Kongijczyk
m, Kongijka f Congolese Kongijczycy the Congolese people być Kongijczykiem to be Congolese

Kongresówka
f sgt Hist. the Kingdom of Poland, Congress Poland (Polish State, 1815-1918, established by the Congress of Vienna)

Koran
m sgt (G Koranu) Relig. the Koran prawa Koranu Koranic laws

Koreańczyk
m, Koreanka f Korean

Kozak
m Cossack Kozacy dońscy/zaporoscy the Don/Zaporozhye Cossacks złapał Kozak Tatarzyna (a Tatarzyn za łeb trzyma) Przysł. = he had a tiger by the tail (but a. and the tiger had him by the balls wulg.)

Koziorożec
m pers. (Npl Koziorożce) Astrol. Capricorn m inanim. sgt 1. Astron., Astrol. Capricorn, the (Sea-)Goat urodzony pod znakiem Koziorożca born under (the sign of) Capricorn 2. Geog. Zwrotnik Koziorożca the Tropic of Capricorn

koafiura
f przest., żart. coiffure

koala
m, f Zool. koala adv. inv. miś koala a koala bear

koalicja
f (Gpl koalicji) coalition koalicja antyhitlerowska the anti-Nazi coalition koalicja partii/państw a coalition of parties/states koalicja liberałów i konserwatystów a. liberałów z konserwatystami a coalition of a. between liberals and conservatives zawiązać koalicję (z kimś) to form a coalition (with sb) być w koalicji z kimś to be in coalition with sb wejść w koalicję z kimś to enter a coalition with sb wystąpić z koalicji to withdraw from a. leave a coalition koalicja rządowa Polit. government coalition koalicja wyborcza Polit. electoral coalition

koalicjant
m Polit. coalition partner

koalicyjność
f sgt koalicyjność rządu the coalition nature of the government

koalicyjny
adv. [rząd, gabinet, partner, wojska] coalition attr.

kobalt
m sgt (G kobaltu) cobalt naświetlanie kobaltem cobalt-60 irradiation

kobaltowy
adv. 1. [jon, opiłki, promieniowanie] cobalt attr. 2. (ciemnoniebieski) [niebo, szkło] cobalt blue

kobczyk
m Zool. red-footed falcon

kobiałka
f trug (basket) kobiałka truskawek a punnet of strawberries

kobieciarz
m (Gpl kobieciarzy) pot. womanizer pejor. philanderer przest., pejor.

kobiecina
f (kobiecinka dem.) poor (little) woman stara kobiecina z wiązką chrustu na plecach an little old woman with a bundle of sticks on her back

kobieciątko
n pot., pejor. silly woman

kobieco
adv. wyglądać kobieco to look feminine

kobiecość
f sgt femininity mieć w sobie dużo kobiecości to be very feminine nie ma w sobie cienia kobiecości she is not at all feminine

kobiecy
adv. 1. [stroje, czasopismo, choroba, drużyna] women's kobieca piłka nożna women's soccer główna rola kobieca the female lead kobiece twarze female faces napisany kobiecym charakterem pisma written in a woman's handwriting 2. (typowy dla kobiet) [uroda, wrażliwość, słabość] feminine, female kobieca intuicja feminine a. female intuition ona jest bardzo/mało kobieca she's very/not very feminine prawie kobiecy wdzięk an almost feminine charm po kobiecemu [rozumować, zachowywać się] in a feminine way, like a woman [urządzony] with a woman's a. feminine touch

kobierzec
m 1. (dywan) carpet perski kobierzec a Persian carpet na podłodze leżał wzorzysty kobierzec a richly patterned carpet covered the floor 2. książk., przen. carpet kobierzec kwiatów a carpet of flowers pola rozkwitały barwnym kobiercem the fields were covered with a carpet of flowers stanąć na ślubnym kobiercu to tie the knot

kobieta
f 1. (osoba płci żeńskiej) woman piękna/atrakcyjna kobieta a beautiful/an attractive woman wiejska kobieta a. kobieta ze wsi a countrywoman kobieta pracująca a working woman kobieta zamężna/niezamężna a married/single woman kobieta wyzwolona/nowoczesna an emancipated/a modern woman kobieta sukcesu a successful woman kobieta szpieg/menedżer a woman spy/manager kobieta jest obdarzona intuicją women are intuitive kobiety żyją dłużej niż mężczyźni women live longer than men porady dla kobiet advice for women czasopisma dla kobiet magazines for women, women's magazines psychika/organizm kobiety the female psyche/body równowaga hormonalna (u) kobiety hormone balance in women, female hormone balance 2. (żona, kochanka) woman miał w życiu wiele kobiet he had lots of women in his life kobiety jego życia the women in his life kobieta fatalna femme fatale kobieta wampir vamp pot. kobieta lekkich obyczajów a woman of easy virtue przest. kobieta z przeszłością a woman with a past

kobietka
f dem. pieszcz. little woman

kobita
f (kobitka dem.) pot., żart. 1. (osoba płci żeńskiej) woman pot., żart. GB girl US pot. 2. (żona, kochanka) woman

kobra
f Zool. cobra kobra indyjska Indian cobra

kobuz
m Zool. (ptak) (northern) hobby

kobylasto
adv. pot. [wyglądać] enormous adv.

