent książk., pejor. 2. (intensywnie oddziałujący) [propaganda, agitacja] blatant pejor. aggressive nachalna akcja reklamowa an aggressive advertising campaign

nachapać
się pf (nachapię się) vi pot., pejor. to line one's pockets jak ten interes wyjdzie, to się nachapiemy if the deal comes off well, we'll be laughing all the way to the bank pot.

nachlapać
pf (nachlapię) vi pot. 1. (rozlać) to splash vt, to get [sth] wet nachlapać wodą na podłogę to splash water (all) over the floor umyj się, ale nie nachlap na podłogę go and wash yourself, but don't get the floor wet chlapać 2. przen. (naopowiadać) to blab (out) pot. to babble musiałeś nachlapać, że wyjeżdżamy do Grecji na wakacje? did you really have to blab out that we're going to Greece for our holiday? chlapać

nachmurzony
adv. książk. sullen cały dzień chodziła nachmurzona she was sullen a. scowling all day long

nachmurzyć
pf vt to frown vi nachmurzyła czoło na znak niezadowolenia she frowned in displeasure nachmurzyć się to become sullen słysząc te słowa strasznie się nachmurzył on hearing this he became extremely sullen

nachodzić
1. impf najść 2. impf vi 1. (pokrywać się) to overlap dachówki nachodzą na siebie the roof tiles overlap 2. książk. (przenikać się) to overlap, to coincide zakres fizyki i matematyki nachodzą na siebie physics and mathematics overlap

nachorować
się pf v refl. pot. to be ill for ages pot.

nachuchać
pf vi to blow nachuchał na zmarznięte ręce he blew on his frozen hands

nachwalić
się pf v refl. pot. (bardzo chwalić) to praise [sb/sth] a lot nauczyciele nie mogli się jej nachwalić the teachers couldn't praise her enough

nachylać
impf nachylić

nachylenie
sv nachylić n 1. (pochylenie) inclination U, slope U stopień nachylenia Miary gradient, inclination 2. książk., przen. (tendencja) slant, leaning zw. pl, bias nachylenie magnetyczne Fiz. magnetic inclination a. dip

nachylić
pf - nachyl|ać impf vt (pochylić) to tilt (nagiąć) to bend nachyliła imbryk i wlała herbatę do filiżanki she tilted the teapot and poured the tea into the cup nachylił gałąź, żeby zerwać jabłko he bent the branch to pick an apple nachylić się - nachylać się to lean (forward), to bend (forward) nachylił się nad biurkiem he leaned a. bent across a. over the desk nachyliła się do niego i coś mu szepnęła she leaned towards him and whispered something

nachylony
pp nachylić adv. 1. (pochylony) bent, leaning nachylona nad rabatką pieliła chwasty she was weeding, bent over the flower bed matka nachylona na łóżeczkiem dziecka a mother leaning over her baby's cot a. child's bed 2. (ukośnie położony) sloping, inclined ten nachylony dach a sloping roof

naciec
nacie|knąć pf - nacie|kać impf (nacieknie a. naciecze, naciekł a. nacieknął, naciekła - nacieka) vi 1. (nagromadzić się) [płyn] to run a. to leak into a. onto sth do piwnicy znowu naciekła woda water leaked into the basement again trochę szamponu naciekło mi do oczu some shampoo got in(to) my eyes 2. Med. (powodować obrzęk) to tumefy

naciek
m (G nacieku) 1. (zgrubienie wskutek nacieknięcia) swelling, bulge nacieki żywicy na pniach drzew resin swellings on trees nacieki szkliwa na ściankach naczynia glaze bulges on the sides of a vessel 2. Med. intumescence 3. Geol. dripstone

naciekać
impf naciec

nacieknąć
zob. naciec

nacierać
impf natrzeć1

nacierpieć
się pf (nacierpisz się, nacierpiał się, nacierpieli się) v refl. książk. to suffer (a great deal a. a lot) wiele się w życiu nacierpiała she has suffered a great deal in her life nacierpieć się biedy/upokorzeń to suffer poverty/humiliation

nacieszyć
się pf v refl. to enjoy, to enjoy [sth] greatly a. to the fullest nacieszyć się nową zabawką to really enjoy a new toy nie mogła nacieszyć się ich widokiem she couldn't get over her happiness at the sight of them nacieszyć się sukcesem to enjoy one's success

nacinać
impf naciąć1

naciowy
adv. leaf attr. pietruszka naciowa flat-leaf parsley seler naciowy celery

nacisk
m (G nacisku) 1. sgt (napór) pressure, force drzwi otworzyły się pod naciskiem tylu ramion the door opened under the pressure of so many shoulders 2. (presja) pressure (naleganie) insistence wywierać nacisk na kogoś to put pressure on sb, to bring pressure to bear on sb wyszła za niego pod naciskiem rodziny she married him under pressure from her family grupa nacisku a pressure group, a lobby środek nacisku a lever 3. sgt Wojsk. (natarcie) offensive nacisk nieprzyjaciela słabł the enemy's offensive was weakening 4. sgt (akcent) stress, emphasis powiedzieć coś z naciskiem to say sth with emphasis kłaść na coś nacisk to place a. put emphasis on sth położono szczególny nacisk na potrzebę współpracy particular emphasis was placed on the necessity to cooperate

naciskać
1. impf nacisnąć 2. pf vt pot. (nagromadzić przez rzucanie) to throw (a lot) chłopcy naciskali kamieni do stawu the boys threw a lot of stones into the pond

naciskowy
adv. (automatyczny) [ołówek, długopis] propelling

nacisnąć
pf - naci|skać1 impf (nacisnęła, nacisnęli - naciskam) vt 1. (przycisnąć) to press, to push nacisnąć guzik dzwonka to press the doorbell nacisnąć prawy klawisz myszy to right-click 2. (wywrzeć presję) to press, to put pressure on (kogoś a. na kogoś sb) nacisnęli go i dług spłacił they pressed him and he paid the debt 3. (nałożyć) to push [sth] on(to) [kapelusz, czapkę] nacisnął czapkę na głowę he pushed his hat down over his head nacisnąć się (natłoczyć się) to cram in, to squeeze in do autobusu nacisnęło się dużo osób a lot of people crammed into the bus

naciąg
m (G naciągu) 1. sgt (naprężenie) tension naciąg drutu/liny wire/rope tension trzeba wyregulować naciąg pasków klinowych the V-belt tension needs adjusting 2. Techn. (w mechanizmie zegarowym) tension naciąg ręczny/elektryczny/automatyczny manual/electric/automatic tension 3. Muz. (w instrumentach muzycznych) strings naciąg do gitary/skrzypiec guitar/violin strings 4. Sport (w rakiecie tenisowej) strings rakieta z nowym naciągiem a restrung racket

naciągacz
m pers. (Gpl naciągaczy a. naciągaczów) pot., pejor. con man pot., con artist pot. m inanim. Mech. (urządzenie naprężające) tightener

naciągaczka
f pot., pejor. con artist pot. (wykorzystująca mężczyzn) gold-digger pot.

naciągać
impf naciągnąć1

naciągnąć
1. pf - naciąg|ać impf (naciągnęła, naciągnęli - naciągam) vt 1. (naprężyć) to tighten [linę, strunę] 2. (nasunąć, nałożyć) to put on, to pull on a. over [rękawiczki, rajstopy, pokrowiec] naciągnął kołdrę na głowę i zasnął he pulled the quilt over his head and fell asleep naciągnął czapkę głęboko na uszy he pulled his hat down firmly over his ears 3. Med. (naderwać) to strain [mięsień, ścięgno] 4. Med. (nastawić) to set [stopę, rękę] 5. pot. (przedstawić nierzetelnie) to make up [dowody, przykłady, zeznania] naciągane porównanie a far-fetched comparison zakończenie filmu wydaje się naciągane the ending of the film seems contrived 6. pot. (namówić) to trick [sb] into doing sth (wyłudzić) to trick [sb] out of sth naciągnąć kogoś na pożyczkę to touch sb for a loan pot. łatwo ją naciągnąć she's easy to touch pot. vi 1. (zaparzyć się) [herbata, kawa, zioła] to infuse, to draw 2. (wchłonąć wilgoć) to dampen mury naciągnęły wilgocią the walls dampened naciągnąć się - naciągać się (zostać naprężonym) [lina] to stretch 2. pf (naciągnęła, naciągnęli) vt (nabrać) to draw naciągnąć wody ze studni to draw water from the well

naciąć
1. pf - na|cinać impf (natnę, nacięła, nacięli - nacinam) vt 1. (rozciąć) to cut a notch in a. on, to notch [gałąź] to make an incision in [wrzód, organ] to make a nick in [materiał] 2. pot. (oszukać) to trick to con pot. naciął go na grubszą gotówkę he conned him out of plenty of money naciąć się - nacinać się pot. 1. (natknąć się) to bump a. to run into 2. (dać się oszukać) to be tricked to be conned pot. uważaj, żebyś się nie naciął mind you don't get conned 2. pf (natnę, nacięła, nacięli) vt (pociąć) to cut up [papieru] to mow [trawy] to cut down [drzew]

nacięcie
sv naciąć n 1. (rowek, wgłębienie) cut (na drzewie) notch (na tkaninie) slit 2. Med. incision nacięcie jelita enterotomy

nacja
f (Gpl nacji) książk. 1. (naród) nation 2. sgt (narodowość) nationality

nacjonalista
m, nacjonalistka f Polit. nationalist

nacjonalistycznie
adv. Polit. nationalistically

nacjonalistyczny
adv. Polit. nationalist, nationalistic nacjonalistyczne poglądy nationalistic views partia nacjonalistyczna nationalist party

nacjonalizacja
f sgt Ekon., Prawo nationalization objąć coś nacjonalizacją to nationalize sth przeprowadzono nacjonalizację fabryki the factory was nationalized

nacjonalizacyjny
adv. Ekon., Prawo [dekret] nationalization attr. proces nacjonalizacyjny the process of nationalization

nacjonalizm
m sgt (G nacjonalizmu) Polit. nationalism

nacjonalizować
impf vt Ekon., Prawo to nationalize rząd nacjonalizuje przemysł the government is nationalizing industry znacjonalizować

naczalstwo
n pot. top brass pot.

naczekać
się pf v refl. pot. to wait (na kogoś/coś for sb/sth) ale się naczekałem! I did have a long wait!

naczelnik
m 1. (miasta, regionu) governor (w Polsce, Francji) prefect (oddziału, wydziału) head naczelnik więzienia a prison governor, a prison warden US naczelnik stacji a stationmaster a. station manager naczelnik poczty a postmaster (kobieta) a postmistress 2. Hist. (wódz plemienia, klanu) chief(tain) (powstania, rebelii) commander

naczelny
adv. 1. (główny) [cel, problem, organ] principal, chief [idea, temat] leading naczelne dowództwo the high command objąć naczelne dowództwo to become Commander-in-Chief zajmować naczelne miejsce przy stole to sit at the head of the table 2. (zarządzający) [architekt, dyrektor, redaktor] chief (w tytułach) general [dyrektor, redaktor] managing GB [organ, biuro] chief on jest naczelnym redaktorem naszego tygodnika he is the chief editor of our weekly naczelny lekarz (jednostki terenowej, rządowej) the Chief Medical Officer naczeln|y m, naczelna f pot. boss pot. naczelne plt Zool. primates

naczesać
pf - nacze|sywać impf vt (zaczesać) to comb over człowiek z naczesaną grzywką a man with a comb-over fringe

naczesywać
impf naczesać

naczyniak
m (A naczyniak a. naczyniaka) Med. angioma

naczynie
n 1. (ozdobne, liturgiczne, pomiarowe) vessel (kuchenne, stołowe) dish (laboratoryjne, do przechowywania) container szklane/gliniane/srebrne naczynia glassware/earthenware/silverware naczynia żaroodporne/kuchenne ovenware/kitchenware naczynia do gotowania cookware naczynia do zmywania a. brudne naczynia washing-up zmywać naczynia to wash up, to do the washing-up naczynie na mleko milk jug a. pitcher 2. zw. pl Anat. vessel naczynia krwionośne/limfatyczne a. chłonne blood/lymph a. lymphatic vessels naczynie kapilarne a. włosowate a capillary (tube) naczynia wieńcowe coronary vessels 3. Bot. trachea naczynia połączone Fiz. communicating tubes książk., przen. = self-regulating system

naczyniowy
adv. Anat. [system, zaburzenia] vascular choroba na tle naczyniowym a vascular disease

naczynko
naczyńko n dem. 1. (aptekarskie, laboratoryjne) (small) container (kuchenne) (little) dish 2. Anat. (włosowate) capillary (krwionośne) blood vessel

naczytać
się pf v refl. pot. to read dość naczytałem się już bzdur I've read enough rubbish

nad
praep. 1. (powyżej) over, above nad kimś/czymś [znajdować się] over a. above sb/sth nad głównym wejściem over a. above the main entrance łuna nad miastem a glow over the city 1500 metrów nad poziomem morza 1,500 metres above sea level miał siniak nad lewym okiem he had a bruise over a. above his left eye mieszkali nad sklepem they lived over a. above the shop rano nad miastem przeszła burza a storm broke over the city in the morning tumany kurzu unosiły się nad drogą clouds of dust rose over the road piłka przeleciała wysoko nad poprzeczką the ball went high over the bar pochylić się nad kimś/czymś to lean a. bend over sb/sth pochyliła się nad kołyską she leaned a. bent over the cot pochylali się nad mapą they were bending over a map nad coś [kierować się] over a. above sth balon wzbił się nad chmury the balloon soared up above the clouds myśliwce nadleciały nad miasto fighter planes flew over the city 2. (w pobliżu) nad Wisłą/Bałtykiem on the Vistula/the Baltic Wiedeń leży nad Dunajem Vienna lies on the Danube kupili dom nad jeziorem they bought a house on a. by a lake opalali się nad rzeką they were sunbathing by the river spacer nad brzegiem rzeki/Sekwany a walk along a. by the riverside/along the Seine nad coś [kierować się] to sth pojechać nad morze to go to the seaside pójść na spacer nad jezioro to take a walk to the lake wycieczka nad Wigry a trip to Lake Wigry 3. (wskazuje na podporządkowanie) over być a. stać nad kimś to be over sb nad sobą miał dyrektora finansowego above him he had the financial director kontrola nad czymś control over a. of sth mieć nadzór nad czymś to supervise sth, to have control over sth sprawować władzę nad czymś to exercise authority a. power over sth przewaga nad kimś/czymś superiority a. the advantage over sb/sth opieka nad ludźmi w podeszłym wieku care of the elderly 4. (wskazuje na temat) on, about (czymś sth) dyskusja nad budżetem discussion on a. about the budget dyskutowali nad projektem uchwały they were discussing the (draft) bill praca nad czymś work on a. at sth pracować nad planami budynku to work on the design of a building rozmyślać nad czymś to ponder on a. over sth medytować nad czymś to meditate on a. upon sth siedzieć nad książką to pore over a book ślęczeć nad lekcjami to slog away at one's homework pot. 5. (z określeniami wyrażającymi uczucia) at, for, over ich zachwyt nad jego obrazami their delight over his paintings użalić się nad kimś to feel sorry for sb, to pity sb użalać się nad sobą a. nad własnym losem to feel sorry for oneself pot., pejor. to bemoan one's lot książk., żart. znęcać się nad kimś to torment sb zlituj się nade mną/nad nim have mercy on me/him 6. (tuż przed) (just) before nad ranem/wieczorem (just) before dawn a. daybreak/dusk a. nightfall 7. książk. (bardziej niż) than nic straszniejszego nad wojnę nothing more terrible than war cóż piękniejszego nad miłość what can be more beautiful than love? kochać kogoś nad życie to love sb more than life itself nad wszystkie rozrywki uwielbiał kino of all pastimes he adored the cinema more than anything else praca nad siły superhuman work poeta nad poetami a towering poet przebój nad przeboje an all-time hit skandal nad skandale a scandal to end all scandals łotr nad łotrami an arch-villain a consummate villain książk. nade wszystko above all (else), more than anything (else) nade wszystko cenił spokój he valued peace and quiet more than anything a. above all else była sławna, bogata, a nade wszystko urodziwa she was famous, rich, and, above all, good-looking nad- w wyrazach złożonych (wskazujące na wyższy stopień) nadkomisarz = chief superintendent GB nadczułość hypersensitivity

nadajnik
m Techn. transmitter nadajnik krótkofalowy/radiowy/telewizyjny a shortwave/a radio/a television transmitter

nadajnikowy
adv. Techn. [aparat, stacja, antena] transmitting attr.

nadal
adv. still czy on nadal dobrze się uczy? is he still a good student? nadal nie mam od niej wiadomości I still haven't heard from her niczego się nie dowiesz, jeśli nadal będziesz na mnie krzyczał you'll learn nothing if you keep shouting at me

nadanie
sv nadać n 1. (dokument) charter 2. Hist. (darowizna) grant (zapis) endowment klasztor otrzymał nadania w ziemi the monastery was endowed with land

nadaremnie
adv. książk. [czekać, próbować] in vain to no avail książk. nadaremnie prosił o pomoc he asked in vain for help

nadaremny
adv. książk. [działania, wysiłki] futile książk. nadaremna próba an effort of little avail książk. okazać się nadaremnym to be of no avail książk.

nadarzyć
pf - nadarz|ać impf książk. vt przypadek nadarzył mu dobrą transakcję a good business transaction came his way czekał, co los mu nadarzy he waited to see what fate would bring him nadarzyć się - nadarzać się [okazja, szansa, możliwość] to present itself, to arise nadarzyła się okazja kupna domu an opportunity arose to buy a house nadarzyła jej się dobra praca a good job opportunity came her way a. presented itself

nadawać
1. impf nadać 2. pf vt to give (a lot of) (czegoś sth) [prezentów, rad] nadawali jej słodyczy they gave her loads of sweets vt pot. (gadać) to yatter pot., to gab pot. nie nadawaj tyle stop yattering nadawaj, jak tam było okay, give us the low-down on how it was pot. jak się spotkamy, zawsze nadaje na męża she always goes on about her husband when we meet nadawać się to give (a lot of) (czegoś sth)

nadawca
m 1. (nadający) (listu, paczki) sender, mailer US (ładunku, towarów) forwarder 2. Jęz. speaker

nadawczy
adv. 1. Techn. [aparat, stacja, urządzenie] transmitting attr., broadcasting attr. 2. [wydział] outgoing mail attr. [adres] sender's

nadawczyni
f (listu, paczki) sender, mailer US

nadać
pf - nada|wać1 impf vt 1. (wysłać) to send [list, telegram, paczkę] (pocztą) to post GB, to mail [list, paczkę] nadać coś na poczcie to mail sth at the post office nadać coś listem poleconym to send sth (as a) registered (letter) GB a. by registered mail US nadać coś na bagaż (do samolotu) to check sth in (do pociągu) to register sth for transportation by rail nadać coś szyfrem to transmit sth in code 2. Radio, TV to broadcast, to air [program, audycję] to send [komunikat, sygnał] program nadany przez telewizję a. w telewizji a televised a. television programme radio nadało właśnie wiadomości there has just been a news bulletin on the radio 3. (zmienić charakter) to impart [blask, wygląd, smak, ton] to give [kształt, formę, prędkość] to lend [sens, urok, wygląd] nadać czemuś poważny/lekki ton to impart a sense of gravity/lightheartedness to sth nadać czemuś rozgłos to publicize sth, to give publicity to sth nadawać czemuś historyczne/religijne znaczenie to invest sth with historical/religious significance nadać wypowiedzi sens to make an utterance meaningful jej wejście nadało inny tok rozmowie with her entrance the conversation veered to other subjects okulary nadają mu wygląd intelektualisty glasses give him a scholarly look 4. (przyznać) to grant [dobra, ziemię, prawo, przywilej] (komuś sb a. to sb) to confer [tytuł, stopień, prawo] (komuś on sb) to award [odznaczenie, order] (komuś sb a. to sb) nadać komuś coś na własność to endow sb with sth nadać komuś specjalne uprawnienia to invest sb with special powers ziemia/tytuł z nadania królewskiego a piece of land/a title granted by royal charter nowej republice nadano autonomię the new republic has been granted autonomy prezydent nadał mu to stanowisko the office was bestowed a. conferred on him by the president 5. pot. (polecić) to farm out [pracę, zlecenie] nadać komuś robotę to farm out a job to sb nadać komuś informacje to tip sb off pot. nadać się - nadawać się to be fit a. suitable (do czegoś for sth) on nadaje się do pracy w banku he is fit for a position a. to work in a bank ona się nie nadaje na aktorkę she's not cut out to be an actress ten jogurt nie nadaje się do jedzenia this yoghurt is not fit for consumption ten przyrząd/program nadaje się (do naszych celów) the instrument/software fits a. fills the bill ten samochód/rower nie nadaje się do jazdy the car/bicycle is not fit to be used on the road a. is not roadworthy nadać imię to name (komuś/czemuś sb/sth) szkole nadano imię Fryderyka Chopina the school has been named after Frederic Chopin jaką nadamy mu nazwę? what shall we christen him? nadali mu przydomek "Gruby" they nicknamed him 'Fatso' nadawać na tych samych falach pot. to be on the same wavelength pot. diabli nadali a. licho nadało gości/sąsiadkę pot. the guests/the neighbour couldn't have chosen a worse moment to come

nadbagaż
m (G nadbagażu) excess baggage U

nadbiec
nadbie|gnąć pf - nadbie|gać impf (nadbiegnę, nadbiegniesz, nadbiegnie, nadbiegł, nadbiegła, nadbiegli - nadbiegam) vi 1. [osoba, zwierzę] to come running (up) nadbiegli ludzie people came running up 2. (docierać) [odgłos, muzyka, wieści] to come z oddali nadbiegły dźwięki trąbki the sound of a trumpet could be heard in the distance z zachodu nadbiegły ciemne chmury dark clouds approached a. loomed up from the west nadbiegają coraz silniejsze fale the waves are coming in stronger and stronger

nadbiegać
impf nadbiec

nadbiegnąć
zob. nadbiec

nadbierać
impf nadebrać

nadbitka
f Druk. offprint

nadbitkowy
adv. Druk. [egzemplarz] offprint attr.

nadbrzeże
n waterside, shore nadbrzeże rzeki a riverside nadbrzeże jeziora a lakeside strome nadbrzeże morza a steep seashore dobić do nadbrzeża to reach (a) shore odbić od nadbrzeża to push off from the shore

nadbrzeżny
adv. [promenada, restauracja, roślinność, krajobraz] waterside attr., shore attr. (wzdłuż morza, oceanu) [wydmy, osada, urwisko] coastal nadbrzeżne miasta po obu stronach Renu towns along the banks of the Rhine

nadbudowa
f Budow., Filoz. superstructure

nadbudować
pf - nadbud|owywać impf vt to build (nad czymś on top of sth) nadbudowano jeszcze jedno piętro yet another floor was added

nadbudowywać
impf nadbudować

nadbudówka
f 1. (w budynku) top floor extension 2. Żegl. (na statku) superstructure

nadchodzić
impf nadejść

nadcinać
impf nadciąć

nadciągać
impf nadciągnąć

nadciągnąć
pf - nadciąg|ać impf (nadciągnę, nadciągnęła, nadciągnęli - nadciągam) vi 1. (przybyć) [tłum, wojsko, transport] to approach [oddziały, pogoń] to close in nadciągnęły wreszcie posiłki the reinforcements finally arrived zewsząd nadciągali gapie onlookers swarmed in from everywhere 2. [burza, huragan] to approach [chmury] to gather 3. (nastąpić) [noc, niebezpieczeństwo, upały] to close in [wiosna, czas] to draw near nadciągający konflikt zbrojny an imminent military conflict nadciągała zima winter was setting in

nadciąć
pf - nad|cinać impf (nadetnę, nadcięła, nadcięli - nadcinam) vt to score [karton, korę] to notch [brzeg tkaniny] to snick [gałązkę, korę]

nadciśnienie
n 1. sgt Med. hypertension chorować a. cierpieć na nadciśnienie to be (a) hypertensive 2. Fiz. high pressure U

nadciśnieniowiec
m pot. hypertensive

nadciśnieniowy
adv. 1. Med. [choroba] hypertensive 2. Fiz. [komora] high-pressure attr.

nadczynność
f sgt Med. hyperactivity, overactivity nadczynność przysadkowa hyperpituitarism nadczynność tarczycy hyperthyroidism, thyrotoxicosis

nadczłowiek
m 1. iron. superman pot. 2. Filoz. overman, (the Nietzschean) superman

naddatek
m (G naddatku) 1. (nadwyżka) extra naddatek na sklejenie brzegów pudełka an extra length (of paper) to glue together the sides of a box spłaciliśmy dług z naddatkiem, bo z procentami we paid the debt off, plus extra to cover interest payments koszty zwróciły się z naddatkiem the costs were more than covered 2. Techn. offcut

naddawać
impf naddać

naddać
pf - nadda|wać impf vt 1. (zmarszczyć) to take in by easing material spódnicę wszyje się w pasek i nadda the skirt will be eased into the waistband 2. (dodać) to let out naddaj (materiału) w ramionach let it out at the shoulders 3. książk. (przydać) to superimpose (czegoś czemuś sth (up)on sth) 4. przest. (dołożyć) to add

naddzierać
impf nadedrzeć

naddźwiękowy
adv. Fiz. [samolot, prędkość] supersonic

nade
zob. nad

nadebrać
pf - nad|bierać impf vt to take (czegoś sth) nadebrać dżemu ze słoika/jajek z koszyka to take some a. a little jam from a jar/some a. several eggs from a basket

nadedrzeć
pf - nad|dzierać impf (naddarł, naddarli - naddzieram) vt to tear slightly [papier, materiał] naddarta kartka papieru a slightly torn piece of paper falbanka sukienki była naddarta the frill of the dress was partially torn off a. away naddarł niechcący stronę książki he inadvertently tore a page in a book nadedrzeć się - naddzierać się to start to tear naddziera ci się rękaw swetra the sleeve of your jumper is starting to tear

nadejść
pf - nad|chodzić impf (nadejdę, nadejdziesz, nadejdzie, nadszedł, nadeszła nadeszli - nadchodzę) vi 1. [osoba] (przybyć) to come, to arrive (zbliżyć się) to approach powinien lada chwila nadejść he should come a. arrive at any moment słyszę, że ktoś nadchodzi I can hear somebody approaching 2. [pojazd] to arrive lada chwila nadejdzie pociąg the train will arrive at any moment 3. (nadciągnąć) [burza, huragan, ulewa] to approach, to come [chmury] to gather od zachodu nadchodzi front niżowy a low-pressure front is approaching a. coming from the west 4. (dotrzeć) [przesyłka, wiadomość, rozkaz] to come 5. (nastąpić) [pora, wiosna, święta] to approach, to come nadchodzi noc night is coming a. setting in skończyło się lato i nadeszła jesień summer was over and autumn came nadchodzący rok/tydzień next year/week 6. (zdarzyć się) [sen, śmierć] to come [kryzys, niebezpieczeństwo] to approach sen nie nadchodził sleep was slow to come

nadepnąć
pf - nadep|tywać impf (nadepnęła, nadepnęli - nadeptuję) vt to tread (coś a. na coś on sth) nadepnęła mu na stopę, kiedy tańczyli she stepped on his foot while they were dancing nadepnęła karalucha she squashed the cockroach under foot nadepnąć komuś na odcisk pot. to get up sb's nose pot.

nadeptać
pf (nadepczę) vi to mark vt (na czymś sth) to leave footprints (na czymś on sth) psy nadeptały na dywanie the dogs paddled all over the carpet dzieci nadeptały mokrymi stopami w łazience the children left wet footprints in the bathroom nadeptać się pot. nadeptałem się wczoraj po aptekach yesterday I footed it around a lot of pharmacies

nadeptywać
impf nadepnąć

nader
adv. książk. extremely [trudny, skomplikowany] insuperably książk. jest to nader ciekawa książka it's an extremely interesting book

naderwać
pf - nad|rywać impf (naderwę - nadrywam) vt 1. (rozerwać częściowo) to tear slightly [kartkę, szalik] to tear partly away a. off [ucho, kołnierzyk] naderwała sobie bluzkę o klamkę she tore her blouse slightly on the door handle 2. (naciągnąć) to strain [mięsień, ścięgno] naderwał sobie ścięgno Achillesa he pulled his Achilles tendon naderwać się - nadrywać się 1. (rozerwać się częściowo) [uchwyt, pokrycie] to become loose a. (partly) unfixed [strona] to become partly torn out 2. (podźwignąć się) to strain oneself naderwać czyjąś kieszeń pot. to set sb back a bit pot., to knock sb back a bit GB pot. budowa domu poważnie naderwała naszą kieszeń building the house has set us back quite a bit

naderżnąć
pf - nad|rzynać impf (naderżnęła, naderżnęli - nadrzynam) vt to cut into [pień, gałąź] deska była naderżnięta do połowy the plank was cut through to the middle

nadesłać
pf - nad|syłać impf (nadeślę - nadsyłam) vt to send [list, wieści, życzenia] dziękuję za nadesłane mi pozdrowienia thank you for the greetings I received prace nadesłane na konkurs works entered in a competition ostatnio nadesłał mi trochę pieniądzy he's sent me a little money recently

nadeń
=nad nim

nadeżreć
pf - nad|żerać /'nad'erat/ impf (nadżarł, nadżarli - nadżeram) vt 1. (zniszczyć) [kwas, czas, woda] to eat into to eat away (coś at sth) [ogień] to partly consume karoserię nadżarła rdza rust ate away at a. into the body of the car antyki nadżarte czasem antiques worn away with age 2. pot. [zwierzę] to eat parts (coś of sth) 3. pot., pejor. [osoba] to gobble (coś a piece of sth) nadżarł kawał pieczeni he gobbled a big piece of the roast

nadfiolet
m sgt (G nadfioletu) Fiz. ultraviolet

nadfioletowy
adv. Fiz. ultraviolet

nadganiać
impf nadgonić

nadgarstek
m Anat. wrist

nadgarstkowy
adv. Anat. carpal staw nadgarstkowy a wrist joint

nadgnić
pf (nadgnije) vi to start to rot a. decay ziemniaki w kopcach nadgniiły the potatoes in the clamps started to rot

nadgniły
adv. [deski, ziemniaki, pień] rotting (away) nadgnie jabłka rotting apples ściany są nadgnie the walls are falling into decay

nadgodzina
f zw. pl 1. (godzina nadliczbowa) hour of overtime pracować w nadgodzinach to work a. do overtime 2. pot. (wynagrodzenie) overtime U 3. (praca) overtime U brać nadgodziny to do overtime dostanę około setki za nadgodziny I'll get paid about a hundred for overtime

nadgodzinowy
adv. pot. 1. [stawka, płaca] overtime attr. nadgodzinowa praca a. robota overtime nadgodzinowy czas (pracy) overtime 2. [zajęcia, wykłady, lekcje] extra

nadgonić
pf - nadg|aniać impf vt pot. 1. (nadrobić) to make up (for) [czas, godzinę, parę miesięcy] nie mogła nadgonić z robotą she couldn't catch up with her work 2. (uzupełnić) to catch up (coś on sth)

nadgorliwie
adv. pejor. [wykonywać obowiązki] officiously [pracować] in an overzealous way, overzealously nadgorliwie przestrzegać regulaminu to be overzealous in obeying the regulations

nadgorliwiec
m pot., pejor. eager beaver pot.

nadgorliwość
f sgt pejor. officiousness

nadgorliwy
adv. pejor. [urzędnik] officious [zaangażowanie] overzealous

nadgraniczny
adv. [strefa, miasto, rejon] border attr., frontier attr. [potyczka, zasadzka] cross-border attr. ludność nadgraniczna people living near the border

nadgryzać
impf nadgryźć

nadgryźć
pf - nadgry|zać impf (nadgryzę, nadgryziesz, nadgryzie, nadgryzł, nadgryzła, nadgryźli - nadgryzam) vt 1. (zacząć jeść) [osoba] to take a bite (coś out of sth) [myszy, szkodniki] to gnaw (coś at sth) myszy nadgryzły książkę mice gnawed at the book nadgryziona kanapka/gruszka a sandwich/pear with a piece bitten off futro nadgryzione przez mole a moth-eaten fur coat 2. (zniszczyć) [rdza, kwas] to eat into to eat away (coś at sth) rdza nadgryzła karoserię rust ate into the bodywork meble nadgryzione zębem czasu furniture worn away with age

nadinspektor
m (Npl nadinspektorzy a. nadinspektorowie) = chief superintendent

nadinterpretacja
f (Gpl nadinterpretacji) książk. overinterpretation

nadjechać
pf - nadj|eżdżać impf (nadjadę - nadjeżdżam) vi (przybyć) to arrive, to come (up) (zbliżać się) to approach, to come (up) (samochodem) to drive up proszę się odsunąć, nadjeżdża pociąg move back, please, the train is approaching a. coming nadjechał jakiś chłopak na rowerze i zatrzymał się obok nas a boy rode up on a bike and stopped beside us w tym momencie nadjechał wóz policyjny just then a police car drove up pośpiesz się, goście już nadjechali hurry up, the guests have already arrived

nadjeść
pf - nadj|adać impf (nadjem, nadjesz, nadjadł, nadjadła, nadjedli - nadjadam) vt to nibble (coś at sth) (zjeść kawałek) to take a bite out of (zjeść częściowo) to eat some, to eat a bit of myszy znów nadjadły ser mice have been nibbling at the cheese again nadjadł jabłko he took a bite out of the apple

nadjeżdżać
impf nadjechać

nadkomisarz
m (Gpl nadkomisarzy a. nadkomisarzów) = chief inspector

nadkomplet
m (G nadkompletu) (pasażerów, studentów) overflow (książek) extra copies (w teatrze) more than full house nadkomplet podręczników możesz oddać do szkolnej biblioteki you can donate any extra copies of the textbooks to the school library premiera musicalu odbyła się przy nadkomplecie widzów the musical opened to a more than full house

nadkrawać
impf nadkroić

nadkroić
pf - nadkr|awać impf vt (odkroić kawałek) to cut a piece a. slice (coś of sth) (zrobić nacięcie) to make a slit (coś in sth) nadkroiła szynkę, żeby sprawdzić, czy jest świeża she cut a slice of the ham to check if it was fresh przed upieczeniem w kuchence mikrofalowej każdy ziemniak trzeba nadkroić before microwaving the potatoes, make a slit in each one

nadkwasota
f sgt Med. hyperacidity mieć nadkwasotę a. cierpieć na nadkwasotę to have a. suffer from hyperacidity

nadkładać
impf nadłożyć

nadlatywać
impf nadlecieć

nadlecieć
pf - nadl|atywać impf (nadlecisz, nadleciał, nadlecieli - nadlatuje) vi 1. (przylecieć) [pocisk] to come (flying) [rzucony przedmiot] to come flying [owad] to come flying, to fly up [samolot] to arrive, to come (in) nagle nadleciał ptak i porwał mi z ręki kawałek chleba suddenly a bird flew up and snatched a piece of bread right out of my hand z północy nadleciała wielka chmara pszczół a great swarm of bees came flying from the north 2. pot. (przybiec) to come flying nadleciała z radosną nowiną she came flying in a. up with the good news 3. (stawać się słyszalnym) to come z podwórka nadleciał dźwięk wystrzału the sound of a gunshot came from the courtyard

nadleśnictwo
n 1. (obszar) = Forestry Commission 2. (zarząd) forest district office

nadleśniczy
m (Npl nadleśniczowie, Gpl nadleśniczych) forest district manager GB, district forester US

nadliczbowy
adv. [egzemplarz, ochotnik, osobnik] additional, extra, surplus [chromosom, sutek] supernumerary nie mogę brać żadnych nadliczbowych pasażerów I can't take any extra passengers wszystkie nadliczbowe artykuły przekażemy na cele dobroczynne we'll donate all surplus items to charity godziny nadliczbowe overtime

nadliczbówka
f zw. pl pot. overtime U w tym miesiącu miałam sporo nadliczbówek I had a lot of overtime this month

nadludzie
zob. nadczłowiek

nadludzki
adv. 1. (ponad ludzkie możliwości) superhuman do niego trzeba mieć nadludzką cierpliwość one needs infinite patience to deal with him 2. przest. (nieziemski) [istota, siły] supernatural, unearthly

nadludzko
1. [dobry, silny, odważny] superhumanly, uncommonly 2. przest. (nieziemsko) unworldly, preternaturally nadludzko piękna istota a being of unworldly beauty

nadmetraż
m (G nadmetrażu) Admin. excess space in living quarters

nadmiar
m sgt (G nadmiaru) excess, surfeit (czegoś of sth) nadmiar optymizmu/ostrożności an excess of optimism/caution nadmiar pomysłów, niedostatek rozwiązań a surfeit of ideas, a dearth of solutions nadmiar informacji information overload w nadmiarze in excess, enough and to spare witaminy zażywane w nadmiarze mogą być szkodliwe an excess of vitamins can be harmful weź tyle jabłek, ile chcesz - mamy ich w nadmiarze take as many apples as you like - we have more than enough nadmiar wzruszeń odebrał mu głos he was so overhelmed by emotion that he couldn't speak

nadmiarowy
adv. 1. (dodatkowy, zbyteczny) excess, surplus 2. Med. (dalekowzroczny) [oko] hypermetropic, hyperopic

nadmieniać
impf nadmienić

nadmienić
pf - nadmieni|ać impf vi książk. (zrobić wzmiankę) to mention (zrobić aluzję) to allude, to (drop a) hint nie muszę chyba nadmieniać, że. I hardly need (to) mention that. warto nadmienić o innych metodach leczenia tej choroby it might be useful to mention other treatments for this disease w rozmowie nadmienił, że wkrótce wyjeżdża in his conversation, he hinted that he would be leaving soon

nadmiernie
adv. [chwalić, martwić się] excessively, overmuch [ciężki, dojrzały] inordinately [optymistyczny, wrażliwy] unduly dziecko nadmiernie rozwinięte jak na swój wiek a precocious child

nadmierny
adv. [krytyka] exaggerated [prędkość] excess, excessive [ambicja, zainteresowanie] excessive [poczucie własnej wartości] inflated nadmierny wysiłek overexertion nadmierna dawka an overdose

nadmorski
adv. [ptaki, roślinność] coastal, maritime [miasto, teren] seaside attr. [prowincja, stan] seaboard attr.

nadmuch
m (G nadmuchu) Techn. (fan-assisted/forced) airflow

nadmuchać
pf - nadmuch|iwać impf vt 1. (napełnić powietrzem) to blow up, to inflate nadmuchiwać materac ustami/pompką to inflate a mattress by blowing into it/with a pump nadmuchać balon to blow up a balloon 2. (nawiać) to blow wiatr nadmuchał do mieszkania kurzu the wind has blown dust into the flat (on) może mi nadmuchać pot. he can go fly a kite pot.

nadmuchiwany
pp nadmuchiwać adv. [łódź, materac, piłka] inflatable

nadmuchiwać
impf nadmuchać

nadnaturalnie
adv. książk. (nienaturalnie) unnaturally (nieziemsko) supernaturally nadnaturalnie rozwinięta muskulatura unnaturally developed muscles nadnaturalnie piękna kobieta an unusually beautiful woman

nadnaturalność
f sgt książk. supernatural character nadnaturalność zjawiska the supernatural nature of the phenomenon

nadnaturalny
adv. książk. [potęga, zjawiska] preternatural, supernatural nie wierzę w siły nadnaturalne I don't believe in the supernatural

nadobny
adv. grad. przest. [dziewczyna, kształty, twarz] comely przest. fair płeć nadobna the fair sex odpłacić komuś pięknym za nadobne książk. to pay sb back in their own coin, to give sb a taste of their own medicine

nadobowiązkowo
adv. (poza programem szkolnym) optionally, as an extra-curricular activity (poza zakresem obowiązków) voluntarily studenci mogą uczestniczyć nadobowiązkowo w kursach komputerowych the students can optionally participate in (the) Computer Skills courses zajęcia z niemieckiego są prowadzone nadobowiązkowo German is taught as an extra-curricular subject

nadobowiązkowy
adv. [lekcje, przedmioty] elective [zajęcia] extra-curricular, optional [lektury] optional

nadojeść
pf (nadojem, nadojesz, nadojadł, nadojadła, nadojedli) vi pot. nadojeść komuś to be a (big a. major) nuisance to sb to get sb down szef tak mi nadojadł, że straciłem ochotę do pracy my boss was such a nuisance that I lost all my enthusiasm for work życie mu nadojadło life got him down

nadokuczać
pf vi 1. (doskwierać) [hałas] to annoy (a lot) vt [ból] to bother (a lot) vt [osoba] to be a (big a. major) nuisance (komuś to sb) ta noga tyle mi już nadokuczała this leg has been bothering me so much 2. (dogryzać, wyśmiewać) to tease (a lot) vt nie lubię ich, bo tyle mi nadokuczali w szkole I don't like them, because they teased me so much at school

nadopiekuńczość
f sgt overprotectiveness (w stosunku do kogoś of a. towards sb)

nadopiekuńczy
adv. [matka, rodzice] overprotective (w stosunku do kogoś of a. towards sb) państwo nadopiekuńcze an overprotective welfare state the nanny state pot.

nadpalać
impf nadpalić

nadpalić
pf - nadpal|ać impf vt (spalić częściowo) to burn (partially) ogień nadpalił zasłony the fire partially burned the curtains nadpalić się to burn (partially), to be/get burnt (partially) na szczęście meble tylko się nadpaliły luckily the furniture was only partially burnt

nadpijać
impf nadpić

nadpić
pf - nadpi|jać impf (nadpiję - nadpijam) vt pot. (wypić trochę) to have a. take a sip (czegoś of sth) (napocząć) to drink (a little) (coś sth) nadpił mleka z kubka he took a sip of the milk from the mug ktoś nadpił to wino, dam ci nowy kieliszek somebody has been drinking this wine, I'll give you a new glass

nadpiłować
pf - nadpił|owywać impf vt (przeciąć niezupełnie) [piła] to saw (almost) off/through [pilnik] to file (almost) through (spiłować z wierzchu) to file down

nadpobudliwość
f sgt (u dzieci) hyperactivity (nadwrażliwość) overexcitement, hypersensitivity zespół nadpobudliwości psychoruchowej attention deficit hyperactivity disorder, ADHD nadpobudliwość płciowa excessive libido

nadpobudliwy
adv. [dziecko] hyperactive [wyobraźnia] overactive (nadwrażliwy) hypersensitive (nerwowy) overly excitable

nadprodukcja
f sgt Ekon., Med. overproduction nadprodukcja testosteronu overproduction of testosterone

nadprogramowo
adv. (poza programem szkolnym) optionally, as an extra-curricular activity (dodatkowo) additionally pracownicy otrzymają wynagrodzenie za godziny przepracowane nadprogramowo employees will be paid for the additional hours worked piosenkarz wystąpił nadprogramowo the singer made an unscheduled appearance

nadprogramowy
adv. (poza programem szkolnym) extra-curricular (dodatkowy) additional, extra, unscheduled szkoła oferuje też wiele zajęć nadprogramowych the school also offers many extra-curricular activities odbyliśmy kilka nadprogramowych wycieczek do starego zamku we made a few extra unscheduled trips to an old castle

nadpruć
pf vt (dzianinę) to unravel (partially) (szew tkaniny) to unstitch, to unpick (a seam) nadpruć się [dzianina] to unravel (partially) [szew] to become (partially) unstitched nadpruł mi się rękaw tej kurtki the sleeve of that jacket came unstitched

nadprzyrodzoność
f sgt supernatural character nadprzyrodzoność tych zjawisk wyklucza naukową interpretację the supernatural character of these phenomena precludes scientific interpretation

nadprzyrodzony
adv. [istota, potęga, zjawisko] preternatural, supernatural siły nadprzyrodzone the supernatural

nadpsuty
pp nadpsuć adv. [mięso, owoce, ser] (a little) bad, (partly) spoiled [zęby] bad musieliśmy wyrzucić tę szynkę, bo była nadpsuta we had to throw away the ham, because it had started to spoil a. go bad

nadpsuć
pf (nadpsuję, nadpsujesz, nadpsuł, nadpsuła, nadpsuli) vt to spoil (a little) powódź nadpsuła most the flood caused some damage to the bridge nadpsuć się to begin to go bad, to spoil kiełbasa nadpsuła się the sausage is beginning to go off

nadpłacać
impf nadpłacić

nadpłacić
pf - nadpła|cać impf vt to overpay w tym roku nadpłaciłem podatki I've overpaid in taxes this year nadpłaciłeś za ten samochód you overpaid for that car

nadpłata
f overpayment dokonać nadpłaty to make an overpayment zwrócić nadpłatę to repay a. reimburse an overpayment

nadpłynąć
pf - napły|wać impf (nadpłynęła, nadpłynęli, - nadpływam) vi 1. (podpłynąć) [człowiek, ryba] to swim up [łódź, statek] to come in do brzegu nadpłynął rekin a shark swam up to the shore wreszcie łódź nadpłynęła i mogliśmy wejść na pokład at last the boat came in and we could board 2. (dotrzeć) [dźwięk] to come [zapach] to waft z drugiego pokoju nadpłynął dźwięk muzyki the sound of music came from another room z kuchni nadpływały smakowite zapachy delicious smells wafted out of the kitchen

nadpływać
impf nadpłynąć

nadrabiać
impf nadrobić1

nadrdzewiały
adv. (a little) rusty samochód ma nadrdzewiały błotnik the car's bumper is a little rusty

nadrdzewieć
pf (nadrdzewiał) vi to become (a little) rusty, to rust (partly) kłódki nadrdzewiały od wilgoci the padlocks have become a little rusty from the damp

nadrealista
m, nadrealistka f Literat., Szt. surrealist manifest nadrealistów a manifesto of the surrealists malarz nadrealista a surrealist painter

nadrealistycznie
adv. Literat., Szt. [jaskrawy, przerysowany] surrealistically [napisać, wyreżyserować, namalować] in a surrealist style [wyglądać] surrealist adv., surrealistic adv.

nadrealistyczny
adv. Literat., Szt. [film, obraz, poeta, wyobraźnia] surreal, surrealist(ic)

nadrealizm
m sgt (G nadrealizmu) Literat., Szt. surrealism twórcy nadrealizmu the founders of surrealism poeci nadrealizmu the surrealist poets

nadreptać
się pf (nadrepczę się, nadrepcze się a. nadrepce się) v refl. (dużo chodzić) to do a lot of walking around, to traipse (a lot) (załatwiać coś) to wear one's shoes out dużo się nadreptałam, żeby kupić te wszystkie prezenty I did a lot of walking around to buy all those presents nadreptał się po mieście, zanim znalazł hotel he had to traipse all over town before he found a hotel nadreptałem się, żeby załatwić to zezwolenie I wore my shoes out getting that permit

nadrobić
1. pf - nadr|abiać impf vt 1. (uzupełnić) to make good (coś sth) to make up (coś for sth) nadrobić stracony czas to make up for lost time nadrobić straty to make good one's losses 2. (przy robótkach ręcznych) (dodać) to add (podłużyć) to lengthen nadrobiła kołnierz do swetra she added a collar to the sweater nadrabiać miną to put on a brave face nadrabiać bezczelnością a. tupetem to brazen it out nadrabiać grzecznością/humorem to put on a show of politeness/good humour nadrobić drogi to take a. go a roundabout way a. route chodźmy tędy, po co nadrabiać drogi? let's go this way, why take a roundabout route? jeśli nie znajdziesz tego skrętu, nadrobisz z 50 mil drogi if you miss the turn, you'll go about 50 miles out of your way 2. pf vt (rozdrobnić) to crumble nadrobiła ptakom chleba she crumbled some bread for the birds drobić

nadruk
m (G nadruku) 1. (drukowany napis) (na kartce, okładce) printed inscription (na znaczku) overprint, surcharge papier z nadrukiem printed notepaper dokumenty z nadrukiem "tajne" documents marked 'secret' 2. (deseń) (printed) design, imprint czarna koszulka z białym nadrukiem a black T-shirt with a white imprint nadruk ceramiczny Techn. ceramic imprinting

nadrukować
pf - nadruk|owywać impf vt 1. (wydrukować dużo) to print (a lot of) nadrukowaliśmy tyle plakatów, a on postanowił nie kandydować we printed all those posters and he decided not to run nadrukowaliśmy zbyt wiele ulotek we overprinted the flyers 2. (umieścić napis, deseń) (na koszulce, materiale) to imprint, to print (na papierze) to print (na czymś już zadrukowanym) to overprint na jedwabiu nadrukowano różne kolorowe wzorki various colourful patterns were printed on the silk możemy nadrukować logo waszej firmy na koszulkach i kubkach we can imprint your company's logo on to T-shirts and mugs

nadrukowywać
impf nadrukować

nadrywać
impf naderwać

nadrzecze
n (Gpl nadrzeczy) riverside gęsta mgła podniosła się z bagnistego nadrzecza a thick fog rose from the marshy riverside

nadrzeczny
adv. [rośliny, ptaki] riverside attr. riverine książk. [mokradła] riparian

nadrzeć
pf vt 1. (wyrwać) to pull out a. up nadarła mnóstwo trawy she pulled up a lot of grass nadrzeć pierza to strip (a lot of) feathers 2. (zniszczyć) to rip up (a lot of), to tear up (a lot of) nie masz pojęcia, ile on butów nadarł you've no idea how many (pairs of) shoes he's worn out nadrzeć się 1. pot. (nakrzyczeć się) to bawl (a lot), to scream (a lot) tyle się nadarł, że aż zachrypł he screamed himself hoarse nadrzeć się na kogoś (skarcić, zgromić) to bawl sb out

nadrzynać
impf naderżnąć

nadrzędnie
1. (jako sprawę najważniejszą) as a major matter, as an overriding concern problem bezpieczeństwa traktowano nadrzędnie the problem of security was given precedence 2. (zwierzchnio) in a relation of superiority instytucja powiązana z naszą nadrzędnie an institution standing in a relation of superiority to ours

nadrzędność
f sgt precedence, primacy (zwierzchność) superiority jeśli zaistnieją rozbieżności pomiędzy tłumaczeniem a oryginałem, ustala się nadrzędność polskiej wersji if there are any discrepancies between the translation and the original, the Polish version shall be binding postimpresjonizm głosił nadrzędność koloru nad treścią post-Impressionism advocated the primacy of colour over the subject matter nadrzędność prawa federalnego nad stanowym the primacy of federal law over state law nadrzędność sądownicza międzynarodowych trybunałów the jurisdictional superiority of international tribunals

nadrzędny
adv. książk. 1. (zwierzchni) [instytucja, organ, władza] higher, superior 2. (najważniejszy) overriding superior (wobec czegoś to sth) to sprawa o nadrzędnym znaczeniu this is a matter of overriding importance uważał prawo naturalne za nadrzędne wobec praw stanowionych przez ludzi he considered natural law superior to man-made laws sprawą nadrzędną jest zakończenie pracy do piątku it is imperative that the work be completed by Friday pojęcie nadrzędne (w logice) a superordinate

nadskakiwać
impf vi (podlizywać się) to dance attendance (komuś on sb) (być uprzejmym) to pay court (komuś to sb) dostał awans, bo ciągle nadskakiwał szefowi he got the promotion because he always danced attendance on the boss na przyjęciu wszyscy panowie jej nadskakiwali all the men at the party were paying court to her

nadspodziewanie
adv. (lepiej niż się spodziewano) (o jakości) better than expected (o ilości) more than expected (nieoczekiwanie) unexpectedly wszystko udało się nadspodziewanie dobrze it all worked out better than expected dzisiejszy dzień był nadspodziewanie piękny today was unexpectedly lovely

nadspodziewany
adv. (lepszy niż spodziewany) [rezultat, urodzaj] better than expected (nieoczekiwany) unexpected nadspodziewany wzrost gospodarczy better than expected economic growth nadspodziewane powodzenie nowego filmu the new movie's unexpected success

nadstawiać
impf nadstawić

nadstawić
pf - nadstaw|iać impf vt to hold out [naczynie, ręce] to offer, to present [policzek, usta] nadstawił kieliszek, aby dolano mu wina he held out his glass to be refilled with wine nadstawić się - nadstawiać się pot. to be a. go looking for trouble (dla kogoś) to put oneself at risk nadstawił się w obronie kolegi he put himself at risk to defend his friend jak będziesz się nadstawiał, sam oberwiesz if you go looking for trouble, you'll get a beating, too nadstawiać głowę a. głowy a. karku to stick one's neck out nadstawiał głowę za innych he was sticking his neck out to help others nadstawiać ucha a. uszu to prick up one's ears

nadstawka
f 1. (część mebla) top a. upper section 2. (ścianka) a board or panel used to make the side of a box higher 3. Techn. (narzędzie kowalskie) swage 4. Żegl. sheer strake

nadsyłać
impf nadesłać

nadszarpać
zob. nadszarpnąć

nadszarpnąć
nadszarp|ać pf - nadszarp|ywać impf (nadszarpnęła, nadszarpnęli - nadszarpuję) vt książk. 1. (uszczuplić) to eat (into), to make inroads into, to whittle away (at) koszty naprawy poważnie nadszarpnęły jego oszczędności the cost of the repairs seriously ate into his savings 2. (osłabić) to undermine (uszkodzić) to damage, to ravage ciężka praca poważnie nadszarpnęła jego zdrowie hard work seriously undermined his health czas nadszarpnął mury zabytkowego pałacu time has ravaged the walls of the historic palace 3. (zepsuć złym postępowaniem) to diminish, to undermine ten wybryk nadszarpnął jego reputację that incident damaged his reputation nadszarpnąć się - nadszarpywać się to overexert oneself, to overtax oneself nadszarpnął się, dźwigając meble he overtaxed himself carrying furniture

nadszarpywać
impf nadszarpnąć

nadsłuchiwać
impf vi to listen (closely) (czegoś to sth) to listen out (czegoś for sth) zatrzymał się pod drzwiami i zaczął nadsłuchiwać he stopped at the door and listened closely nadsłuchiwała, czy nie odezwie się jakaś kukułka she was listening out for the cuckoo's call, she was listening out for cuckoos

nadto
part. książk. (oprócz tego) (and) moreover książk., (and) furthermore książk. adv. przest. (zbyt) (przed przymiotnikiem) too (z czasownikiem) too much

nadtłuc
pf - nadtłu|kiwać impf (nadtłukę, nadtłuczesz, nadtłukł, nadtłukła, nadtłukli - nadtłukuję) vt (spowodować pęknięcie) to crack (wyszczerbić) to chip (slightly) nadtłuc szklankę/talerz to chip a glass/plate szyba w oknie była nadtłuczona the windowpane was cracked

nadtłukiwać
impf nadtłuc

nadużycie
sv nadużyć n 1. (nieuczciwość) abuse C/U, misuse C/U nadużycie władzy the abuse of power a. authority grube nadużycia serious malfeasance 2. (przestępstwo finansowe) misappropriation U of funds popełnić nadużycie to misappropriate funds grube nadużycia major misappropriation of funds nadużycie prawa Prawo malpractice

nadużywać
impf nadużyć

nadużyć
pf - naduży|wać impf (nadużyję - nadużywam) vt książk. 1. (użyć ponad miarę) to abuse (czegoś sth) nadużywać alkoholu to abuse alcohol nadużywać kąpieli słonecznych to overdo it with the sunbathing 2. pejor. (użyć niewłaściwie) to abuse nadużyłeś mojego zaufania you have betrayed my trust nie chciałbym nadużywać pańskiej gościnności I wouldn't want to outstay a. overstay my welcome

nadwaga
f sgt 1. Med., Sport excess weight, overweight mieć nadwagę to be overweight problem z nadwagą a weight problem 2. Handl. excess(ive) weight

nadwerężać
impf nadwerężyć

nadwerężony
pp nadwerężyć adv. książk. [siły] (over)taxed [mięśnie, most] fatigued walizka ma nadwerężoną rączkę the suitcase handle is worn (out)

nadwerężyć
pf - nadweręż|ać impf vt książk. to strain nadwerężać swoje siły to (over)tax one's strength nadwerężyć mięśnie to strain one's muscles nadwerężyć się - nadwerężać się to overstrain oneself, to overtax oneself nadwerężył się przy przenoszeniu szafy he overstrained himself moving the wardrobe

nadwodny
adv. 1. (nadbrzeżny) waterside attr. nadwodne zarośla/trzciny waterside brush/reeds 2. (unoszący się nad wodą) above-water attr. nadwodna część kadłuba the part of the hull above the waterline

nadworny
adv. Hist. [astrolog, błazen, kucharz, wróżbita] court attr., royal nadworny poeta the court poet

nadwozie
n (Gpl nadwozi) Techn. body(work) nadwozie samonośne Auto monocoque, unitary body

nadwoziowy
adv. Techn. body(work) attr. blacha nadwoziowa a body panel

nadwrażliwość
f sgt 1. (przewrażliwienie) oversensitivity C/U (na coś to sth) nadwrażliwość na krytykę oversensitivity to criticism nadwrażliwość usposobienia oversensitivity chorobliwa nadwrażliwość hypersensitivity 2. Med. hypersensitivity (na coś to sth) nadwrażliwość na laktozę a lactose allergy

nadwrażliwy
adv. 1. (przewrażliwiony) oversensitive nadwrażliwa natura an oversensitive nature nadwrażliwe sumienie an overactive conscience 2. Med. hypersensitive skóra nadwrażliwa na słońce skin that's hypersensitive to the sun

nadwyrężać
zob. nadwerężyć

nadwyrężyć
zob. nadwerężyć

nadwyżka
f surplus, excess nadwyżka produkcyjna/bilansowa/budżetowa a production/balance/budget surplus nadwyżka towarowa a stock surplus, a surplus of goods nadwyżka siły roboczej a labour surplus mieć nadwyżkę to have a surplus wykonać plan produkcji z nadwyżką to exceed (the) planned production estimates

nadwyżkowy
adv. surplus attr.

nadwzroczność
f sgt Med. long-sightedness GB, far-sightedness US hypermetropia spec., hyperopia spec.

nadwzroczny
adv. Med. [osoba, oczy] long-sighted GB, far-sighted US, hypermetropic a. hyperopic spec. nadwzroczn|y m, nadwzroczna f long-sighted person GB, far-sighted person US

nadwątlać
impf nadwątlić

nadwątlić
pf - nadwątl|ać impf vt książk. to weaken to enfeeble książk. lata przymusowej pracy nadwątliły jego zdrowie/siły years of forced labour impaired his health/sapped his strength jego nadwątlona reputacja his tarnished reputation

nadymany
pp nadymać adv. przest. [kamizelka ratunkowa, koło] inflated [balon] inflated, blown-up materac nadymany powietrzem an inflated matress

nadymać
impf nadąć

nadymiony
adv. [pokój, gabinet, sala] smoke-filled, smoky ale tu nadymione! how smoky it is in here!, it sure is smoky in here!

nadymić
pf vi [osoba] to fill a place with smoke [komin, lampa] to smoke

nadziany
pp nadziać adv. pot. (bogaty) loaded pot., well-heeled pot. ten gość, z którym chodzi, to dopiero jest nadziany the guy she goes out with is really loaded

nadziać
pf - nadzi|ewać impf (nadzieję - nadziewam) vt 1. (wypełnić farszem) to stuff [mięso] to fill [ciasto] nadziać gęś jabłkami to stuff a goose with apples pierogi nadziewane baraniną mutton-filled pierogis czekoladki nadziewane masą orzechową nougat-filled chocolates 2. (wbić) to skewer, to impale (coś na coś sth on sth) nadziać kurczaka na rożen to put the chicken on the spit nadziać się - nadziewać się 1. (wbić się) to impale oneself (ukłuć się) to jab oneself nadziać się na wystający gwóźdź to jab oneself on a protruding nail 2. pot. (spotkać) to run a. bump into pot. [osobę] to happen (up)on [pochód, demonstrację] idąc korytarzem, nadziała się na dyrektora she bumped into the boss as she came down the corridor

nadzieja
f (Gpl nadziei) hope C/U mieć nadzieję to hope mam nadzieję, że to się nigdy nie powtórzy I hope it won't happen again mam nadzieję, że się niedługo zobaczymy I hope we'll meet soon mieć (wielkie) nadzieje co do kogoś/czegoś to have (high a. great) hopes for sb/sth mieli wielkie nadzieje co do swego syna they had great hopes for their son miejmy nadzieję, że. let's hope that. żyć nadzieją to not give up hope błysk/promyk/iskra nadziei a ray/glimmer/spark of hope karmić się nadzieją to trust, to have faith żywić nadzieję książk. to nurse a. cherish a hope stracić nadzieję to lose a. give up hope podtrzymywać w kimś nadzieję czegoś to keep sb's hope of sth alive utwierdzać kogoś w nadziei to reaffirm sb's hope(s) odebrać komuś nadzieję to dash a. shatter sb's hope(s) obudzić a. wzbudzić (czyjąś) nadzieję to build up a. raise sb's hopes zawieść czyjąś nadzieję to dash sb's hopes, to let sb down ziścić czyjeś nadzieje to answer sb's prayers jest nadzieja, że. there's hope that. nie ma nadziei there's no hope, it's hopeless poszła na przyjęcie z nadzieją, że spotka kogoś interesującego she went to the party in hope of meeting someone interesting przyszedł wcześnie w nadziei, że zastanie ją samą he came early in hopes of seeing her alone złudne nadzieje false hopes moje nadzieje spełzły na niczym my hopes were dashed nadzieja matematyczna Mat. expected value mathematical expectation spec. cała nadzieja w panu, doktorze you're our/my only hope, doctor nadzieja (jest) matką głupich przysł. = stop kidding a. fooling yourself być czyjąś nadzieją to be sb's hope być przy nadziei przest. to be with child przest. to be expecting a. in the family way pot. pokładać nadzieję w kimś/czymś książk. to pin one's hopes on sb/sth robić a. czynić sobie/komuś nadzieję to get one's/sb's hopes up rokować nadzieje przen. to be promising a. full of promise

nadziemny
/nad'emni/ adv. overground, above ground nadziemne części roślin above ground plant parts nadziemna stacja metra a ground-level metro station

nadziemski
/nad'emski/ adv. [siły, moce, istoty] supernatural, unearthly

nadzienie
n Kulin. (ciasta) filling (mięsa) stuffing nadzienie mięsne forcemeat, meat filling a. stuffing nadzienie owocowe/jarzynowe fruit/vegetable filling indyk z nadzieniem stuffed turkey

nadziewać
impf nadziać

nadziwić
się pf v refl. nie móc nadziwić się to be amazed a. astonished (komuś/czemuś at a. by sb/sth) nie mógł się nadziwić jej głupocie he was amazed at her stupidity nie mogła się nadziwić, że rodzice wyrazili zgodę she was astonished that her parents agreed

nadzorca
m, nadzorczyni f /nad'zortsa/ superintendent (kogoś/czegoś of sb/sth) nadzorca niewolników a slave overseer nadzorca nad robotami a work supervisor

nadzorczy
/nad'zorti/ adv. supervisory, supervising organ nadzorczy a supervisory body rada nadzorcza a supervisory board

nadzorować
/'nadzo'rovat/ pf vt to be in charge of, to supervise a. oversee nadzorować więźniów to be in charge of the prisoners nadzorować prace budowlane to supervise the construction work

nadzwyczaj
/nad'zvitaj/ adv. remarkably, unusually być nadzwyczaj uprzejmym to be uncommonly polite klimat jest tu nadzwyczaj surowy the climate is particularly harsh here nadzwyczaj ceniony pracownik a very highly valued worker

nadzwyczajnie
/'nadzvi'tajne/ adv. 1. (świetnie) remarkably a. exceptionally well [pachnieć, smakować] extraordinary adv., outstanding adv. aktor grał nadzwyczajnie swoją rolę the actor played his part exceptionally well 2. (wyjątkowo) exceptionally, extraordinarily to mu się nadzwyczajnie rzadko zdarza that hardly ever happens to him zachowywać się nadzwyczajnie spokojnie to be unusually calm

nadzwyczajność
/'nadzvi'tajnot/ f sgt unusual a. extraordinary nature C nadzwyczajność wydarzeń the unusual nature of events

nadzwyczajny
/'nadzvi'tajni/ adv. 1. (niezwykły) exceptional, extraordinary odznaczać się nadzwyczajną pamięcią to have an exceptionally good memory nadzwyczajna gra aktorska a remarkable performance miał nadzwyczajną siłę woli he had extraordinary will power film cieszył się nadzwyczajnym powodzeniem the film was a huge success nie działo się nic nadzwyczajnego nothing out of the ordinary was going on 2. (specjalny) special zwołano nadzwyczajne posiedzenie zarządu a special board meeting was called nadzwyczajny dodatek gazety a special supplement otrzymać nadzwyczajne pełnomocnictwo to be given special powers nadzwyczajna komisja parlamentarna a parliamentary select committee nadzwyczajna sesja sejmowa an emergency session of the Sejm

nadzór
/'nadzur/ m sgt (G nadzoru) 1. (kontrola) supervision mieć a. roztaczać a. rozciągać a. sprawować nadzór to be in charge (nad kimś/czymś of sb/sth) to supervise (nad kimś/czymś sb/sth) miał nadzór nad budową he was in charge of the construction work nie można pozostawiać dzieci bez nadzoru you can't leave children unattended był pod ścisłym nadzorem policji he was under close police surveillance, he was being closely watched by the police zostawić mieszkanie bez nadzoru to leave one's flat unattended 2. (organ kontrolujący) supervisory body a. board (personel) supervisors pl nadzór ochronny Prawo post-release supervision for repeat offenders nadzór techniczny Techn. technical supervision

nadąsany
adv. [dziecko] moody, sulky (o coś about a. over sth) [mina, twarz] sulky, sullen zrobiła nadąsaną minę she pulled a face, she made a moue

nadąsać
się pf v refl. to become moody, to go into a sulk (o coś about a. over sth) nadąsała się na niego o jakiś drobiazg she got annoyed with him over some trifle chłopczyk nadąsał się, że nie dostał lodów the boy went into a sulk because he didn't get an ice cream

nadąć
pf - nad|ymać impf (nadmę, nadęła, nadęli - nadymam) vt (nadmuchać) to inflate [balon] to puff out a. up [policzki] nadąć się - nadymać się 1. (wciągnąć powietrze) to take a deep breath 2. (stać się wypukłym) [policzki] to puff out a. up [żagle] to swell 3. pot. (nadąsać się) to go into a sulk 4. pot. (stać się zarozumiałym) to become snooty pot. a. toffee-nosed GB pot. nadąć się jak paw to strut like a peacock pejor.

nadążać
impf nadążyć

nadążyć
pf - nadąż|ać impf vi 1. (dotrzymać kroku) to keep up, to keep pace (za kimś with sb) nie nadążam za tobą I can't keep up with you z trudem za nią nadążał he had a hard time keeping up with her 2. (podołać) to cope (z czymś with sth) (zdążyć) to be on time (z czymś with sth) ledwie mógł nadążyć z robotą he only just managed to do the work on time jak dotąd nadążamy z płatnościami so far we've kept up (with) the payments firma nie nadąża z realizacją zamówień/ze spłatą długu the company is falling behind with dispatching its orders/debt repayments 3. (zrozumieć) to follow (za czymś sth) nadążyć za biegiem czyichś myśli/czyjegoś rozumowania to follow sb's train of thought/line of reasoning 4. (dostosować się) to keep up (za czymś with sth) nie nadążał za przemianami w świecie he couldn't keep up with the changing world nie nadążała za modą she couldn't keep up with the latest fashion(s)

nadęcie
sv nadąć n sgt pot. 1. (patetyczność) bombast w jego mowie było wiele nadęcia his speech was fairly bombastic 2. (wyniosłość) pomposity

nadętość
f sgt pot., pejor. 1. (zarozumiałość) snootiness pot. 2. (patetyczność) bombast (pretensjonalność) pomposity nadętość przemówienia the grandiloquence of a speech

nadęty
pp nadąć adv. pot., pejor. 1. (nadąsany) [osoba] huffy ratty GB pot. [osoba, mina] sulky mieć nadętą minę to look sulky od rana chodzi nadęta she's been sulking all morning 2. (zarozumiały) stuck-up pot., snooty pot. (wyniosły) pompous nadęty bufon a pompous buffoon 3. [przemówienie, styl] bombastic, pompous

nadłamać
pf - nadłam|ywać impf (nadłamię - nadłamuję) vt (ułamać kawałek) to break off (a bit a. a piece of) (złamać częściowo) to break (partially), to fracture nadłamana gałąź/deska a partly broken branch/plank nadłamał kawałek placka i zjadł go he broke off a bit of the pie and ate it nadłamał sobie ząb he chipped his tooth nadłamać się - nadłamywać się (odłamać się) to chip (pęknąć) to break (partially), to fracture nadłamał mi się ząb I've chipped my tooth gałąź nadłamała się pod ciężarem śniegu the branch cracked under the weight of the snow podczas upadku nadłamało mu się żebro he fractured his rib in the fall

nadłożyć
pf - nad|kładać impf vt nadłożyć drogi to take a roundabout way a. route chodźmy tędy, po co nadkładać drogi? let's go this way, why take a roundabout route? nadłożyć dziesięć kilometrów to go ten kilometers out of one's way nadłożyć pół dnia drogi to add half a day to one's journey odwiedźcie ten zamek, naprawdę warto nadłożyć drogi go see the castle, it's really worth the detour

nadłubać
się pf (nadłubię się) v refl. pot. to do a lot of painstaking a. fiddly work nadłubał się przy naprawie samochodu/zegarka he did a lot of fiddly work when repairing the car/watch

nadłupać
pf - nadłup|ywać impf (nadłupię - nadłupuję) vt (odłupać) to chip (slightly), to chip off (partially), to flake off (partially) (rozłupać) to crack (partially/slightly), to make a crack in [orzech] to fracture, to split (partially) [kamień] nadłupywać korę drzewa to chip some of the bark off the tree nadłupać się - nadłupywać się (odłupać się) [lakier] to chip (slightly), to chip off (partially) [kamień] to flake off (rozłupać się) to crack (partially/slightly), to fracture, to split (partially) przy futrynie nadłupał się tynk some of the plaster by the door frame has chipped off

nadżerać
impf nadeżreć

nadżerka
/nad'erka/ f Med. erosion nadżerka szyjki macicy cervical erosion a. ulceration

nadżerkowy
/'nader'kovi/ adv. Med. erosional zmiany nadżerkowe symptoms of erosion

naelektryzować
pf vt Fiz. to charge, to electrify naelektryzować bursztyn przez pocieranie o wełnę to charge amber by rubbing it on wool zostać naelektryzowanym to become (electrically) charged naelektryzowane ogrodzenie/druty electrified fencing/wires naelektryzować się to become (electrically) charged

nafaszerować
pf vt 1. Kulin. (nadziać) to stuff [indyka, paprykę] to fill [ciasto] nafaszerować kurczę słoniną to lard a chicken 2. pot. (przekarmić) to stuff pot. (czymś with sth) nafaszerowali go narkotykami pot. they pumped him full of drugs pot. 3. pot. (wypełnić) to cram, to pack tekst nafaszerowany aluzjami politycznymi a text packed with political allusions nafaszerować kogoś kulami to pump bullets into sb, to riddle sb with bullets nafaszerować się to pump oneself full (czymś of sth) nafaszerował się lekarstwami i poszedł do pracy he pumped himself full of medicine a. took a megadose of medicine and went to work

nafta
f sgt 1. Chem. liquid paraffin, paraffin oil GB, kerosene 2. pot. petroleum, oil wydobycie nafty oil production baryłka nafty a barrel of oil

naftalina
f sgt Chem. naphthalene spec. kulka naftaliny (na mole) a mothball pachnieć naftaliną to be passe a. outdated

naftowy
adv. 1. [szyb, przemysł, produkty, koncern, paliwo] oil attr. ropa naftowa petroleum, oil 2. [lampa, latarnia, oświetlenie, kuchenka, piecyk] paraffin attr. GB, kerosene attr.

nagabnąć
pf - nagab|ywać impf (nagabnęła nagabnęli - nagabuję) vt książk. 1. (zaczepić) to accost książk. proszę przestać mnie nagabywać please stop bothering me 2. (prosić) to pester to importune książk. (on) ciągle mnie nagabuje o pieniądze he's always pestering me about money 3. (pytać) to question to query książk. nagabnęła go o samopoczucie she questioned him about his health

nagabywać
impf nagabnąć

nagadać
pf pot. vt (naopowiadać) to go on vi (coś about sth) nagadała jakichś głupot i poszła she came out with some rubbish and left pot. vi 1. (obmówić) to blab pot. poszedł i nagadał na mnie do szefa he went and blabbed about me to the boss 2. (nawymyślać) to give [sb] an earful pot. a. mouthful GB pot. ale ci nagadała! she really gave you an earful a. a mouthful! nagadać się pot. to chew the fat a. rag pot. nagadałyśmy się za wszystkie czasy we talked to our hearts' content

nagan
m Hist. seven-shooter

nagana
1. f reprimand otrzymać a. dostać naganę to be reprimanded udzielić komuś nagany to reprimand sb nagana z wpisem do akt a reprimand entered in sb's records 2. f sgt Wet. nagana

naganiacz
m (Gpl naganiaczy a. naganiaczów) 1. Myślis. beater 2. pot., pejor. = tout (for the sex trade)

naganiać
impf nagonić

nagannie
adv. [postępować, zachowywać się] reprehensibly

naganność
f sgt reprehensibility

naganny
adv. książk. 1. (zły) [skłonności, czyn] reprehensible naganne zachowanie reprehensible behaviour prowadzić naganny tryb życia to live a. lead a reprehensible life 2. (krytyczny) [słowa, spojrzenie] reproving m Szkol. lowest grade in Polish schools for overall conduct

nagar
m sgt (G nagaru) Techn. carbon deposit

nagarniać
impf nagarnąć

nagarnąć
pf - nagarn|iać impf (nagarnęła, nagarnęli - nagarniam) vt to gather (into a pile), to heap (łopatą) to shovel nagarnąć ryżu/makaronu na talerz to heap a plate with rice/pasta

nagi
adv. 1. (nieubrany) naked malować nagie kobiety to paint nude women być zupełnie nagim to be completely a. stark naked nagi jak go Pan Bóg stworzył (as) naked as the day he was born in his birthday suit żart. 2. (goły) [pisklę] featherless, naked [kot, pies] hairless [drzewa, ziemia, skała] bare 3. (pusty) [ściany, pokój, mieszkanie] bare 4. (bez upiększeń) bare, unadorned nagie fakty the bare facts naga rzeczywistość unadorned reality naga prawda the unadorned truth 5. pot. (biedny) skint GB pot., broke pot. nagi m, naga f nude, naked person czuć się jak nagi w pokrzywach pot. to not know what to do a. where to look, to wish one could sink through the floor użyć jak nagi w pokrzywach pot. to have a rough a. hard time (of it)

nagietek
m (A nagietek a. nagietka) Bot. marigold

nagietkowy
adv. Bot. [bukiet, klomb, krem, tonik] marigold attr. maść nagietkowa marigold ointment

nagimnastykować
się pf v refl. pot. (natrudzić się) bend over backwards pot. nieźle musiała się nagimnastykować przy załatwianiu tej sprawy she had to bend over backwards to get it sorted out

naginać
impf nagiąć

nagiąć
pf - nag|inać impf (nagnę, nagięła, nagięli - naginam) vt 1. (pochylić) to bend wiatr naginał drzewa the trees were bending in the wind nagiąć gałąź do ziemi a. ku ziemi to bend a tree branch to the ground 2. przen. (zmusić) to bend przen. nagiąć innych do swojej woli to bend others to one's will 3. przen. (dostosować) to bend przen. naginać zasady to bend the rules naginać fakty do teorii to twist the facts to fit one's theory nagiąć się - naginać się 1. (zgiąć się) to bend 2. (ulec, zgodzić się) to bow, to give in (do czegoś to sth) nagiąć się do wymagań to bow to sb's demands

nagle
adv. suddenly, all of a sudden zmarł nagle he died suddenly to stało się tak nagle it all happened so suddenly wyjechał nagle bez pożegnania he left suddenly without saying goodbye co nagle, to po diable przysł. = good and quickly seldom meet przysł.