kobylasty
adi pot. [powieść, artykuł] bulky

kobyła
f 1. (klacz) (old) mare 2. pot. (książka) monster of a book ten artykuł to prawdziwa kobyła the article just goes on and on 3. obraźl. (kobieta) gangling woman jeździć na kimś jak na łysej kobyle pot. to ride roughshod over sb wsiąść na kogoś jak na łysą kobyłę pot. to come down on sb like a ton of bricks znać kogoś jak łysą kobyłę pot. to know sb of old

kobyłka
f dem. 1. (klacz) mare 2. (stojak) trestle

kobza
f Muz. 1. (instrument strunowy) = bandura (Ukrainian lute-like instrument) 2. (dudy) bagpipes grać na kobzie to play the bagpipes

kobziarz
m (Gpl kobziarzy) bagpiper, piper

koc
m blanket ciepły/gruby koc a warm/thick blanket przykryć się/kogoś kocem to cover oneself/sb with a blanket owinąć się kocem to wrap oneself (up) in a blanket spać na kocu/pod kocem to sleep on/under a blanket wejść pod koc to get under a blanket

kocanka
f Bot. helichrysum

kochający
pa kochać adv. 1. [mąż, żona, dziecko] loving [spojrzenie] loving, affectionate 2. (w liście) wasz kochający syn your loving son

kochanek
m (Npl kochankowie) 1. (partner) lover ma kochanka she has a lover 2. przest. (zakochany) lover nieszczęśliwy/wzgardzony kochanek an unhappy/a spurned lover kochankowie plt lovers para kochanków a pair of lovers są kochankami they are lovers

kochanica
f pejor. mistress, lover

kochanie
sv kochać n sgt darling, sweetheart podejdź tu, kochanie! come here, darling a. sweetheart

kochaniutki
adv. dem. pot. darling no, moi kochaniutcy, czas do domu well, my darlings, it's time to go home

kochanka
f 1. (partner) lover, mistress on ma kochankę he has a lover a. mistress 2. przest. (zakochana) lover (ukochana) mistress rycerz broniący honoru swojej kochanki a knight defending his mistress's honour

kochany
pp kochać adv. 1. (drogi) [mąż, żona, dzieci] darling, beloved prezent dla kochanej osoby a gift for a beloved a. dearly loved person dzieciaki są takie kochane! the kids are so sweet! dziękuję, jesteś kochany thank you, you are a darling mój kochany stary samochód my dear old car 2. (w poufałych zwrotach) dear kochana Mamo! (w liście) Dear Mum,... idzie nasz kochany pan Nowak! here comes our dear a. beloved Mr. Nowak! nie mam czasu, kochana pani I have no time, dear a. my dear (lady) pot. kochan|y m, kochana f 1. (ukochany, ukochana) sweetheart 2. (w poufałych zwrotach) chodźmy, moi kochani let's go, my dears kochana, ty lepiej uważaj you'd better watch out, dearie pot.

kochać
impf vt 1. (darzyć miłością) to love [osobę, zwierzę, kraj] bardzo kogoś kochać to love sb dearly a. very much kochać kogoś bezgranicznie a. do szaleństwa a. nad życie to be deeply a. madly in love with sb kocham cię I love you kochać kogoś za coś to love sb for sth dzieci kochane/niekochane przez swoich rodziców children loved/unloved by their parents 2. (bardzo lubić) to love [pieniądze, piwo, pracę] zawsze kochała być w domu she always loved being at home kochać się 1. (siebie samego) to love oneself 2. (jeden drugiego) to love each other a. one another kochająca się rodzina a loving family 3. (być zakochanym) to be in love (w kimś with sb) kochać się w kimś bez pamięci/nieszczęśliwie to be madly/unhappily in love with sb kochać się w kimś platonicznie to love sb platonically 4. (mieć zamiłowanie) to be in love (w czymś with sth) [koniach, starych samochodach] 5. (odbywać stosunek seksualny) to make love (z kimś to sb) kochaliśmy się wczoraj wieczorem we made love last night kochać się jak pies z kotem to fight like cat and dog jak Boga a. babciępot. a. ciociępot. kocham honestly tak było, jak Boga kocham that's what it was like, honest to God!