naglić
pf vt to hurry, to press czas nagli time is short a. is running out nagliła (go) o szybką odpowiedź she pressed him for a prompt reply naglił, żeby się pospieszyła he urged her to hurry (up)

nagląco
adv. [wołać, pytać] urgently

naglący
pa naglić adv. książk. [sprawa, potrzeby, interesy] urgent, pressing [zachowanie, gest] urgent mówić naglącym głosem to speak in an urgent voice odebrał naglący telefon he received an urgent telephone call

nagminnie
adv. grad. książk. [lekceważyć, używać, popełniać] repeatedly, chronically nagminnie łamał przepisy drogowe he repeatedly violated the highway code GB nagminnie nadużywał alkoholu he chronically abused alcohol nagminnie popełniany błąd językowy a common grammatical mistake

nagminność
f sgt książk. high incidence książk. nagminność przestępstw the high incidence of crime

nagminny
adv. 1. książk. (powszechny) common(place), widespread nagminne przypadki kradzieży samochodów widespread incidents of car theft nagminne nadużywanie alkoholu widespread alcohol abuse 2. Med. (epidemiczny) epidemic

nagnać
nag|onić pf - nag|aniać impf vt 1. (napędzić) to drive wiatr nagnał chmur i zrobiło się zimno the wind brought a. chased in some clouds and it got cold 2. pot. (zapędzić) to make (kogoś do czegoś sb do sth) naganiać kogoś do roboty to make sb get down to work

nagniatać
impf nagnieść1

nagnieść
1. pf - nagni|atać impf (nagniotę, nagnieciesz, nagniecie, nagniótł, nagniotła, nagnietli - nagniatam) vt to press, to squeeze lekarz nagniatał brzuch chorego the doctor pressed on the patient's abdomen 2. pf (nagniotę, nagnieciesz, nagniecie, nagniótł, nagniotła, nagnietli) vt pot. (rozłupać) to crack nagniotła orzechów she cracked some nuts

nagniotek
m Med. callus a. callous [na stopie] corn

nago
adv. 1. (bez ubrania) [kąpać się, opalać] naked adv., in the nude chodzić nago po mieszkaniu to walk around the flat naked 2. (pusto) [wyglądać] bare adv. po wycięciu jabłoni w ogrodzie zrobiło się nago the garden looked bare after they cut down the apple tree do naga naked adv. rozebrać się do naga to strip (naked), to get undressed

nagolennik
m zw. pl 1. Sport. shin pad a. guard zw. pl 2. Hist. greave zw. pl

nagonić
zob. nagnać

nagonka
f 1. Myślis. battue polowanie z nagonką a battue hunt odgłosy wydawane przez nagonkę the noise of the battue 2. pot., pejor. (na jedną osobę) = smear campaign (na grupę) witch-hunt pot., przen. brać udział w politycznej nagonce to take part in a political witch-hunt rozpętać nagonkę na kogoś to launch a smear campaign against sb

nagotować
pf vt to cook (a lot of) nagotuj mi grochówki make me some pea soup

nagość
f sgt 1. (golizna) nudity, nakedness 2. (brak włosów, piór) nakedness nagość pisklęcia the nakedness of a hatchling 3. (brak ozdób) bareness nagość ścian the bareness of the walls 4. (brak osłonek) ukazać prawdę w całej nagości to bare the whole truth

nagrabić
pf vt 1. (zgrabić) to rake (up) nagrabić siana/słomy to rake (up) the hay/straw 2. książk. (nakraść) to take [sth] as loot a. booty nagrabić dzieł sztuki to take works of art as loot

nagradzać
impf nagrodzić

nagranie
sv nagrać n 1. (obraz, dźwięk) recording 2. pot. (płyta) album, record

nagraniowy
adv. [studio, ośrodek] recording sesja nagraniowa a recording session

nagrać
pf - nagr|ywać impf vt 1. (zarejestrować) to record nagrać audycję radiową to record a. tape a radio broadcast nagrać coś na magnetofon to tape(-record) sth przemówienie nagrano na taśmę video the speech was recorded on video a. was videotaped nagrać kogoś/coś na żywo to record sb/sth live nagrać płytę to record an album 2. Komput. (zapisać) to copy nagrać coś na dyskietkę/twardy dysk to copy sth onto a diskette/the hard disk 3. Sport (podać) to play, to pass nagrać piłkę napastnikowi na nogę to play the ball on the forward's foot 4. pot. (załatwić) to arrange, to set up mam już nagraną osobę na to stanowisko I already have somebody lined up for the position nagrałem ci to spotkanie I set up that meeting for you nagrać się - nagrywać się 1. (własny głos) to record oneself nagrać się na sekretarkę pot. to leave a message on the answering machine 2. (zostać zapisanym) to get recorded

nagrobek
m 1. (przy grobie) gravestone, tombstone (pionowy) headstone marmurowy/granitowy nagrobek a marble/granite gravestone wystawić a. wznieść (komuś) nagrobek to put a. erect a gravestone (on sb's grave) 2. książk. (epitafium) epitaph autor wierszowanego nagrobka the author an epitaph in verse

nagrobkowy
adv. [tablica, rzeźba] gravestone attr., tombstone attr. (pionowy) headstone attr. marmurowa płyta nagrobkowa a marble tombstone napis nagrobkowy a tombstone inscription kamień nagrobkowy a gravestone

nagrobny
adv. książk. [napis] grave attr., tomb attr. [kaplica, wieniec] funeral attr. płyta nagrobna a gravestone, a tombstone

nagroda
f 1. (wyróżnienie) award, prize ceremonia wręczenia nagród the prize-giving ceremony, the award ceremony główna nagroda the main prize nagroda dla kogoś an award a. a prize for sb nagroda artystyczna/filmowa/literacka an artistic/a film/a literary award a. prize nagroda naukowa a scientific award a. prize nagroda Nobla/Pulitzera the Nobel/Pulitzer Prize nagroda rzeczowa/pieniężna a prize in kind/money prestiżowa nagroda a prestigious award a. prize nagroda za postępy w nauce an award a. a prize for progress in one's studies pierwsza/druga/trzecia nagroda the first/second/third prize pula nagród the stake w nagrodę za zasługi as a reward for a service zdobywca nagrody a (prize) winner dać/przyznać komuś nagrodę to give/award sb a prize otrzymać/zdobyć nagrodę to receive/get/win an award a. a prize przedstawić kogoś do nagrody to nominate sb for an award a. a prize ufundować nagrodę to fund a. endow an award a. a prize nagrodą w konkursie był samochód the prize in the competition was a car nagroda pocieszenia a consolation prize nagroda pośmiertna a posthumous award nagroda przechodnia a challenge trophy 2. (wynagrodzenie) recompense, reward co chcesz w nagrodę za to, że nam pomogłeś? what would you like as a reward for helping us? dla uczciwego znalazcy nagroda a reward will be offered to the finder wreszcie doczekał się nagrody za poniesione straty finally he received recompense for the loss incurred

nagrodzić
pf - nagr|adzać impf vt 1. (wyróżnić) to award, to reward nagrodzić film Oscarem za najlepszą reżyserię to award the film an Oscar for best director nagrodzić sportowca złotym medalem to reward a sportsman with a gold medal jego służbę nagrodzono awansem his service was rewarded with promotion aktorów nagrodzono oklaskami the actors were rewarded with applause a. awarded an ovation wystawa nagrodzonych plakatów an exhibition of prize-winning posters za swoją twórczość był wielokrotnie nagradzany he often received awards for his work 2. (zrekompensować) to compensate nagrodzić komuś krzywdę/straty/szkody to compensate sb for the harm inflicted/for the loss incurred/for the damage postanowił nagrodzić swoim dzieciom wiele lat rozłąki he decided to compensate his children for the long years of separation

nagromadzać
impf nagromadzić

nagromadzenie
sv nagromadzić n sgt accumulation, concentration nagromadzenie dwutlenku węgla concentration of carbon dioxide nagromadzenie metafor concentration of metaphors nagromadzenie pamiątek/obrazów accumulation of souvenirs/pictures nagromadzenie problemów accumulation of problems

nagromadzić
pf - nagroma|dzać impf vt to collect, to gather nagromadzić bogactw/kapitału/pieniędzy to accumulate a. amass wealth/capital/money nagromadzić drzewa/węgla na zimę to gather a. collect wood/coal for the winter nagromadzić biżuterii/książek/obrazów to amass jewellery/books/pictures nagromadzić zapasów a. zapasy to stock up on supplies nagromadzić się 1. (skumulować się) to accumulate, to gather nagromadziło się wiele zaległych spraw many overdue matters need to be attended to nagromadziły się chmury clouds gathered w zlewie nagromadziło się naczyń do umycia dirty dishes piled up in the sink 2. (przybyć w dużej liczbie) to assemble, to congregate na placu nagromadziło się dużo ludzi many people congregated a. gathered on the square wokół padliny nagromadziły się roje much clouds of flies gathered over the carrion

nagrywać
impf nagrać

nagryzać
impf nagryźć1

nagryzmolić
pf vt pot. to scrawl, to scribble nagryzmolił swój adres/podpis na kartce papieru he scrawled a. scribbled his address/signature on a piece of paper w liście było tak nagryzmolone, że nic nie dało się odczytać the letter was so scribbled (that) it was totally illegible gryzmolić

nagryźć
1. pf - nagry|zać impf (nagryzę, nagryziesz, nagryzł, nagryzła, nagryźli - nagryzam) vt to gnaw at nagryźć jabłko/skórkę chleba to gnaw at an apple/a bread crust nagryźć się pot. 1. (zgryźć dużo czegoś) to chew [sth] thoroughly pies nagryzł się kości the dog has chewed the bone thoroughly 2. (namartwić się) to worry seriously tyle się nagryzłem z powodu braku pracy I've been seriously worried over a. about not having any work 2. pf (nagryzę, nagryziesz, nagryzł, nagryzła, nagryźli) vt (wiele pogryźć) to chew a lot of

nagrzany
pp nagrzać adv. 1. (gorący) nagrzana kuchnia a hot kitchen 2. pot. (pijany) boozed up pot. 3. pot. (podniecony) heated up

nagrzać
pf - nagrz|ewać impf (nagrzeję - nagrzewam) vt 1. (ogrzać) to heat (up), to warm (up) słońce nagrzało pokój the sun heated a. warmed up the room nagrzany piasek hot sand nagrzane powietrze hot air 2. (zagrzać czegoś dużo) to heat up nagrzałam wody do kąpieli I heated up water for a bath nagrzać się - nagrzewać się 1. (stać się gorącym) to heat up, to become hot pokój nagrzał się od słońca the sun heated a. warmed up the room kamień nagrzał się w ogniu the stone became hot in the fire 2. (o urządzeniach) to warm up żelazko się nagrzało the iron warmed up trzeba poczekać, aż silnik samochodu się nagrzeje you must wait until the (car) engine warms up nagrzać się pot. (upić się) to get boozed up pot.

nagrzeszyć
pf vi pot. to sin a lot w młodości dużo nagrzeszył he sinned a lot in his youth żałuję, że tyle nagrzeszyłem I regret having sinned so much

nagrzewać
impf nagrzać

nagus
m (Npl nagusy) pot. naked a. nude person kąpać/opalać się na nagusa to bath/sunbathe in the nude a. buff pot. chodził po pokoju na nagusa he was walking naked around the room

nagusek
m dem. (Npl naguski) pot., pieszcz. naked baby naguski na plaży naked babies on the beach

nagusieńki
adv. dem. pieszcz. 1. (bez ubrania) (completely) naked nagusieńkie dziecko a (completely) naked child 2. (bez naturalnego pokrycia) bare nagusieńkie pisklę a featherless nestling jesienią drzewa są nagusieńkie in the autumn, the trees are bare 3. (bez ozdób) bare nagusieńkie ściany bez obrazów bare walls with no pictures

naguska
f pot. naked woman a. girl

nagwintować
pf vt Techn. to tap nagwintować sworznie/śruby to tap pivots/screws nagwintowane żarówki threaded bulbs

nagłaśniać
impf nagłośnić

nagłowić
się pf v refl. pot. to (w)rack one's brain(s) nagłowić się nad trudnym zadaniem to (w)rack one's brain(s) over a difficult exercise

nagłośnieniowy
adv. Techn. [aparatura, instalacja, sprzęt] sound attr., amplification attr.

nagłośnić
pf - nagł|aśniać impf vt 1. (nadać rozgłos) to publicize nagłośnić aferę korupcyjną to expose a corruption scandal 2. Techn. to amplify aparatura nagłaśniająca a sound system urządzenia nagłaśniające amplification equipment sala wykładowa jest słabo nagłośniona the lecture hall has a bad PA system

nagły
adv. 1. (niespodziewany) [zwrot, wyjazd, wiadomość] sudden, unexpected nastąpiła nagła zmiana pogody there was a sudden change in the weather nagłe zmiany w rządzie unexpected changes in the government w tym miesiącu miałam kilka nagłych wydatków I had several unforeseen expenses this month nagła śmierć (a) sudden death 2. (wymagający pośpiechu) urgent, pressing mam nagłą sprawę do załatwienia I have an urgent matter to deal with to nic nagłego, nie musisz się śpieszyć it's nothing urgent, you don't need to rush nagły wypadek an emergency z nagła adv. suddenly, all of a sudden uderzył go z nagła bez powodu all of a sudden he hit him for no reason at all otworzył z nagła drzwi he suddenly opened the door

nagłówek
m 1. (w gazecie) headline krzykliwe nagłówki w gazecie screaming newspaper headlines 2. (nad tekstem) heading (na papierze firmowym) letterhead 3. Jeźdź. (część uzdy) crownpiece

nagłówkowy
adv. [tekst] headline attr.

nahaj
m, nahajka f przest. 1. (bicz) (leather) whip uderzyć konia nahajem to whip a horse 2. zw. pl (uderzenie) lash wymierzyli mu kilka nahajek they gave him a few lashes

naharować
się pf v refl. pot. to toil, to work one's fingers to the bone naharować się przy kopaniu kartofli/żniwach to toil away digging up potatoes/at the harvesting naharowałeś się, odpocznij trochę you've worked your fingers to the bone, take a rest now naharuje się człowiek przez całe życie i nic z tego nie ma man toils away his whole life long yet has nothing to show for it

naigrawać
się impf v refl. to mock vt, to scoff vt naigrawać się z czyjejś naiwności to scoff at a. mock sb's naivety chłopcy naigrawali się z niej, że jest gruba the boys taunted her about being fat

naindyczony
adv. pot. sulky, surly od rana chodzi naindyczony he's been sulky a. surly since morning siedział z naindyczoną miną he was sitting there with a sulky a. surly expression

naindyczyć
się pf v refl. pot. to get the hump GB pot.

naiwniactwo
n sgt pot., pejor. (łatwowierność) gullibility (ignorancja) simple-mindedness twoje naiwniactwo graniczy z głupotą your gullibility borders on stupidity

naiwniaczek
m dem. (Npl naiwniaczki) pot., pejor. innocent fool udawać naiwniaczka to play the fool

naiwniak
m, naiwniaczka f (Npl m naiwniacy a. naiwniaki Npl f naiwniaczki) pot., pejor. simpleton

naiwnie
adv. grad. naively myślał naiwnie, że dostanie awans he believed naively (that) he would be promoted ona zachowuje się tak naiwnie she acts so gullibly a. naively może to zabrzmi naiwnie, ale. maybe it sounds naive, but.

naiwność
f 1. sgt (łatwowierność) gullibility, naivety naiwność dziecka/młodego człowieka a child's/young man's gullibility 2. sgt (banalność) artlessness, naivety naiwność stylu/pomysłu artlessness a. naivety of a style/an idea 3. (Gpl naiwności) (naiwny sąd, wypowiedź) puerility, triviality gazety drukują w tej sprawie same naiwności the newspapers are only printing trivial remarks about the case jego wypowiedź była pełna naiwności his answer was totally puerile

naiwny
adv. grad. 1. (łatwowierny) gullible, naive naiwny jak dziecko gullible a. naive as a child taki naiwny to ja nie jestem I wasn't born yesterday 2. (świadczący o naiwności) artless, naive naiwny film an artless film naiwne myślenie naive thinking w naiwnej wierze in the naive belief adv. Szt. naive artysta naiwny a naive artist malarstwo naiwne naive painting pierwsza naiwna Kino, Teatr ingenue obsadzono ją w roli pierwszej naiwnej she was given the part of an ingenue daje się wykorzystywać jak pierwsza naiwna przen. she's so gullible (that) she allows everyone to take advantage of her

najadać się
impf najeść się

najazd
m (G najazdu) 1. książk. (inwazja) invasion, incursion (na mniejszą skalę) raid najazd niemiecki/szwedzki the German/Swedish invasion a. raid najazdy wojsk tatarskich na Polskę the Tartar military incursions into Poland odeprzeć najazd to repulse an invasion a. a raid walczyć z najazdem to fight off the invaders bronić się przed najazdem to defend oneself against invading troops 2. pot. (tłumne przybycie) descent, onslaught najazd dziennikarzy/fotoreporterów a descent a. an onslaught of journalists/press photographers najazd turystów na miejscowość wypoczynkową a descent a. an onslaught of tourists into a holiday resort 3. Sport. (część skoczni) approach 4. Sport (jazda) approach udany najazd skoczka narciarskiego the successful approach of a ski jumper 5. Kino zoom

najechać
pf - naj|eżdżać impf (najadę - najeżdżam) vt przest. to invade najechać (na) sąsiedni kraj to invade a neighbouring country vi 1. (potrącić, zawadzić) najechać na drzewo/na słup to run into a tree/a post najechać na krawężnik to run onto a kerb rower/samochód najechał na przechodnia a bicycle/a car ran over a pedestrian 2. (skierować) to direct najechać kamerą na twarz aktorki to direct the camera towards the actress's face, to focus the camera on the actress's face najedź kursorem na tę ikonę move the cursor towards this icon 3. pot. (skrytykować) to pitch into pot. najeżdżać na kogoś za mówienie prawdy to pitch into sb for telling the truth co ty tak na mnie najeżdżasz? why are you laying into me like that? 4. Sport to approach najechać się 1. (zjawić się gromadnie) to crowd in, to assemble najechało się gości many guests came 2. (zmęczyć się jazdą) to be tired of travelling

najedzony
adv. full (up) wreszcie jestem najedzony I'm full (up) at last

najem
m sgt (G najmu) 1. Prawo lease, rental oddać coś w najem to rent (out) sth wziąć coś w najem to rent sth podpisać umowę najmu a. o najem nieruchomości to sign a property lease a. a rent(al) agreement 2. (zatrudnianie) hire najem ludzi do pracy na roli recruiting people to work on the land

najemca
m, najemczyni f Prawo lessee, tenant eksmisja najemców the eviction of lessees a. tenants prawa/obowiązki najemcy rights/duties of lessees a. tenants najemca lokalu/nieruchomości a property lessee a. tenant

najemnie
adv. byli zatrudnieni najemnie u sadowników they were hired by fruit farmers walczyć najemnie w obcej armii to fight as a mercenary in a foreign army

najemnik
m 1. Wojsk. mercenary, soldier of fortune wojsko/oddział najemników an army/a unit of mercenaries zaciągnąć się do Legii Cudzoziemskiej jako najemnik to enlist in the Foreign Legion 2. pejor. hireling zamachu na jego życie dokonali najemnicy the attempt on his life was made by hirelings 3. przest. (robotnik) hired hand

najemny
adv. hired robotnik najemny a hired worker praca najemna hired labour najemny morderca/zbir pot. a hired assassin/thug

najeść
się pf - naj|adać się impf (najem się, najesz się, najadł się, najadła się, najedli się - najadam się) vi to eat one's fill najeść się owoców/słodyczy to eat one's fill of fruit/candies czy już się najadłeś? have you had enough (to eat)? najadłem się czereśni i boli mnie żołądek I've eaten too many cherries and now I've got stomach ache

najeździć
się pf v refl. 1. (dużo) to travel a great deal najeździł się samochodem/pociągiem he travelled a great deal by car/train najeździłem się po świecie I have travelled much all around the world najeździć się na rowerze/na nartach to have one's fill of riding a bicycle/skiing 2. (zmęczyć się jeżdżeniem) to be tired of travelling najeździć się samochodem/na nartach to be tired of driving/skiing

najeźdźca
m książk. invader odeprzeć/zwyciężyć najeźdźców to repulse/beat invaders uwolnić kraj od najeźdźców to free the country from invaders walczyć z najeźdźcą to fight an invader

najeżać
impf najeżyć

najeżdżać
impf najechać

najeżka
f Zool. porcupine fish

najeżony
pp najeżyć adv. 1. (pokryty czymś ostrym) bristled krzewy najeżone cierniami bushes bristling with thorns mur najeżony kolcami/odłamkami szkła a wall bristling with spikes/glass slivers 2. (pełny) bristling, full artykuł najeżony skomplikowanymi terminami an article abounding in a. full of complicated terms 3. (nieprzystępny) bristling milczał zły i najeżony angry and bristling, he didn't say a word

najeżyć
pf - najeż|ać impf vt (nastroszyć) to bristle ptaki najeżyły pióra birds bristled their feathers kot/pies najeżył sierść a cat/dog bristled (up) najeżyć bagnety/dzidy/kopie to poke forward bayonets/spears/lances najeżył sobie włosy sprayem he stiffened his hair with spray najeżyć się - najeżać się 1. (nastroszyć) to bristle (up) czupryna mu się najeżyła his hair stood up kot najeżył się na widok psa a cat bristled (up) at the sight of a dog 2. pot. (nadąsać się) to bristle nic takiego nie powiedziałem, a on od razu się najeżył I didn't say anything wrong, but he immediately bristled

najmować
impf nająć

najpierw
adv. (at) first, to begin with najpierw był szczęśliwy at first he was happy najpierw mieszkał z przyjaciółmi at first a. to begin with he was staying with friends najpierw zjedz obiad, a potem dostaniesz deser eat your dinner first and then you'll get dessert

najpierwszy
adv. kryt. 1. (ważniejszy) very first najpierwszy poeta Młodej Polski the leading poet of the Young Poland movement 2. (wcześniejszy) the earliest z wizytą najpierwsi przybyli teściowie the earliest guests to come a. arrive were the in-laws

najprzeróżniejszy
adv. (ekspresywnie) most varied, motley najprzeróżniejsi ludzie most varied people najprzeróżniejsze trudności most varied difficulties o najprzeróżniejszych porach at very different hours

najprzewielebniejszy
adv. (ekspresywnie) Relig. the Most Reverend najprzewielebniejszy ojcze! Most Reverend Father!

najprzód
zob. najpierw

najrozmaitszy
adv. (ekspresywnie) most diverse aktor przybierał najrozmaitsze pozy the actor assumed the most diverse (of) poses w menu były najrozmaitsze dania the menu included the most diverse (of) dishes

najróżniej
adv. (ekspresywnie) very differently, in all sorts of ways najróżniej ubarwione ptaki diversely coloured birds utwór może być najróżniej interpretowany this work may be very differently interpreted

najróżniejszy
adv. (ekspresywnie) very different, all sorts of najróżniejsze dolegliwości/komentarze/tajemnice all sorts of ailments/comments/secrets mówili o nim najróżniejsze rzeczy very different things were said about him sąsiadka zwymyślała ją od najróżniejszych pot. her neighbour called her all sorts of names

najskrytszy
adv. (ekspresywnie) the most secret najskrytsze marzenia/plany the most secret dreams/plans

najzwyklej
adv. (ekspresywnie) simply najzwyklej w świecie plainly

nająć
pf - naj|mować impf (najmę, najęła, najęli - najmuję) vt 1. (wynająć) to rent nająć dom/mieszkanie to rent a house/a flat 2. (zatrudnić) to hire nająć robotników to hire workers nająć gosposię do gotowania i sprzątania to hire a housekeeper to cook and clean nająć się - najmować się to hire oneself out nająć się do sezonowych robót to hire oneself out for seasonal jobs najmuję się do pilnowania dzieci I hire myself out as a babysitter

najść
pf - na|chodzić1 impf (najdę, najdziesz, naszedł, naszła, naszli - nachodzę) vt przest. (zaatakowć) to invade wróg naszedł kraj the enemy invaded the country vi 1. (pojawić się niespodziewanie) to intrude nachodzić kogoś o późnej porze to intrude (up)on sb in the late hours nachodzą mnie różni akwizytorzy I'm pestered by various pedlars 2. (ogarnąć) to invade, to pester co jakiś czas nachodzą mnie wątpliwości sometimes I'm pestered by doubts nachodzą ją często smutne myśli sadness often invades her thoughts naszła go chęć do wyjazdu he felt like going away naszły ją złe przeczucia she was full of grim forebodings v imp. pot. 1. (napłynąć) to flow naszło dymu do kuchni smoke flooded (into) the kitchen od zachodu naszło dużo chmur thick clouds came in from the west przez otwarte okno naszło zimna do pokoju cold air flowed into the room from the open window 2. (przybyć) to come ludzi naszło więcej, niż się spodziewali more people came than they expected

nakapać
pf (nakapię) vt to drip nakapać kropli do kieliszka to put (some) drops into a glass v imp. nakapało ze świecy na stół the wax from the candle dripped on the table nakapało z dachu it dripped from the roof

nakarmić
pf vt to feed nakarmić dzieci/zwierzęta gospodarskie to feed children/farm animals gotowała, żeby nakarmić całą rodzinę she was cooking to feed the whole family nakarmić się (nasycić się) to eat one's fill nakarmił się jedną kanapką one sandwich was enough for him

nakaz
m (G nakazu) 1. (bodziec) imperative nakaz etyczny/moralny/wewnętrzny an ethical/a moral/an inner imperative nakaz sumienia a dictate a. the dictates of conscience 2. (zarządzenie) order, writ nakaz sądowy an injunction, a court order nakaz urzędowy a writ nakaz aresztowania a warrant for sb's arrest nakaz rewizji a search warrant nakaz stawienia się na rozprawę a summons otrzymać/wydać nakaz to receive/issue an order a. a writ wręczyć komuś nakaz to serve an order a. a writ on sb dostał nakaz opuszczenia mieszkania he was served with an eviction order nakaz płatniczy a demand for payment dostał nakaz pracy w stoczni he was assigned to work in a shipyard 3. (wymóg) dictate nakazy mody dictates of fashion tworzenie nowych miejsc pracy powinno stać się nakazem chwili it should be imperative that we create new jobs

nakazać
pf - naka|zywać impf (nakażę - nakazuję) vt 1. (rozkazać) to order nakazać dietę to prescribe a diet nakazywać dzieciom posłuszeństwo to demand obedience from a. of one's children nakazuję wam spać! I order you to sleep! nakażę im, żeby byli cicho I'll tell them to be quiet robiłem tak, jak mi nakazałeś I did as you told me 2. (stanowić model postępowania) to demand grzeczność nakazuje ustąpić miejsca starszym politeness demands that one give up one's seat to older people prawo nakazuje uczciwość the law demands honesty sytuacja nakazywała ostrożność the situation demanded a. required caution

nakazowo
adv. prescriptively przeprowadzić coś nakazowo to prescribe sth

nakazowy
adv. prescriptive gospodarka nakazowa command economy

nakazywać
impf nakazać

nakichać
pf vi to sneeze nakichać komuś w talerz/w twarz to sneeze into sb's plate/face mogą mi nakichać pot. I don't give a damn about them pot.

nakierować
pf - nakier|owywać impf vt 1. (skierować we właściwą stronę) to aim, to train nakierować działa na pozycje nieprzyjaciela to aim cannons at a. to train cannons on the enemy's positions nakierować lornetkę na coś to focus a. train binoculars on sth nakierować antenę satelitarną to adjust a satellite dish 2. przen. to aim, to steer jego program wyborczy nakierowany był na polityczną lewicę his manifesto was aimed at the political left nakierować rozmowę na inny temat to steer the conversation onto another subject nakierować się - nakierowywać się (zostać zwróconym) to point reflektory nakierowały się na scenę the lights pointed towards the stage nakierować się pot. (kierować długo) = to manage nakierował się firmą przez dwadzieścia lat he was the company's manager for almost twenty years

nakierowywać
impf nakierować

nakleić
pf - nakle|jać impf vt to stick naklejać afisze na murze to stick posters on a wall nakleić nalepki na walizce to put stickers on a suitcase nakleić znaczek na kopercie to stick a stamp on an envelope na opakowaniach były naklejone etykietki there were some labels stuck on the packaging nakleić się - naklejać się to stick znaczek nakleił się na kopercie a stamp stuck to the envelope

naklejanka
f a colourful paper cutout

naklejka
f 1. (nalepka) sticker naklejki na walizkach stickers on suitcases 2. (etykieta) (sticky) label naklejki na pojemnikach z solą/pieprzem labels on salt/pepper containers

nakolannik
m knee-pad założyć nakolanniki to put on knee-pads

nakopać
pf (nakopię) vt 1. (wydobyć z ziemi) to dig (up) nakopać buraków/kartofli to dig (up) beets/potatoes nakopać piasku/żwiru to dig (up) sand/gravel 2. pot. (zbić) to kick (komuś sb) nakopać się to be tired of digging nakopał się rowów/ziemniaków he was tired of digging ditches/digging (up) potatoes

nakopcić
pf vi pot. to fill with smoke nakopcić w pokoju papierosami/fajką to fill the room with the smoke of cigarettes/a pipe tak tu nakopcone, że trudno oddychać there's so much smoke here that it's hard to breathe nakopcić się pot. to smoke a lot

nakrajać
zob. nakroić

nakrapiany
pp nakropić adv. speckled, spotted nakrapiany dalmatyńczyk a spotted a. spotty Dalmatian (dog) nakrapiane jajo a speckled egg nakrapiana klacz a dappled mare nakrapiana krowa a brindled cow nakrapiane kwiatki speckled a. spotted flowers nakrapiany muchomor a warty toadstool nakrapiane perliczki spotted guineafowl nakrapiane skrzydełka motyla speckled a. spotted wings of a butterfly

nakrapiać
impf nakropić

nakraść
pf (nakradnę, nakradniesz, nakradnie, nakradł, nakradła, nakradli) vt to steal nakraść drewna w lesie to steal a lot of wood from the forest nakraść biżuterii/obrazów to steal a lot of jewellery/many paintings jakieś łobuzy nakradły jabłek z sadu some crooks scrumped apples from the orchard GB nakraść się to steal nakraść się drewna w lesie to steal a great deal of wood from the forest

nakremować
pf vt to cream nakremować ręce/twarz to cream one's hands/face nakremować się to cream (one's body) nakremowała się balsamem she put a balm on her skin nakremuj się przed opalaniem put on some cream before sunbathing

nakreślać
impf nakreślić1

nakreślić
1. pf - nakreśl|ać impf vt 1. (narysować) to draw, to sketch nakreślić coś kredą na tablicy to draw sth with chalk on the blackboard nakreślić plan miasta/zabudowań to draw a. sketch a plan of the town/buildings nakreślić szlak to map out a route 2. (wytyczyć) to frame, to sketch nakreślić plan działania to frame a. sketch a plan of action 2. pf vt 1. (napisać) to jot down, to scribble nakreślił na kartce parę słów he jotted down a. scribbled a few words on a piece of paper 2. (opisać) to depict nakreślić charakter głównego bohatera powieści to depict the character of the main hero 3. (skreślić) to cross out a lot

nakrochmalić
pf vt to starch [koszulę, firanki] mocno nakrochmalony kołnierz a heavily starched collar

nakroić
nakr|ajać pf (nakroję, nakraję) vt to slice, to cut [wędliny, ogórków, chleba]

nakropić
pf - nakr|apiać impf vt to sprinkle

nakruszyć
pf vt 1. (rozdrobnić) to crumble (up) [chleba] 2. (naśmiecić) to spill crumbs nakruszyć chleba a. chlebem na obrus to spill a. drop breadcrumbs on the tablecloth strasznie nakruszyliście herbatnikami you've dropped a. left biscuit crumbs all over the place

nakrycie
sv nakryć n 1. (przykrycie) cover nakrycie na łóżko a bedspread, a coverlet nakrycie głowy headgear U, a headdress osoba bez nakrycia głowy a bareheaded person fotografia bez nakrycia głowy a photograph taken without a hat 2. (zastawa stołowa) place setting (w restauracji) place setting, cover nakrycie dla trzech osób a. na trzy osoby three place settings stół z trzema nakryciami a table laid a. set for three przygotować nakrycie na sześć osób to lay a. set the table for six przygotować dwa dodatkowe nakrycia to lay a. set two extra places pozostawić wolne nakrycie (dla kogoś) to leave an extra place setting (for sb) zabrakło jednego nakrycia we're one place setting short nakrycie domu a. budynku Budow. roof(ing)

nakrywać
impf nakryć1

nakryć
1. pf - nakry|wać impf (nakryję - nakrywam) vt (przykryć) to cover nakryć kogoś kocem to cover sb with a blanket stół był nakryty żółtą serwetą the table was covered with a yellow cloth nakryć się - nakrywać się to cover oneself nakryć się kołdrą to cover oneself with a quilt nakryć do stołu to lay a. set the table nakryć stół do obiadu/kolacji to lay a. set the table for dinner/supper nakryć ogniem cel/kolumnę nieprzyjaciela środ., Wojsk. to cover a target/an enemy column nakryć się nogami pot. to fall a. go head over heels jak cię strzelę, to się nogami nakryjesz posp. if I hit you, you'll soon know all about it! pot. 2. pf (nakryję) vt pot. 1. (przyłapać) to nail pot., to cop pot. został nakryty, gdy włamywał się do willi he was a. got nailed breaking into a villa nakryć kogoś na kłamstwie/na kradzieży to catch sb lying/(in the act of) stealing policja nakryła go na próbie kradzieży auta the police nabbed him while he was trying to steal a car pot. 2. (znaleźć) to uncover, to unearth policja nakryła tajny skład broni the police uncovered a. dug up pot. a cache of arms

nakrzyczeć
pf (nakrzyczysz, nakrzyczał, nakrzyczeli) vi 1. (narobić krzyku) to shout (a lot) 2. (nawymyślać) to shout, to yell (na kogoś at sb) strasznie na nich nakrzyczała she didn't half shout at them pot. nakrzyczała na niego, że się spóźnił a. za spóźnienie she shouted a. yelled at him for being late nakrzyczał na niego, żeby się wziął do roboty he shouted a. yelled at him to get down to work nakrzyczał na mnie, że nie mam racji he flared up at me, saying I was wrong nakrzyczeć się pot. (krzyczeć długo) to shout one's head off pot.

nakręcany
pp nakręcić adv. [pozytywka, zegarek, zabawka, gramofon] wind-up [katarynka] hand-cranked

nakręcać
impf nakręcić1

nakręcić
1. pf - nakrę|cać impf vt 1. (wprawić w ruch) to wind (up) [zegarek, zabawkę] nakręcił zegar he wound (up) the clock, he gave the clock a wind katarynka nakręcana korbką a handle-turned a. hand-cranked barrel organ 2. (nawinąć) to wind [nici, sznurek] (na coś on a. onto sth) nakręcić włosy na lokówki to put one's hair in curlers a. rollers 3. (wybrać numer) to dial nakręcić numer telefonu do żony to dial one's wife's number, to ring one's wife 4. Kino to shoot [film] to shoot, to film [scenę] sceny do filmu były nakręcone w plenerze the scenes of the film were shot on location 5. (nasilić) to fuel, to push up [inflację] zbrojenia nakręcają koniunkturę armaments help to fuel a. stimulate the economy nakręcić się - nakręcać się 1. pot. [zegarek] to wind (up) 2. [nici, sznurek] to wind, to be wound nakręcać spiralę zbrojeń/inflacji to give (added) impetus to an arms race/inflationary spiral nakręcać spiralę przemocy to give (added) impetus to a spiral of violence mówić a. gadać jak nakręcony pot. to talk a. chatter (away) like a wind-up toy powtarzać coś jak nakręcony to repeat sth ad nauseam a. over and over again 2. pf pot. vt (namówić) to egg [sb] on zmieniłeś zdanie, już cię ktoś nakręcił you've changed your mind, somebody's put you up to it pot. vi (nakłamać) to tell (a pack of) lies (pogmatwać) to mess things up świadek nakręcił w zeznaniach the witness's testimony was a pack of lies

nakrętka
f 1. (mutra) nut dokręcić/odkręcić nakrętkę kluczem to tighten/undo a nut with a spanner 2. (przykrywka) (słoika) (screw) top, (screw) lid (butelki) (screw) top (tubki) (screw) cap nakrętka skrzydełkowa a. motylkowa Techn. wing a. butterfly nut

nakupić
nakup|ować pf vt pot. to buy lots (czegoś of sth) nakupić różnych rzeczy to buy all sorts of things nakupiła jedzenia na cały tydzień she bought enough food for the whole week

nakupować
zob. nakupić

nakurzyć
pf vi 1. (narobić kurzu) to make a lot of dust żniwiarze nakurzyli, wracając z pola the harvesters kicked up clouds of dust returning from the field 2. pot. (nadymić) nakurzył w pokoju he's filled the room with cigarette smoke nakurzyć się v imp. (wypełnić się kurzem) nie zamiataj, bo się nakurzy don't sweep or you'll raise a lot of dust

nakwasić
pf vt pot. to pickle lots pot. (czegoś of sth) [ogórków, kapusty]

nakład
m zw. pl (G nakładu) 1. (koszt) expenditure, outlay duże nakłady finansowe considerable financial outlays wzrosły nakłady inwestycyjne w gospodarce capital investment in the economy has risen zmniejszyć/zwiększyć nakłady na szkolnictwo to reduce/increase the expenditure on education wykonano tę pracę olbrzymim nakładem sił this work was done with a tremendous amount of effort 2. Druk. (książki) edition (gazety) circulation nakład ograniczony a limited edition nakład w wysokości 1000 egzemplarzy an edition of 1000 copies nakład książki jest wyczerpany the book is sold out wzrosła wysokość nakładu tygodnika the weekly's circulation has increased 3. (wydanie) powieść ukazała się nakładem znanego wydawnictwa the novel appeared under the imprint of a well-known publisher nakładem własnym under one's own imprint

nakładany
pp nakładać adv. Moda sewn-on nakładany kołnierz a sewn-on collar nakładane kieszenie patch pockets

nakładać
impf nałożyć

nakładca
m (outwork) employer

nakładczy
adv. praca nakładcza outwork system nakładczy the outwork system

nakładka
f 1. Techn. cover, sheath nakładka na igłę gramofonową a stylus cover nakładka na kosę a scythe sheath nakładki na płozy sań sledge runner shoes nakładki ochronne imadła vice covers 2. Budow. lap joint słupy połączone są nakładkami the posts are lap-jointed 3. Wojsk. handguard 4. środ., Sport a type of foul in soccer which involves blocking the opponent with one's leg

nakładowy
adv. 1. Wyd. concerning the number of copies 2. Ekon. outlay attr. pula nakładowa przedsiębiorstwa the company's capital outlay reserve -nakładowy w wyrazach złożonych nisko-/wysokonakładowy dziennik a mass/limited edition journal

nakłamać
pf vi to tell a lot of lies nakłamać rodzicom to tell lies to one's parents

nakłaniać
impf nakłonić

nakłaść
pf (nakładę, nakładziesz, nakładzie, nakładł, nakładła, nakładli) vt to put nakłaść dużo makaronu na talerz to put a lot of pasta on a plate nakłaść węgla do pieca to put coal in(to) the stove nakładła jabłek do kosza she put (a lot of) apples in(to) the basket nakłaść coś komuś do głowy a. w uszy pot. to beat sth into sb's head pot. nakłaść komuś po gębie a. mordzie a. pysku pot. to smash sb in the face

nakłonić
pf - nakł|aniać impf vt to impel, to urge nakłaniać kogoś do chodzenia na spacery to urge sb to go for walks nakłoniłem ją do wyjazdu I encouraged a. persuaded her to take a trip

nakłucie
sv nakłuć n 1. (ślad) prick nakłucia po zastrzykach injection prick marks 2. Med. puncture nakłucie nerki/opłucnej/otrzewnej/wątroby a puncture of the kidney/pleura/peritoneum/liver nakłucie lędźwiowe a spinal a. lumbar puncture

nakłuwać
impf nakłuć

nakłuć
pf - nakłu|wać impf (nakłuję, nakłujesz, nakłuł, nakłuła, nakłuli - nakłuwam) vt 1. (zrobić dziurki) to prick nakłuć śliwki/skórki owoców to prick plums/fruit skins nakłuwać skórę podczas tatuowania to puncture sb's skin during tattooing 2. (wbić) to spike nakłuwać kwity na szpikulec to spike receipts nakłuwać szaszłyki na rożen to spit shashliks nakłuwali kiełbaski na patyki they skewered sausages on sticks 3. Med. to pierce nakłuć się - nakłuwać się to impale oneself ptak nakłuł się na wystający drut a bird impaled itself on a protruding wire

nalany
pp nalać adv. [twarz] bloated, puffy [policzki] swollen, puffed

nalatać
pf vt środ., Lotn. to have flown nalatać 500 godzin to have flown 500 hours, to have logged a. completed 500 flying hours nalatać się 1. (przelecieć wiele) to have flown a lot nalatał się po świecie he has flown a lot around the world 2. (zmęczyć się fruwaniem) [ptak, owad] to wear itself out flying 3. pot. (nabiegać się) to wear oneself out running about nalatać się po mieście to have done a lot of running about town nalatać się po sklepach to have done a lot of running about the shops, to have done the rounds of the shops

nalatywać
1. impf vi [samoloty, chmury] to approach 2. impf nalecieć1

nalać
1. pf - nal|ewać impf (naleję - nalewam) vt 1. (napełnić płynem) to pour nalać wody do miski to pour water into a bowl nalać zupy na talerz to ladle (out) soup into a plate nalewał wino do kieliszków a. w kieliszki he poured wine into the glasses nalał jej filiżankę herbaty he poured her a cup of tea, he poured (out) a cup of tea for her nalałem sobie wina I poured myself some wine nalałem sobie do połowy/do pełna I poured myself half a glass/a full glass mogę nalać ci wina? can I pour you some wine? wzięła czystą szklankę i nalała mleka she took a clean glass and poured some milk in a. into it z tego dzbanka dobrze/źle się nalewa this jug pours/doesn't pour well nalała wody do wanny she filled the bath (up) with water 2. (zalać) to steep in alcohol nalać wiśnie wódką to steep cherries in vodka 2. pf (naleję) vt 1. (rozlać) to spill nalała soku na dywan she spilled some juice on the carpet w łazience jest nalane na podłodze there's some water on the bathroom floor 2. pot. (zbić) to thrash naleję cię w końcu za te kłamstwa in the end, I'll thrash you for those lies vi posp. to pee pot. to piss posp. ktoś nalał w windzie someone's peed a. pissed in the lift nalać się posp. (zbić jeden drugiego) to fight

naleciałość
f zw. pl książk. foreign influence oczyścić język z obcych naleciałości to purify a language of foreign influences usunąć z tekstu późniejsze naleciałości to remove later accretions from a text

nalecieć
1. pf - nal|atywać2 impf (nalecisz, naleciał, nalecieli - nalatuję) vi 1. [ptaki, owady] to fly in naleciało komarów a. komary naleciały do namiotu lots of mosquitoes have flown into the tent 2. (nagromadzić się) [dym, gaz] to come flying in na podłogę naleciało piór feathers came flying onto the floor 3. (spłynąć) to flow in z kranu naleciało wody a. naleciała woda do wanny water from the tap has run into the bath 4. pot. (wpaść biegnąc) nalecieć na kogoś/coś to run up a. knock up against sb/sth biegnące dzieci nalatywały na siebie the running children were bumping into each other 5. pot. (zarzucić) nalatywać na kogoś to lash out at sb pot., to tear into sb pot. (niesłusznie) to run sb down naleciał na nią, że się znowu spóźniła he tore a. laid into her for being late again nalecieć się [gapie] to throng (around), to flock (around)

nalegać
impf vi książk. to insist (na coś on (doing) sth) nalegali na dalsze prowadzenie badań they insisted on further research nie chciała iść, ale on nalegał she didn't want to go, but he insisted tak bardzo nalegał, że się w końcu zgodziła he was so insistent that she finally agreed a więc dobrze, skoro nalegasz all right a. very well then, if you insist skoro nie chcesz, nie będę nalegał since you don't want to, I shan't insist a. won't push the matter (any further) nalegała, żeby się poczęstował she insisted he help himself (to some food) nalegali na niego, żeby się podał do dymisji they put pressure on him to resign

nalepiać
impf nalepić1

nalepić
1. pf - nalepi|ać impf vt (nakleić) to paste (on), to stick (on) [etykietkę] to stick (up), to put up [afisz] to paste (up), to post [ogłoszenie] nalepić znaczek na kopercie to stick a. put a stamp on an envelope to affix a stamp to an envelope książk. "nalepianie plakatów wzbronione" 'no fly-posting' nalepić się - nalepiać się (zostać naklejonym) [etykieta, ogłoszenie] to be pasted [afisz] to be put up [znaczek] to stick 2. pf vt (uformować) to have formed lots of [pierogów] nalepić wiele kul śnieżnych to have made lots of snowballs nalepić się pot. (uformować wiele) nalepić się zwierzątek z plasteliny to have modelled plasticine into lots of animal figures nalepiła się pierogów na obiad she's made lots of dumplings for dinner

nalepka
f sticker, (stick-on) label nalepka z ceną a price label a. sticker nakleić nalepkę z adresem na walizce to stick an address label on a suitcase

nalewać
impf nalać1

naleweczka
f dem. pieszcz. fruit liqueur

nalewka
f 1. (alkohol) fruit liqueur nalewka wiśniowa cherry liqueur a. brandy 2. Farm. tincture, infusion

naleśniczek
m dem. (A naleśniczka a. naleśniczek) Kulin. (small) pancake, crepe

naleśnik
m (A naleśnika a. naleśnik) 1. zw. pl Kulin. pancake, crepe naleśniki z mięsem/dżemem pancakes (filled) with mince a. minced meat/jam 2. pot. beret

naleśnikowy
adv. Kulin. [ciasto, nadzienie, farsz] pancake attr.

należeć
impf (należysz, należał, należeli) vi 1. (stanowić własność) należeć do kogoś to belong to sb, to be the property of sb do kogo należy to radio? who does this radio belong to? dom należy do niego the house belongs to a. is owned by him 2. (o ludziach) należeć do kogoś to belong to sb tych dwoje należy do siebie those two belong to each other a. one another 3. (zaliczać się) należeć do czegoś to belong to sth należeć do organizacji/do partii to belong to a. be a member of an organization/a party lotnisko to należy do największych na świecie this airport is among a. is one of the largest in the world firma należy do największych na świecie producentów szkła the company ranks among the biggest glass manufacturers in the world, the company is one of the world's largest glass manufacturers należał do najbogatszych ludzi w kraju he was one of the richest people in the country nie należał do (ludzi) odważnych he wasn't the brave type należał do tych, którzy szukają rozgłosu he was one a. the type to seek publicity wilki należą do drapieżników wolves are predators należeć do przeszłości to be a thing of the past to już należy do przeszłości that's all in the past wczesne wstawanie nie należy do przyjemności it's not exactly pleasant to get up early, getting up early is far from pleasant a. is anything but a pleasure to nie należy do tematu that's outside the subject, that's irrelevant a. not relevant to the subject 4. (brać udział) należeć do czegoś to be involved in sth należeć do spisku to be involved in a conspiracy, to be part of a conspiracy należeć do opozycji to be in the opposition 5. (być obowiązkiem) należeć do kogoś to be sb's responsibility do mnie należy prowadzenie domu it's my responsibility to run the household do reżysera należy ostatnie słowo w sprawie obsady aktorów the director has the final a. last word on casting decyzja należy do ciebie it's up a. down to you to decide, it's your decision ostateczna decyzja należy do ciebie the final decision rests a. lies with you wybór należy do ciebie the choice lies with you, it's up to you (to decide) to należy do jego obowiązków that's a. it's one of his duties a. responsibilities to nie należy do moich obowiązków it's not my responsibility a. duty (to do that) do obywateli należy przestrzeganie prawa citizens have a duty to abide by the law przyszłość kraju należy do młodych the country's future belongs to the young a. lies in the hands of the young ja zrobiłem swoje, reszta należy do was I've done my part, the rest is up to you v imp. (trzeba) one should (coś zrobić do sth) należy zachować spokój one should stay calm za swoje błędy należy w życiu płacić your mistakes in life have to be paid for nie należy się dziwić, że. it's no wonder a. one shouldn't be surprised that. należy pamiętać, że. it should be remembered a. borne in mind that., one should remember a. bear in mind that. należy podkreślić a. zaznaczyć, że. it should be stressed a. it is necessary to stress that. należy przypomnieć, że. it should a. will be recalled that. należy przypuszczać, że. it is safe to assume that. należałoby rozważyć wszystkie okoliczności/zakup notebooka it might be well to consider all the circumstances/buying a notebook należy spodziewać się, że. it should be expected a. one should expect that. jak należało się spodziewać as was to be expected należało się tego spodziewać that was (only) to be expected wiele należy uczynić, żeby. much needs to be done to. należy uważać, żeby nie uszkodzić rzeźby care should be taken a. must be exercised to avoid damage to the sculpture należy zauważyć, że. it should be noted a. pointed out that. należeć się (przysługiwać) to be due (komuś to sb) za sprzątanie należy się 100 zł the cleaning charge is 100 zlotys należy mi się 20 zł I am owed 20 zlotys ile się należy? how much a. what do I owe you? należy mu się szacunek he deserves a. is due respect należy mu się kara/pochwała/nagroda he deserves punishment/praise/a reward należała jej się już emerytura she was already entitled to a pension chyba należy mi się wyjaśnienie I think you owe me an explanation chyba coś mi się od życia należy? I'm entitled to something too, aren't I? to mi się należy I'm entitled to it, I have the right to it (tak) jak należy properly, as it should be napisał wypracowanie jak należy he wrote the essay well a. just as it should be (done) zachowuj się jak należy behave yourself, behave properly odpowiedź/wypracowanie jak należy a (very) good answer/essay jak się należy properly, as it should be zrobił wszystko, jak się należy he did everything the right way a. as it should be done niewiele mu się należy pot. he hasn't got long to go, he's not long a. he isn't long for this world się pf (należysz się, należał się, należeli się) v refl. pot. (leżeć długo) to lie for a long time wstawaj, już się chyba dość należałeś! get up, you've lain there long enough!

należność
f (Gpl należności) książk. amount due niezapłacone należności za prąd unpaid electric(ity) bills należność za naprawę wynosi 200 zł the repair charge a. fee is 200 zlotys zapłacić a. uiścić należność (za coś) to pay the amount due (for sth), to settle the bill (for sth) zapłacić należność za gaz to pay the gas bill uregulować wszystkie należności to make all the payments due a. all the necessary payments, to pay all one's bills a. dues firma dochodziła swoich należności sądownie the company pursued its debts in court należności spłacał ratami he paid off a. repaid his debt in instalments

należny
adv. książk. [zapłata, wierzytelności] due [odsetki] accrued należna kwota the amount due a. owing a. owed otrzymał należną mu zapłatę he received (his) due payment traktować kogoś a. odnosić się do kogoś z należnym szacunkiem to treat sb with due respect, to give sb the respect due to them pochować kogoś z należnymi honorami to bury sb with due ceremony przyjmowała gości z należnymi honorami she received guests with due ceremony a. with all the honour due (to them) zachowywać należną powagę to behave with due gravity

należycie
adv. książk. [zachowywać się] properly, in the proper manner [udokumentowany, przygotowany, wyjaśniony] adequately, properly [uwierzytelniony] duly wynagrodzić komuś należycie za szkody to compensate sb adequately for their losses nie umiał się należycie wysławiać he couldn't express himself properly mieszkanie było ogrzewane należycie the flat was heated adequately a. properly należycie ocenić sytuację to assess the situation properly a. adequately, to make a proper a. an adequate assessment of the situation jego wysiłki były doceniane należycie his efforts were adequately a. properly appreciated należycie kogoś docenić to give sb due credit

należyty
adv. książk. [wyjaśnienie, higiena] adequate, proper [staranność] due wykonywać pracę w należyty sposób to do one's work the right and proper way a. in a (right and) proper way a. manner słuchać z należytą uwagą to listen with due attention wszystko jest w należytym porządku everything is (just) as it should be utrzymywać urządzenie w należytym stanie to maintain a machine in good order, to keep a machine in good repair

naliczać
impf naliczyć1

naliczyć
1. pf - nalicz|ać impf vt książk. to calculate [karę, premię, podatek] naliczyć odsetki od pożyczki/wkładu oszczędnościowego to calculate a. work out (the) interest on a loan/sb's savings 2. pf vt (policzyć wiele) to count, to reckon up GB w jego wypracowaniu naliczyłam dziesięć błędów ortograficznych I counted ten spelling mistakes in his essay

nalot
m (G nalotu) 1. (warstewka) coating, (thin) layer nalot kurzu/pleśni a layer of dust/mildew a. mould nalot woskowy Ogr. waxy bloom pokryty woskowym nalotem pruinose 2. Med. (na migdałkach) coating (na języku, gardle) coating, fur biały nalot na języku a white coating on the tongue, white tongue fur 3. Chem. (na metalu) tarnish nalot śniedzi a (layer of) patina, a patina of verdigris nalot rdzy a layer a. coating of rust przedmioty z brązu z czasem pokrywają się nalotem bronze objects develop a. take on a patina over time 4. przen. (wpływ) influence mówić z obcym nalotem to speak with a trace a. hint of a foreign accent 5. Wojsk. air raid nalot bombowy a bombing raid dokonać nalotu na obiekty wojskowe to carry out an air raid on military installations przeczekać nalot w schronie to wait out an air raid in a shelter 6. pot. (kontrola) raid, swoop bust pot. nalot policji na klub nocny a police raid on a night club policja zrobiła nalot na wytwórnię amfetaminy the police raided a. carried out a raid on a. swooped on pot. an amphetamine factory kiedy byłem w szkole, rodzice zrobili mi nalot na pokój a. w pokoju while I was at school, my parents raided my room 7. pot. (najazd) invasion, inrush inundation przen. nalot turystów/gości an inrush of tourists/guests nalot szarańczy an invasion of locusts 8. Leśn. wilding trees 9 sgt środ., Lotn. (number of) flying hours pl miał na swoim koncie sto godzin nalotu na odrzutowcu he had logged a. completed a hundred flying hours in a jet nalot dywanowy Wojsk. carpet a. area a. blanket bombing nalot falowy Wojsk. sustained bombing naloty falowe Wojsk. successive waves of bombing

nam
zob. my

namacalnie
adv. książk. 1. (dobitnie) [świadczyć, udowodnić] tangibly, palpably namacalnie przekonała się o jego obłudzie she's seen tangible a. patent proof of his duplicity książk. 2. (za pomocą dotyku) guz jest już tak duży, że można go stwierdzić namacalnie the tumour has already grown so large that it is palpable

namacalność
f sgt książk. 1. (wyrazistość) tangibility, tangibleness 2. (wyczuwalność dotykiem) palpability

namacalny
adv. książk. 1. (konkretny) [dowód, korzyść] tangible [błąd] palpable 2. (wyczuwalny dotykiem) [guz] palpable namacalne zgrubienie na skórze a palpable swelling of a. lump on the skin

namacać
pf vt (dotknąć) to find (by feeling) namacać klamkę to find a. locate the doorknob by groping namacała sobie guza w piersi she felt a tumour in her breast

namachać
pf pot. vt (wykonać szybko) to knock out pot. namachał długie wypracowanie he dashed off a long essay namachać się (zmęczyć się) to have worn oneself out with work, to get through a lot of work namachał się przy kopaniu dołów he has worn himself out digging holes

namaczać
impf namoczyć

namagnesować
pf - namagnes|owywać impf vt Fiz. to magnetize namagnesować się - namagnesowywać się Fiz. to become magnetized

namagnesowywać
impf namagnesować

namakać
impf namoknąć

namalować
pf vt 1. (farbami) to paint [obraz, pejzaż, osobę] te portrety zostały namalowane akwarelami these portraits were painted in watercolours 2. (opowiedzieć barwnie) to depict, to portray namalować się (samego siebie) to paint one's (own) portrait

namarszczony
pp namarszczyć adv. [czoło] wrinkled [brew] wrinkled, puckered

namarszczyć
pf vt pot. 1. (zmarszczyć) to gather, to ruffle [firanki, zasłony] to gather [bluzkę, spódnicę] sukienka była namarszczona w talii the dress was gathered a. had tucks at the waist 2. to wrinkle [czoło] namarszczyć czoło to frown, to scowl namarszczyć się to frown, to scowl namarszczył się ze złości he frowned in anger

namaszczać
impf namaścić

namaszczenie
sv namaścić n 1. Relig. anointing (with sacred oil) ostatnie namaszczenie a. namaszczenie chorych extreme unction a. Anointing of the Sick udzielić komuś ostatniego namaszczenia to give a. administer extreme unction to sb 2. książk. (podniosły nastrój) solemn dignity mówić/słuchać z namaszczeniem to speak with solemn dignity a. great solemnity/to listen with great devotion z namaszczeniem ucałował jej rękę he kissed her hand with reverence podchodzić do czegoś z wielkim namaszczeniem to treat sth with profound reverence

namaszczony
pp namaścić adv. książk. [styl, ton] solemn, ponderous mówić namaszczonym głosem to speak in a ponderous voice a. tone

namawiać
impf namówić

namazać
pf (namażę) vt pot. 1. (posmarować) to smear namazał ubranie smarem he smeared his clothes with grease, he smeared grease on his clothes 2. (nagryzmolić) to scribble, to scrawl namazać coś na murze/ścianie to daub sth on a wall namazać kredą na tablicy to scribble with chalk on the blackboard

namaścić
pf - nama|szczać impf vt 1. książk. (posmarować) to rub with oil namaścić kogoś/czyjeś ciało wonnymi olejkami to rub a. anoint sb/sb's body with fragrant oils 2. Relig. to anoint namaścić kogoś przed śmiercią to anoint sb before their death zmarł, namaszczony św. Sakramentami he died after receiving Extreme Unction 3. książk. (nadać godność) to anoint namaścić przyszłego króla to anoint the future king namaścił go na swojego następcę żart. he anointed him as his successor namaścić się - namaszczać się książk. (posmarować samego siebie) to rub a. anoint oneself (czymś with sth) namaściła się emulsją do opalania she rubbed herself a. her body with suntan lotion

nami
zob. my

namiar
m (G namiaru) Lotn., Wojsk., Żegl. (położenie) bearing (określenie położenia) direction finding wziąć namiar na coś to take a bearing on sth podać namiar statku to give a ship's bearing(s) a. position namiary samolotu a plane's position prowadzić namiary astronomiczne to calculate astronomical positions, to take astronomical bearings namiary plt pot. details namiary firmy a company's details a. particulars wziąć czyjeś namiary to take sb's details mieć czyjeś namiary to have sb's details a. address and phone number zostaw mi swoje namiary leave me your details wziąć namiar na kogoś żart. to set one's sights on sb, to have designs on sb

namiastka
f 1. (imitacja) (poor) substitute (czegoś for sth) (pozór) semblance U nędzna namiastka miłości a poor substitute a. excuse for love namiastka wolności/szczęścia a semblance of freedom/happiness 2. (substytut) substitute namiastka kawy/herbaty a coffee/tea substitute, ersatz coffee/tea

namierzać
impf namierzyć1

namierzyć
1. pf - namierz|ać impf vt 1. Lotn., Wojsk., Żegl. to get a fix on, to fix the position of [okręt, satelitę] samolot został namierzony przez radary the plane has been located by radar 2. pot. (zlokalizować) to locate policja namierzyła rozmówcę the police located the caller 2. pf pot. vt (odmierzyć wielokrotnie) to measure off (a quantity of) namierzyć się (przymierzyć wiele) to try on a lot (czegoś of sth) namierzyć się sukienek to try on a lot of dresses

namiestnik
m Hist. 1. (reprezentant) governor (monarchy) viceroy namiestnicy rzymscy Roman governors namiestnik cara a tsar's governor a. viceroy namiestnik Chrystusa a. Chrystusowy książk. the Vicar of Christ 2. Wojsk.deputy commander of a Polish cavalry unit

namiestnikowski
adv. Hist. [godność, wojska, służba, pałac] governor's, viceroy's

namieszać
pf vt (wymieszać) to mix, to blend namieszać farb to mix (a lot of) paint namieszać wody do soku to mix water in with some juice vi pot. (wprowadzić zamęt) to stir it up pot. to stir things up zdrowo namieszała she really stirred things up nieźle namieszał w biurze he caused real trouble a. really stirred things up in the office namieszać wśród kolegów w pracy to stir things up among one's colleagues at work kto ci tak namieszał w głowie? who put those ideas into your head?

namiocik
m dem. (G namiocika a. namiociku) pieszcz. small a. pup tent

namiot
m (G namiotu) tent namiot brezentowy/nylonowy/płócienny a tarpaulin/nylon/canvas tent namiot ze stelażem a frame tent namiot wojskowy a military a. army tent namiot dwuosobowy a two-person a. two-man tent namiot cyrkowy a circus tent, a big top (tent) spędzić wakacje pod namiotem to spend one's holiday under canvas spać w namiocie to sleep in a tent a. under canvas pojechać pod namiot to go camping rozbić namiot to pitch a. put up a. erect a tent zwinąć namiot to take down a tent, to break camp namiot tlenowy Med. oxygen tent

namiotowy
adv. tent attr. drążek namiotowy a tent pole linka namiotowa a guy (rope) pole namiotowe a tent site, a campsite

namiękać
impf namięknąć

namięknąć
pf - namięk|ać impf (namiękł a. namięknął - namiękam) vi książk. [ziemia] to become soft [skóra] to soften, to become soft buty namiękły mu wodą his shoes became soggy zanurzyła herbatnik w kawie, żeby namiękł she dunked a. dipped her biscuit in the coffee to make it soft

namiękły
adv. książk. [buty, pola, ziemia] soggy

namiętnie
adv. grad. książk. 1. (zmysłowo) [całować, szeptać, ściskać] passionately namiętnie kogoś kochać/pokochać to be/fall passionately in love with sb 2. (gwałtownie) [płakać] passionately, vehemently [protestować] vehemently [dyskutować] hotly, fiercely adv. (z pasją) [grać, polować] avidly namiętnie grał w golfa he was an avid a. a very keen golfer namiętnie czytał kryminały he was an avid reader of crime thrillers

namiętność
f (Gpl namiętności) 1. zw. pl (gwałtowne uczucie) passion gwałtowna/niepohamowana namiętność violent/(all-)consuming passion targany namiętnościami torn between conflicting emotions podsycać namiętność to fan the flames of passion wzbudzić czyjąś namiętność to arouse sb's passion rozpalić czyjeś namiętności to set sb's passions aflame wybory rozpalają polityczne namiętności the election is inflaming political passions ulegać namiętnościom to give way to one's passions dać się ponieść namiętnościom to give oneself up a. to abandon oneself to passion panować nad namiętnościami to control one's passions 2. (miłość fizyczna) passion płonąć namiętnością do kogoś to be burning with a. consumed by passion for sb jego namiętność do żony nie wygasła his passion for his wife hasn't cooled a. waned poczuli do siebie wielką namiętność they felt a great passion for each other zaspokoić swoje namiętności to satisfy a. gratify one's passions 3. (pasja) passion namiętność do hazardu/książek a passion for gambling/books jego namiętnością jest czytanie his (main) passion is reading jego największą namiętnością była muzyka his ruling passion was music

namiętny
adv. książk. 1. (zmysłowy) [pocałunek, kochanek] passionate, ardent [romans] passionate, torrid [szept] passionate, impassioned [uścisk, spojrzenie] passionate 2. (gwałtowny) [gniew] passionate, vehement [protest] violent, vehement [spory] vehement, heated 3. (zapalony) [gracz] avid, passionate [kolekcjoner] avid, fervent [kibic] ardent, avid

namnażać
impf namnożyć

namnożyć
pf - namn|ażać impf vt książk. (powiększyć ilość) to multiply [trudności] to accumulate [bogactw] namnożyć się v imp. 1. (rozmnożyć się) (o owadach) to multiply (o bakteriach, wirusach) to multiply, to proliferate (o chwastach) to proliferate, to grow rampant, to run riot a. wild w piwnicy namnożyło się insektów/szczurów the insects/rats have multiplied in the basement 2. (pojawić się w dużej liczbie) to proliferate namnożyło się dużo biur turystycznych tourist offices have proliferated

namoczyć
pf vt to soak [ubranie, fasolę] namoczyć chleb w mleku to soak a. steep bread in milk namoczyć groch na noc to put a. allow the peas to soak overnight śledzie trzeba namoczyć the herrings need soaking namoczyła bieliznę przed praniem she soaked the linen a. gave the linen a soak before washing, she pre-soaked the linen namoczyć się to soak, to steep bielizna już się namoczyła the linen has soaked (long) enough

namoknięty
namokły adv. drenched, soaking, wet ze spaceru wrócił w namokniętym płaszczu he returned from the walk in a rain-soaked coat

namoknąć
pf - nam|akać impf (namókł a. namoknął - namakam) vi [przedmiot, powierzchnia] to get soaked ziemia namokła po długotrwałych deszczach the ground was soaked a. saturated after a long spell of rain buty namokły na deszczu his/her shoes got soaked a. drenched in the rain namoknąć się to get soaked a. drenched namoknąć się na deszczu to get wet through in the rain

namolnie
adv. pot., pejor. [mówić] with stubborn insistence [prosić, zachwalać] insistently, importunately wypytywać kogoś namolnie to ply a. press sb with questions

namolny
adv. pot., pejor. [osoba, prośba] insistent importunate książk. [klient] stubborn pejor. pushy pot., pejor.

namorzynowy
adv. Bot. [bagna, drzewa, lasy, wybrzeża, zarośla] mangrove attr.

namorzyny
plt (G namorzynów) Bot. mangroves

namotać
pf vt 1. (nawinąć) to wind [nici, sznurek] namotać wełny a. wełnę na szpulę to wind wool on a spool 2. pot. (zaaranżować) to fix (up) namotać spotkanie to fix (up) a. set up a meeting namotać komuś robotę to fix sb (up) with a job, to get sb a job namotać sobie randkę to get oneself fixed up with a date vi pot. (narobić intryg) to muddle things up tak namotał, że już nie wiem, o co mu chodziło he's muddled a. mixed things up so much that I no longer know what he wanted

namowa
f persuasion po długich namowach przystała na zaproszenie she accepted the invitation after much persuasion ulec namowie to yield to persuasion zrobić coś za czyjąś namową to do sth at sb's prompting a. instigation opierać się namowom to resist persuasion bez niczyjej namowy without any prompting a. encouragement

namozolić
się pf v refl. książk. to toil, to labour (nad czymś at sth) namozolił się nad rozwiązaniem zadania he racked his brains trying to solve the problem mozolić się

namydlać
impf namydlić

namydlić
pf - namydl|ać impf vt to soap doktor dokładnie namydlił ręce the doctor soaped his hands thoroughly namydlić twarz przed goleniem to lather one's face before shaving mydlić namydlić się - namydlać się to soap oneself namydliła się dokładnie i odkręciła wodę she soaped herself carefully and turned on the water

namysł
m (G namysłu) książk. thought, consideration po głębokim namyśle after much thought a. consideration po namyśle on second thoughts po namyśle zmienił zdanie he thought better of it and changed his mind mówić/działać z namysłem to speak/act with due consideration działać bez namysłu to act on the spur of the moment powiedzieć coś bez namysłu to say sth off the cuff zgodził się bez namysłu he agreed straight away a. right off the bat

namyślać się
impf namyślić się

namyślić
się pf - namyśl|ać się impf v refl. 1. (rozważyć) to think deeply (nad czymś about sth) namyślał się, jak powinien postąpić he was considering what to do muszę się namyślić I must think it over a. give it some thought dobrze się namyśl, zanim to zrobisz think twice before you do it powiem ci jutro, muszę się jeszcze namyślić I'll tell you tomorrow, I must sleep on it długo się namyślał nad wyborem dania he took a long time thinking before choosing a. before he chose a dish 2. (podjąć decyzję) to make up one's mind namyśliłeś się już, co chcesz studiować? have you made up your mind (about) what you want to study?

namówić
pf - nam|awiać impf vt 1. (nakłonić) to persuade, to urge namówić dziecko do jedzenia to persuade a child to eat namówiła przyjaciółkę na spacer she talked her friend into going for a walk namawiać kolegę do nauki pływania to encourage a friend to learn swimming policja namawiała świadka do współpracy the police urged a. persuaded the witness to cooperate rodzice namawiali ją, żeby wyszła za niego za mąż her parents urged her to marry him znajomi namówili ją, aby wzięła udział w konkursie piękności her friends talked her into taking part in a beauty contest 2. (nastawić nieprzychylnie) to set, to prejudice (przeciw(ko) komuś against sb) matka próbowała namówić syna przeciw ojcu the mother was trying to prejudice her son against his father 3. środ., Radio (nagrać) to record namówić tekst przemówienia to record a speech namówić się - namawiać się 1. (zachęcić się wzajemnie) to encourage each other namawiali się do jedzenia, choć nie mieli apetytu they encouraged each other to eat, even though they weren't hungry 2. pot. (zmówić się) to plot (z kimś with sb) namówić się przeciw komuś to plot against sb namawiali się za jej plecami they were plotting behind her back namówili się, że zrobią Jankowi kawał they conspired to play a trick on John mówią to samo, jakby się namówili they're saying the same thing as if they'd arranged it

namącić
pf vi pot. pejor. to stir things up zamiast pomóc w ustaleniu prawdy, tylko dodatkowo namącił instead of helping to find the truth, he just made things even more confusing a. he only added to the confusion on zawsze musi namącić he's always stirring it up a. stirring things up namącić komuś w głowie pot. to confuse sb, to muddle sb up ale mi namąciłeś w głowie! you a. you've really got me all muddled (up) a. mixed up! tak namącił jej w głowie, że zgodziła się na ślub he bamboozled her into agreeing to the wedding

namęczyć
pf pot. vt 1. (zadać ból) to torment [osoby, zwierzęta] 2. (dokuczyć) to torment, to harass namęczyć kogoś pytaniami to plague a. pester sb with questions namęczyła go swoją zazdrością she tormented him with her jealousy namęczyć się 1. (nacierpieć się) to have suffered a lot namęczyła się z mężem pijakiem she's suffered a lot a. gone through a hell of a time with her drunkard husband namęczyć się przez całe życie to have endured a great deal in one's life 2. (wysilić się) to go to a lot of trouble (mieć trudności) to have a hard time namęczył się przy lekcjach he took great pains over a. with the lessons namęczył się naprawiając samochód he had a hard time mending the car

nanieść
1. pf - nan|osić impf (naniosę, naniesiesz, naniósł, naniosła, nanieśli -nanoszę) książk. to mark nanosić poprawki na tekst to make corrections to a text nanieść nową trasę na plan miasta to mark a new route on the city map 2. pf (naniosę, naniesiesz, naniósł, naniosła, nanieśli) vt 1. (przynieść) to bring a lot of naniósł drzewa na opał he's brought lots of firewood 2. (osadzić) to drift, to deposit woda naniosła mułu the water has deposited mud goście nanieśli błota/śniegu na butach the guests have carried in mud/snow on their shoes 3. (o ptactwie domowym) to lay kury naniosły jajek the hens have laid a lot of eggs nieść

nanizać
pf (naniżę) vt książk. to thread, to string nanizać koraliki na nitkę to thread beads onto a string nizać

nanosić
impf nanieść1

naobiecywać
pf vt to promise a lot naobiecywał wiele rzeczy, ale niczego nie dotrzymał he promised all sorts of things but never kept his word naobiecywać się to make a lot of promises naobiecywał się, że już będzie grzeczny he's promised repeatedly (that) he'd be good now

naobierać
pf vt pot. to peel heaps a. lots of naobierać kartofli to peel lots of potatoes naobierać się pot. to peel a lot, to get tired of peeling

naocznie
1. (na własne oczy) with one's own eyes będziesz się mógł przekonać naocznie you'll see for yourself 2. (dobitnie) [wykazać, dowodzić] clearly jego oceny dowodzą naocznie, że jest bardzo zdolny his marks clearly prove he's very gifted

naoczny
adv. 1. (bezpośredni) naoczny świadek an eyewitness ocular witness rzad. informacje naocznych świadków testimony from eyewitnesses naoczny świadek wypadku an eyewitness to an accident relacja naocznego świadka an eyewitness account 2. (oczywisty) [fakt, dowód, przykład] clear, obvious

naokoło
adv. 1. (ze wszystkich stron) (all) around wszędzie naokoło ciągnęły się moczary there were marshes all around obejrzał się naokoło he looked all around 2. (wzdłuż obwodu) around, round GB naokoło postawili płot they put a fence up all around obszedł naokoło cały ogród he walked all round a. around the garden nie depcz trawy, przejdź naokoło! keep off the grass, go round a. around! praep. around, round GB naokoło stołu/fontanny/jeziora around a. round a table/fountain/lake wyścig naokoło stadionu a race around a stadium obejrzał się naokoło siebie he looked all around miała chustkę okręconą naokoło głowy she had a scarf wrapped round a. around her head

naokół
zob. naokoło

naoliwiać
impf naoliwić

naoliwić
pf - naoliw|iać impf vt Techn. to oil, to lubricate naoliwić zamki/zawiasy u drzwi to oil the locks/door hinges tryby i łańcuch były naoliwione the cogs and the chain were well-oiled oliwić naoliwić się - naoliwiać się Techn. 1. (pokryć się smarem) [części maszyn] to become oiled a. greased tryby maszyny podczas obracania naoliwią się same the machine cogs will lubricate themselves while rotating 2. pot., żart. (upić się) to get smashed pot., to get plastered pot.

naopowiadać
pf pot. vi to tell a lot naopowiadać dużo ciekawych historyjek to tell lots of interesting stories naopowiadać głupstw to say all sorts of silly things opowiadać naopowiadać się to spend a lot of time telling [sb] things naopowiadał się wszystkim o swojej przygodzie he spent plenty of time telling people about his adventure

naostrzyć
pf vt to sharpen [nóż, nożyczki, siekierę] ostrzyć

napa
f press stud GB, snap fastener US torebka zapina się na napę the bag fastens with a press stud

napad
m (G napadu) 1. (napaść) assault napad bandycki criminal assault napad rabunkowy robbery, hold-up napad z bronią w ręku armed robbery napad zbrojny a military attack, an armed attack napad na bank/pociąg bank/train robbery bandycki napad na kobietę mugging of a woman 2. (wystąpienie słowne) verbal assault a. attack mówca bronił się przed napadami dyskutantów the speaker defended himself against attacks from his interlocutors 3. (przypływ emocji) pot. burst, surge napad pracowitości a burst of energy napad zwątpienia a surge of despair napad złości a tantrum, an outburst of anger napad zazdrości a fit of jealousy napad płaczu a fit of crying 4. (choroby) fit, attack napad kaszlu a fit of coughing, a coughing fit napad grypy a bout of flu napad padaczki an epileptic seizure napad bólu a spasm of pain napad paniki a panic attack napad depresji a bout of depression dostać napadu histerii to go into hysterics 5. Sport. (ofensywa) attack grał w napadzie he played in the attack, he was a forward

napadać
1. pf napaść1 2. pf v imp. w nocy napadało dużo deszczu there was a heavy rainfall in the night padać

napadowy
adv. Med. [kaszel, mrowienie, drętwienie, kołatanie serca] paroxysmal

napakowany
pp napakować adv. pot. 1. (wypełniony do końca) [pojazd, pojemnik] packed, crammed (kimś/czymś with sb/sth) 2. (umięśniony) [kulturysta, zapaśnik, bokser] beefy pot., hunky pot. 3. pot. (najedzony) [osoba] full (up), full to bursting

napakować
pf vt pot. 1. (włożyć) to pack, to cram napakować zapasów do torby a. w torbę to pack plenty of food in a bag napakować książek do regału to cram lots of books into a bookcase napakować ubrań do szafy to squeeze a lot of clothes into a wardrobe 2. (wypełnić) to pack [sth] full, to pack, to cram napakować samochód bagażami to cram the car with luggage wagon był napakowany węglem po brzegi the truck a. wagon was packed full with coal napakować się pot. 1. (natłoczyć się) to get crammed a. squeezed do wagonu napakowało się mnóstwo pasażerów a lot of passengers crammed into the carriage 2. (objeść się) to gorge oneself with food 3. pot. (zwiększyć muskulaturę) to pump iron

napalać
impf napalić

napalić
pf - napal|ać impf vi 1. (rozpalić ogień) to make a. to light a fire napalić pod kuchnią/w kominku to light a fire in the (kitchen) stove/fireplace w pokoju jest już napalone the room is warm now 2. (zadymić papierosami) to fill [sth] with tobacco smoke napaliliście tak, że trudno oddychać you've smoked so much, it's difficult to breathe now 3. (dużo zniszczyć) to burn (up) a lot of napalić starych listów/dokumentów to burn a lot of old letters/documents 4. (dużo wypalić) to smoke a lot of cigarettes napalić się 1. pot. (nasycić się paleniem) rzucam palenie, już się dość napaliłem I've had enough of a. I'm fed up with smoking, I'm giving it up 2. pot., posp. to have a yen pot. napalił się na kupno samochodu he had a yen to buy a car pot. napalił się na tę dziewczynę he has the hots for this girl pot.

napalm
m sgt (G napalmu) Chem, Wojsk. napalm

napalmowy
adv. Wojsk., Chem. [bomba, pociski, nalot, atak] napalm attr.

napalony
pp napalić adv. pot. posp. (podniecony) horny randy pot. jest na nią strasznie napalony he has the hots for her pot. jest napalony na forsę/samochody he thinks of nothing but money/cars

napar
m (G naparu) Farm. infusion napar z kwiatów rumianku infusion of c(h)amomile

naparsteczek
m dem. 1. pieszcz. (osłona na palec) (small) thimble 2. pot. (mała porcja) thimbleful wypijemy po naparsteczku wódki? shall we have a thimbleful of vodka?