kochaś
m 1. (kochanek) żart. lover boy pot. 2. (w poufałym zwrocie) lover boy pot. posłuchaj, kochasiu listen, lover boy

kocher
1. m (kuchenka) spirit stove gotować wodę na kocherze to boil water on a spirit stove 2. m Med. Kocher clamp

kochliwość
f sgt amorousness

kochliwy
adv. [młodzieniec, panna] amorous, impressionable jest bardzo kochliwy/kochliwa he/she is always falling in love

koci
1. (mający związek z kotem) [ogon, oczy] cat's [choroba, zwyczaje] feline 2. (taki jak u kota) catlike poruszać się z kocią zwinnością to move with catlike agility kocia mama żart. a cat woman pot., żart. kocia muzyka (hałas) racket (muzyka) charivari urządzić kocią muzykę to make a racket kocie łby cobblestones jechać po kocich łbach to drive on cobblestones żyć z kimś na kocią łapę pot. to shack up with sb pot. to live in sin with sb przest., pot.

kociak
m 1. pieszcz. (kotek) kitten 2. pot. (dziewczyna) chick pot.

kocica
f 1. (samica kota) (female) cat 2. przen. (kobieta) she-cat przen.

kocimiętka
f Bot. catmint GB, catnip US

kocina
m, f pieszcz. pussy cat pot.

kociokwik
m (G kociokwiku) 1. przest. (kac) hangover dokuczał mu kociokwik he had a hangover 2. (dezorientacja) mam kociokwik w głowie my mind is in a whirl można dostać kociokwiku od nadmiaru wrażeń so many things happening at one time can really set one's head spinning był u nas w firmie straszny kociokwik our office was a madhouse

kocioł
m 1. (garnek) pot (zawieszany nad ogniem) cauldron, caldron kocioł na bieliznę a laundry copper zawiesić kocioł nad ogniem to hang a cauldron over the fire gotować zupę w kotle to cook soup in a pot/cauldron 2. (zawartość) pot, potful dwa kotły zupy two pots a. potfuls of soup 3. Techn. boiler kocioł parowy/wysokoprężny a steam/high-pressure boiler wygasić kotły to shut down the boilers 4. Geol. cirque, corrie 5. Muz. kettledrum walić w kotły to beat the kettledrums zadudniły kotły the kettledrums rumbled 6. (zasadzka) trap zrobić a. założyć kocioł w czyimś mieszkaniu to set a trap in sb's flat wpaść w kocioł to fall into a trap 7. Wojsk. encirclement zamknąć nieprzyjaciela w kotle to encircle the enemy wyrwać się z kotła to break out of the encirclement tu kipi a. wre a. huczy jak w kotle the place is a hive of activity przyganiał kocioł garnkowi (a sam smoli) the pot calling the kettle black

kociołek
m dem. 1. (garnek) pot (wieszany nad ogniem) (small) cauldron a. caldron 2. (zawartość) kociołek zupy a pot a. potful of soup

kocisko
n augm. cat stare, leniwe kocisko an old, lazy cat

kociątko
n dem. pieszcz. kitty pot., pussy cat pot.

kocić
się impf v refl. [kocica] to kitten, to have kittens [owca] to lamb [koza] to kid okocić się

kocię
n (G kocięcia) (młode kota, zająca) kitten

kocowy
adv. [materiał, tkanina] blanket attr.

kocur
m (kocurek dem.) tomcat

kocyk
m dem. blanket dziecinny kocyk a baby's blanket kocyk w misie/serduszka a blanket with teddy bears/hearts on it niemowlę w kocyku a baby wrapped in a blanket

koczek
m dem. (small) bun włosy upięte w koczek hair (done up a. tied) in a small bun czesać się w koczek a. nosić koczek to wear one's hair in a (small) bun

koczkodan
m pers. (Npl koczkodany) przen., pot., obraźl. (kobieta) hag pot., obraźl. co za koczkodan! what a dog! wyglądać jak koczkodan to be a frump pejor. m anim. Zool. vervet (monkey)

koczować
impf vi 1. (być koczownikiem) to live as a nomad, to lead a nomadic life koczować na stepie to lead a nomadic life in a. on the steppes koczujący pasterze nomadic herdsmen 2. przen. (przebywać tymczasowo) uchodźcy koczujący pod gołym niebem refugees camping out in the open air musieliśmy koczować na lotnisku we were stranded at the airport

koczowisko
n 1. (obóz) camp (koczowników) nomad camp a. encampment koczowisko Cyganów a Gypsy camp rozłożyć koczowisko to set up camp 2. Myślis. temporary habitat koczowiska jeleni deer habitats

koczownictwo
n sgt Antrop. nomadism koczownictwo zbieracko-myśliwskie/pasterskie nomadic hunting and gathering/herding

koczowniczka
f nomad (woman)

koczowniczo
adv. nomadically żyć koczowniczo to live as a nomad, to lead a nomadic life

koczowniczy
adv. [plemię, lud, tryb życia] nomad(ic)

koczownik
m nomad namioty koczowników the tents of nomads

kocówa
f środ. blanket party środ. zrobić a. dać a. spuścić komuś kocówę to give sb a blanket party dostać kocówę to get a blanket party

kod
m (G kodu) 1. (szyfr) code przekazać informację kodem to send a message in code złamać kod to break a. crack a code kod, którym posługuje się teatr przen. the language of theatre 2. (oznaczenie) code oznaczyć coś odpowiednim kodem to mark sth with an appropriate code kod dalekopisowy telex code kod dostępu Komput. password, access code kod genetyczny genetic code kod kreskowy bar code kod pocztowy postal code a. postcode GB, zip code US kod programowy programming (language) kod telekomunikacyjny dialling code a. STD code GB, area code US międzynarodowy kod sygnałowy Żegl. the International Code of Signals

kodeks
m (G kodeksu) 1. Prawn. code kodeks cywilny/karny a civil/penal code zgodnie z kodeksem pracy in compliance with the employment code a. labour law 2. (zasady) code kodeks moralny a moral code kodeks honorowy a code of honour postępować zgodnie z kodeksem honorowym to behave honourably, to adhere to a code of honour 3. Wyd. codex kodeks drogowy Prawo Highway Code kodeks Hammurabiego code of Hammurabi kodeks prawa kanonicznego code of canon law

kodeksowy
adv. 1. Prawo [przepis, sformułowanie] code attr. poprawki kodeksowe amendments to a code 2. Wyd. wolumeny kodeksowe codices, codexes

kodowany
pp kodować adv. [wiadomość, list] coded, encoded [program telewizyjny] scrambled

kodować
impf vt 1. (szyfrować) to encode [dane, wiadomość] to scramble [program telewizyjny, rozmowę telefoniczną] kodować coś alfabetem Morse'a to put sth into Morse code zakodować 2. (oznaczać) to code kodowanie kreskowe produktów bar coding of goods

kodowy
adv. [numer, system] code attr.

kodyfikacja
f sgt 1. książk. codification kodyfikacja doktryny katolickiej/polskiej ortografii the codification of Catholic doctrine/Polish spelling 2. Prawo codification kodyfikacja prawa międzynarodowego the codification of international law

kodyfikacyjny
adv. [komisja] codification attr.

kodyfikator
m, kodyfikatorka f codifier

kodyfikować
impf vt to codify [przepisy, zasady, normy] skodyfikować

koedukacja
f sgt książk. co-education

koedukacyjny
adv. książk. [szkoła, nauczanie] co-educational

koegzystencja
f sgt książk. coexistence koegzystencja państw/gatunków the coexistence of nations/species koegzystencja pogaństwa i chrześcijaństwa the coexistence of paganism and Christianity koegzystencja pokojowa peaceful coexistence

koegzystować
impf vi książk. to coexist (z kimś/czymś with sb/sth) różne gatunki koegzystują w przyrodzie different species coexist in nature

kofeina
f sgt Chem. caffeine zastrzyk kofeiny a shot of caffeine, a caffeine fix

kofeinowy
adv. [kawa, napój] caffeinated

kogel-mogel
m 1. Kulin. a confection made of raw egg yolk and sugar 2. pot. (zamieszanie) botch-up pot., cock-up pot. niezły kogel-mogel zrobili z naszymi rezerwacjami they made a right cock-up with our reservations

koguci
adv. [pióro, grzebień] cock's, rooster's

kogucik
kogutek m dem. pieszcz. 1. (mały kogut) cockerel, little rooster drewniany/gliniany kogucik a wooden/clay cock(erel) a. rooster 2. pot., przen. (kosmyk) quiff GB pot., cowlick US pot.

kogucisko
n augm. cock, rooster

kogut
m pers. (Npl koguty) pot., przen. 1. żart. (kobieciarz) stud pot., przen. lepszy z niego kogut he's king of the studs 2. (zaczepny) a feisty sort ależ z niego kogut he's as feisty as a bantam rooster m anim. 1. (samiec kury) cock, rooster pianie koguta the crowing of a cock a. rooster walki kogutów cockfights, cockfighting 2. Myślis. (samiec bażanta, cietrzewia) cock m inanim. (A koguta) pot. 1. (kosmyk) quiff GB pot., cowlick US pot. przygładzić sobie koguta to smooth down one's quiff GB a. cowlick US 2. (na dachu samochodu) roof light

kogutek
zob. kogucik

koherencja
f sgt książk. coherence (czegoś of sth) koherencja fal Fiz. wave coherence

koherentnie
adv. książk. coherently to zabrzmiało koherentnie it sounded coherent

koherentność
f coherency rzad.