naparstek
m 1. (ochraniacz na palec) thimble 2. pot. (maleńki kieliszek) liqueur glass 3. przen. (mała porcja) thimbleful naparstek wódki a thimbleful of vodka

naparzać
impf naparzyć

naparzyć
pf - naparz|ać impf vt 1. (zaparzyć) to infuse naparzyć kawy/herbaty to brew coffee/tea naparzyć ziół to infuse a. steep herbs 2. Techn. (nagrzać) to steam naparzyć się - naparzać się to infuse kawa już się naparzyła the coffee has brewed already naparzać się pot. to have a dust-up pot. to mix it up US

napaskudzić
pf vi pot. to make a mess psy napaskudziły na chodniku dogs have made a mess on the pavement

napastliwie
adv. grad. [odnosić się, zachowywać się, pisać] virulently

napastliwość
f sgt 1. (skłonność do zaczepki) aggressiveness, virulence 2. (złośliwość) virulence napastliwość artykułu/wypowiedzi/pytania/ virulence of an article/opinion/question

napastliwy
adv. grad. książk. 1. (zaczepny) [osoba] aggressive [pytanie, głos, ton] virulent, aggressive 2. (zaczepny) [artykuł, wypowiedź, recenzja, uwaga] virulent, provocative

napastniczka
f assailant, attacker

napastniczy
adv. książk. 1. [wojska, grupa, państwo] aggressive, hostile 2. [wojna, wyprawa] invasive, aggressive

napastnik
m 1. (atakujący) assailant, attacker odeprzeć napastnika to beat off an assailant ulec napastnikowi to give in to an assailant 2. Wojsk. (atakujące wojsko) invader, aggressor 3. Sport. striker, forward środkowy napastnik a centre forward napastnik flankowy a wing forward

napastować
1. pf vt książk. 1. (zaczepiać) to assail, to bully chuligani napastowali przechodniów hooligans attacked passers-by był napastowany w szkole przez starszych kolegów he was bullied at school by older pupils 2. (naprzykrzać się) to pester, to harass napastować kogoś listami to pester sb by mail napastował ojca o pieniądze he pestered his father for money 3. (atakować słownie) to attack prezydent był nieustannie napastowany przez media the President was constantly attacked by the media 4. przen. (prześladować) to haunt, to oppress złe wspomnienia ciągle go napastowały he was haunted by bad memories 5. (występować w nasileniu) to bother, to trouble, to attack ciągle zimą napastował go kaszel every winter he was plagued by a cough 2. pf vt to polish (up) [buty] to wax (up) [podłogę, parkiet] pastować

napatoczyć
się pf v refl. pot. 1. (natknąć się) to happen, to chance (na kogoś on sb) że też musiałem się na niego napatoczyć to think I had to chance on him! 2. (zjawić się) to turn up napatoczył się jeszcze jeden gość one more guest has turned up

napatrzeć się
zob. napatrzyć się

napatrzyć
się, napatrz|eć się pf v refl. napatrzyć się na piękno gór/morza to feast one's eyes on the beauty of the mountains/the sea nie mógł się na nią dość napatrzyć he couldn't take his eyes off her napatrzyłem się na ludzką krzywdę/okrucieństwo I've seen more than enough misery/cruelty

napawać
impf vt książk. dziecko napawało ją dumą i radością the kid filled her a. her heart with pride and joy napawać kogoś wstrętem to fill sb with disgust, to appal sb napawać kogoś optymizmem to instil optimism in sb napawający optymizmem buoyant ten człowiek napawa mnie lękiem this man makes me anxious napawać się książk. napawać się pięknym widokiem to delight in a beautiful view napawać się sukcesem to gloat over one's success, to enjoy the sweet smell of success napawać się radością z odniesionego zwycięstwa to take pleasure in one's victory napawać oczy a. wzrok widokiem czegoś książk. to feast one's eyes on sth

napaść
1. pf - napa|dać1 impf (napadnę, napadniesz, napadła, napadł, napadli - napadam) vt 1. (zaatakować) to attack, to invade na kraj napadł wróg the enemy invaded the country napadać na przechodniów to attack a. mug passers-by bandyci napadli na bank bandits raided a. robbed a bank 2. (skrytykować) to attack, to assail napaść na kogoś ostro/w przykrych słowach to attack sb fiercely/with harsh words szef napadł na mnie bez uzasadnienia the boss attacked me for no reason 3. przen. (ogarnąć) napadła go złość/wściekłość he suddenly got really angry napadały go ataki kaszlu he was troubled by coughing fits napadła go chęć, żeby w pobliskim barze napić się wódki he suddenly felt an urge to drink vodka in the nearby bar co cię napadło? pot. what's come over you? 2. f książk. 1. (atak) aggression, invasion napaść zbrojna armed aggression odeprzeć napaść wroga to repel an enemy attack a. assault bała się napaści bandytów she was afraid of being mugged a. assaulted 2. (krytyka) attack, criticism poczuł się urażony napaścią słowną szefa he felt insulted by his boss's verbal attack 3. pf (napasę, napasiesz, napasł, napasła, napaśli) pot. vt (nakarmić) to feed [konie, krowy, świnie, kury] paść napaść się 1. (o zwierzęciu) to eat its fill, to have plenty of fodder 2. (o człowieku) to eat one's fill, to be full to bursting napaść czymś oczy książk. to feast one's eyes on sth

napchać
pf - nap|ychać impf pot. vt (wypełnić) to stuff, to pack napchać różnych drobiazgów do torebki to stuff a lot of odds and ends into a bag napychać plecak książkami to pack a rucksack with books napychać poduszki pierzem to stuff pillows with feathers napchać się - napychać się 1. (natłoczyć się) to cram in, to crowd in do autobusu napchało się dużo ludzi a lot of people crammed into the bus 2. (objeść się) to gorge on food, to stuff oneself with food napchała się ciastkami she stuffed herself with cakes napchać brzuch a. żołądek a. bandzioch posp. to gorge on food, to stuff oneself with food napchać kieszeń a. kieszenie a. kabzę pot., pejor. to line one's pocket(s) a. wallet

naperfumować
pf vt pot. to perfume [ciało, bieliznę, ubranie, chusteczkę] naperfumować się pot. to perfume oneself, to put on perfume naperfumowała się drogimi perfumami she put on a. used some expensive perfume

napełniać
impf napełnić

napełnić
pf - napeł|niać impf vt 1. (uczynić pełnym) to fill (czymś with sth) napełnić dzbanek wodą/mlekiem to fill a jug with water/milk napełniać koszyk owocami to fill a basket with fruit napełnić ponownie to refill napełnić coś po brzegi to fill sth to the brim napełnić coś powietrzem to inflate sth napełnić magazynek to load a magazine 2. (zapełnić w dużej ilości) to fill stadion napełniły tysiące kibiców thousands of fans filled the stadium sala była napełniona po brzegi the room was crammed full 3. (przeniknąć) to fill śmiech dzieci napełnił pokój children's laughter filled the room 4. książk. (wzbudzić) napełnić kogoś radością to fill sb a. sb's heart with joy jej słowa napełniły mnie niepokojem her words made me anxious napełnić się - napełniać się to fill (czymś with sth) oczy dziewczyny napełniły się łzami the girl's eyes filled with tears napełniać portfel a. kieszeń pot. to line one's pocket(s) a. wallet

napiec
pf (napiekę, napieczesz, napiekł, napiekła, napiekli) vt to bake [chleba] to roast [mięsa]

napierać
impf naprzeć

napierśnik
m 1. (część zbroi) breastplate 2. (część fartucha) bib 3. (część uprzęży) breast band

napinać
impf napiąć

napis
m (G napisu) inscription, notice napis na grobie/nagrobku/płycie an inscription on a grave/tombstone/plaque napis mówił: "uwaga, zły pies" the notice read a. said: 'Beware of the dog' napisy czołowe filmu credits napisy dialogowe Kino subtitles

napisać
pf vt 1. (nakreślić litery, cyfry) to write napisać coś długopisem/ołówkiem to write sth in pen/pencil napisał coś zielonym atramentem he wrote sth in green ink napisać coś na maszynie/komputerze to type sth on a typewriter/computer napisać coś czytelnie/wyraźnie to write sth legibly/clearly napisać coś nieczytelnie/niewyraźnie to write sth illegibly/unclearly 2. (stworzyć) to write [artykuł, reportaż, powieść] 3. (zakomunikować na piśmie) to write napisała list do dziadków she wrote to her grandparents napisał, że ją kocha he wrote that he loved her napisać skargę/podanie/prośbę to write a complaint/an application/a request prasa napisała o kolejnym zamachu terrorystycznym newspapers wrote about yet another terrorist attack 4. (zapełnić pismem) to write napisać cztery strony listu to write four pages of a letter napisane czarno na białym pot. written in black and white

napitek
m (G napitku) pot., żart. beverage, liquor

napiwek
m (G napiwku) tip, gratuity dać a. wręczyć komuś napiwek to tip sb do rachunku wliczony jest napiwek service is included in the bill

napiąć
pf - nap|inać impf (napnę, napięła, napięli - napinam) vt (naprężyć) to stretch [żagiel, płótno namiotu] to tense [mięśnie] to spread, to stretch [firanki po praniu] to tighten, to tauten [cięciwę łuku] napiąć się - napinać się 1. (naprężyć się) [lina] to tighten [mięśnie] to tense (up) [skóra] to become taut 2. (wytężyć się) to strain, to make an effort musiałem się napiąć, żeby sięgnąć najwyższej półki I had to strain a. to make an effort to reach the top shelf

napić
się pf (napiję się) v refl. 1. (ugasić pragnienie) to drink napiła się mleka she had a drink of milk napije się pan kawy albo herbaty? would you like tea or coffee? 2. (wypić alkohol) to drink, to have a drink napij się ze mną have a drink with me chodźmy się napić let's go for a drink

napięcie
sv napiąć n 1. (naprężenie) tension, tautness napięcie mięśni muscle tension napięcie liny/materiału rope/fabric tightness a. tension 2. (podenerwowanie) tension, stress przez wiele tygodni żyła w stałym napięciu she lived under constant stress for many weeks reżyser umiejętnie buduje napięcie the director is skilful at building up suspense napięcie rośnie tension is mounting a. is building up napięcie opada tension is easing a. subsiding 3. (konflikt) tension, friction podpisanie rozejmu zmniejszyło napięcie między dwoma mocarstwami signing the armistice alleviated a. eased the tension between the two superpowers nasilają się napięcia między kierownictwem a załogą there is growing friction between management and the workforce napięcia w rodzinie family tension napięcia na tle rasowym racial tensions 4. Elektr. (różnica potencjałów) voltage, tension niskie/wysokie napięcie high/low voltage przewód pod napięciem live wire przewody wysokiego napięcia high-tension wires słup wysokiego napięcia (electricity) pylon krajowa sieć wysokiego napięcia national grid spadek napięcia voltage drop gwałtowny skok a. wzrost napięcia voltage surge 5. Fiz. (stan napięcia) tension napięcie elektryczne Elektr. voltage napięcie mięśniowe Fizj. (muscle) tone napięcie powierzchniowe Fiz. surface tension napięcie przedmiesiączkowe Med. premenstrual tension napięcie przewodowe Fiz. line-to-line voltage napięcie tektoniczne Geol., Górn. tectonic tension

napięciowy
adv. Elektr. [urządzenie, transformator, linie, woltomierz] tension attr., voltage attr.

napiętek
m 1. (w bucie) counter 2. Anat. talus

napiętnować
pf vt 1. książk. (potępić) to revile, to stigmatize napiętnować kogoś publicznie to stigmatize sb publicly godny napiętnowania deplorable piętnować 2. książk. (naznaczyć) to brand napiętnować kogoś na całe życie [wydarzenie] (wpłynąć) to leave its mark on sb for life (skompromitować) to cast a slur on sb for life twarz napiętnowana cierpieniem a face marked with suffering piętnować 3. (naznaczyć zwierzę) to brand [bydło] piętnować 4. przest. (naznaczyć człowieka) to stigmatize napiętnować niewolnika/przestępcę to stigmatize a slave/criminal piętnować

napięty
pa napiąć adv. 1. (naprężony) [nerwy, mięśnie] tense [lina, materiał] tight, stretched [skóra] taut napięta uwaga close a. focused attention dlaczego jesteś taki napięty? zrelaksuj się why are you so tense? relax! 2. (konfliktowy) [stosunki, sytuacja, konflikt, atmosfera] tense, strained 3. (wypełniony wydarzeniami) busy, demanding napięty plan/harmonogram a demanding plan/a busy a. demanding timetable

napletek
m Anat. foreskin

napleść
pf (naplotę, napleciesz, naplótł, naplotła, napletli) vt 1. (upleść) to weave a lot napleść wianków/koszyków z wikliny to weave a. make a lot of wreaths/wicker baskets 2. pot., pejor. (nagadać głupstw) kto ci takich bzdur naplótł? whoever told you such nonsense? pleść

naplotkować
pf vi to gossip naplotkowała na koleżankę she spread gossip about her colleague naplotkować się pot. to spend a lot of time gossiping naplotkowała się z przyjaciółką she had a long gossip with her friend

napluć
pf vi to spit napluć na podłogę to spit on the floor pluć napluć komuś w twarz pot. to spit in sb's face

napocić
się pf v refl. pot. to sweat (nad czymś over sth) napocić się nad rozwiązaniem trudnego zadania to sweat over (solving) a difficult problem napocić się przy pracy w ogródku to work up a (good) sweat doing the gardening

napoczynać
impf napocząć

napocząć
pf - napocz|ynać impf (napocznę, napoczęła, napoczęli - napoczynam) pot. to cut into napocząć bochenek chleba/ciasto to cut into a loaf of bread/a cake napoczynać słoik konfitur/butelkę soku to open a (new) jar of jam/bottle of juice napocząć opakowanie słodyczy to break into a packet of sweets

napoić
pf vt 1. to water [zwierzę] zatrzymali się nad potokiem dla napojenia koni they stopped at the stream to water the horses 2. pot. to give something to drink (kogoś to sb) napoić gości kawą/winem to give the guests some coffee/wine napoić się 1. (ugasić pragnienie) zwierzęta już się napoiły the animals have drunk their fill 2. książk. (nasycić się) napoić się jakimś widokiem to feast one's eyes on a view napić kogoś żółcią a. goryczą a. octem pot. to embitter sb

napoleonka
f Kulin. cream slice

napoleoński
adv. Hist. [czasy, wojny, cesarstwo] Napoleonic po napoleońsku like Napoleon, in the style of Napoleon

napominać
impf napomnieć

napomknienie
sv napomknąć n hint, mention w liście było kilka napomknień o planowanej podróży there were a few hints about the planned trip in the letter w tekście znalazł tylko napomknienie o tych badaniach he found only a brief mention of the research in the text

napomknąć
pf - napom|ykać impf (napomknęła, napomknęli - napomykam) vi książk. to hint (o czymś at sth) napomknął o problemie w kilku słowach he hinted at the problem briefly tylko mi o tym napomknął he just mentioned it in passing w dyskusji napomknięto o jeszcze jednym problemie another problem was brought up during the discussion

napomnienie
sv napomnieć n 1. (skarcenie, przestroga) admonition, reprimand szef udzielił pracownikowi napomnienia z powodu spóźnień the boss reprimanded his employee for being late 2. Admin. (monit) demand, admonition dostał napomnienie z banku, żeby zapłacić zaległą ratę he received a (written) demand from the bank to pay the due instalment

napomnieć
pf - napom|inać impf (napomnisz, napomniał, napomnieli - napominam) vt to admonish napomniał syna, żeby się zabrał do nauki he admonished his son for not getting down to work lekarz napominał go, że musi się leczyć the doctor warned him he had to start treatment napominano ich, żeby nie kupowali tych akcji they were cautioned against buying the shares

napompować
pf vt 1. (nadmuchać) to inflate, to pump up [piłkę, balon, materac, dętkę] pompować 2. (przemieścić) to pump [ciecz, powietrze, gaz] napompował wody do wiadra he pumped (the) water into a bucket pompować napompować się pot. 1. (zgromadzić się) to be a. get pumped woda napompowała się do wiadra water was pumped into the bucket pompować się 2. (napełnić się) to be a. get inflated, to be pumped up balony już się napompowały the balloons have already been inflated pompować się

napomykać
impf napomknąć

napotkać
pf - napot|ykać impf vt to come across napotykał wielu życzliwych ludzi he met a lot of friendly people w archiwum napotkał kilka nieznanych utworów pisarza he came across several unknown works by the writer in the archives napotkać trudności w pracy to encounter difficulties at work próbując wyjaśnić tę sprawę, napotkał trudności he ran up against difficulties trying to get the matter explained napotkać czyjeś oczy a. spojrzenie to meet sb's eye a. gaze napotkała jego spojrzenie i zaczerwieniła się her eyes met his and she blushed

napotnie
adv. Med. diaphoretically zioła/leki działające napotnie diaphoretic a. sweat-inducing herbs/medicines

napotny
adv. Med. [leki, zioła] diaphoretic, sweat-inducing

napotykać
impf napotkać

napowietrzny
adv. [sieć, trakcja, kolejka, transport] overhead

napożyczać
pf vt (od kogoś) to borrow (a lot of) (komuś) to lend (a lot of) napożyczać różnym znajomym wiele książek to lend a lot of books to various friends napożyczała ode mnie ubrań she's borrowed plenty of clothes from me

napracować
się pf v refl. to work hard, to toil napracował się ciężko przez całe życie he (has) worked hard all his life

napraszać
się impf v refl. pejor. 1. (narzucać się) to intrude oneself on napraszać się do kogoś z wizytą to invite oneself over to sb's place napraszać się z usługami/towarem/radami/pomocą to tout one's services/wares/advice/help 2. (usilnie prosić) to solicit książk. (o coś sth) [prezenty, datki] napraszał się, żeby go podwieźć he was making importunate requests for a lift czy napraszał się o podwyżkę? did he importune you for a rise? dziecko napraszało się lizaka a child kept asking for a lollipop

naprawa
f 1. (reperacja) repair C/U, repair work U bieżące/drobne/gwarancyjne naprawy running/minor/warranty repairs gruntowna naprawa an overhaul naprawa dachu/drogi repairs to a roof/road naprawa zegarka/obuwia watch/shoe repair oddać coś do naprawy to take sth to be repaired, to take sth for repair telewizor jest w naprawie the TV set is being repaired droga/dom jest w naprawie a road/house is under repair a. undergoing repairs mam samochód w naprawie my car is in for repairs 2. sgt (rekompensata) recompense, reparation naprawa krzywd/niesprawiedliwości reparation for wrongs/an injustice naprawa strat recouping of a loss 3. sgt (poprawa) improvement, reform naprawa gospodarki/stosunków an improvement in the economy/in relations chęć naprawy świata a desire to reform the world

naprawczy
adv. 1. (naprawiający) [prace, warsztat] repair attr. brygada a. ekipa naprawcza (a team of) repairmen a. repair technicians 2. Ekon. [program, procedury] repair attr.

naprawdę
part. really, truly naprawdę nie wiem I really a. honestly don't know naprawdę tani/duży really cheap/large naprawdę? really? naprawdę tak sądzisz? do you really think so? tak naprawdę actually, strictly speaking tak naprawdę to duchów nie ma actually a. in actual fact ghosts don't exist tak naprawdę zapłacili mi 1000 złotych, a nie 900 they paid me 1,000 zlotys, not 900 adv. really tak mówią, ale jak było naprawdę, tego nikt nie wie that's what they say, but who knows a. nobody knows what really happened

naprawiacz
m (Gpl naprawiaczy) żart. repairer naprawiacze świata those who want to put the world to rights

naprawiać
impf naprawić

naprawić
pf - napraw|iać impf vt 1. (zreperować) to repair, to mend [samochód, zegar, drogę] to fix [kran, półkę, radio] 2. (poprawić) to repair [stosunki] to remedy [sytuację, wady, omyłki] to rectify [błąd] 3. (zrekompensować) to repair [szkodę] to redress [zło, krzywdę] naprawić wyrządzone krzywdy to redress a. right wrongs done in the past naprawić się - naprawiać się [stosunki, sytuacja] to improve teraz wszystko się naprawi things can only get better now naprawi się między nami we will make it up

napromieniować
pf - napromieni|owywać impf vt 1. Med. to treat [sb] with radiation therapy [chorego] to irradiate [tkanki rakowe] 2. Nukl. to irradiate, to expose [sb/sth] to radiation 3. Techn. to irradiate [artykuły żywnościowe] napromieniować się - napromieniowywać się Med. [pacjent] to undergo radiation therapy a. treatment

napromieniowywać
impf napromieniować

naprosić
pf vt pot. to invite (a lot of) [gości] naprosił tylu kolegów, że trzeba było pożyczyć krzeseł he invited so many friends that more chairs had to be borrowed naprosić się to plead (o coś for sth) ile się go naprosiłam, żeby naprawił kran how I had to plead with him to fix the tap

naprostować
pf - naprost|owywać impf vt to straighten (out) [drut, pręt, błotnik]

naprostowywać
impf naprostować

naprowadzać
impf naprowadzić

naprowadzić
pf - naprowa|dzać impf vt 1. (nakierować) to guide [statek, pocisk] (na coś to sth) to direct [samolot] (na coś at sth) naprowadzić celownik na środek tarczy to set the sight on the middle of the target 2. (dać wskazówkę) to give [sb] a clue, to provide [sb] with a clue naprowadzić kogoś na właściwy trop to put sb on the right track list naprowadził policję na ślad przestępcy the letter put a. set the police on the criminal's trail naprowadzić rozmowę na coś to lead a conversation around to sth

naprzeciw
praed. opposite, across from naprzeciw kogoś/czegoś opposite a. across from sb/sth drzwi do naszego pokoju są naprzeciw windy the door to our room is across from a. opposite the lift bank znajduje się naprzeciw apteki the bank is opposite a. across from the chemist's siedli naprzeciw siebie they sat down opposite each other a. facing each other wyjść komuś naprzeciw to go out to meet sb (on their way) przen. to meet sb halfway wychodzić naprzeciw czyimś potrzebom/życzeniom przen. to make an effort to meet sb's needs/wishes adv. opposite dokładnie naprzeciw była restauracja there was a restaurant directly opposite zobaczył biegnącą naprzeciw Annę he saw Anna running towards him mieć coś naprzeciw to have objections (czemuś to sth) to have something against (czemuś sth) masz coś naprzeciw? have you got any objections a. anything against that? masz coś naprzeciw, żebym wzięła urlop w lipcu? is it okay with you if I take my holiday in July? pot. nie mieć nic naprzeciw to not have any objections (czemuś to sth) to have nothing against (czemuś sth)

naprzeciwko
praep. opposite, across from naprzeciwko kogoś/czegoś opposite a. across from sb/sth przystanek autobusowy jest naprzeciwko hotelu the bus stop is opposite the hotel a. across the street from the hotel stali naprzeciwko siebie they stood facing each other adv. opposite mieszkają naprzeciwko (po drugiej stronie ulicy) they live across the street a. over the way (po drugiej stronie klatki) they live across the landing z naprzeciwka [zbliżać się] from the opposite direction kobieta z naprzeciwka (z innego domu) the lady from across the street (z innego mieszkania) the lady from across the landing

naprzeciwlegle
adv. [rozmieścić, siedzieć] opposite a. facing each other

naprzeciwległy
adv. [ściana] opposite, facing [bok trójkąta] opposite dachy naprzeciwległych kamienic the roofs of houses facing each other

naprzemianlegle
adv. (raz jeden, raz drugi) alternately, in turns (raz w jedną, raz w drugą stronę) in opposite directions naprzemianlegle ułożone warstwy piasku i gliny alternate layers of sand and clay

naprzemianległy
adv. [warstwy, rzędy, liście] alternate attr.

naprzemiennie
adv. książk. by turns, alternately naprzemiennie stosować ciepłe i zimne kąpiele to take hot and cold baths alternately warstwy wodne i skalne występują naprzemiennie layers of water alternate with layers of rock

naprzemienny
adv. książk. [stany, procesy] alternating, alternate attr.

naprzeć
pf - nap|ierać impf vi 1. (nacisnąć) to push (na coś at a. against sth) to press (na coś against sth) 2. (zaatakować) [wojsko, armia] to push, to advance [tłum] to press forward demonstranci napierali na kordon policji demonstrators pressed forward against the police cordon nieprzyjaciel napierający na miasto the enemy advancing on a town 3. (dopominać się) to press, to push (na coś for sth) napierać na kogoś, żeby coś zrobił to push sb to do a. into doing sth naprzeć się - napierać się pot. to press, push (czegoś for sth) napierał się, żeby go zabrać do kina he insisted on being taken to the cinema

naprzyjmować
pf vt 1. (otrzymać) to receive (a lot of) [prezentów, zaproszeń] 2. (wziąć na siebie) to take on (a lot of) [obowiązków, funkcji] 3. (zatrudnić) to take on (a lot of) [nowych pracowników]

naprzykrzać
się impf v refl. książk. (narzucać się) to pester vt (komuś o coś sb for sth) naprzykrzał się nam skargami he kept pestering us with his complaints

naprzykrzony
adv. [dziecko, klient] troublesome pesky pot. co za naprzykrzony dzieciak this child is a real pest pot.

naprzykrzyć
się pf v refl. pot. (znudzić się) to bother (komuś sb) [osoba] to make a nuisance of oneself naprzykrzyły mi się te jego wizyty I'm fed up with his visits

naprzynosić
pf vt to bring a. fetch (a lot of) [zabawek, drewna] naprzynosił drew na cały tydzień he brought (enough) kindling for a week

naprzywozić
pf vt to bring a. fetch (a lot of) naprzywoził dzieciom prezentów he brought the children a lot of gifts

naprzód
1. (przed siebie) [ruszyć, posunąć się] forward(s) [biec, iść] ahead zrobił krok naprzód he took a step forward, he stepped forward stał z jedną nogą wysuniętą naprzód he stood with one leg forward naprzód marsz! Wojsk. forward march! 2. (na czele) dzieci niech idą naprzód let the children go first 3. (wcześniej) [planować, rezerwować, przygotować] ahead, in advance [płacić] in advance up front pot. kilka dni/tygodni naprzód a few days/weeks ahead a. in advance martwić się naprzód to worry unduly 4. przest. (po pierwsze) first(ly) (najpierw) at first krok naprzód a forward step, a step forward znaczny a. poważny krok naprzód w walce z terroryzmem a major step forward in the fight against terrorism dążyć naprzód [osoba, społeczność] to be forward-looking iść a. posuwać się naprzód [praca, budowa, negocjacje] to (make) progress [wiedza, technika] to advance posunąć a. pchnąć coś naprzód to make headway in sth posuwać a. pchać coś dalej naprzód to forge ahead with sth wybiegać myślą a. myślami naprzód to think ahead, to take the long view

naprędce
adv. książk. (w pośpiechu) [zbudować, zmontować] hastily (na poczekaniu) [wygłosić, skomponować] ad lib [wymyślić] impromptu naprędce postawione namioty/baraki hastily erected tents/shelters naprędce zwołana narada/opracowany projekt a meeting held/a design drawn up at short notice naprędce przygotować obiad/coś do jedzenia to rustle up a. throw together a dinner/something to eat naprędce urządzone przyjęcie/uszyty kostium an improvised party/fancy dress

naprężać
impf naprężyć

naprężenie
sv naprężyć n 1. sgt (napięcie psychiczne) tension czekać/słuchać w naprężeniu to wait/listen tensely 2. Fiz., Techn. stress

naprężony
pp naprężyć adv. 1. (napięty) [ciało, mięsień] tensed (up), tense sportowiec naprężony do skoku an athlete tensed up for a jump 2. (niepokojący) [atmosfera, stosunki] tense, strained

naprężyć
pf - napręż|ać impf vt to tense [ogon] to tense, to tauten [mięśnie] to tauten, to tighten [linę] to tighten [cięciwę, strunę] naprężyć się - naprężać się 1. (napiąć mięśnie) [osoba] to tense up 2. (ulec naprężeniu) [mięśnie, lina] to tighten [żagle, ciało] to tauten

napsocić
pf vi [dziecko, zwierzę] to get into mischief

napstrzyć
pf vt iron. (przesadnie przystroić) to decorate to a. in excess [strój, ścianę] napstrzyć kapelusz kokardkami to overdecorate a hat with ribbons vi pot. (nabrudzić) to speckle vt muchy napstrzyły na lustrze flies speckled the mirror

napsuć
pf vt to damage (a lot of) napsuł zabawek jak żadne inne dziecko he damaged more toys than any other child napsuć komuś krwi [osoba, okoliczność] to vex sb

napuchnięty
zob. napuchły

napuchnąć
pf (napuchł a. napuchnął) vi Med. to swell (up)

napuchły
napuchnięty adv. [staw, twarz] swollen [warga, powieka] puffed (up) [wątroba, brzuch] tumid [palec] swollen, tumid

napuszać
impf napuszyć

napuszczać
1. impf napuścić 2. pf vt 1. pot. (wpuścić wielu) to admit (a lot of), to let in (a lot of) [gapiów, reporterów] napuszczał widzów, ile się tylko zmieściło he let in as many viewers as there was room for 2. (o roślinach) to shoot a lot of [pędów, pąków]

napuszenie
adv. pejor. 1. (dumnie) pompously 2. (pompatycznie) pompously, tumidly

napuszoność
f sgt pejor. 1. (pycha) self-importance, pomposity 2. (pompatyczność) pomposity, tumidity

napuszony
pp napuszyć adv. 1. pejor. (dumny) [osoba] self-important, full of self-importance, pompous zrobiła napuszoną minę she put on self-important airs chodzi napuszony jak paw he plays the pompous turkeycock, he's puffed up like a turkeycock 2. pejor. (pompatyczny) [styl, język] pompous highfalutin(g) 3. (z nastroszonymi piórami) [wróbel, gil] ruffled

napuszyć
pf - napusz|ać impf vt 1. [ptak] to ruffle [pióra] kot napuszył futerko the cat bristled, the cat's fur bristled 2. Moda napuszyć włosy przez tapirowanie to make the hair look fuller by backcombing it napuszyć się - napuszać się 1. [ptak] to ruffle its feathers [zwierzę] to bristle 2. przen. [osoba] to become puffed up przen. to get stuck-up pot.

napuścić
pf - napu|szczać1 impf vt 1. (napełnić) to let [sth] in [dymu, kurzu] to run [wody, deszczówki] napuść świeżego powietrza do pokoju let some fresh air into the room napuścić (ci) wody do wanny? shall I run (you) a bath? 2. (nasączyć) to impregnate [drewno, płótno] 3. pot. (nasłać) to set (na kogoś (up)on sb) napuszczę na was policję/psy I'll set the police/dogs on you napuścić kogoś żeby coś zrobił to egg sb on to do sth

napychać
impf napchać

napyskować
pf pot. vi to cheek GB pot. (komuś sb) to backchat GB (komuś sb)

napytać
pf vi to bring (komuś czegoś sth (up)on sb) to land pot. (komuś czegoś sb with a. in sth) napytać komuś kłopotów to land sb in trouble pot. napytać sobie nieszczęścia/zmartwień to bring misfortune/worries upon oneself napytasz sobie biedy pot. you'll land (yourself) in a pickle pot. a. in hot water pot. napytać się to bring (up)on oneself [nieszczęścia, kłopotów] napytać się choroby to catch an illness

napój
m (G napoju, Gpl napojów a. napoi) 1. (podawany do picia) drink C/U, beverage napój owocowy/mleczny a fruit/milk drink napój chłodzący a cool drink napój gazowany a carbonated a. fizzy drink napój niegazowany a still drink napój orzeźwiający a cold drink a. beverage podano napoje i przekąski light refreshments a. snacks and drinks were served w tej karcie są tylko napoje i lody on this menu there are only beverages and ice cream 2. (porcja) (w kartonie) carton (w butelce) bottle (w puszce) can dwa litrowe napoje owocowe two one-litre cartons/bottles of fruit drink napój miłosny książk. love potion, philtre, philter US napoje wyskokowe pot. alcoholic drinks tipple pot., bevvy GB pot.

napór
m sgt (G naporu) 1. (napieranie) pressure (gwałtowny nacisk) surge C gwałtowny napór fal/tłumu a surge of waves/a crowd drzwi ustąpiły pod naporem tłumu the door yielded to pressure from the crowd drzewo złamane pod naporem wiatru a tree broken by the gusting wind lód pękał pod naporem lodołamaczy the ice was breaking up as iceboats drove into it 2. (presja) pressure (brzemię) burden napór wydarzeń the pressure of events pod naporem strapień/wątpliwości under the burden of worry/doubt pod naporem czyichś żądań pressurized by sb's demands, yielding to sb's demands wycofać się pod naporem wroga to retreat in the face of the advancing enemy 3. (silne oddziaływanie) spasm napór bólu a spasm of pain 4. Fiz. thrust napór hydrodynamiczny hydrodynamic thrust

napęczniały
adv. 1. (nabrzmiały) [fasola, ryż] swollen owoce napęczniałe sokiem juicy a. fleshy fruit 2. (wydęty) [torba, segregator] bulging torba napęczniała od zakupów a bag bulging with (the) shopping

napęcznieć
pf (napęcznieję, napęczniał, napęczniała, napęcznieli) vi 1. (nabrzmieć) [kasza, ryż, fasola] to swell 2. (powiększyć się) to swell, to bulge żyły mu napęczniały z wysiłku his veins swelled from the effort

napęd
m (G napędu) 1. sgt Techn. (energia wprawiająca w ruch) propulsion, drive napęd wodny/elektryczny/spalinowy/turbinowy/atomowy water/electric/diesel/turbine/atomic propulsion a. drive napęd na przednie/tylne koła pojazdu front-wheel/rear-wheel drive samochód z napędem na cztery koła a car with four-wheel drive, a four-by-four silnik o napędzie spalinowym internal combustion engine z napędem ręcznym hand-driven, handoperated 2. Techn. (urządzenie) drive wózek inwalidzki z napędem an invalid carriage 3. przen. (motywacja) drive, motivation stracił napęd do życia he lost all his will to live 4. Komput. drive napęd dysku disk drive napęd dyskietek floppy drive napęd fotonowy Fiz. photonic drive a. propulsion napęd odrzutowy Techn. jet propulsion napęd pneumatyczny Techn. pneumatic drive mechanism napęd przedni/tylny Techn. front-wheel/rear-wheel drive napęd rakietowy Wojsk. rocket propulsion

napędowy
adv. Techn. driving, propelling śruba napędowa a propeller wał napędowy a propeller shaft olej napędowy diesel (fuel a. oil) siła napędowa turbiny driving force of a turbine nienawiść jest siłą napędową systemów totalitarnych przen. totalitarian systems are driven by hatred

napędzać
1 Techn. zob. napędzić 2. impf vt 1. Techn. (wprawiać w ruch) to drive, to power napędzany energią słoneczną/jądrową/gazem solar-/nuclear-/gas-powered napędzany ręcznie hand-operated 2. przen. (przyspieszać) to accelerate znaczny wzrost pieniędzy na rynku napędza inflację a significant increase in money supply accelerates inflation

napędzić
pf - napę|dzać1 impf 1. (nagnać) napędzała kury do kurnika she was rounding up the hens into the henhouse napędzić bydła i koni na targ to drive cattle and horses to market wiatr napędził chmur z zachodu the wind brought in some clouds from the west 2. pot. (zmusić do działania) to urge, to make napędzić dziecko do odrabiania lekcji to urge a child to do its homework napędzać robotników do pracy to make the workmen do their job 3. pot. (przysporzyć) to bring in nowa technologia napędziła firmie duży zysk the new technology brought the company large profits kasowy film napędził ludzi do kina the blockbuster attracted many people to the cinemas napędzić komuś strachu a. stracha a. pietra pot. to give sb a scare ale mi pietra napędziłeś gosh, you scared the pants off me pot.

napłakać
się pf (napłaczę się) v refl. pot. to cry a lot napłakała się dość w życiu she's shed a lot of tears in her life napłakała się po śmierci męża she cried her eyes out after her husband died ileż ja się przez ciebie napłakałam! how many tears have I cried over you!

napłodzić
pf vt 1. (spłodzić) to give life to to beget książk. w ciągu pożycia małżeńskiego napłodzili czworo dzieci during their married life they produced four children 2. przen. (naprodukować) to spawn napłodzić artykułów/wierszy/książek to spawn lots of articles/poems/books

napłynąć
pf - napły|wać impf (napłynęła, napłynęli - napływa) 1. (o cieczy) to flow in, to pour in woda napłynęła do piwnicy water came into the basement woda napływa z rynny do beczki water is pouring from the gutter into the barrel 2. (przypłynąć) to come do portu napływały statki ships were coming into the harbour 3. książk. (przybyć) to flock, to throng na koncert napływały tłumy crowds were flocking to the concert na konferencję prasową napłynęło wielu dziennnikarzy a lot of reporters thronged to the press conference dary dla poszkodowanych napływały z różnych miejsc kraju relief for the victims was coming in in large amounts from various regions of the country 4. (przedostać się) to come, to get mroźne powietrze napłynęło do pokoju cold air got into the room z kuchni napływają zapachy jedzenia the smell of cooking is coming from the kitchen 5. (przychodzić) to come decyzje napływały ze sztabu generalnego decisions were coming in from headquarters od rana napływały sensacyjne wiadomości sensational news had been coming in since early morning do redakcji napłynęło dużo listów the office was flooded with letters 6. (nabiec) twarz napłynęła mu krwią blood suffused his face czułam, jak łzy napływają mi do oczu I felt tears welling up in my eyes

napływ
m (G napływu) książk. 1. (napływanie) affluence, inflow napływ mroźnego powietrza an inflow of freezing air napływ krwi do głowy/twarzy a surge a. rush of blood to the head/face 2. (gromadzenie) inflow, influx napływ kapitału an inflow of capital napływtowarów z zagranicy an influx of foreign goods napływ informacji build-up of information napływ turystów do miasta an influx of tourists into the city napływ młodzieży do szkół an inflow of young people to schools 3. (o uczuciach) surge napływ radości/namiętności/energii a surge of joy/passion/energy 4. zw. pl Geol. alluvium, silt

napływać
impf napłynąć

napływowy
adv. 1. (nietutejszy, obcy) [ludność, element, plemiona] foreign, immigrant plemiona napływowe przyjęły kulturę i obyczaje tubylców the incoming tribes adopted the culture and customs of the indigenous peoples 2. Geol. (osadowy) [wody, równiny, grunt] alluvial

narada
f (służbowa, oficjalna) meeting, council (koleżeńska, rodzinna) conference powwow pot. narada nad czymś a meeting to discuss sth zwołać/odbyć naradę to call/hold a meeting a. powwow pot. być na naradzie to be at a meeting przewodniczyć naradzie to chair a meeting narada robocza working session narada wojenna council of war wieść a. toczyć z kimś narady żart. to confer with sb, to have discussions with sb

naradzać się
impf naradzić się

naradzić
się pf - nara|dzać się impf v refl. książk. to confer (z kimś with sb) naradzić się nad czymś a. w sprawie czegoś to confer about sth

naraić
pf - nara|jać impf vt 1. pot. to get pot. naraić komuś robotę/gosposię to get sb a job/housekeeper 2. przest. naraić komuś żonę/męża to (be sb's matchmaker and) find sb a wife/husband

narajać
impf naraić

naramiennik
m 1. (pagon) shoulder strap 2. Hist. (część zbroi) brassard 3. Antrop. (bransoleta) armlet

narastać
impf narosnąć

naraz
1. (nagle) [zadzwonić, otworzyć, poczuć] all at once, all of a sudden 2. (jednocześnie) (all) at once, at the same time nie rób wszystkiego/dwóch rzeczy naraz don't do everything/two things at once miał tysiąc pomysłów naraz he had thousands of ideas at the same time nie mówcie wszyscy naraz don't all talk at once, don't talk all at the same time przeskakiwał po dwa stopnie naraz he took two steps at a time

narazić
pf - nara|żać impf vt to expose (na coś to sth) narazić kogoś na niebezpieczeństwo/na śmieszność to expose sb to danger/to ridicule narazić przedsiębiorstwo na poważne straty to put the company at risk of making considerable losses narażać swoje zdrowie/swoją reputację to risk one's life/one's reputation narazić życie dla kogoś/czegoś to risk one's life for sb/sth to put one's life at risk a. peril for sb/sth książk. narazić kogoś na kłopot to inconvenience sb to discommode sb książk. narazić kogoś na wstyd to bring shame on sb części ciała najbardziej narażone na odmrożenie parts of the body which run the most risk of getting frostbite narazić się - narażać się 1. (siebie samego) to expose oneself (na coś to sth) narazić się na chorobę to expose oneself to an illness naraził się na krytykę/śmieszność he laid himself open to criticism/ridicule nie pójdę, nie chcę się narażać I'm not going, I don't want to put myself at risk 2. (wzbudzić niechęć) to fall into disfavour GB a. disfavor US (komuś with sb)

narażać
impf narazić

narciarka
f 1. Sport skier slalom narciarek a women's slalom 2. pot. (czapka) woollen ski hat 3. zw. pl pot. (but) ski boot narciarki plt daw., pot. (spodnie) ski pants (with an elastic stirrup under each foot)

narciarski
adv. [buty, klub, skok, strój, trener, wiązanie] ski attr. [instruktor, kurs, strój] skiing attr. skocznia narciarska a ski jump trasa narciarska a ski run, a piste

narciarstwo
n sgt Sport skiing narciarstwo alpejskie Alpine skiing narciarstwo biegowe cross-country skiing, langlauf narciarstwo klasyczne Nordic skiing narciarstwo zjazdowe downhill skiing

narciarz
m (Gpl narciarzy) skier wyczynowy narciarz a performance skier narciarz zjazdowy a downhill skier, a downhiller

narcystycznie
adv. in a narcissistic manner narcissistically rzad.

narcystyczny
adv. narcissistic

narcyz
m pers. (Npl narcyzy) (osoba zakochana w sobie) narcissist książk. m inanim. (A narcyza) Bot. narcissus

narcyzm
m sgt (G narcyzmu) narcissism książk.

narcyzowaty
adv. 1. [zachowanie, skłonności] narcissistic książk. 2. [kwiaty] narcissus-like

naregulować
pf vt 1. pot. (nastawić) to regulate [zegarek, przyrząd] to tune [radio, telewizor] to focus [lornetkę] 2. (dostosować) to adjust [temperaturę, ciśnienie, siedzenie] naregulować się pot. [zegar] to get regulated [telewizor] to get tuned

nareperować
pf vt pot. to fix, to repair [rower, kran, gniazdko]

nareszcie
adv. [przyjść, odezwać się] at (long) last, finally nareszcie jesteś! here you are at last! trzeba nareszcie z tym skończyć it's high time an end was put to it inter. at last!