koherentny
adv. książk. coherent koherentna całość a coherent whole

kohorta
f 1. Hist. cohort 2. książk., pejor. horde pejor. kohorta żołdaków a horde of soldiers

koincydencja
f sgt 1. książk. coincidence koincydencja zdarzeń a coincidence of events 2. Fiz. coincidence

koić
impf vt to soothe [ból, cierpienie] muzyka koi nerwy music soothes your nerves ukoić

koja
f Żegl. bunk marynarze śpiący w swoich kojach sailors sleeping in their bunks

kojarzyć
impf vt 1. (zauważać związek) to associate kojarzyć fakty to put two and two together kojarzyć coś z czymś to associate sth with sth jej nazwisko kojarzono a. było kojarzone z obydwoma skandalami her name was associated with both scandals skojarzyć 2. (łączyć w związki) to match (up) [ludzi] to mate [zwierzęta] kojarzyć ludzi na podstawie znaków Zodiaku to match people according to their sun signs kojarzyć pary to arrange relationships umiejętnie kojarzone mariaże polityczne skilfully arranged political marriages kojarzyć rodziny to match families with children waiting for adoption skojarzyć 3. (jednoczyć) to combine, to blend (coś z czymś sth with sth) kojarzyła w swoich powieściach realizm z fantazją in her novels she combined realism with fantasy skojarzyć 4. pot. (rozpoznawać, pamiętać) nie kojarzę go I don't remember him wszyscy go tu kojarzą everybody knows him here 5. pot. (rozumieć) już kojarzę, w czym rzecz now I know what it's all about czegoś tu nie kojarzę I don't quite get it pot. skojarzyć kojarzyć się 1. (nasuwać myśl) to be associated (z kimś/czymś with sb/sth) ludziom faszyzm zazwyczaj kojarzy się z Niemcami people usually associate fascism with Germany to mi się kojarzy z dzieciństwem it reminds me of my childhood nic mi się z tą nazwą nie kojarzy the name doesn't ring any bells a. a bell (with me) to słowo się źle/dobrze kojarzy the word has negative/positive connotations to mi się źle/dobrze kojarzy it brings back bad/good memories, it has bad/good associations for me skojarzyć się 2. (łączyć się w związki) [ludzie] to form a relationship na takich wyjazdach często kojarzą się jakieś pary couples often get together on these trips skojarzyć się 3. (być połączonym) to be combined, to be blended w tych powieściach realizm kojarzy się z fantastyką in the novels realism blends a. is blended with fantasy skojarzyć się

kojec
m 1. (dla zwierząt) pen kojec dla świń a pigsty, a pigpen US 2. (dla dziecka) playpen niemowlę bawiło się w kojcu the baby was playing in the playpen

kojfnąć
pf (kojfnęła, kojfnęli) vi posp. to croak posp., to snuff it posp.

kojot
m Zool. coyote

kojąco
adv. soothingly działać kojąco to have a soothing effect, to soothe

kojący
pa koić adv. książk. [działanie, okład, sen] soothing leki kojące Med. palliative drugs

kok
m (G koku) (fryzura) bun, chignon włosy upięte w kok hair tied in a bun a. roll dziewczyna uczesana w kok a girl with her hair in a bun a. roll

koka
f sgt 1. Bot. coca żuć liście koki to chew coca leaves uprawiać kokę to cultivate coca 2. pot. (kokaina) coke pot.

kokaina
f sgt cocaine zażywać kokainę to take a. use cocaine

kokainowy
adv. [szlak, gang] cocaine attr. krzew kokainowy the coca plant

kokarda
f (big) bow mieć kokardę we włosach to have a bow in one's hair zawiązać kokardę to tie a bow suknia związana z tyłu na kokardę a dress with a bow at the back

kokardka
f dem. bow zawiązać coś na (podwójną) kokardkę to tie sth in a (double) bow wiązać buty na kokardkę to tie one's shoes a. shoelaces

kokieteria
f (G kokieterii) sgt 1. (zalotność) flirtatiousness coquetry książk. uśmiechnąć się z kokieterią to smile flirtatiously 2. (udawana skromność) coyness to, co powiem, nie jest kokieterią z mojej strony, lecz faktem I'm not being coy - I mean it

kokieteryjny
adv. [spojrzenie, uśmiech] flirtatious, kittenish [kapelusik, strój] fetching

kokietka
f coquette książk.

kokietować
impf vt 1. [kobieta] to flirt with kokietować kogoś uśmiechem/spojrzeniem to smile/look at sb coquettishly 2. (udawać skromność) to be coy, to fish for compliments nie kokietuj, świetnie się nadajesz do tej pracy stop being coy - you're perfect for the job 3. (schlebiać) to make (friendly/romantic) overtures vi (kogoś to sb) to try and win [sb] over sojusznicy próbowali kokietować Stalina/Moskwę the allies were flirting with Stalin/Moscow kokietować publiczność tanimi chwytami to use every trick in the book to win over the audience

koklusz
m (G kokluszu) sgt Med. whooping cough pertussis spec.

kokluszowy
adv. Med. [objawy] whooping cough attr. pertussis attr. spec kaszel kokluszowy whooping cough objawy kokluszowe symptoms of whooping cough

kokon
m (G kokonu) 1. Zool. (z larwą, jajeczkami) cocoon kokon jedwabnika a silkworm cocoon 2. książk., przen. cocoon być otoczonym kokonem miłości to be wrapped up in a cocoon of love, to be cocooned in love

kokos
m (A kokos a. kokosa) Bot. 1. (orzech) coconut 2. (palma) coconut palm kokosy plt pot. zarabiać a. robić kokosy (na czymś) to make piles a. heaps of money (on sth) pot. to nie żadne kokosy that's not exactly a fortune iron.