narkoman
m, narkomanka f drug addict

narkomania
/'narko'manja/ f sgt (GD narkomanii) 1. (nałóg) drug addiction wyjść z narkomanii to recover from drug addiction 2. (zjawisko) drug abuse a. addiction walka z narkomanią the battle against drug abuse a. addiction

narkotyczny
adv. 1. (usypiający) [leki, środki] narcotic 2. (wywołany przez narkotyki) [sen, trans] drugged, drug-induced [wizje, halucynacje] drug-induced głód narkotyczny withdrawal symptoms

narkotyk
m (G narkotyku) 1. Farm., Med. narcotic morfina jest narkotykiem morphine is a narcotic 2. (nielegalny) drug, narcotic przemycać narkotyki to smuggle drugs zażywać narkotyki to take drugs, to be on drugs uzależnić się od narkotyków to get addicted to drugs, to become a drug addict przedawkować narkotyki to overdose (on drugs) narkotyki twarde/miękkie hard/soft drugs 3. przen. (pasja) kino to jego narkotyk he's a film addict

narkotykowy
adv. [afera, przemyt] drug attr. mafia narkotykowa drug barons

narkotyzować
się pf v refl. to take drugs, to be on drugs narkotyzować się kokainą/heroiną to be on cocaine/heroin

narkoza
f sgt Med. 1. (uśpienie) (general) anaesthesia, (general) anesthesia US (substancja) anaesthetic C, anesthetic C US pacjent jest pod narkozą the patient is anaesthetized a. under (an) anaesthetic podać narkozę to administer the/an anaesthetic 2. (sen) narcosis spec. obudzić się z narkozy to wake up from narcosis, to come round a. to

narobić
pf vt 1. (wytworzyć dużo) to make (a lot of), to do (a lot of) narobiła dużo pączków she made a lot of doughnuts narobić dzieci pot., pejor. to make lots of babies pot. 2. (spowodować) to make, to cause narobić zamieszania to cause confusion narobić plotek to spread rumours narobić szkody to do a. cause damage narobić długów to run up debts narobił sobie wrogów he made (himself) a lot of enemies vi posp. (wydalić mocz) to pee pot. (wydalić kał) to poop pot., to do one's business pot. narobić się 1. pot. (napracować się) to work a lot, to exert oneself 2. (wydarzyć się) widzisz, co się przez ciebie narobiło look what you've done ale się narobiło what a mess pot. coś ty narobił (najlepszego)? what on earth a. in the world have you done? narobić komuś smaku a. apetytu to make sb's mouth water

narodowiec
m Polit. nationalist

narodowo
adv. Polit. ethnically państwo jednolite narodowo an ethnically homogenous state państwo zróżnicowane narodowo a multi-ethnic a. an ethnically diverse state

narodowo-demokratyczny
adv. [ugrupowania, poglądy] national democratic

narodowowyzwoleńczy
adv. national independence a. liberation attr., for national independence a. liberation wojna/walka narodowowyzwoleńcza the war/struggle for national independence a. liberation ruch narodowowyzwoleńczy the national independence a. liberation movement

narodowościowo
adv. ethnically ludność zróżnicowana narodowościowo a multi-ethnic a. an ethnically diverse society kraj podzielony narodowościowo an ethnically divided country

narodowościowy
adv. [konflikt, walka, podział, nieporozumienia] ethnic

narodowość
f 1. sgt (przynależność do narodu) (ethnic) nationality jakiej jesteś narodowości? what nationality are you? być narodowości polskiej to be of Polish nationality obywatele polscy narodowości niemieckiej Polish citizens of German ethnicity a. extraction 2. książk. (naród) nationality, nation przedstawiciele różnych narodowości people of all nationalities

narodowy
adv. 1. [kultura, hymn, tradycja] national przynależność narodowa nationality drużyna narodowa the national team 2. Polit. [polityk, ugrupowanie, partia] nationalist

narodziny
plt (G narodzin) książk. 1. (urodzenie) birth narodziny dziecka the birth of a child 2. przen. (pojawienie się) birth narodziny nowej epoki the birth of a new era

narodzić
pf vt narodzić dzieci to have many babies, to give birth to many babies nie chcę więcej dzieci, dość już ich narodziłam I don't want any more babies, I've had enough of childbearing narodzić się książk. 1. (powstać) to arise, to emerge idea ta narodziła się wraz z nowoczesną fizyką this idea arose a. emerged together with modern physics narodził się nowy prąd w sztuce a new movement in art has emerged między nimi narodziło się uczucie they started to have feelings for each other 2. (przyjść na świat) to be born tu narodził się Fryderyk Rudobrody Frederick Barbarossa was born here

narodzony
pp narodzić adv. nowo narodzone dziecko a newborn baby czuć się jak nowo narodzony a. jak nowo narodzone dziecko to be (as) fresh as a daisy

narosnąć
pf - nar|astać impf (narósł, narosła, narośli - narasta) vi 1. (wyrosnąć) to grow w ogrodzie narosło dużo chwastów the garden was overgrown with weeds na grzałce narosło dużo osadu a lot of scale has built up on the heating element 2. (spotęgować się) to grow, to increase huk narastał z każdą sekundą the noise was getting louder by the second narastający gniew growing anger narastające problemy/wątpliwości increasing problems/doubts wokół tej sprawy narosło wiele nieporozumień a great deal of misunderstanding has grown up around this issue

narosły
adv. [żale, problemy, trudności] increasing, growing narosłe odsetki accrued interest

narowistość
f sgt 1. (konia) skittishness 2. (człowieka, charakteru) wilfulness, willfulness US

narowisty
adv. 1. [koń] skittish 2. [charakter, osoba] wilful, willful US, headstrong

narowić
się impf v refl. [koń] to be skittish znarowić się

narowiście
adv. grad. skittishly

narozlewać
pf vi pot. to spill (a lot of) narozlewać soku na obrus to spill juice all over the tablecloth

narozrabiać
pf vi 1. pot. to scrap pot. (namącić) to stir things up pot. 2. pot., żart. (spsocić) [dziecko] to be up to mischief przyznaj się, co narozrabiałeś? what have you been up to? 3. (rozmieszać) to thin a. dilute (a lot of) narozrabiać farby to dilute a lot of paint narozrabiać jak pijany zając pot., żart. to stir up a hornets' nest

narośl
f growth narośl na nodze a growth on one's/sb's leg pnie drzew pokryte grubymi naroślami tree trunks covered with thick growths

naroże
n (Gpl naroży) angle, corner naroże budynku/rynku/stołu a corner of a building/town square/table

narożnie
adv. [położyć, usytuować] at a. in the corner sypialnia była usytuowana narożnie the bedroom was a corner room połączone narożnie joined at the corners

narożnik
m 1. (róg) corner (kamień narożny) quoin 2. (kąt) angle, corner w narożnikach pokoju in the corners of the room 3. (mebel) (stolik) corner table (szafa) corner cupboard 4. Sport (róg ringu) corner bokser został odesłany do narożnika the boxer was sent to his corner 5. (okucie) (corner) gusset

narożnikowy
adv. [baszta, kanapa, pokój] corner attr.

narożny
adv. [dom, mebel, okno] corner attr.

narracja
f (Gpl narracji) 1. Literat., Kino narration 2. książk. (relacjonowanie) narration, narrative jest mistrzem narracji he's a master of narrative narracja pierwszoosobowa Literat. first-person narrative

narracyjnie
adv. narratively przedstawić coś narracyjnie to present sth narratively utwór ciekawy narracyjnie an interesting work with regard to the narration

narracyjność
f sgt narrative character narracyjność tekstów biblijnych the narrative character of biblical texts

narracyjny
adv. 1. Literat., Kino [proza, technika, tempo] narrative wątki narracyjne w powieści narrative elements in the novel 2. książk. [talent] narrative gry narracyjne Komput. role-playing games

narrator
m 1. Literat., Kino narrator 2. książk. (story)teller on jest urodzonym narratorem he is a born storyteller narrator pierwszoosobowy Literat., Kino first-person narrator

narratorka
f 1. Literat., Kino narrator 2. książk. (story)teller

narratorski
adv. [komentarz, warsztat] narratorial [talent, zdolności] narrative

narta
f zw. pl ski jeździć na nartach to ski wybrać się na narty to go skiing przypiąć narty to put on one's skis narty biegowe cross-country skis narty twarde stiff skis narty wodne waterskis narty zjazdowe downhill skis

nartorolka
f zw. pl grass ski jeździć na nartorolkach to grass ski

nartostrada
f piste, ski run zjechać nartostradą to go down the ski run

naruszać
impf naruszyć

naruszyć
pf - narusz|ać impf vt 1. (napocząć) to break into [fundusze, oszczędności] to broach, to cut into [prowiant, zapasy] 2. (uszkodzić) to disturb, to injure roślinę należy przesadzać ostrożnie, żeby nie naruszyć korzeni a plant should be repotted carefully, so as not to disturb the roots kula lekko naruszyła kość the bullet slightly injured the bone 3. (zakłócić) to disturb naruszyć równowagę w przyrodzie to disturb the balance of nature 4. (pogwałcić, złamać) to contravene [artykuł, regulamin, zakaz] to infringe [copyright, patent, prawa, przepisy] to violate [prawo, prywatność, umowę] naruszyć artykuł 5. to contravene article 5

narwal
m Zool. narwhal

narwaniec
m pot. madcap pot., tearaway pot. ależ z niego narwaniec! he's a madcap, that one!

narwany
pp narwać adv. pot., pejor. hot-headed madcap pot. narwany facet a madcap guy

narwać
pf (narwę) vt to pick (a lot of) [kwiatów, owoców] to pull up (a lot of) [chwastów]

narybek
m sgt (G narybku) 1. Zool. fry 2. pot. (młoda kadra) new a. young blood narybek dziennikarski/aktorski young journalists/actors

narysować
pf vt 1. (nakreślić kontury) to draw [portret, linię, kontur] obrazek narysowany kredkami a picture drawn in crayons rysować 2. (scharakteryzować) to draw sugestywnie narysowane postaci powieści evocatively drawn characters in a novel rysować narysować się 1. (samego siebie) to draw oneself rysować się 2. pot. (zostać narysowanym) to be drawn komin narysował się krzywo the chimney came out crooked

narzecze
n przest. dialect narzecza słowiańskie/germańskie Slavic/Germanic dialects mówić narzeczem to speak in a dialect

narzeczeński
adv. [para] affianced książk., przest. engaged [okres] engagement attr.

narzeczeństwo
n sgt 1. (okres) engagement ślub odbył się po trzech miesiącach narzeczeństwa the marriage took place after a three-month engagement 2. książk. (para) the engaged couple

narzeczona
f bride-to-be, fiancee

narzeczony
m bridegroom-to-be, fiance

narzekanie
sv narzekać n zw. pl carping U, complaining U, grumbling U wysłuchiwał jej narzekań na brak pieniędzy he had to listen to her carping about the lack of money miała dość jego narzekań she was sick of his grumbling

narzekać
impf vi to complain, to grumble (na kogoś/coś about sb/sth) to repine książk. (na kogoś/coś at sb/sth) narzekała, że woda jest zimna she complained (that) the water was cold narzekali na ciężkie czasy they grumbled about the hard times nie narzekam a. nie mogę narzekać pot. I can't complain, I mustn't grumble nie narzekał a. nie mógł narzekać na brak pieniędzy he did not want for money

narzucać
1. impf narzucić 2. pf vt (wiele rzeczy) to throw (a lot of) narzucali kwiatów na jej grób they strewed a lot of flowers on her grave narzucali śmieci na trawnik they littered the lawn with rubbish

narzucić
pf - narzu|cać1 impf vt 1. (nałożyć) to cast, to throw narzucili siano na wóz they threw the hay on the wagon zabójca narzucił na ciało koc the killer threw a blanket over the body narzucić wapno/tynk na ścianę Budow. to coat a wall with lime/plaster 2. (ubrać się) to fling [sth] on, to throw narzuciła płaszcz i wybiegła na dwór she flung a. threw a coat on, and ran outside narzuciła szal na ramiona she threw a shawl over her shoulders 3. (robiąc na drutach) to cast on narzucić 100 oczek to cast on 100 stitches 4. (zmusić) to force, to impose (komuś upon sb) ta decyzja została mu narzucona the decision was forced on him narzucać komuś swoją opinię/wolę to impose one's opinion/will on sb narzucać komuś swoje towarzystwo to force one's presence on sb narzucić się - narzucać się to force oneself, to impose oneself (komuś on sb) narzucał się jej z pomocą he tried to force his help on her narzucać się to suggest itself natychmiast narzuca się jednak pytanie:. immediately, however, the question suggests itself:.. takie porównanie samo się narzuca there's no escaping the comparison

narzut
m (G narzutu) Ekon., Handl. mark-up, surcharge obliczył koszt bez narzutu he calculated the cost without any mark-up do kosztów wycieczki nie zostanie doliczony żaden narzut no surcharge will be added to the cost of the trip

narzuta
f (na łóżko) bedspread, coverlet (na inne meble) throw łóżko przykryte wyszywaną narzutą a bed covered with an embroidered bedspread

narzutka
f przest. 1. (pelerynka) cape, throw 2. (płaszczyk) mantle

narzutowy
adv. 1. tynkować metodą narzutową to apply plaster using of a pumping machine 2. Geol. głaz narzutowy an erratic block

narzygać
pf vi posp. to throw up posp., to puke posp., to barf US posp. upił się i narzygał na dywan he got drunk and puked on the carpet

narzynać
impf narżnąć1

narząd
m (G narządu) Biol. organ być dawcą narządu to be an organ donor narządy ruchu motor organs narządy wewnętrzne internal organs narząd synergiczny Anat. synergistic organ, synergist narząd ciemieniowy Zool. parietal organ narząd głosowy Anat. vocal organ narząd rodny Anat. generative organ narząd równowagi Anat. organ of balance narząd statyczny Zool. vestibular apparatus narząd wydalniczy zw. pl Anat. excretory organ narząd wzroku Anat. sight organ narządy analogiczne Biol. analogous organs narządy ekscesywne Biol. excessive organs narządy genitalne Anat. genital organs narządy homologiczne Biol. homologous organs narządy mowy Jęz. speech organs narządy płciowe roślin Bot. sexual organs of plants narządy płciowe a. rozrodcze Anat. sexual a. reproductive organs narządy szczątkowe Biol. vestigial organs narządy zmysłowe Anat. sense organs rozrost narządu Med. hypertrophy (of an organ)

narzędnik
m Jęz. 1. (przypadek) instrumental (case) rzeczownik użyty w narzędniku a noun used in the instrumental (case) 2. (forma wyrazowa) instrumental (case)

narzędnikowy
adv. Jęz. [forma, użycie] instrumental

narzędzie
n (Gpl narzędzi) 1. (proste) tool (precyzyjne) instrument narzędzia stolarskie carpentry tools narzędzia chirurgiczne surgical instruments narzędzia tortur instruments of torture narzędzia rolnicze agricultural implements 2. (środek, metoda) tool, device narzędzia matematyczne/statystyczne mathematical/statistical tools a. devices ankiety są narzędziami w socjologii (opinion) surveys are one of the tools used in sociology być narzędziem w czyimś ręku a. w czyichś rękach przen. to be a tool in sb's hands stał się posłusznym narzędziem w ręku mafii he became a pliant tool in the hands of the mafia

narzędziowy
adv. Techn. [pas, skrzynka, zestaw] tool attr. [frezarka, tokarka] toolmaker's ślusarz narzędziowy a toolmaker ślusarstwo narzędziowe toolmaking pasek narzędziowy Komput. a toolbar program narzędziowy Komput. a utility (program) stal narzędziowa Przem., Techn. tool steel

naród
m (G narodu) 1. Polit. nation przemówić do narodu to address the nation narody angielskojęzyczne the English-speaking peoples naród bajarzy a nation of storytellers 2. przest. (lud) people 3. przest. (tłum) folk pot. w lesie narodu było pełno there were a lot of people in the forest

narów
m zw. pl (G narowu) 1. książk. (o koniach) bad habit 2. przen. (o ludziach) bad custom a. habit złe narowy należy wykorzeniać bad habits should be stamped out

narąbany
pp narąbać adv. posp. (pijany) smashed pot. mocno a. zdrowo narąbany as pissed as a newt a. fart GB posp.

narąbać
pf vt to chop (a lot of) [drzewa, drew] narąbać się 1. (zmęczyć się rąbaniem) to chop (a lot of) [drew, gałęzi] narąbałem się drzewa, że ledwo żyję I've chopped so much wood, I'm totally exhausted 2. posp. (upić się) to get smashed pot. (czymś on sth)

naręcze
n, naręcz f (Gpl n, f naręczy) książk. armful naręcza kwiatów/papierów armfuls of flowers/papers

narżnąć
1. pf - na|rzynać impf (narżnęła, narżnęli - narzynam) vt (naciąć) to cut, to notch narżnąć kozikiem rowki na kiju to cut grooves into a stick with a pocketknife narżnąć znaki na drzewach to notch marks into the trees 2. pf (narżnęła, narżnęli) vt 1. (nakroić) to chop up, to cut up (napiłować) to saw up narżnąć drewna/gałęzi to saw up some wood/branches 2. (zabić) to butcher, to slaughter narżnąć drobiu/prosiaków na wesele to slaughter poultry/pigs for the wedding vi wulg. (wypróżnić się) to crap wulg., to shit wulg.

nas
zob. my

nasada
f 1. (trzon) [kciuka, pnia] base [kości] head [dłoni] heel [języka, skrzydła, włosów] root brwi zrastające się u nasady nosa eyebrows that meet above a. over (the bridge of) the nose 2. (trzonek, uchwyt) [noża, młotka] handle [pilnika] shaft 3. (pokrywa, nakładka) cap, cover, top (do kluczy nasadowych) socket (do łączenia rur) adapter nasada kominowa chimney pot 4. Bot. (liścia) (leaf) base 5. Jęz. the resonating cavities pl

nasadka
f 1. (do krojenia, mieszania, pomiarów) attachment (na pióro, zawór) cap, cover (skuwka) ferrule (destylacyjna) head (rzutki) shaft (do kluczy nasadowych) socket nasadka strzały a nock 2. Fot. (dodatkowa soczewka) (additional) lens (filtr) filter nasadka szerokokątna a wide-angle lens nasadka zmiękczająca a soft focus filter

nasadzać
1. impf nasadzić1 2. pf vt (wiele osób) to seat (many people) nasadzała gości przy jednym małym stole she seated all her guests at one small table

nasadzić
1. pf - nasa|dzać1 impf vt (nałożyć) to fix [bagnet, trzonek] to put [sth] on, to put, to set [nakrętkę, ozdobę, pokrywę] nasadził czapkę głęboko na oczy he pulled his hat down over his eyes nasadzić igłę na strzykawkę to put a needle on a syringe nasadził okulary i przyjrzał nam się uważnie he put on his glasses and looked at us closely nasadzić kurę/kaczkę/gęś (posadzić na jajach) to set a hen/duck/goose 2. pf vt 1. (posadzić) to plant (a lot of) nasadzili drzewek i kwiatów w parku they've planted a lot of trees and flowers in the park 2. pot. (podczas pisania) to make (a lot of) [błędów] to use (a lot of) [epitetów, wykrzykników] nasadzić błędów w wypracowaniu to make a lot of errors in an essay

naschodzić
się pf v refl. pot. to arrive a. come (in great numbers) na miejsce wypadku naschodziło się wielu gapiów many onlookers arrived at the scene of the accident

nasennie
adv. as a hypnotic a. soporific środek działający nasennie a medicine that acts as a soporific

nasenny
adv. Farm. hypnotic, soporific lek nasenny a hypnotic a. soporific (drug) tabletka nasenna a sleeping pill

nasercowy
adv. Farm. [leki] cardiac, heart attr. zażywać krople nasercowe to take heart drops

nasiadówka
f 1. (kąpiel) sitz bath robić sobie nasiadówkę to take a sitz bath 2. (wanna) hip bath, sitz bath 3. pot. (zebranie) talk(ing) shop GB pot., confab US pot. co piątek szef organizuje nasiadówki the boss organizes talk(ing) shops every Friday

nasiedzieć
się pf (nasiedział się, nasiedzieli się) v refl. pot. 1. (długo siedzieć) to sit (for a long time) muszę się przejść, dosyć się już nasiedziałem I have to take a walk, I've been sitting long enough 2. (przebywać) to spend (a lot of time), to stay (for a long time) nasiedział się za granicą he spent a lot of time abroad 3. (zajmować się) to sit (for a long time) nasiedział się nad książkami he's been sitting over his books for a long time nasiedzieć się do późna to sit up (late)

nasienie
n 1. Bot. seed wyhodować roślinę z nasion to grow a. raise a plant from seed wytwarzać nasiona to seed 2. sgt Fizj. (sperma) semen, sperm dawca/próbka nasienia a sperm donor/semen a. sperm sample nasiona płynne Bot. buoyant seeds diabelskie nasienie pot., obraźl. spawn of the devil złodziejskie nasienie pot., obraźl. thieving bastard dziadowskie nasienie pot., obraźl. a bad egg pot.

nasieniowód
m (G nasieniowodu) Anat. deferent duct vas deferens spec. podwiązanie nasieniowodów vasectomy niedrożność nasieniowodów obstruction of the vasa deferentia

nasienny
adv. 1. Bot. (dotyczący nasion roślin) seed attr. torebka nasienna a boll, a seed pod a. capsule las/drzewostan nasienny Leśn. seed forest/forest stand żyto/pszenica/koniczyna nasienna Roln. seed(-bearing) rye/wheat/clover 2. Fizjol. (dotyczący spermy) [komórka, płyn] seminal, sperm attr., spermatic

nasikać
impf vi pot. to pee pot. to piss posp. pies znowu nasikał na dywan the dog has peed on the carpet again dziecko nasikało w pieluchy the child peed in its nappy

nasilać
impf nasilić

nasilenie
sv nasilić n sgt 1. (intensywność) intensity 2. (wzmożenie) (konfliktu, wojny) escalation (emocji, prac, tempa) build-up (opadów, wiatru, wysiłków) increase (przestępczości) escalation, growth nasilenie restrykcji an increase in restrictions nasilenie działań militarnych an escalation in a. of military actions

nasilić
pf - nasil|ać impf vt to increase [prędkość] to intensify, to step up [wysiłki] nasilać działania wojenne to step up military operations nasilić się - nasilać się [ból] to grow worse, to worsen [emocje, wysiłki] to intensify [deszcz, hałas, wiatr] to increase [muzyka] to swell [napięcie, sprzeciw] to build up, to grow [podniecenie, zaniepokojenie] to mount

nasilony
pp nasilić adv. książk. [kampania] intensified [ruch drogowy, wysiłki] increased [zagrożenie] heightened

nasionko
n dem. pieszcz. (little) seed

nasiono
n Bot. seed kiełkowanie nasion seed germination wytwarzać nasiona to seed

nasiusiać
pf vi pot. to pee pot., to wee GB pot. dziecko nasiusiało w pieluszki/do nocnika the baby peed in its nappy/into the potty

nasiąkać
impf nasiąknąć

nasiąknięty
nasiąkły pp nasiąknąć adv. 1. (mokry) saturated, soaked nasiąknięty krwią blood-soaked ziemia nasiąknięta wodą ground saturated with water 2. (przepojony) permeated, saturated powietrze nasiąknięte zapachem skoszonej trawy air filled with the smell of mown grass 3. przen. imbued, permeated wrócił nasiąknięty zachodnimi obyczajami he came back imbued with the customs of the West

nasiąknąć
pf - nasiąk|ać impf (nasiąknął a. nasiąkł, nasiąknęła a. nasiąkła, nasiąknęli a. nasiąkli - nasiąkam) vi 1. (płynem, wilgocią) to become saturated a. soaked bandaż nasiąknął krwią the bandage became soaked with blood płaszcz szybko nasiąkał wodą the coat soaked up water quickly 2. książk. (zapachem) to become permeated a. saturated powietrze nasiąkło zapachem kwiatów the air was permeated with the aroma of flowers 3. przen. to become imbued a. permeated będąc w Paryżu nasiąkł jego atmosferą while in Paris he became soaked in its atmosphere czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci przysł. as the twig is bent, so grows the tree przysł., as the child, so the man przysł.

naskakiwać
impf naskoczyć

naskarżyć
pf vi pot. to tell (tales) pot., to tattle pot. (na kogoś on sb) to ty naskarżyłeś na nas nauczycielowi it was you who told on us to the teacher jak będziesz mi dokuczał, naskarżę na ciebie mamie if you tease me, I'll tell on you to Mum

naskoczyć
pf - nask|akiwać impf vi pot. 1. (skoczyć) to jump, to leap (na kogoś/coś on a. onto sb/sth) walczący naskoczyli na siebie the fighters sprang at each other 2. pot. (skrytykować) to jump pot. (na kogoś on sb) to lash out (na kogoś at a. against sb) naskoczyła na mnie bez żadnego powodu she jumped on me for no reason at all 3. Med. (o zwichniętej kości) to pop back (in a. into place) zwichnięty bark naskoczył the dislocated shoulder popped back into place (on) może mi/nam naskoczyć pot. he can go fly a kite

naskórek
m sgt 1. Anat. (warstwa skóry) cuticle, epidermis 2. Zool. (epiderma) epidermis 3. Bot. (kutykula) cuticle 4. Techn. skin naskórek odlewu Techn. casting skin

naskładać
pf vt pot. (zgromadzić) to accumulate (zaoszczędzić) to save (up) przez te dziesięć lat naskładała dużo książek in those ten years she's accumulated a lot of books naskładali pieniędzy na nowe mieszkanie they saved up money for a new flat

nasmarować
pf vt 1. (posmarować) to grease [łożysko, samochód] to wax [narty] nasmarowała twarz kremem she smeared cream on her face nasmarować chleb masłem to spread butter on the bread, to butter the bread 2. pot. (nabazgrać) to scrawl nasmarować kilka słów/portret to scrawl a few words/a portrait nasmarować się to put cream on one's face/body

nasmażyć
pf vt pot. to (pan-)fry (a lot of)

naspraszać
pf vt pot. to invite (many people) naspraszałeś tylu przyjaciół, a w domu nie ma nic do jedzenia you've invited so many friends, and there's nothing to eat in the house

nasprowadzać
pf vt to bring in [policjantów, posiłki] to import (a lot of) [towary, zwierzęta] (w gościnę) to bring along a. to bring home (many people) nasprowadzał kolegów, żeby urządzić prywatkę he brought his friends along to have a party

nasrać
pf vi wulg. to crap wulg., to shit wulg. pies nasrał na trawnik the dog crapped on the lawn dzieciak nasrał w majtki the kid shat his pants

nasrożony
pp nasrożyć adv. książk. [osoba, mina] glowering, scowling [brwi] drawn, knitted

nasrożyć
pf vt książk. nasrożyć brwi to knit one's brows nasrożyć czoło to scowl nasrożyć się (patrzeć gniewnie) to glower (na kogoś at sb) to scowl (przyjąć groźny, srogi wygląd) to make a ferocious a. fierce face srożyć się

nastarczać
impf nastarczyć

nastarczyć
pf - nastarcz|ać impf vi pot. (dostarczyć) to bring a. supply enough (nadążyć, podołać) to keep up nie mogła nastarczyć z praniem dla dzieci she could not keep up with the children's washing fabryka nie nastarczała z zamówieniami the factory could not keep up with the orders

nastawać
1. impf nastać 2. impf (nastaję) vi 1. (nalegać) to insist, to press nastawał, abyśmy u niego zamieszkali he insisted that we stay at his place nastawali na nią, aby z nim zerwała they pressed her to break up with him 2. (zagrażać) to have designs, to threaten nastawać na cześć kobiety to have designs on a woman's virtue nastawać na czyjeś życie to threaten sb's life

nastawczy
adv. Techn. [klin, pokrętło, śruba] adjusting [gałka, koło, pierścień] setting mechanizm nastawczy a trammel zdolność nastawcza oka the accommodative ability of the eye

nastawiać
impf nastawić

nastawienie
sv nastawić n (postawa, stosunek) attitude, bias (do kogoś/czegoś towards sb/sth) mindset, orientation (oczekiwanie) expectation ma dziwne nastawienie do życia he's got a strange attitude to a. towards life przychylne nastawienie w stosunku do kogoś a bias in favour of sb odpowiednie nastawienie jest kluczem do sukcesu a proper attitude a. approach is the key to success jego nastawienie polityczne bardzo często się zmienia his political orientation changes very often człowiek o liberalnym nastawieniu a liberal-minded man nastawienie na sukces the expectation of success przyszedł z nastawieniem, że ją zobaczy he came expecting to see her

nastawić
pf - nastaw|iać impf vt 1. (zwrócić) to turn [łódź, twarz] to set [żagiel] (skierować, wysunąć) to fix [bagnet] to couch [lancę] to put out [nogę] (postawić, unieść) to put up [kołnierz] babcia nastawiła policzek do pocałunku granny proffered her cheek for a kiss 2. (postawić do ugotowania) to put [sth] on nastawić wodę (w czajniku) to put the kettle on nastawię zupę I'll put the soup on 3. (naregulować) to adjust [ostrość, zegarek] to set [budzik, wyłącznik czasowy] to tune [radio, telewizor] nastawić piekarnik na 180 stopni to set the oven to 180 degrees nastawić budzik na siódmą rano to set the alarm for 7 a.m. nastawiłem włączenie ogrzewania na szóstą I set the heating to come on at 6 a.m. nastawić radio na 88.7 FM to tune the radio to 88.7 FM nastawić płytę (włączyć) to put on a record nastawialiśmy Beatlesów i tańczyliśmy przez całą noc we would put on the Beatles and dance all night 4. (przystosować) to gear film nastawiony na młodszą widownię a film geared towards a younger audience od początku firma nastawiona była na świadczenie usług komputerowych from the start the company was geared towards providing computer services 5. (usposobić) to predispose (do kogoś/czegoś to a. towards sb/sth) nastawić kogoś przeciwko komuś/czemuś to turn sb against sb/sth nastawić kogoś przychylnie do kogoś/czegoś to prejudice sb in favour of sb/sth być nastawionym do czegoś/kogoś krytycznie/pozytywnie to have a critical/positive attitude towards sth/sb był nastawiony negatywnie do pracy he had a negative attitude to work 6. Med. (złożyć) to set nastawić złamaną kość/zwichnięte ramię to set a broken bone/dislocated shoulder nastawiać kręgi to realign the vertebrae nastawić się - nastawiać się 1. pot. (skierować) to turn (oneself) nastawić się na słońce a. do słońca to turn (oneself) towards the sun 2. (oczekiwać, spodziewać się) to anticipate, to expect nastawić się do kogoś negatywnie/pozytywnie/krytycznie to adopt a. take a negative/positive/critical attitude towards sb nastawił się na przyjemną wycieczkę, ale bardzo się zawiódł he anticipated a pleasant trip, but was sorely disappointed nastawiła się, że wkrótce ją zwolnią, więc nie przykładała się do pracy she expected to be fired soon, so she didn't apply herself to her work nastawić głowę a. głowy a. karku a. grzbietu a. łba pot. to stick one's neck out nastawić ucha a. uszu to prick up one's ears

nastać
pf - nasta|wać1 impf (nastanę - nastaję) vi książk. 1. (nastąpić) [dzień] to break [milczenie] to ensue [mróz, zima, zła pogoda] to set in [nowa era] to dawn 2. pot. (objąć stanowisko) to come to a. into office, to come to power nastał nowy prezydent a new president came to a. into office po śmierci króla nastał jego syn after the king's death, his son came to power się pf (nastoję się, nastoisz się) v refl. pot. (długo) to stand (about a. around) (for a long time) (zmęczyć się staniem) to tire oneself out standing (abound a. around) nastałem się na przystanku, czekając na autobus I had to stand about for a long time at the bus stop, waiting for a bus nastała się w kolejce she tired herself out standing in a queue

nastolatek
m (Npl nastolatki a. nastolatkowie) teenager, teenage boy problemy/idole/moda nastolatków teenage problems/idols/fashion program dla nastolatków a programme for teenagers

nastolatka
f teenager, teenage girl

nastoletni
adv. [młodzież, wyrostki] teenage, adolescent

nastrajać
impf nastroić

nastraszyć
pf vt to scare, to frighten ale mnie nastraszyłeś! gosh, you've scared me! administracja nastraszyła lokatorów eksmisją the authorities threatened the tenants with eviction nastraszyć się to get scared a. frightened tak się nastraszyła, że nie mogła zasnąć she was so scared she couldn't get to sleep

nastroić
1. pf - nastr|ajać impf vt 1. Radio, TV (nastawiać) to tune in nastroić telewizor na jakiś kanał to tune into a channel on TV 2. (usposobić) to dispose, to predispose nastroić kogoś pogodnie to put sb in a cheerful mood co go do tego nastroiło? what disposed him to do it? nastroić się - nastrajać się (usposobić się) to adopt an attitude, to develop an inclination źle/dobrze się do kogoś nastroić to be well-disposed/ill-disposed towards sb nastroić się nostalgicznie/romantycznie to become nostalgic/romantic 2. pf vt to tune, to pitch [fortepian, gitarę, skrzypce] stroić

nastrojowo
adv. [oświetlić, grać, udekorować] romantically, atmospherically

nastrojowość
f sgt romance, romantic air a. aura

nastrojowy
adv. książk. [miejsce, pejzaż, wiersz] romantic, atmospheric nastrojowa muzyka mood music

nastroszony
pp nastroszyć adv. 1. [włosy, sierść, pióra] bristled, ruffled [gałęzie, kaktus, broda, wąsy] bristly, prickly 2. przen. (nieufny, nieprzystępny) [osoba] with one's back up pot.

nastroszyć
pf vt (najeżyć) to bristle (up) [sierść] to ruffle, to fluff [pióra] to rough up, to fluff up [włosy] nastroszyła włosy palcami she fluffed up her hair with her fingers stroszyć nastroszyć się 1. [sierść] to bristle (up) [pióra] to puff up [włosy] to stand on end psu nastroszyła się sierść the dog's hackles began to rise kot nastroszył się na widok psa the cat saw the dog and bristled stroszyć się 2. przen. (stać się nieufnym) to get one's hackles up nastroszył się, usłyszawszy tę uwagę he bristled at the remark stroszyć się

nastrój
m (G nastroju) 1. (samopoczucie) mood, frame of mind być dobrym/złym nastroju to be in a good/bad mood być w doskonałym/ponurym nastroju to be in high/low spirits zmienne nastroje changeable mood łatwo ulegała zmiennym nastrojom she was moody być w nastroju do czegoś to be in the mood for sth nie jestem w nastroju do zabawy I'm not in the mood for games zrobić coś pod wpływem nastroju to do sth on the spur of the moment nie mieć nastroju to be out of humour a. out of sorts nastrój jej się poprawił her spirits rose dać się unieść nastrojowi to be carried away by one's mood udzielił mi się jego zły nastrój his bad mood affected a. infected me "masz ochotę na kino?" - "nie jestem w nastroju" 'fancy going to the cinema?' - 'I'm not in the mood' 2. (atmosfera) mood wszystkim udzielił się świąteczny nastrój everyone gave in to the holiday mood 3. (postawa społeczna) feeling nastroje społeczne public feeling nastrój niezadowolenia a feeling of dissatisfaction wśród młodzieży przeważają antynazistowskie nastroje anti-fascist feeling among young people runs high

nastręczać
impf nastręczyć

nastręczyć
pf - nastręcz|ać impf vt 1. (przysporzyć) to cause, to present to nie nastręcza żadnych trudności it doesn't give rise to any difficulties 2. (polecić) to recommend dyrektorowi nastręczono nową sekretarkę a new secretary was recommended to the director nastręczyć się - nastręczać się 1. książk. (nadarzyć się) to occur, to present itself nastręczyła się okazja a. sposobność, żeby sprzedać mieszkanie an opportunity has arisen to sell the flat 2. (narzucić się) to impose, to intrude (komuś on sb) nie chcę wam się nastręczać I don't want to impose on you

nasturcja
f (Gpl nasturcji) Bot. nasturtium

nasturcjowy
adv. Bot. [rabatki, kwiaty] nasturtium attr.

nastąpić
pf - nast|ępować impf vi 1. (nadepnąć) to step, to tread (na coś on sth) nastąpić komuś na nogę to step on sb's foot 2. (pojawić się po kolei) to come after, to follow wiosna następuje po zimie spring comes after winter po przemówieniu nastąpiła część rozrywkowa the speech was followed by some entertainment wydarzenia następowały jedno po drugim the events followed in succession 3. (zdarzyć się) to come, to occur śmierć nastąpiła nagle death came unexpectedly nastąpił rozłam w partii there was a break within the party 4. książk. (zaatakować) to attack cofali się przed następującym nieprzyjacielem they retreated before the encroaching enemy

następca
m pers. (dziedzic) heir (zastępca, kontynuator) successor prawowity następca heir apparent następca tronu heir to the throne, crown prince dyrektor przekazał dokumenty swojemu następcy the director handed over the documents to his successor m inanim. (nowy model) successor

następczość
f sgt książk. sequentiality

następczy
adv. książk. consequent, secondary następcze objawy choroby secondary symptoms of an illness efekt następczy an after-effect

następczyni
f książk. (dziedziczka) heiress (kontynuatorka) successor następczyni tronu heir to the throne, crown princess

następnie
adv. (potem) next, then następnie każdą część dzielimy na dwie mniejsze części next we divide each part into two smaller ones odwiedzili rodziców, a następnie znajomych they visited their parents and then some friends part. (poza tym) then

następny
adv. next, following wyjechał następnego dnia po urodzinach he left on the day after his birthday zdał do następnej klasy he was promoted to the next class następny upalny dzień another hot day trzeba podjąć następne kroki further steps must be taken podczas następnej wizyty on a subsequent visit musi pani wysiąść na następnym przystanku you should get off at the next stop następn|y m, następna f (kolejna osoba) the next person następny proszę! next, please!

następować
impf nastąpić

następstwo
n 1. (wynik) result, outcome w następstwie wypadku stał się inwalidą as a result of an accident he was disabled to może mieć przykre następstwa the consequences could be unpleasant 2. sgt (kolejność) sequence 3. sgt Prawo (dziedziczenie) succession następstwo tronu succession to the throne

następująco
adv. [robić, brzmieć] as follows zrób to następująco do it as follows depesza brzmiała następująco: "przyjeżdżaj natychmiast" the telegram read: 'come at once'

następujący
adv. (przy wymienianiu) the following porządek obrad jest następujący:. the agenda is as follows:.

nasunąć
pf - nasu|wać impf (nasunęła, nasunęli - nasuwam) vt 1. (naciągnąć) to put on [pantofle, buty] nasunąć kołdrę na głowę to draw the duvet over one's head nasunąć kapelusz na czoło to pull one's hat over one's forehead 2. (poddać myśl) to bring to mind, to suggest sprawa nasuwa wiele wątpliwości this issue brings to mind a lot of doubts fakty nasuwają podejrzenie, że została popełniona zbrodnia the facts suggest a crime has been committed nasunąć się - nasuwać się 1. (zebrać się) to gather nad miasto nasunęły się chmury clouds gathered over the town 2. (powstać) to arise, to occur nasuwały mi się coraz to nowe pomysły new ideas were coming to my mind po przeczytaniu książki nasunęło mi się kilka refleksji some thoughts crossed my mind after reading this book nasuwa się przypuszczenie, że. a suspicion arises that. nasunąć się komuś na a. przed oczy pot. to show oneself to sb

nasuwać
impf nasunąć

nasycać
impf nasycić

nasycenie
sv nasycić n 1. (uczucie sytości) satiation 2. (zaspokojenie) satisfaction, gratification 3. Chem.,Techn. saturation nasycenie barwy colour saturation nasycenie rynku Ekon. market saturation

nasycić
pf - nasy|cać impf vt 1. (zaspokoić głód) to satiate nasyciwszy głód, ruszyli w dalszą wędrówkę having satisfied their hunger, they continued (on) their journey 2. (przepoić, przeniknąć) [płyn, zapach] to permeate wilgoć nasycała jego ubranie damp permeated his clothes powietrze nasycone zapachem żywicy air permeated with the fragrance of resin 3. (zadowolić) to satisfy, to gratify nasycić (swoją) ciekawość/próżność to satisfy one's curiosity/vanity nasycić rynek towarami to saturate the market with goods 4. Chem. Techn. to saturate nasycić wodę dwutlenkiem węgla to saturate water with carbon dioxide 5. książk. (zawrzeć) to fill, to imbue (czymś with sth) wiersze nasycone liryzmem poems full of lyricism nasycić się - nasycać się 1. (najeść się) to eat one's fill nasyciła się jedną kanapką just one sandwich satisfied her appetite 2. (zadowolić się) to enjoy [sth] to the full nasycić się zemstą to gloat over one's revenge nasycić się pięknem krajobrazu to feast one's eyes on the beauty of the landscape 3. (przesiąknąć) to become permeated powietrze nasyciło się mgłą the air was filled with fog 4. Chem., Techn. to become saturated woda nasyciła się dwutlenkiem węgla the water became saturated with carbon dioxide 5. Handl. to become saturated rynek nasycił się sprzętem elektronicznym the market became saturated with electrical appliances nasycić czymś oczy a. wzrok książk. to feast one's eyes on sth

nasycony
pp nasycić adi 1. [barwa] bright, vivid 2. Ekon. [rynek] saturated

nasyp
m (G nasypu) embankment nasyp drogowy/kolejowy a road/railway embankment

nasypać
pf - nasyp|ywać impf (nasypię - nasypuję) vt 1. (sypiąc pokryć) to sprinkle [sól, cukier, zioła] to heap [piasek, trociny] to strew [płatki kwiatów] to spill [proszek] to scatter [seed] nasypać mąkę na talerz to sprinkle flour on a plate 2. (wsypać) to pour nasypać cukru do cukiernicy to pour sugar into the sugar bowl nasypać komuś piasku do oczu to put sand into sb's eyes nasypać pieprzu/soli do sosu to add pepper/salt to a sauce nasypać się - nasypywać się to get piasek nasypał mu się do oczu sand got in(to) his eyes mąka nasypała się na podłogę some flour got on(to) the floor

nasypywać
impf nasypać

nasyłać
impf nasłać

nasz
pron. (przed rzeczownikiem) our (bez rzeczownika) ours nasz dom/nasze dzieci our house/children to nie był nasz pomysł it wasn't our idea te bilety są nasze these tickets are ours jest naszą kuzynką/przyjaciółką she's our cousin/a friend of ours w naszej łaskawości, my, król Polski. in our graciousness, we, the King of Poland. nasi pot. (rodzina) our family (koledzy) our friends (sportowcy) our side a. players nasze pot. what is ours wara wam od naszego keep away from what's ours długo się sprzeciwiali, ale ostatecznie stanęło na naszym for a long time they resisted, but eventually we had our way zawsze w końcu wychodzi na nasze we're always proved right in the end po naszemu (swoim językiem) in our language (swoim zwyczajem) our (own) way on nie mówi po naszemu he doesn't speak our language zagrajcie coś po naszemu play something our way

naszczać
pf vi wulg. (oddać mocz) to piss posp., to take a whiz US posp. pies naszczał na podłogę the dog peed on the floor pot.