kokosić
się impf v refl. pot. 1. (wiercić się) to fidget, to shift around (przed snem) to toss and turn przestań się kokosić! stop fidgeting! pasażerowie kokosili się w fotelach the passengers were shifting around in their seats 2. (grzebać się) to dawdle (z czymś over a. around sth)

kokosowy
adv. [palma, mleczko, olej] coconut attr. zrobić kokosowy interes to make a fabulous profit

kokoszka
f pieszcz. mother hen kokoszka wodna wodny

kokota
f (kokotka dem.) przest. (prostytutka) cocotte przest.

kokpit
m (G kokpitu) Żegl., Lotn. cockpit

koks
m (G koksu) 1. Przem. coke U koks naftowy oil coke piec opalany koksem a coke-fired stove a. furnace palić koksem to burn coke 2. pot. (doping) dope pot. brać koks to take dope być na koksie to be doped koks odlewniczy Techn. foundry coke koks hutniczy a. wielkopiecowy Techn. blast furnace coke

koksa
f zw. pl 1. (jabłko) Cox (apple), Cox's apple 2. (drzewo) Cox('s) apple (tree) Koksa Pomarańczowa Bot. Cox('s) Orange Pippin

koksownia
f (Gpl koksowni) Przem. coking plant

koksowniczy
adv. [przemysł, zakład] coking (industry) attr.

koktajl
m (G koktajlu) 1. (alkoholowy) cocktail przyrządzić koktajl z wódki i soku ananasowego to make a vodka-and-pineapple-juice cocktail mieszać koktajle to mix cocktails 2. (mleczny) milkshake koktajl truskawkowy strawberry milkshake 3. (przyjęcie) cocktail party zaprosić kogoś na koktajl to invite sb for cocktails wydać koktajl to give a cocktail party byliśmy na koktajlu w ambasadzie we went to a cocktail party at the embassy 4. (mieszanina) cocktail koktajl rocka, jazzu i bluesa a cocktail of rock, jazz, and blues koktajl zapachów/barw a medley of aromas/colours koktajl Mołotowa Molotov cocktail

koktajlbar
zob. cocktail-bar

koktajlowy
adv. [szklanka, przyjęcie, suknia] cocktail attr.

kol.
(=kolega/koleżanka)

kola
zob. cola

kolaboracja
f sgt (współpraca z wrogiem) collaboration

kolaboracyjny
adv. collaboration attr.

kolaborancki
adv. [postawa, rząd] collaborationist

kolaborant
m, kolaborantka f pejor. collaborator pejor.

kolaborować
impf vi to collaborate (z kimś with sb) kolaborować z wrogiem to collaborate with the enemy

kolacja
f (Gpl kolacji) (skromna i lekka) supper (duży posiłek) dinner gorąca/zimna kolacja a hot/cold supper jeść kolację to have supper nakrywać do kolacji to set the table for supper zjeść coś na kolację to have sth for supper wydać uroczystą kolację na cześć kogoś to give an official dinner in honour of sb zaprosić kogoś na kolację to invite sb for dinner/supper pójść z kimś na kolację to have dinner/supper with sb pójść na proszoną kolację do kogoś to be invited for dinner at sb's house

kolacyjka
f dem. supper

kolacyjny
adv. supper attr. pora kolacyjna supper time

kolanko
n dem. 1. (część ciała) knee 2. Bot. node 3. Techn. (w rurze) elbow, knee kolanka plt Kulin. macaroni U, elbow-shaped pasta U

kolankowy
adv. 1. (rura, złącze) elbow attr. 2. Bot. [budowa łodygi] nodal

kolano
n 1. (część nogi, spodni) knee stłuc sobie kolano to bang a. bruise one's knee boli mnie kolano my knee hurts ugiąć nogi w kolanach to bend one's knees zegnij kolano bend your knee przyklęknąć na jedno/prawe kolano to go down on one/one's right knee paść na kolana to fall on a. to one's knees na kolana! on your knees! wstać z kolan to rise from one's knees woda/śnieg do kolan a. po kolana knee-deep water/snow wpaść w błoto po kolana to sink knee-deep in mud na ulicach było po kolana wody water was knee-deep in the streets, the streets were knee-deep in water trawa sięgała mi do kolan the grass was up to my knees spódnica do kolan a knee-length skirt spódnica sięgająca przed/za kolana an above-/below-the-knee skirt buty do kolan knee-high boots, knee boots spodnie z dziurą na kolanie trousers with a hole in the knee spodnie wypchane/wytarte na kolanach trousers with baggy/worn knees 2. (zakręt rzeki) (river) bend rzeka tworzy tu kolano there's a bend in the river here 3. Techn. (w rurze) elbow 4. Techn. (przegub mechanizmu) knuckle joint kolana plt (uda) lap usiąść komuś na kolanach to sit on sb's lap a. knee posadzić sobie kogoś na kolanach to sit sb on one's lap a. knee trzymać coś na kolanach to hold sth in a. on one's lap weź mnie na kolana let me sit on a. in your lap kolana się pode mną ugięły, kiedy... I was weak at the knees when... łysy jak kolano as bald as a coot paść przed kimś na kolana to fall to one's knees a. on bended knee(s) before sb powalić kogoś na kolana (wzbudzić podziw) to bowl sb over prosić/przepraszać kogoś na kolanach to go down on one's knees and beg sb for sth/beg sb for forgiveness napisać coś na kolanie to scrawl sth hastily przełożyć kogoś przez kolano to put sb over one's knee przen.

kolanowy
adv. 1. Anat. [kości] knee attr. 2. [rura] elbow attr.

kolarka
f 1. (osoba) (female) cyclist 2. (rower) racing bike, racer

kolarski
adv. cycling attr.

kolarstwo
n sgt Sport cycling kolarstwo szosowe road cycling kolarstwo torowe track cycling

kolarz
m (Gpl kolarzy) Sport cyclist kolarz górski mountain biker kolarz przełajowy country cyclist, off-road cyclist kolarz szosowy road cyclist kolarz torowy track cyclist

kolarzówka
f pot. racing bike

kolasa
f (kolaska dem.) Hist. wagonette

kolaudacja
f 1. Budow. final technical inspection 2. Kino pre-release screening of a film

kolaż
m (G kolażu) 1. Szt. (obraz) collage kolaże Picassa Picasso's collages 2. sgt Szt. (technika) collage, montage stosować kolaż to employ collage (techniques) 3. przen., książk. (mieszanka) collage przen. kolaż filmowy a film collage kolaż motywów ludowych i klasycznych a collage of folk and classical motifs

kolażowy
adv. [kompozycja, układ tekstu, tekst] collage attr.

kolba
f 1. Wojsk. butt kolba karabinu a rifle butt uderzyć kogoś kolbą karabinu to hit sb with a rifle butt 2. Bot. (kukurydzy) (z ziarnami) head of maize, ear (of corn) US (bez ziaren) corn cob (gotowana) corn on the cob kolba kukurydzy a corn cob 3. (naczynie laboratoryjne) flask 4. Techn. kolba lutownicza a soldering tool

kolbka
f dem. 1. Kulin. kolbka kukurydzy a (small) corn cob kolbka cykorii a head of endive 2. (naczynie laboratoryjne) (small) flask

kolczasto
adv. kolczasto najeżone kaktusy spiny cactuses

kolczasty
adv. 1. [krzew] thorny [jeż, kaktus] spiny, prickly [obroża] spiked kolczaste ostrogi pointed a. rowel spurs 2. [drut] barbed kolczaste zasieki barbed wire entanglements ogrodzenie z drutu kolczastego a barbed wire fence 3. pot. (opryskliwy) [osoba] prickly

kolczatka
f 1. (obroża) spiked collar 2. (rozkładana na drodze) road spikes, stinger US rozłożyć kolczatkę na drodze to set up road spikes 3. Zool. (ssak) echidna rzad. spiny anteater

kolczuga
f 1. Hist., Wojsk. chain mail garment 2. Moda open-knit a. openwork top 3. (metalowa osłona) stalowa kolczuga na rękę a steel (mesh) safety glove kolczugi na opony samochodowe tyre chains GB, tire chains US

kolczyk
m 1. (w uchu) (pierced) earring (mały, niewiszący) stud (earring) (w nosie) nose ring/stud delikatne kolczyki z perełkami delicate pearl earrings/studs nosić kolczyki to wear earrings mieć kolczyk w wardze/pępku to have a pierced lip/navel 2. (u zwierzęcia) ring

koleba
f 1. shelter skalna koleba a mountain hollow a. crevice 2. Górn., Techn. tipping wagon

kolebać
impf (kolebię) książk. vt to rock kolebać dziecko na rękach to rock a baby in one's arms wiatr kolebał gałęzie a. gałęziami drzew the branches (of the trees) were swaying in the wind kolebać się to rock, to sway wóz kolebał się na wyboistej drodze the carriage was rocking a. swaying along the bumpy road

kolebka
f 1. przest. (kołyska) cradle 2. przen. cradle przen. kolebka cywilizacji/chrześcijaństwa the cradle of civilization/Christianity być w kolebce to be in one's infancy w czasach, kiedy informatyka była jeszcze w kolebce when computer science was still in its infancy od kolebki from the cradle