naszkicować
pf vt 1. (narysować) to sketch artysta naszkicował portret modelki the artist sketched the model's portrait szkicować 2. (napisać) to draft [list, artykuł] szkicować 3. (przedstawić pobieżnie) to outline naszkicował swoją teorię he outlined his theory szkicować

naszpikować
pf vt 1. Kulin. to lard naszpikować pieczeń słoniną to lard a joint of meat szpikować 2. przen. (przepełnić) to lard przemówienie naszpikowane cytatami a speech larded with quotations tekst naszpikowany wyrażeniami fachowymi a jargon-ridden text szpikować 3. pot. (dostarczyć wiele) to stuff, to pack (czymś with sth) naszpikować kogoś lekarstwami to stuff sb with drugs okolica naszpikowana terrorystami an area packed with terrorists szpikować naszpikować się pot. 1. (połknąć dużo) to stuff oneself naszpikowała się proszkami nasennymi she stuffed herself with sleeping pills szpikować się 2. (przyswoić sobie) to devour naszpikować się informacjami to devour a. absorb information szpikować się

naszycie
sv naszyć n (naszywka, aplikacja) applique, trimming

naszyjnik
m necklace naszyjnik z pereł a pearl necklace

naszykować
pf vt pot. to prepare, to get [sth] ready naszykować śniadanie dla dzieci to prepare breakfast for the kids naszykować bieliznę do prania to get the washing ready

naszywany
pp naszyć adv. (wyszywany) trimmed (czymś with sth) stroje ludowe naszywane cekinami folk costume trimmed with sequins czapka naszywana futrem a hat trimmed with fur kieszeń naszywana a patch pocket

naszywać
impf naszyć

naszywka
f zw. pl 1. Wojsk. stripe, flash naszywki na mundurze stripes on a uniform naszywki sierżanta a sergeant's stripes 2. (naszycie) tab

naszyć
pf - naszy|wać impf (naszyję - naszywam) vt 1. (przyszyć) to sew on naszyć kieszeń na spódnicę to sew a pocket on a skirt naszyć aplikację na poduszkę to applique a cushion 2. (przyozdobić) to trim naszyć sukienkę cekinami to trim a dress with sequins

nasączać
impf nasączyć

nasączyć
pf - nasącz|ać impf vt 1. (nawilżyć) to saturate [bandaże, szmaty] to moisten [ciasto, wacik] to impregnate [materiał] nasącz biszkopt alkoholem moisten the sponge with alcohol 2. (nalać) to dribble, to trickle (kroplami) to drip powoli nasączyła mleka w usta niemowlęcia she slowly dribbled milk into the baby's mouth nasączył wina do kieliszka he dripped wine into the glass nasączyć się - nasączać się to become soaked bandaż szybko nasączał się krwią the bandage was quickly becoming soaked with blood

nasłać
pf - na|syłać impf (naślę - nasyłam) vt pot. 1. (napuścić) to send, to set nasłać na kogoś morderców/bandytów to send assassins/thugs after sb z zemsty nasłała na byłego męża kontrolerów podatkowych to take revenge she set the Inland Revenue a. tax inspectors on her ex-husband 2. (przysłać) to send nasłać reporterów do domu gwiazdora to send reporters to a movie star's home

nasłonecznienie
n sgt 1. książk. (wystawienie na słońce) solar a. sun exposure (nagrzanie słońcem) heat a. warmth (of the sun) 2. Fiz. (insolacja) insolation

nasłoneczniony
adv. (jasny) [ogród, pokój] sun-filled, sunny [ocean, rzeka] sunlit, sunny (ciepły) sun-warmed

nasłuch
m (G nasłuchu) Techn. 1. (kontrola audycji, programów) monitoring (radarowy, radiowy) watch (w krótkofalarstwie) (short wave) listening prowadzić nasłuch radiowy na statku to maintain a radio watch on a ship 2. (zapis) monitoring report, watch log 3. Komput. listening

nasłuchać
się pf v refl. to hear a lot, to listen to a lot (czegoś of sth) tyle się nasłuchali kłamstw, że teraz nikomu już nie wierzą they've heard so many lies (that) they don't believe anyone any more nasłuchałaś się plotek you've been listening to gossip

nasłuchiwać
impf vi to listen (closely a. out) nasłuchiwać pod drzwiami to listen at the door nasłuchiwać znajomych kroków to listen (out) for the sound of familiar footsteps nasłuchiwać, czy ktoś nie nadchodzi to listen out for someone coming

nasłuchowy
adv. Techn. [stacja, stanowisko, urządzenia] listening attr. (do kontroli audycji) monitoring attr. licencja nasłuchowa (w krótkofalarstwie) Short Wave Listener's Licence

natarcie
sv natrzeć n 1. Wojsk. (uderzenie) attack, offensive natarcie wojsk z powietrza/lądu a land/an air offensive boczne/czołowe natarcie a flank/frontal attack przystąpić do natarcia to launch a. mount an offensive natarcie na Berlin an assault on Berlin 2. (atak) attack, assault 3. Sport attack 4. (reakcja) attack

natarczywie
adv. grad. książk. 1. (natrętnie) insistently żądać natarczywie wyjaśnień to demand an explanation urgently przyglądać się komuś natarczywie to stare at sb insistently 2. (dokuczliwie) [dzwonić] insistently, persistently

natarczywość
f sgt książk., pejor. 1. (natrętność) importunity, obtrusiveness 2. (dokuczliwość) persistence

natarczywy
adv. grad. książk. 1. (natrętny) [akwizytor, adorator] importunate, insistent 2. (nacechowany natręctwem) [pytania, prośby, zaloty, żądania] persistent, urgent 3. (drażniący) nagging, stubborn natarczywy dźwięk telefonu shrilling sound of the phone natarczywy ból gnawing pain natarczywa reklama aggressive advertisement

natchnienie
sv natchnąć n 1. (poryw twórczy) inspiration natchnienie poetyckie poetic vein tworzyć pod wpływem natchnienia to be inspired to create 2. (podnieta) incentive, stimulus wydarzenia polityczne stały się natchnieniem do napisania reportażu political events gave him an incentive to write an article miłość stała się jego natchnieniem love became his inspiration

natchniony
pp natchnąć adv. 1. (czujący natchnienie) [poeta, artysta] inspired 2. (wyrażający natchnienie) [wiersz, słowa, idee, wyraz twarzy] inspirational 3. (uduchowiony) inspired natchniony wizjoner an inspired visionary

natchnąć
pf (natchnęła, natchnęli) vt 1. (zainspirować) to inspire natchnąć kogoś ciekawym pomysłem to inspire sb with an interesting idea ten projekt natchnął mnie do myślenia this project gave me food for thought 2. (pobudzić) to inspire, to encourage miłość natchnęła go do pisania wierszy love inspired him to write poetry

natka
f sgt Kulin. 1. (liście, łodyga) (vegetable) tops pl a. leaves pl natka marchewki carrot leaves natka buraka beetroot tops 2. (pietruszka) parsley posypać natką ziemniaki to sprinkle potatoes with (chopped) parsley

natknąć
się pf - nat|ykać się impf (natknęła się, natknęli się - natykam się) v refl. książk. to happen, to chance (na kogoś/coś on sb/sth) natknąć się na ulicy na przyjaciela to bump into a friend in the street natknęłam się na to zdjęcie, przeglądając stare albumy I came across this photo when browsing through old photo albums

natomiast
conj. książk. 1. (podczas gdy) while, whereas była Amerykanką, natomiast on był Polakiem she was American, while a. whereas he was Polish 2. (ale) however, but nie jestem natomiast pewna, czy. however, I'm not sure if.

natowski
adv. [wojska, sekretarz, siedziba, pakt] NATO attr.

natrafiać
impf natrafić

natrafić
pf - natraf|iać impf vi 1. (znaleźć) to find, to come across (na kogoś/coś sb/sth) w rzeczach zmarłego pisarza natrafiono na rękopis książki they came across the manuscript among the dead writer's things policja natrafiła na trop mordercy the police were on the murderer's trail 2. (natknąć się) to encounter (na coś sth) [trudności, przeszkody, opór] w pracy ciągle natrafiam na jakieś problemy I keep encountering problems at work

natrysk
m (G natrysku) 1. (prysznic) shower pójść pod natrysk to have a shower 2. (urządzenie do natrysku) douche 3. zw. pl (pomieszczenie) shower room 4. Techn. (natryskiwanie) spraying, spray shower 5. Techn. (warstwa powstała przez natryskiwanie) spraying

natryskowy
adv. książk. 1. (prysznicowy) shower attr. kąpiel natryskowa a shower bath kabina natryskowa a shower cubicle 2. Techn. spray attr. pistolet natryskowy a spray gun, an airbrush

natrzeć
1. pf - na|cierać impf vt to rub natrzeć ciało balsamem to rub body lotion into the skin natrzeć kolano maścią to rub liniment onto one's knee natrzeć podłogę pastą to rub polish into the floor nacierać patelnię tłuszczem to grease a. to oil a frying pan vi 1. Wojsk. (zaatakować) to attack (na kogoś/coś sb/sth), to charge (na kogoś/coś at sb/sth) 2. Sport to attack nacierać na bramkę drużyny przeciwnej to make an attack on the opponents' goal natrzeć się - nacierać się to rub [sth] into one's body natrzeć się kremem to apply cream to one's skin natrzeć komuś uszu to give sb a dressing-down, to tell sb off 2. pf vt to grate narzeć chrzanu/buraków to grate some horseradish/beetroot trzeć

natrząsać
się impf v refl. to mock vt (z kogoś sb) to make fun (z kogoś of sb) natrząsali się z kolegi they sniggered at their friend natrząsał się z jej zapału do pracy he jeered at her enthusiasm for work

natrząść
pf (natrzęsę, natrzęsiesz, natrząsł, natrzęsła, natrzęśli) vt to shake down natrząść jabłek/orzechów z drzewa to shake down apples/nuts off a tree natrząść się pot. 1. (postrącać) to shake down a lot of [jabłek, orzechów] 2. (być trzęsionym) to get jolted about natrząsłem się w pociągu I've got jolted about a lot on the train trząść się

natręctwo
n 1. sgt (natarczywość) obtrusiveness, importunity 2. zw. pl Med., Psych. obsession, compulsion u pacjenta ujawniły się natręctwa i fobie the patient developed obsessions and phobias

natręt
m pest, nuisance poczułem się jak natręt, więc szybko wyszedłem I felt like an intruder, so I left quickly jemu na niej zależy, a ona traktuje go jak natręta he cares about her but she treats him like a pain in the neck pot. co za natręt z niego! what a nuisance he is!

natrętnie
adv. grad. persistently, importunately natrętnie domagać się jałmużny to demand alms persistently przyglądać się komuś natrętnie to stare at sb persistently zachowywał się tak natrętnie, że więcej się z nim nie umówiła he was so bold that she stopped seeing him

natrętność
f sgt 1. (bycie natrętnym) importunity, persistence 2. (natarczywość) aggressiveness

natrętny
adv. grad. książk. 1. (naprzykrzający się) [gość, sąsiad] intrusive, bothersome [dziecko] pestering [podrywacz] importunate, obtrusive [mucha, komar] annoying, pesky natrętny akwizytor an importunate huckster 2. (uporczywy) [zaczepki] persistent [myśli] obsessive [wzrok] impudent, penetrating

natura
f 1. sgt (przyroda) nature cud natury a wonder of nature prawa natury the laws of nature, natural laws matka natura mother nature wybryk natury an anomaly, a freak of nature uwielbiam obcowanie z naturą I'm a nature-lover 2. sgt (stan pierwotny) nature zmęczony cywilizacją tęsknił do natury tired of civilization, he longed for a return to nature 3. sgt (o cechach wrodzonych) nature natura obdarzyła go szczodrze talentami nature had bestowed many talents upon a. on him natura wyposażyła zwierzęta w instynkt nature equipped animals with instinct zabijanie leży w naturze zwierząt it's in the nature of animals to kill głos natury call of the wild wbrew naturze contrary to a. against nature 4. (organizm) constitution silna/żelazna/słaba natura a strong/iron/frail a. feeble constitution 5. sgt (charakter) nature, character był małomówny z natury he was quiet by nature to artystyczna natura she's/he's artistic by nature narzekanie nie leży w jej naturze it's not in her nature to complain 6. sgt (istota) nature w czasie pracy wynikły trudności natury technicznej difficulties of a technical nature arose during the work trzeba pokonać bariery natury prawnej obstacles of a legal nature must be overcome z (samej) natury rzeczy in the (very) nature of things martwa natura Szt. still life być/stawać się drugą naturą to be/become second nature (to sb) z natury rzeczy wynika, że po nocy następuje dzień it's natural that day follows night gwałcić naturę a. zadawać gwałt naturze książk. to violate a. disobey nature malować/rysować z natury Szt. to draw/paint from nature w naturze (w towarach) in kind przyzwyczajenie (jest) drugą naturą przysł. habit is second nature

naturalista
m, naturalistka f 1. Filoz. naturalist 2. Literat., Szt. naturalist malarz/pisarz naturalista a naturalist(ic) painter/writer

naturalistycznie
1. Filoz., Literat., Socjol., Szt. [namalować, opisać] naturalistically 2. (brutalnie) [przedstawić, pokazać] naturalistically, in a naturalistic way a. manner

naturalistyczność
f sgt naturalism naturalistyczność scen w filmie the naturalism of the scenes in the film

naturalistyczny
adv. 1. Filoz., Szt., Literat. naturalist, naturalistic naturalistyczna koncepcja życia a naturalistic concept of life pisarz naturalistyczny a naturalist(ic) writer 2. Socjol. naturalistic naturalistyczna koncepcja społeczeństwa a naturalistic concept of society naturalistyczne poglądy na temat powstania państwa naturalistic views on the origin of the state 3. Szkol. [metody, założenia] progressive w pedagogice reprezentował poglądy naturalistyczne he had progressive views on pedagogy 4. [opowieść, opis] naturalistic

naturalizm
m sgt (G naturalizmu) 1. (jaskrawe i brutalne przedstawienie) naturalism 2. Filoz., Literat., Szt. naturalism przedstawiciele francuskiego naturalizmu representatives of French naturalism 3. Socjol. naturalism napisał podręcznik nauk społecznych z punktu widzenia naturalizmu he wrote a book on sociology from a naturalistic point of view 5. Szkol. progressivism

naturalizować
pf, impf Prawo vt to naturalize naturalizowany Amerykanin a naturalized American naturalizować się to become naturalized

naturalnie
adv. grad. (normalnie) [rozmawiać, zachowywać się, śmiać się] naturally czemu jesteś taki sztywny, zachowuj się naturalnie why are you so tense - act naturally! adv. 1. (z natury) naturally, by nature usta miała naturalnie czerwone her lips were naturally red naturalnie kręcone włosy naturally curly hair 2. (bez udziału człowieka) naturally krajobraz kształtowany naturalnie naturally shaped landscape miedź występująca naturalnie native copper 3. (bez użycia chemii) naturally pszenica wyhodowana naturalnie wheat cultivated a. grown naturally part. (oczywiście) of course, obviously to jest, naturalnie, wasza sprawa, co zrobicie of course, it's up to you what you're going to do inter. (jasne) of course "czy mogę zadzwonić?" - "naturalnie!" 'may I use the phone?' - 'of course!'

naturalność
f sgt książk. 1. (prostota) naturalness, unadorned simplicity naturalność i wdzięk młodej dziewczyny naturalness and charm of a young girl 2. (pierwotność) naturalness, natural state

naturalny
adv. grad. 1. (oczywisty) natural naturalny rozwój wypadków natural course of events naturalna skłonność a natural tendency mylić się to rzecz naturalna to err is human 2. (szczery) [dziewczyna, sposób bycia, zachowanie] natural, unaffected adv. 1. (powstały bez udziału człowieka) natural środowisko naturalne natural environment las naturalny natural forest miód/sok naturalny natural honey/juice naturalna regulacja urodzin natural methods of birth control 2. (wrodzony) natural, inborn była naturalną blondynką she was a natural blonde jego naturalną cechą jest uczciwość his inborn quality is honesty rzeźba naturalnej wielkości a full-size(d) a. full-scale sculpture

naturszczyk
m środ., Kino, Teatr non-professional actor

naturysta
m, naturystka f książk. 1. (nudysta) naturist, nudist 2. (miłośnik przyrody) nature-lover

naturyzm
m sgt (G naturyzmu) książk. 1. (nudyzm) naturism, nudism 2. (powrót do natury) return to nature, love of nature

natychmiast
adv. [wyruszyć, zacząć, zjawić się] immediately, at once [umrzeć, zginąć] instantly masz natychmiast zgłosić się do dyrektora report to the director immediately! zrób to natychmiast! do it right away a. (right) now! natychmiast po obiedzie zasnęła she fell asleep right after dinner natychmiast po tym, jak wyszedłeś, zadzwonił telefon immediately after you'd gone a. the minute you'd gone, the phone rang

natychmiastowo
adv. [wypłacić, zrobić, odbywać się] immediately, instantly zamówienia realizowane są natychmiastowo orders are processed immediately zareagował niemal natychmiastowo he reacted almost immediately

natychmiastowość
f sgt immediacy instantaneity rzad.

natychmiastowy
adv. [decyzja] immediate, instantaneous [reakcja] instantaneous [ulga, sukces, śmierć] immediate, instant [odpowiedź] immediate [zwolnienie] instant, summary natychmiastowa dostawa immediate a. prompt delivery leki o natychmiastowym działaniu drugs that take immediate effect rozwiązać umowę ze skutkiem natychmiastowym to terminate a contract forthwith ustawa wchodzi w życie w trybie natychmiastowym the law comes into force with immediate effect pacjent wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej the patient needs immediate a. emergency medical help

natykać się
impf natknąć się

natyrać
się pf vi pot. to work one's backside off pot. wiele się w życiu natyrał he's worked really hard all his life natyrałem się dzisiaj today I've worked my fingers to the bone

natężać
impf natężyć

natężenie
sv natężyć n 1. (barwy, światła) intensity (dźwięku) volume (wiatru) strength natężenie ruchu w godzinach szczytu traffic intensity a. build-up in the rush hour 2. sgt (koncentracja) concentration przyglądać się/słuchać/pracować w natężeniu to watch/listen/work with concentration 3. sgt (wysiłek) (umysłu) (mental) strain (mięśni) physical strain a. exertion natężenie dźwięku Fiz. volume natężenie oświetlenia Fiz. illuminance natężenie pola elektrycznego Elektr. field strength natężenie pola grawitacyjnego Fiz. gravitational field strength natężenie pola magnetycznego Fiz. magnetic field strength natężenie prądu elektrycznego Fiz. amperage

natężony
pp natężyć adv. 1. (wytężony) [słuch, wzrok, uwaga] strained, tense [praca, wysiłek] hard 2. (naprężony) [osoba] uptight, tense

natężyć
pf - natęż|ać impf vt to strain [głos, słuch, wzrok] to exert [siły] to focus [uwagę] natężyła pamięć she concentrated her thoughts in order to remember natężyć się - natężać się 1. (napiąć się) to strain, to make an effort 2. (nasilać się) [mróz, wrzawa] to increase, to intensify [doznanie, zjawisko] to intensify, to heighten na ulicy natęża się ruch drogowy traffic is building up in the street

natłok
m sgt (G natłoku) 1. (stłoczenie) crowd, throng natłok samochodów a multitude of cars 2. (ogrom) multitude, mass zagubiłem się w natłoku faktów i informacji I was lost in a mass of facts and information natłok informacji infoglut pot. natłok zajęć/pracy pressure of business natłok myśli/wspomnień a sea of thoughts/memories

natłuc
pf (natłukę, natłuczesz, natłukł, natłukła, natłukli) vt pot. 1. (zmiażdżyć) to break, to smash natłuc cynamonu/pieprzu to pestle a. to pound cinnamon bark/pepper grains natłuc orzechów to crack nuts tłuc 2. (rozbić) to break (a lot of) natłuc szyb/szklanek to break windows/glasses tłuc 3. pot. (pozabijać) to slaughter, to shoot natłuc much/komarów to kill plenty of flies/mosquitoes tłuc natłuc się 1. (potłuc się) to get broken podczas transportu natłukło się dużo jajek a lot of eggs got broken during transport tłuc się 2. pot. (napodróżować się) to travel a lot natłukłem się po różnych krajach I've travelled around different countries natłukłem się po świecie I've seen the world tłuc się

natłuszczać
impf natłuścić

natłuścić
pf - natłu|szczać impf vt to grease natłuścić twarz/ręce kremem to apply face/hand cream natłuścić tortownicę to oil a. grease a cake tin włosy natłuszczone brylantyną hair greased with brilliantine natłuścić się - natłuszczać się pot. to get a. become greasy

naubliżać
pf vi to abuse (komuś sb) naubliżała mu od chamów she called him a lout

nauczanie
sv nauczyć n sgt teaching, instruction nauczanie przedmiotu teaching of a. instruction in a subject nauczanie języków obcych foreign language teaching metody/wyniki nauczania teaching methods/results wysoki poziom nauczania a high standard a. level of teaching nauczanie całościowe Szkol. integrated education nauczanie elementarne a. początkowe Szkol. primary a. elementary education nauczanie kompleksowe Szkol. inter-disciplinary a. project-based teaching nauczanie programowane Szkol. programmed instruction nauczanie zaoczne Szkol. extramural education dogmatyczne nauczanie Hist. dogmatic instruction tajne nauczanie Hist. clandestine teaching

nauczać
impf nauczyć

nauczka
f lesson dostać a. otrzymać (dobrą) nauczkę to learn one's lesson dostała srogą nauczkę she learnt her lesson the hard way dostał nauczkę na całe życie that taught him a lesson he'll never forget dostał nauczkę, żeby nie rozmawiać z nieznajomymi it taught him not to talk to strangers dać komuś nauczkę to teach sb a lesson trzeba dać im nauczkę they need to be taught a lesson no i masz nauczkę, żeby nie mieszać alkoholi that'll teach you not to mix (your) drinks niech to będzie dla ciebie nauczką! that'll teach you!, let that be a lesson to you! to dobra nauczka na przyszłość it's a good lesson for the future to była dla niego dobra nauczka it was one in the eye for him pot.

nauczyciel
m (Gpl nauczycieli) 1. Szkol. teacher, schoolteacher pobłażliwy/surowy/wymagający nauczyciel a lenient/strict/demanding teacher nauczyciel historii/matematyki/polskiego/WF a history/maths/Polish/PE teacher nauczyciel muzyki/śpiewu/tańca a music/singing/dance a. dancing teacher nauczyciel prywatny a (private) tutor być nauczycielem angielskiego to be an English teacher zostać nauczycielem to become a teacher, to go into teaching doświadczenie jest najlepszym nauczycielem przen. experience is the best teacher 2. (osoba pouczająca) teacher 3. (mistrz) master 4. Relig. (prorok) (master) teacher nauczyciel akademicki Uniw. university teacher, academic

nauczycielka
f teacher

nauczycielski
adi [zawód, doświadczenie, praktyka] teaching attr. [pensja, płaca, postulaty] teachers' grono nauczycielskie (teaching) staff, faculty US pokój nauczycielski a staffroom GB (czyjeś) powołanie nauczycielskie sb's vocation as a teacher wykwalifikowana kadra nauczycielska qualified teaching staff należeć do grona nauczycielskiego to be on the teaching staff uzyskać uprawnienia nauczycielskie to be certified as a teacher

nauczycielstwo
n sgt 1. (nauczyciele) teachers (w szkole) (teaching) staff, faculty US 2. (zawód) teaching (profession) zajmować się nauczycielstwem to be in the teaching profession, to have a job in teaching

nauczyć
pf - naucz|ać impf vt 1. (przekazać wiedzę) to teach nauczyć kogoś historii/języka obcego to teach sb history/a foreign language nauczyć kogoś czytać/pływać to teach sb (how) to read/swim nauczyć kogoś posłuszeństwa to teach sb obedience nauczyć psa aportu/sztuczek to teach a dog to fetch/to do tricks ojciec nauczył mnie grać a. gry na skrzypcach my father taught me (how) to play the violin nauczono mnie, że nie należy nigdy kłamać I was taught never to lie 2. (pouczyć) to teach życie nauczyło go cierpliwości life has taught him to be patient historia nas nauczyła, że. history has taught us that. nauczyć się to learn (zdobyć umiejętność) to teach oneself (czegoś sth) nauczyć się szyć to learn sewing a. (how) to sew nauczyć się punktualności to learn to be punctual nauczyć się wiersza na pamięć to learn a poem (off) by heart nauczyłem się tego sam/od rodziców I've learnt it (by) myself/from my parents nauczony doświadczeniem książk. having learnt the lesson of experience nauczony gorzkim doświadczeniem nie ufał nikomu from bitter experience, he trusted no one nauczyć kogoś moresu przest. to teach sb some manners, to show sb what's what nauczyć kogoś rozumu pot. to knock some sense into sb nauczyć się rozumu pot. to come to one's senses kiedy ty wreszcie nauczysz się rozumu! when will you ever learn? czego Jaś się nie nauczy, tego Jan nie będzie umiał przysł. = what you don't learn as a child you can't learn as an adult ja cię/ja was nauczę pot. I'll teach you ja cię nauczę posłuszeństwa! I'll teach you to do as you're told!

nauka
f 1. sgt (wiedza) learning (ścisła) science (badania) research nauka polska/światowa Polish/international academic research człowiek nauki a scholar gałąź/dziedzina nauki a branch/field of learning a. knowledge świat nauki the world of science gatunek nieznany nauce a species unknown a. new to science poświęcić się nauce to devote oneself to research a. to scholarly pursuits zajmować się nauką to be engaged in research a. academic work zrobić coś dla dobra nauki to do sth in the interests of science zwiększyć nakłady na naukę to increase spending on research 2. (dziedzina) science rozwój nauk ekonomicznych development of economics nauki medyczne medical sciences nauka o języku linguistics 3. (teoria) theory, doctrine nauka Freuda Freud's theories a. theory wiedza o wszechświecie oparta na nauce Ptolemeusza knowledge of the cosmos based on Ptolemy's teachings 4. Szkol. (edukacja) study, learning (w szkole) schooling nauka czytania i pisania learning to read and write nauka gry na fortepianie learning to play the piano nauka zawodu apprenticeship oddać kogoś na naukę do krawca to apprentice sb to a tailor nauka przychodziła jej łatwo/z trudem she was a quick a. fast/slow learner łożyć na czyjąś naukę to pay for sb's schooling mieć trudności w nauce to have learning difficulties oderwać się od nauki to tear oneself away from one's studies odnosić sukcesy w nauce to do well in one's studies przykładać się do nauki to apply oneself to study, to study diligently robić postępy w nauce to make good progress with one's studies zaniedbywać się w nauce to neglect one's studies dzień wolny od nauki a day off school jutro nie ma nauki (w szkole) there are no classes a. lessons tomorrow pobierać nauki książk. to receive one's education (u kogoś from sb) 5. (morał) lesson wyciągnąć naukę z przeszłości to draw a lesson from the past nauka płynąca z bajki the moral of a fable jaka z tego płynie nauka? what lesson can be drawn from that? 6. Relig. sermon wierni wysłuchali nauki biskupa the congregation listened to the bishop's sermon nauka Kościoła Relig. the Church's teachings nauka religii Relig. religious instruction a. education nauki dedukcyjne a. formalne Nauk. deductive sciences nauki empiryczne a. indukcyjne Nauk. empirical sciences nauki humanistyczne humanities, arts nauki idiograficzne Filoz. idiographic sciences nauki nomotetyczne a. nomologiczne Filoz. nomothetic sciences nauki normatywne Filoz. normative sciences nauki polityczne Polit. political science nauki przedmałżeńskie a. przedślubne parish-based course to prepare Catholic couples for marriage nauki przyrodnicze natural sciences nauki społeczne Socjol. social science(s) nauki ścisłe exact sciences nauki wyzwolone Hist. liberal arts nauka nie poszła w las przysł. the lesson has been learned a. hasn't been forgotten a. hasn't been wasted

naukowiec
m (badacz) researcher (w naukach ścisłych i przyrodniczych) scientist, researcher (w naukach humanistycznych) academic zespół/grupa naukowców a team/group of scientists a. academics naukowcy zajmujący się biologią morza marine biologists naukowcy badający genom ludzki scientists researching into the human genome zdaniem naukowców. scientists say that. być typem naukowca (w naukach ścisłych) to be scientifically minded (w naukach humanistycznych) to have an academic mind

naukowo
adv. 1. (w sposób naukowy) [zbadać, opisać] scientifically, in scientific terms naukowo potwierdzona teoria a scientifically validated theory udowodnić coś naukowo to prove sth scientifically a. using scientific methods nie wszystko można wyjaśnić naukowo not everything can be explained scientifically a. by science podejść naukowo do zagadnienia to approach a problem in a scholarly manner a. in a scientific way 2. (w dziedzinie nauki) pracować naukowo (w naukach ścisłych) to work as a scientist a. researcher (na uczelni) to be an academic naukowo- w wyrazach złożonych instytut/program naukowo-badawczy scientific research institute/programme placówka naukowo-badawcza scientific research facility pracownik naukowo-dydaktyczny academic a. university teacher postęp naukowo-techniczny advances a. progress in science and technology

naukowość
f sgt książk. scientific nature, scientificity nie rościć sobie pretensji do naukowości to make no claims to being scientific

naukowy
adv. 1. (związany z wiedzą) [dyscyplina, ekspedycja, eksperyment, metoda, nagroda, postęp, teoria, terminologia, wiedza] scientific [badania, osiągnięcia, publikacja, współpraca] scientific, academic czasopismo naukowe a scientific a. an academic journal biblioteka naukowa a scientific a. an academic library literatura naukowa scientific a. academic literature odkrycia naukowe scientific discoveries pracownik naukowy a researcher, a research worker stopień/tytuł naukowy a university a. an academic degree/an academic title towarzystwo naukowe a learned society mieć ambicje naukowe to aspire to a scientific a. an academic career wykorzystywanie zwierząt do celów naukowych the use of animals for scientific purposes nie ma dowodów naukowych na to, że. there is no scientific evidence to prove that. wybitne dzieło naukowe an outstanding piece of scholarship poświęcić się karierze naukowej to devote oneself to an academic a. a scientific career mieć a. prezentować naukowe podejście do zagadnienia to be scientific in one's approach to a problem poglądy te nie mają podstaw naukowych there is no scientific basis for these ideas zajmować się pracą naukową to be engaged in scientific work a. pursuits, to do scientific work (na uczelni) to be engaged in academic work a. pursuits z naukowego punktu widzenia from a scientific point of view w środowisku naukowym in the scientific a. academic community, in scientific a. academic circles przedstawiciele polskiego życia naukowego representatives of Polish science and humanities 2. (edukacyjny) placówki naukowe research a. higher educational establishments podróż naukowa a study tour a. trip pomoce naukowe study aids

naumyślnie
adv. deliberately, intentionally powiedział to naumyślnie, żeby ją zdenerwować he said it deliberately a. purposely to annoy her nie zrobiłem tego naumyślnie I didn't do it deliberately a. on purpose

naurągać
pf vi pot. naurągać komuś (za coś) to bawl sb out (for sth) pot. naurągał córce za późny powrót do domu he hauled his daughter over the coals for getting home late urągać

nausznik
m zw. pl 1. (część czapki) ear flap futrzane nauszniki fur ear flaps opuścić/podnieść nauszniki to pull down/lift a. raise one's ear flaps 2. Hist. earpiece nauszniki plt 1. (osłona przed zimnem) (ear)muffs pl chodzić w nausznikach to wear earmuffs nałożyć nauszniki to put on earmuffs 2. (osłona przed hałasem) noise muffs pl, (acoustic) earmuffs pl

nawa
f 1. Archit. (główna) (central) nave (boczna) (side) aisle (poprzeczna) transept 2. Archit. concourse nawa dworca a (station) concourse 3. przest. ship, vessel nawa główna (central) nave nawa państwowa książk. the state sternik nawy państwowej the helmsman of the state

nawadniać
impf nawodnić

nawalać
impf nawalić1

nawalić
1. pf - nawal|ać impf pot. vt (zbić) nawalić kogoś to beat sb (up), to give sb a beating vi 1. (zawieść) to bungle a. blow it pot. znów nawalił i nie kupił biletów he blew it again and failed to buy the tickets nawalić z robotą to bungle a. screw up the job 2. (nie funkcjonować) [urządzenie, samochód, silnik] to pack in a. up pot., to conk out pot. [komputer] to crash pot., to play up pot. [wątroba, nerki] to pack in a. up pot. coś nawaliło w lodówce something's (gone) wrong with the fridge serce mi nawala my heart is packing in a. up nerwy mi nawalają my nerves are acting up nawalić się - nawalać się 1. (zbić jeden drugiego) to bash a. whack each other 2. (alkoholem, narkotykami) to get stoned pot. 2. pf vt pot. 1. (zgromadzić) to load [ziemniaków, gruzu] nawalił całą piwnicę węgla he filled the cellar up with coal kto nawalił piachu na ścieżkę? who's dumped sand on the path? 2. (dać do wykonania) nawalić komuś roboty to load sb down with work vi posp. to have a shit GB posp. to take a dump US pot. pies nawalił na trawnik the dog dropped a load on the lawn posp. nawalić się to come in droves a. swarms na imprezę nawaliło się masę ludzi people came to the party in droves

nawalony
pp nawalić adv. pot. (alkoholem) stoned pot., trashed pot. (narkotykami) stoned pot. doped up był tak nawalony, że urwał mu się film he was so stoned a. trashed that he blacked out

nawarstwiać
impf nawarstwić

nawarstwiony
pp nawarstwić adv. [konflikty] accumulated nawarstwione od lat problemy problems which have accumulated a. built up over the years

nawarstwić
pf - nawarstw|iać impf vt to pile up (in layers) [osad, piasek] nawarstwiać farby to apply paints in layers nawarstwić się - nawarstwiać się 1. (nałożyć się) [osad, piasek] to pile up (in layers) 2. (skumulować się) [problemy, wspomnienia] to accumulate, to build up

nawarzyć
pf vt przest. to cook [zupy, kaszy] nawarzyć sobie/komuś piwa pot. to land oneself/sb in it a. in a fine mess pot. aleś sobie piwa nawarzył! you've really landed yourself in it!

nawał
m sgt (G nawału) multitude nawał kłopotów a multitude a. host of problems mam nawał pracy I'm up to my eyes in work, I'm snowed under with work mam nawał spraw do załatwienia I have a lot of business to attend to nawał zajęć nie pozwolił mi przyjść the pressure of work kept a. prevented me from coming przed świętami sklepy przeżywają nawał klientów before Christmas, shops are inundated with customers

nawała
f sgt 1. Wojsk. (natarcie) onslaught bronić się przed nawałą wroga to defend oneself against the enemy onslaught powstrzymać/odeprzeć nawałę turecką to hold off/to repel a. resist the Turkish onslaught 2. książk. (masa) multitude nawała plag a multitude of plagues poddać kogoś nawale pytań to fire a barrage of questions at sb, to bombard sb with questions nawała ogniowa Wojsk. drumfire nawała artyleryjska heavy artillery fire

nawałnica
f 1. książk. (zawierucha) squall, storm nawałnica deszczowa/gradowa/śnieżna a rainstorm/hailstorm/blizzard a. snowstorm w nocy przeszła gwałtowna nawałnica there was a violent a. torrential rainstorm during the night rozpętała się a. rozszałała się nawałnica a storm broke out 2. przen. (wstrząsy dziejowe) upheaval, tempest nawałnica wojenna/rewolucyjna the tempest of war/a revolutionary upheaval 3. (natłok) flood nawałnica słów/dźwięków a flood a. torrent of words/sounds nawałnica uczuć a turmoil of emotion nawałnica myśli a torrent a. tumult of thoughts

nawet
1. (zresztą) even mógł nawet nie wiedzieć o tym he might even not have known about that nie chcę nawet o tym słyszeć I don't even want to hear about it, I won't hear of it odjechał nie pożegnawszy się nawet he left without even saying goodbye a. without so much as saying goodbye nawet nie przeszło mi to przez myśl it never even crossed my mind to nie było trudne, nawet dla mnie it wasn't difficult, (not) even for me jest chora, nawet bardzo she's ill, even seriously ill dostał czego chciał, a nawet więcej he got what he wanted and more besides dzień był gorący, nawet upalny the day was hot, in fact it was scorching okazał się nawet miły he turned out to be surprisingly nice 2. (choćby) even nawet jeśli mnie zaproszą, nie pójdę even if they do invite me, I won't go nawet gdyby mnie błagał, nie ustąpię even if he begged me, I wouldn't give in nawet gdyby tak było, to co? even if that were the case, so what? nie mogę nic zrobić, nawet gdybym chciał I can't do anything, even if I wanted to nawet mi nie mów don't even tell me nie mam nawet chwili czasu I don't even have a minute nawet, nawet pot. quite something, (really) something ona jest nawet, nawet she's (really) something a. quite something film był nawet, nawet the film was pretty cool

nawias
m (G nawiasu) 1. (znak pisarski) bracket, parenthesis napisać coś w nawiasie to write sth in brackets umieścić coś w nawiasie to put sth in brackets, to put brackets round sth ująć a. wziąć coś w nawias to put sth in brackets otworzyć/zamknąć nawias to open/close brackets ceny podane są w nawiasach prices are given in brackets 2. Mat. bracket wyłączyć a. wyciągnąć przed nawias to put a. take outside the brackets [liczbę] to factor out [wspólny czynnik, składnik wyrażenia] nawias klamrowy curly bracket, brace nawias kwadratowy square bracket nawias okrągły round bracket, parenthesis nawiasem mówiąc pot. by the way, incidentally widziałem jego najnowszy film, nawiasem mówiąc, niezbyt dobry I've seen his latest film which, incidentally a. by the way, wasn't very good być/czuć się poza nawiasem to be/feel like an outsider, to be/feel out of it został wyrzucony poza nawias życia społecznego he was pushed onto the margin(s) of society wyłączyć a. usunąć kogoś poza nawias pot. to ostracize sb, to put sb on the sidelines wziąć coś w nawias przen. to ignore sth, to leave aside sth

nawiasowo
adv. [wspomnieć, dodać] incidentally, in passing a. parenthesis

nawiasowy
adv. [spostrzeżenia, uwagi, informacje, wskazówki] incidental, parenthetical

nawiać
pf - nawi|ewać impf (nawieję - nawiewam) vt 1. (napędzić) to blow (in) [liści, chmur] to drift [śniegu, piasku, liści] wiatr nawiał dym znad ognisk the wind has blown in smoke from the bonfires 2. (owionąć) [powietrze] to blow ciepłe powietrze nawiało z południa warm air blew from the south chłód nawiewa od okna cold air is blowing in through the window vi pot. (uciec) to bunk off pot. nawiać z lekcji to bunk off a. cut classes nawiać z więzienia to do a bunk from a. break out of prison

nawiedzać
impf nawiedzić

nawiedzić
pf - nawie|dzać impf vt książk. 1. (nękać) [powódź, huragan, epidemia, choroba, wojna] to hit, to strike susza nawiedziła kraj drought hit a. struck the country region nawiedziły obfite opady śniegu the region was hit by a heavy snowfall nawiedzały go ataki kaszlu he was racked by recurring coughing fits zimą nawiedza ludzi epidemia grypy in the winter people are hit a. struck by flu epidemics obszar nawiedzony trzęsieniem ziemi an area hit a. affected by an earthquake 2. [myśli, uczucia, wspomnienia, tęsknota] to obsess, to haunt nawiedził ją smutek sadness descended (up)on her nawiedzały go ponure myśli he was assailed a. plagued by gloomy thoughts we śnie nawiedzają mnie koszmary I am haunted by nightmares 3. (przybyć) to visit sanktuarium jest nawiedzane przez pielgrzymów the sanctuary is visited a. frequented by pilgrims

nawiedzony
pp nawiedzić adv. 1. (fanatyczny) [feministka, polityk] rabid, fanatical nawiedzony kaznodzieja a Bible-basher, a Bible-thumper 2. (nadprzyrodzony) [zamek, dom, miejsce] haunted w nawiedzonym domu straszyły duchy the house was haunted (by ghosts) nawiedz|ony m, nawiedzona f one possessed

nawierzchnia
f (Gpl nawierzchni) (road) surface, surface of a road nawierzchnia kolejowa (railway) permanent way GB nawierzchnia asfaltowa/żwirowa an asphalt/a gravel (road) surface nawierzchnia śliska a slippery road surface droga o twardej nawierzchni a hard surface a. made-up road pokryć drogę nawierzchnią to surface a road na oblodzonej nawierzchni samochód wpadł w poślizg the car skidded a. slid on an icy road surface a. pavement US opony dobrze trzymają się nawierzchni the tyres have a good grip (on the road) nawierzchnia boiska była nierówna/błotnista the surface of the pitch was uneven/muddy

nawierzchniowo
adv. Budow. [mocować] on the surface

nawierzchniowy
adv. [roboty] road surface attr. [farba] topcoat

nawietrzny
adv. Żegl. windward burta nawietrzna the windward side po stronie nawietrznej to windward jacht nawietrzny (pozycja) windward yacht być nawietrznym [jacht] to have weather helm nawietrzn|a f windward side

nawiew
m (G nawiewu) Techn. 1. (nadmuch) (air) blowing (nawiewane powietrze) blast of air nawiew na tylne siedzenia ventilation to the rear seats 2. (urządzenie) ventilator

nawiewać
impf nawiać

nawieźć
1. pf - naw|ozić1 impf (nawiozę, nawieziesz, nawiózł, nawiozła, nawieźli - nawożę) vt Roln., Ogr. to fertilize, to dress [ziemię] pole nawożone obornikiem a field fertilized with manure a. dung, a manured field 2. pf (nawiozę, nawieziesz, nawiózł, nawiozła, nawieźli) vt pot. to bring (in) nawieźć węgla/piasku to bring in lots of coal/sand

nawigacja
f sgt Lotn., Żegl. 1. (określanie kursu) navigation (dział wiedzy) navigational science nawigacja lotnicza/morska/satelitarna aerial/marine/satellite navigation nawigacja zliczeniowa (navigation by) dead reckoning 2. (sterowanie) navigation (statkiem) navigation, sailing (samolotem) navigation, flying sztorm utrudniał nawigację the storm made navigation difficult 3. Komput. navigation

nawigacyjny
adv. Lotn., Żegl. [przyrządy, latarnia, mapa, szkolenie, kurs] navigation(al) [oficer] navigation, navigating dziennik nawigacyjny a navigation(al) log kabina nawigacyjna a navigation cabin a. compartment pomost nawigacyjny a navigating bridge znaki nawigacyjne navigational marks satelita nawigacyjny a navigation satellite

nawigator
m Lotn., Żegl. navigator nawigator automatyczny Żegl., Lotn. automatic navigator

nawigować
impf vi 1. Lotn., Żegl. to navigate [samolotem, statkiem] nawigować według przyrządów/gwiazd to navigate by instruments/the stars 2. Komput. to navigate nawigować po Internecie to surf the Internet

nawijać
1. impf nawinąć 2. impf vi pot. to jaw (away) pot., to talk a blue streak US pot. (o czymś about sth) przestań już nawijać just stop jawing a. yattering, will you ale on potrafi nawijać he's a real talker

nawilgać
impf nawilgnąć

nawilgnąć
pf - nawilg|ać impf (nawilgła - nawilga) vi to become damp a. moist trawa nawilgła od rosy the grass became damp a. moist with dew

nawilgły
pp nawilgnąć adv. [ubranie, powietrze] damp, moist

nawilżacz
m 1. (na kaloryfer) (radiator) humidifier 2. (do rozpylania wody) (air) humidifier 3. (w żelazku) spray żelazko z nawilżaczem a steam iron

nawilżać
impf nawilżyć

nawilżyć
pf - nawilż|ać impf vt to dampen, to moisten [ubranie] to moisturize [naskórek] nawilżyć bieliznę przed prasowaniem to dampen a. moisten the linen before ironing krem/balsam nawilżający a moisturizing cream/balm skóra nawilżona kremem skin moisturized with cream nawilżyć się - nawilżać się to become moist a. damp włosy nawilżyły się od deszczu hair became damp in a. because of the rain

nawinąć
pf - nawi|jać1 imp (nawinęła, nawinęli - nawijam) vt to roll up [sznur] to wind [nici] (na coś on a. onto sth) nawinąć nić na szpulkę to spool a. reel (in) thread nawinąć makaron na widelec to twirl a. wind (some) pasta on a fork nawinąć włosy na wałki to put one's hair in curlers a. rollers nawinąć się - nawijać się 1. (nakręcić się) [nić] to wind, to be wound 2. pot. (trafić się) nawinął się malarz pokojowy a decorator happened along nawinęła mi się dobra gosposia I happened to come across a. happened (up)on a good housekeeper nawinęła się okazja kupna samochodu an opportunity to buy a car presented itself nawinęła się korzystna transakcja a good deal came up po drodze nawinęła im się knajpa on their way they came across a bar na oczy nawinął mi się niecodzienny widok pot. an unusual sight caught my eye czytał wszystko, co mu się nawinęło pod rękę he read whatever he could get a. lay his hands on pod rękę nawinął mu się szukany długopis he chanced (up)on the ballpoint he'd been looking for

nawis
m (G nawisu) 1. (zwis) overhang nawis śnieżny a (snow) cornice nawisy skalne overhanging rocks 2. Żegl. nawis rufowy/dziobowy a bow/stern overhang nawis inflacyjny Ekon. monetary overhang (household savings, not spendable due to a shortage of consumer goods)

nawiązanie
sv nawiązać n zw. pl reference (do czegoś to sth) w przemówieniu było dużo nawiązań do działalności rządu the speech made numerous references to the government's activities rozpoczął wykład nawiązaniem do poezji Byrona he began his lecture with a reference to Byron's poetry w nawiązaniu do Pani faksu with reference to your fax

nawiązać
1. pf - nawią|zywać impf (nawiążę - nawiązuję) vt książk. to establish, to form [przyjaźń] (z kimś with sb) to make, to establish [kontakt] (z kimś with sb) to establish [współpracę, stosunki dyplomatyczne] (z kimś with sb) nawiązać z kimś korespondencję to enter into correspondence with sb nawiązywanie kontaktów towarzyskich przychodziło mu z łatwością he had good interpersonal skills łatwo/trudno nawiązywał znajomości he was a good/bad mixer vi (odwoływać się) to refer, to allude (do czegoś to sth) chciałbym nawiązać do wczorajszej dyskusji I'd like to refer to a. allude to yesterday's discussion autor otwarcie nawiązuje do Arystotelesa the writer makes explicit reference to Aristotle nawiązywał w swej powieści do motywów ludowych in his novel he looked to a. drew on folk motifs for inspiration nawiązując do Pańskiego listu z dnia. further to GB a. referring to your letter of. nawiązując do tematu zadłużenia, sądzę, że. while still on the subject of debt, I think that. nawiązać się - nawiązywać się [przyjaźń, porozumienie] to develop nawiązała się sympatia między nimi they came to like each other, they took a fancy to each other 2. pf (nawiążę) vt 1. (przyczepić) to tie (a lot of) [sznurków, sieci] 2. (powiązać) to bind (a lot of) [snopków]

nawiązka
f Prawo compensatory damages pl sąd orzekł nawiązkę na rzecz poszkodowanego the court awarded compensatory damages to the injured party odpłacić (się) komuś z nawiązką pot. to repay sb with interest koszty inwestycji zwróciły się z nawiązką the investment has more than paid for itself a. has paid off handsomely wynagrodzili jej straty z nawiązką they more than made up for her losses spełnił z nawiązką moje oczekiwania he more than met a. lived up to my expectations firma przynosiła zysk z nawiązką the company was making a. generating more than enough profit swój obowiązek wypełnił z nawiązką he outdid his obligation

nawiązywać
impf nawiązać1

nawlec
pf - nawl|ekać impf (nawlokę a. nawlekę, nawlókł a. nawlekł, nawlokła - nawlekam) vt (nanizać) to thread [igłę, sznurowadła] nawlec paciorki na nitkę to string beads (on a thread)

nawlekać
impf nawlec

nawodnić
pf - naw|adniać impf vt Roln. to irrigate, to water [pola, uprawy] kanały/rowy nawadniające irrigation channels/ditches sztuczne nawadnianie artificial irrigation

nawodny
adv. książk. [okręt] surface [owady] epineustic część nawodna statku upper works roślinność nawodna (leżąca na wodzie) floating vegetation (wystająca nad wodę) emergent vegetation (nabrzeżna) waterside vegetation ptactwo nawodne waterfowl prowadzić nawodny tryb życia to live on the water

nawoskować
pf vt to wax [posadzkę, samochód] nawoskowany papier waxed paper

nawowy
adv. Archit. (o budowli) with a nave korpus nawowy kościoła the (main) body of a church

nawozić
1. impf nawieźć1 2. pf (nawożę) vt pot. to bring (in) nawozić cementu/drzewa to bring in cement/wood

nawozowy
adi Roln., Ogr. [produkcja, składniki] fertilizer attr. wapno nawozowe agricultural lime

nawoływać
impf vt 1. (przywoływać) to call [osobę] nawoływała, żeby się zatrzymał she kept calling to him to stop 2. przen. (nakłaniać) to call (do czegoś for sth) nawoływać kogoś do pracy to exhort sb to work nawoływać ludzi do skruchy to call (up)on people to repent nawoływać robotników do strajku to call (up)on workers to strike nawoływać kogoś do nienawiści rasowej to incite sb to racial hatred nawoływać się to call to each other

nawracać
impf nawrócić

nawrzucać
pf (nawrzucam) vt to throw (a lot of) [papierów, śmieci] ktoś nawrzucał kamieni do ogródka someone has thrown lots of stones into the garden vi pot. (nawymyślać) nawrzucać komuś to bawl sb out pot., to give sb a rocket GB pot. (za coś for sth)

nawrócenie
sv nawrócić n 1. Relig. (zmiana wyznania) conversion nawrócenie na wiarę chrześcijańską conversion to Christianity a. the Christian faith 2. (zmiana postępowania) conversion nawrócenie grzesznika a sinner's repentance nawrócenie wewnętrzne/moralne inner/moral conversion nawrócenie ze złej drogi a return to the straight and narrow

nawrócić
pf - nawr|acać impf vt 1. (zmienić wiarę) to convert (na coś to sth) nawrócić kogoś na katolicyzm/protestantyzm to convert sb to Catholicism/Protestantism nawrócony grzesznik a reformed sinner 2. (nakłonić) to convert nawrócić kogoś na ideologię prawicową to convert sb to right-wing ideology nawracać kogoś na drogę cnoty to get sb back on the straight and narrow 3. (zawrócić) to turn back nawrócić konie z powrotem do stajni to turn horses back to the stable nawrócił samochód he turned the car around vi 1. (cofnąć się) to turn a. double back nawrócił z drogi z powodu złej pogody he turned back because of bad weather nawracające infekcje dróg oddechowych recurrent respiratory infections choroba nawróciła there has been a recurrence of the disease nawróciła zima winter has returned 2. (nawiązywać) to return, to refer back nawracać do tych samych tematów to keep coming back to the same themes a. topics nawrócić się - nawracać się 1. (zmienić wyznanie) to be converted, to convert nawrócić się na katolicyzm to become a Catholic a. convert to Catholicism to go over to Rome pot. 2. przen. (odmienić się) nawrócić się na marksizm to convert to Marxism

nawrót
m (G nawrotu) 1. (powrócenie) return (choroby) recurrence recrudescence książk. nagły nawrót zimy a sudden return of winter nawrót objawów a recurrence of symptoms może nastąpić nawrót raka the cancer may recur nawrót wspomnień/bolesnych przeżyć a return of memories/painful experiences nawrót do przeszłości a return to the past 2. Techn. reversal pilot wykonał nawrót the pilot reversed the aircraft 3. Sport turn

nawtykać
pf vt (powtykać) to put a. insert (a lot of) (w coś a. do czegoś into sth) vi pot. (zwymyślać) to bawl sb out pot. (za coś for sth) nawtykała chłopakom za spóźnienie she gave the boys a rocket for being late GB pot.

nawyczyniać
pf vt pot. nawyczyniać figlów/psot to get up to all sorts of tricks/mischief nawyczyniać głupstw to do all sorts of silly things coś ty nawyczyniał! whatever have you done?, what did you get up to?

nawydziwiać
pf vi pot. 1. (narzekać) to grumble a lot (na kogoś/coś about sb/sth) nawydziwiała na dzisiejszą młodzież she grumbled a lot about the youth of today 2. (zrobić wiele dziwnych rzeczy) to do all sorts of strange a. weird things

nawygadywać
pf vt pot. nawygadywać głupstw to spout a lot of nonsense a. rubbish nawygadywać na kogoś to bad-mouth sb pot., to slag sb off GB pot.

nawyk
m (G nawyku) habit, custom dobry/zły nawyk a good/bad habit długoletnie nawyki lifelong habits nawyk obgryzania paznokci/oszczędzania the nail-biting/saving habit nawyki higieniczne/myślowe/żywieniowe hygienic/mental/dietary habits nawyki wyniesione z domu habits formed a. acquired in childhood robić coś siłą nawyku a. z nawyku to do sth out of habit on ma dość dziwne nawyki he's rather strange in his ways mieć nawyk wczesnego wstawania to be in the habit of getting up early niektórzy chodzą do kościoła już tylko z nawyku some people go to church only out of habit nie mógł pozbyć się nawyku pouczania innych he couldn't get out of a. break (himself of) the habit of telling others what to do powrócić do starych nawyków to revert to one's old habits, to go back to one's old ways to weszło mu w nawyk it's become a habit with him wyrobić w dziecku nawyk mycia zębów to get a child into the habit of cleaning a. brushing his/her teeth wyrobić a. wytworzyć w sobie nawyk regularnego ćwiczenia to get oneself into the habit of exercising regularly

nawykać
impf nawyknąć

nawyknąć
pf - nawyk|ać impf (nawykł a. nawyknął, nawykła, nawykli - nawykam) vi to get a. grow used, to accustom oneself (do czegoś to sth) to get into the habit, to get into the way GB (do czegoś of doing sth) nawyknąć do samotności/wygodnego życia to get used to being alone/to a comfortable life nie nawykłem do wczesnego wstawania I'm not used to getting up early nawykła pracować w nocy she's accustomed to working at night nie nawykłem do takiego traktowania (mojej osoby) I'm not accustomed to being treated like this od dziecka nawykłam do ciężkiej pracy I've been accustomed to hard work since childhood

nawykowo
adv. [chrząkać, sprawdzać] habitually, out of habit

nawykowy
adv. [chrząkanie, reakcja, ruchy] habitual

nawykły
adv. książk. accustomed (do czegoś to sth) nawykły do wygód/samotności/rozkazywania accustomed to comfort/being alone/giving orders ręce nawykłe do ciężkiej pracy hands used a. accustomed to hard work

nawymyślać
pf pot. vt 1. (wymyślić) to make up (a lot of) nawymyślać bajek/historii to make up lots of fairy tales/stories 2. (stworzyć) to invent (a lot of) nawymyślać nowych urządzeń to invent many appliances a. gadgets nawymyślać projektów to devise many projects vi (zwymyślać) to shout insults, to hurl abuse (komuś at sb) nawymyślała mu za głupotę she reviled him for his stupidity nawymyślać komuś od idiotów to call sb an idiot nawymyślać komuś od ostatnich pot. to call sb all sorts of names, to call sb every name a. all the names under the sun

nawyrabiać
pf pot. vi nawyrabiać głupot to do all sorts of silly things nawyrabiać się to happen nawyrabiało się wiele podczas jego nieobecności many things have happened during his absence co z tymi ludźmi się nawyrabiało? whatever happened to these people?

nawzajem
adv. 1. (wzajemnie) [wspierać się, potrzebować się, pomagać sobie] each other, one another ich zeznania przeczą sobie nawzajem their testimonies contradict each other oba poglądy nawzajem się wykluczają the two views are mutually exclusive a. cancel each other out życzyli sobie nawzajem szczęścia they wished each other good luck nie znosili się nawzajem they hated each other przenikać się nawzajem to interpenetrate sieć dróg przecinających się nawzajem a network of intersecting roads ciało i umysł nawzajem na siebie oddziaływają body and mind interact (with one another) 2. (odwzajemniając się) in return uderzany, bił nawzajem when hit, he hit back inter. (the) same to you "szczęśliwej podróży" - "dziękuję, nawzajem" 'have a safe journey' - 'thanks, (the) same to you' i nawzajem part. nie lubię jej i nawzajem I don't like her and it's mutual

nawóz
m (G nawozu) Roln., Ogr. (zwierzęcy) manure, dressing (sztuczny) fertilizer nawóz fosforowy/potasowy a phosphorus/potassium fertilizer nawóz koński/krowi horse/cow manure rozrzucać nawóz to spread manure nawozy katalityczne Chem. catalyst fertilizers nawozy zielone Roln. green manure nawóz azotowy Chem., Roln. nitrogen fertilizer nawóz gospodarczy Roln. farmyard manure nawóz kompleksowy Chem. compound fertilizer, mixed fertilizer US nawóz mineralny Chem. mineral fertilizer nawóz naturalny a. organiczny Roln. natural a. organic fertilizer sztuczny nawóz Chem. (artificial a. chemical) fertilizer

nazad
adv. pot. (z powrotem) back oglądać się nazad to look back a. round wrócił nazad do domu he came back home parę lat temu nazad a couple of years ago a. back chodzić tam i nazad to go to and fro a. back and forth, to walk a. pace up and down (to jest) dziesięć minut drogi tam i nazad (it takes) ten minutes there and back obrócił tam i nazad cztery razy he's been there and back four times

nazajutrz
adv. książk. (on) the next a. following day, the day after spotkali się nazajutrz they met (on) the next a. following day nazajutrz po przyjeździe zwiedziłem zamek the day after I arrived a. the day after my arrival, I visited the castle nazajutrz rano (the) next a. the following morning nazajutrz będę już daleko stąd (by) tomorrow I'll already be far away from here

nazaretanka
Relig. f (zakonnica) Sister of the (Order of the) Holy Family of Nazareth nazaretanki plt Sisters of the Holy Family of Nazareth

nazbierać
pf vt 1. (o rzeczach) to gather , to pick a. pick up US [grzybów, jagód] nazbierać gałęzi na ognisko to gather branches for the fire nazbierać pieniędzy na kupno samochodu to save up money to buy a car 2. (o osobach) to round up, to gather together nazbierać ochotników to gather together volunteers nazbierać się (zgromadzić się) [ludzie] to gather, to assemble [woda] to collect na moim koncie bankowym nazbierała się spora suma pieniędzy quite a sum of money has accumulated a. piled up in my bank account na obiektywie nazbierało się mnóstwo kurzu a lot of dust has gathered a. collected on the lens przed sklepem nazbierał się tłum ludzi a crowd (of people) has gathered outside the shop nazbierało się w nim wiele nienawiści a lot of hatred has built up inside him

nazbyt
adv. książk. too, overly nazbyt drogi excessively a. prohibitively expensive jest nazbyt słaba, aby pracować she's too weak to work jesteś nazbyt pewny siebie you're too sure of yourself, you're over-confident nazbyt optymistyczne podejście an overly optimistic a. over-optimistic approach aż nazbyt all a. only too aż nazbyt często all a. only too often wiem o tym aż nazbyt dobrze I know that all a. only too well jest aż nazbyt oczywiste, że. it's only too obvious that. nie nazbyt not very, none too była nie nazbyt urodziwa, ale miała wdzięk she wasn't very a. all that pretty, but had charm czy nie nazbyt pochopnie go winisz? aren't you blaming him too soon?

nazewnictwo
n sgt 1. (nauka) onomastics 2. (ogół nazw) nomenclature nazewnictwo ulic street names nazewnictwo związków chemicznych the nomenclature of chemical compounds

nazewniczy
adv. 1. (dotyczący nauki) [materiały, prace] onomastic 2. (dotyczący nazwy) inwencja nazewnicza inventiveness in creating new names

nazi
/'nazi/ m inv. Hist., Polit. Nazi

naziemny
adv. 1. [personel, obsługa, pracownicy] ground attr. [obserwacje] field attr. stacja naziemna an earth station naziemna estakada a trestle 2. Bot. terrestrial 3. Zool. terrestrial

nazista
m, nazistka f Hist., Polit. Nazi

nazistowski
adv. Hist., Polit. [partia, ideologia, przywódcy] Nazi

nazizm
m sgt (G nazizmu) Hist., Polit. Nazi(i)sm

naznaczać
impf naznaczyć

naznaczyć
pf - naznacz|ać impf vt książk. 1. (oznakować) to mark (czymś with sth) naznaczyć chusteczkę swoim monogramem to mark a handkerchief with one's monogram 2. (wyznaczyć) to set, to assign naznaczyć dzień rozprawy sądowej to set a. assign a date for the lawsuit mam naznaczoną godzinę wizyty u lekarza I have an appointment with a doctor naznaczyć sobie pokutę to impose a penance on oneself 3. (powołać) to appoint, to assign naznaczył najstarszego syna na swojego następcę he appointed a. designated his eldest son his successor dowódca naznaczył żołnierzy do patrolu the commanding officer assigned soldiers to the patrol 4. przen. (zostawić ślad) to mark, to affect twarz naznaczona przez cierpienie a. cierpieniem a face marked by distress

nazwa
f name nazwy ulic street names nazwa geograficzna a place name, a geographical name nazwy fachowe a nomenclature nadawać czemuś nazwę to name sth, to give sth a name statkowi nadano nazwę "Batory" the ship was named 'Batory' nosić nazwę to be called Petersburg nosi nazwę "Wenecji północy" St. Petersburg is called 'the Venice of the North' deser lodowy pod nazwą "Ambrozja" an ice-cream dessert called 'Ambrozja' znam to pod inną nazwą I know it by another name jak sama nazwa wskazuje as the name itself indicates tylko z nazwy in name only, in nothing but name profesor to on może i jest, ale tylko z nazwy he's a professor in nothing but name tę firmę znam tylko z nazwy I only know the company by name nazwa jednostkowa Filoz., Log., Mat. individual name nazwa ogólna Filoz., Log., Mat. general name nazwa pusta Filoz., Log., Mat. empty name nazwy osobowe Jęz. proper names

nazwać
pf - naz|ywać impf (nazwę - nazywam) vt 1. (nadać imię, nazwę) to name, to call pierwszego syna nazwali Jan they named their first son John nazwać psa Reks to name a. call the dog Rex ulica została nazwana imieniem generała Andersa the street was named after General Anders kalendarz nazwano gregoriańskim the calendar was called Gregorian 2. (określić) to call ten proces nazywamy adaptacją this process is called adaptation niesłusznie nazywasz ich dzikusami you shouldn't call them barbarians zdziwiłbym się, gdyby ktoś nazwał ją piękną I would be surprised if somebody called her a beauty 3. (zwracać się) to call od dzieciństwa wszyscy nazywali Grześka Pawełkiem Grzesiek has been called Pawełek since he was a child pierwszy raz nazwał mnie po imieniu for the first time he called me by my name a wiesz jak go dzieci nazywają w przedszkolu? do you know what the kids in kindergarten call him? nazwać się - nazywać się 1. (nadać sobie imię) to call oneself kiedy został papieżem, nazwał się Janem Pawłem II when he was appointed pope, he called himself John Paul II 2. (określać się) to call oneself nazywał się moim przyjacielem he called himself my friend 3. (zwracać się do siebie) to call one another, to refer to one another nazywali się wspólnikami they referred to each other as 'partners' nazywać się 1. (mieć nazwę) to be called to drzewo nazywa się kasztan this tree is called a chestnut jak się nazywa ta ulica? what is the name of this street? jak to się nazywa? what is this called?, what do you call this? 2. (nosić imię, nazwisko) nazywam się Jan Kowalski my name is Jan Kowalski nazywam się Anna, a ty jak się nazywasz? I'm Ann, and what's your name? po mężu nazywała się Nowak her married name was Nowak nazwać rzecz a. rzeczy po imieniu to call a spade a spade Mercedes, to się nazywa samochód a Mercedes is quite a car to się nazywa muzyka? iron. is this what you call music?

nazwisko
n 1. (nazwa rodziny) surname, last name nosił nazwisko Mierzejewski his surname was Mierzejewski nazwisko po mężu the married name przybrać a. przyjąć nazwisko po mężu to take one's husband's surname proszę podpisać się całym nazwiskiem please sign your full name okazało się, że używał fałszywego nazwiska it turned out he used a false name nazwisko panieńskie maiden name dzieci noszą nazwisko ojca the children use their father's surname mam na nazwisko Walczak my surname is Walczak jak ona ma na nazwisko what's her surname? moje nazwisko Kowalski my name is Kowalski mężczyzna nazwiskiem a. o nazwisku Krauze a man by the name of Krauze ktoś woła mnie po nazwisku somebody is calling me by my surname potrafiła po nazwisku wymienić wszystkich uczniów she was able to name all her pupils znać kogoś z nazwiska to know sb by their surname firmować coś swoim nazwiskiem to give a. lend one's name to sth ty dajesz nazwisko, my robimy resztę you'll only give your name and we'll take care of everything else pod własnym/cudzym nazwiskiem under one's own/an assumed name wydał tomik wierszy, ale pod nazwiskiem matki he published a book of poetry but under his mother's name na czyjeś nazwisko in sb's name, in the name of sb ta karta jest na moje nazwisko this card is in my name koperta zaadresowana na twoje nazwisko an envelope addressed to you 2. (znana osoba) name o jego twórczości zacząły pisywać wielkie nazwiska great a. big names started writing about his work powoli stawał się nazwiskiem w środowisku lekarskim he was gradually making a name for himself in medical circles nie musi być dobry, wystarczy, że ma nazwisko he doesn't have to be good, his name is enough była aktorką jeszcze bez nazwiska she was still an unknown actress artysta o światowym nazwisku an artist of world renown zdobyć a. wyrobić sobie nazwisko to make a name for oneself dzięki temu filmowi zdobyła nazwisko that was the film that made her famous nazwisko etykieta Literat. name which is an allusion to a character's traits

nazywać
impf nazwać

nazębny
adv. Stomat. kamień a. osad nazębny tartar płytka nazębna (dental) plaque

naówczas
adv. książk. then, at that time okolicę porastały naówczas gęste bory at that time the region was covered in dense woods

nać
f sgt Bot., Kulin. (marchwi, rzodkiewek) tops pl (selera) top C, leaf stalks pl (pietruszki, kopru) leaves pl

naćpany
adv. pot. 1. (odurzony) zonked pot., stoned pot. (czymś on sth) whacked (out) US pot. (czymś on sth) (marihuaną) stoned pot. 2. (najedzony) full (up)

naćpać
się pf v refl. pot. 1. (odurzyć się) to get zonked a. stoned pot. (czymś on sth) to get whacked (out) US pot. (czymś on sth) naćpała się kokainą she got stoned on cocaine 2. (najeść się) to stuff oneself pot. (czegoś with sth) naćpał się pączków he stuffed himself with doughnuts

naładować
pf - naład|owywać impf vt 1. (załadować) to load (up) [wóz] to stuff, to cram [walizkę, torbę] naładować ciężarówkę żwirem a. żwiru do ciężarówki to load (up) a lorry with gravel, to load (up) gravel onto a. into a lorry naładować fajkę tytoniem to stuff a. load a pipe with tobacco pociąg naładowany węglem a train loaded with coal, a coal-laden train naładować brzuch a. żołądek pot. to stuff oneself pot. 2. pot. (zapełnić ludźmi) to load naładował za dużo ludzi do furgonetki he loaded too many people into the van jechać naładowanym pociągiem to travel on a crowded a. packed train sala koncertowa była naładowana słuchaczami the concert hall was crammed a. jam-packed a. chock-a-block 3. pot. (zawrzeć) to pack, to load naładował do rozprawki zbyt wiele cytatów he loaded a. padded out the essay with too many quotations 4. przen. to fill naładowany agresją full of pent-up aggression naładować kogoś optymizmem to fill a. imbue sb with optimism była naładowana energią/radością she was brimming a. bursting with energy/joy 5. Fiz. to charge [akumulator] cząstki naładowane dodatnio/ujemnie positively/negatively charged particles 6. Wojsk. to load, to prime [pistolet] naładować karabin ostrymi/ślepymi nabojami to load a rifle with live ammunition/blank cartridges naładować się - naładowywać się 1. Fiz. to charge akumulator się naładował the battery has charged (up) 2. pot. (objeść się) to stuff oneself pot. (czymś with sth) to gorge oneself (czymś on sth) 3. przen. naładować się pozytywną energią to charge a. fill oneself with positive energy

nałamać
pf (nałamię) vt (złamać wiele) to break a lot of [gałęzi, drzew]

nałapać
pf (nałapię) vt (złapać wiele) to catch plenty of [ryb, motyli] nałapał w szkole wiele dwój he got a lot of Ds at school

nałgać
pf (nałżę) vt to tell a lot of lies nałgał nam o swoich sukcesach w pracy he told us a lot a. a pack of lies about his successes at work

nałogowiec
m 1. (ulegający nałogom) addict palacz nałogowiec a heavy a. compulsive smoker, a chain-smoker pijak nałogowiec a hardened drinker, a habitual drunkard 2. pot. (entuzjasta) addict pot. kinowy nałogowiec a movie a. film addict nałogowiec komputerowy a computer addict a. maniac pot.

nałogowo
1. (w uzależnieniu) palić nałogowo to smoke habitually, to be a heavy a. compulsive smoker pić nałogowo to be a habitual a. heavy drinker 2. przen. nałogowo czytać/grać w karty to be a compulsive reader/card player nałogowo wędkować to spend all one's time fishing

nałogowy
adv. 1. habitual, hardened nałogowy palacz a heavy a. habitual smoker nałogowy pijak a heavy a. hard drinker, a habitual drunkard nałogowy alkoholik pot. a chronic alcoholic 2. [hazardzista] compulsive, heavy nałogowy telewidz a TV a. telly GB addict pot. nałogowy kinoman a movie a. film addict

nałowić
pf vt to catch plenty of [ryb, motyli] nałowić ryb na cały tydzień to catch enough fish for a whole week

nałożnica
f książk. concubine, mistress królewska nałożnica a king's mistress, a royal concubine

nałożyć
pf - na|kładać impf vt 1. (umieścić) to put, to place [jedzenie] (na coś on sth) to put on [okulary] nałożył sobie sera/szynki na chleb he put some cheese/ham on his bread nakładać komuś jedzenie to dish out food to sb nałożyć siano na furę to pitch hay (onto a cart) nałożył węgla do pieca he filled the stove with coal, he put coal into the stove nałożyć słuchawki na uszy to put a. place a. slip headphones over one's ears nakładać obręcz na beczkę to put a hoop around a barrel, to hoop a barrel nałożyła mu opatrunek na rękę she put a dressing on his hand nałożyć siodło na grzbiet konia to put a saddle on a horse, to saddle (up) a horse nałożyć psu kaganiec to muzzle a dog nałożyć komuś kajdanki to put handcuffs on sb, to handcuff sb 2. (ubrać) to put on to don książk. [płaszcz, szlafrok, kapelusz] to put on, to pull on [rękawiczki] nałożyć buty to put on one's shoes nałożyć na siebie sukienkę to put on a dress nałożyć komuś sweter to put a sweater on sb, to dress sb in a sweater 3. (rozsmarować) to apply, to put on [szminkę, makijaż] nałożyć róż na policzki to put rouge a. blusher on one's cheeks, to rouge one's cheeks nałożyć krem na ręce to put a. smear cream on one's hands, to smear one's hands with cream nałożyła farbę na włosy she applied dye to her hair 4. (obciążyć) to impose, to levy [podatek, grzywnę] (na kogoś on sb) nałożyć embargo na coś to impose a. lay a. put an embargo on sth, to embargo sth nałożyć cło na zagraniczne samochody to impose a. put duty on foreign cars nakładać na kogoś obowiązek zrobienia czegoś to impose an obligation on sb to do sth, to lay a. place sb under an obligation to do sth, to oblige sb to do sth ustawa nakłada na posłów obowiązek ujawniania stanu majątkowego the act requires a. obliges deputies to reveal their financial status książk. nałożyć obowiązek odbycia służby wojskowej to impose conscription nałożyć się - nakładać się 1. [ubranie] to be put on te rękawiczki źle się nakładają these gloves are hard to put on 2. (nasunąć się) [fale, kolory, linie, obrazy] to overlap each other, to be superimposed on each other 3. (zbiec się) to overlap odwiedziny Marka nałożyły się na moje Mark's visit overlapped with mine terminy egzaminów nakładają się the exams overlap nałożyć komuś kaganiec pot. to restrict a. curb sb's freedom nałożyć prasie kaganiec to muzzle the press nie mogę wychodzić z domu, rodzice nałożyli mi kaganiec I can't leave home, my parents grounded me a. put the clamps on (me) pot. nałożyć a. kłaść areszt na kogoś przest. to place a. put sb under arrest

nałupać
pf (nałupię) vt pot. to chop (lots of) [drzewa] to split (lots of) [węgla] nałupał sobie orzechów he cracked some nuts (for himself)

nałuskać
pf vt to shell (a quantity of), to husk (a quantity of) [grochu, orzechów]

nałykać
się pf v refl. 1. (zjeść szybko i dużo) to swallow (a quantity of), to gulp down nałykać się kawałków mięsa to swallow a. gulp down chunks of meat nałykała się tabletek nasennych she swallowed a. gobbled a load of sleeping pills 2. (nawdychać się) to get one's mouth full of nałykać się kurzu to get one's mouth full of dust, to gulp down a mouthful of dust wyszedł nałykać się świeżego powietrza he went out to get some fresh air nałykać się strachu/wstydu to get a fright/to be full of shame nałykać się wiadomości pot. to soak up a. imbibe a lot of knowledge

nałóg
m (G nałogu) 1. (uzależnienie) addiction, (bad) habit niszczycielski/zgubny nałóg a devastating/ruinous addiction nałóg palenia (tytoniu) tobacco addiction, smoking habit nałóg picia alkoholu/narkotykowy alcohol/drug addiction, an alcohol/drug habit, addiction to drink/drugs wpaść w nałóg to become addicted wpadł w nałóg zażywania narkotyków he became addicted to drugs, he became a drug addict być niewolnikiem nałogu to be (a) slave to addiction wyciągnąć kogoś z nałogu to break sb of a habit, to wean sb from a habit wrócić do dawnych nałogów to relapse into bad habits, to backslide wyzwolić się z nałogu to break (oneself of) a habit wyzwolić się z nałogu palenia to wean oneself (away) from smoking, to give up smoking zerwać z nałogiem to kick a. give up a habit mieć skłonności do nałogów to have an addictive personality 2. (przyzwyczajenie) habit moim nałogiem są gry komputerowe I'm addicted to computer games moim jedynym nałogiem jest czekolada chocolate is my only vice a. bad habit czytanie w łóżku weszło mi w nałóg reading in bed has become a habit with me, I have developed a habit of reading in bed

nań
= na niego

naście
pron. pot. a dozen or so kiedy ma się naście lat when you're in your teens, when you're a teenager

naśladować
pf vt 1. (wzorować się) to imitate, to copy naśladować Szekspira to imitate Shakespeare imponował im, dlatego wszyscy go naśladowali they were impressed by him and tried to imitate him postawa godna naśladowania exemplary behaviour wzór do naśladowania a guiding light 2. (udawać) to take off, to mimic naśladować czyjś chód/gestykulację/miny to mimic sb's gait/gestures/facial expressions umiał doskonale naśladować polityków he was great at taking off politicians naśladowanie głosów ptaków imitating birds' songs

naśladowca
m, naśladowczyni f imitator, follower te pomysły znajdują już naśladowców the ideas are attracting followers był tylko naśladowcą sławnego artysty he was but an imitator of the famous artist kiepski naśladowca a poor imitator a wannabe(e) pot.

naśladowczy
adv. książk. 1. [talent, dar] imitative wyjątkowy dar naśladowczy a remarkable gift for imitation 2. (odtwórczy) [styl, dzieło] derivative

naśladownictwo
n 1. sgt (imitowanie) imitation, emulation 2. (wytwór naśladowania) copy ten obraz to naśladownictwo Picassa this painting is a copy of Picasso 3. sgt Zool. mimicry

naśmiecić
pf vi to litter naśmiecić papierkami to litter with paper naśmiecić w pokoju/na ulicy to litter the room/the street śmiecić

naśmiewać
się pf v refl. to mock vt, to ridicule vt (z kogoś sb) naśmiewać się z czyichś pomysłów to ridicule sb's ideas nie naśmiewajcie się z niej! stop mocking her! koledzy naśmiewali się z jego tuszy his colleagues made fun of him because he was fat

naświetlać
impf naświetlić

naświetlić
pf - naświetl|ać impf vt 1. Fiz., Med., Techn. to irradiate 2. (wyjaśnić) to elucidate, to clarify trzeba inaczej naświetlić tę kwestię this matter needs to be presented in a different light 3. Fot. to expose naświetlić kliszę to expose a film źle naświetlone zdjęcia badly-exposed photos naświetlić się - naświetlać się Kosmet., Med. (kwarcówką) to take sunlamp treatment

naświnić
pf vi pot. 1. (nabrudzić) to make a mess świnić 2. (postąpić podle) to act unfairly naświnić komuś to play a dirty trick on sb świnić 3. (używać sprośnego języka) to use foul language świnić

nażreć
się pf v refl. pot., pejor. to stuff oneself pot., to guzzle pot. nażarł się kiełbasy/śliwek he stuffed himself with sausage/plums zasnął pijany i nażarty he dropped off to sleep drunk and full up

nażyć
się pf (nażyję) v refl. to live one's life to the full, to live it up już się dość nażyłem pot. I've lived my life to the full tak młodo umarł, jeszcze się nie nażył he died so young, he didn't have time to live it up

nażłopać
się pf v refl. pot., pejor. to guzzle pot., to swill (down) pot. pies nażłopał się wody the dog swilled down a lot of water znowu się nażłopałeś piwa! you've been drinking beer again!