kolec
m 1. zw. pl Bot. thorn kaktus o ostrych kolcach a sharp-spined cactus kolce krzewów raniły mu nogi thorny bushes scratched his legs kolec wbił mu się w rękę a thorn jabbed him in the hand, he got a thorn in his hand 2. zw. pl Zool. (jeża, jeżowca) spine, quill grzbiet jeżozwierza jest pokryty kolcami a porcupine's back is covered with a. in quills kolce jeża hedgehog spines a. quills kolec jadowy skorpiona a scorpion's sting(er) 3. (ostra część przedmiotu) spike, point kolec czekanu the spike a. point of an ice axe śnieżne opony z kolcami snow tyres with spikes kolec cyrkla the point of a compass a. of a pair of compasses kolce brony the teeth a. tines of a harrow 4. Anat. kolec biodrowy/nosowy iliac/nasal spine kolce plt Sport spikes biegać w kolcach to run in spikes nie ma róży bez kolców przysł. there is no rose without thorns a. a thorn przysł.

kolega
m 1. (znajomy) friend pal pot., mate GB pot. kolega ze szkoły a school friend, a schoolmate kolega z klasy a classmate kolega z dzieciństwa a childhood friend kolega z podwórka a playmate kolega z pracy a friend from work, a workmate GB to mój najlepszy kolega he's my best friend możesz przyjść z kolegą you can bring your friend along bawić się z kolegami to play with one's friends 2. (współpracownik) colleague zgadzam się z tym, co powiedział kolega I agree with what my colleague said myli się pan, kolego! I'm afraid you're mistaken, my friend! kolega Nowak (Mr.) Nowak kolega po fachu a fellow lawyer/teacher/doctor kolega po piórze a fellow writer

kolegiacki
adv. [kościół, kapituła] collegiate

kolegialnie
adv. [pracować] jointly, as a team collegially rzad. decyzje są podejmowane kolegialnie decisions are made a. taken jointly a. collegially

kolegialność
f sgt joint authority, collective responsibility collegiality rzad.

kolegialny
adv. [decyzja] joint collegial rzad. ciało kolegialne a collegial body

kolegiata
f Relig. collegiate church

kolegium
n (Gpl kolegiów) 1. (zespół) body kolegium sędziowskie a body of judges kolegium elektorów the electoral college 2. (zebranie) kolegium redakcyjne an editorial meeting przedstawić sprawę na kolegium redakcyjnym to bring up an issue at an editorial meeting 3. pot. (sąd) = magistrates' court GB, = misdemeanor court US stanąć przed kolegium to appear at a. before a magistrates' court skierować wniosek do kolegium to prefer charges at a magistrates' court kolegium wymierzyło grzywnę the (magistrates') court imposed a fine 4. (uczelnia) college kolegium nauczycielskie a teacher-training college nauczycielskie kolegium języka angielskiego an English language teacher-training college 5. Hist. college (secondary school for children of Polish noblemen) kolegium apostołów Relig. the College of Apostles kolegium biskupów Relig. the College of Bishops kolegium do spraw wykroczeń Prawo = a magistrates' court GB, = misdemeanor court US Święte Kolegium Relig. the Sacred College of Cardinals

kolegować
się impf v refl. to be friends (z kimś with sb) kolegowałem się z ich synem I was friends with their son oni się kolegują they're friends

koleina
f 1. (ślad kół) rut pozostawiać koleiny w asfalcie to leave ruts in the asphalt wjechać w koleiny to drive into some ruts wóz wyżłobił głębokie koleiny w błotnistej drodze the wagon cut deep ruts in the muddy road "koleiny" (znak drogowy) 'caution: (deep) ruts ahead' 2. zw. pl przen. rut, groove wszystko wracało w dawne koleiny everything was slipping a. falling back into the same old rut wytrącić kogoś z kolein tradycyjnego myślenia to shake sb out of the rut of traditional thinking życie toczy się utartymi koleinami life follows the same old pattern 3. zw. pl Wojsk. portable track (for army vehicles)

kolej
f (Gpl kolei) 1. (system transportu) railway(s) GB, railroad(s) US jego ojciec pracuje na kolei his father works on the railway(s) 2. (pociąg) train jechać koleją to go a. travel by train a. rail spóźnić się na kolej to be late for one's train 3. (następstwo) turn (pora) time czekać na swoją kolej to wait one's turn przyszła kolej na nas it's our turn now rzucaj, teraz twoja kolej you throw now, it's your turn a. go kolej na egzaminy (it's) time for the exams nareszcie przyszła kolej na wręczanie nagród at last the time came for handing out the awards po kolei one after the other a. after another in turn wchodzić po kolei to go in one after the other a. one by one opowiedz po kolei, jak to było tell me what happened, one thing at a time wszystko po kolei! one thing at a time! odpowiadali po kolei na pytania nauczyciela they answered the teacher's questions in turn 4. zw. pl (bieg rzeczy) course zwykła kolej rzeczy the normal course of events to normalna kolej rzeczy that's the normal a. usual thing życie toczyło się zwykłą koleją life ran its normal course wszystko szło swoją koleją everything took its normal course koleje życia/losu the ups and downs a. vicissitudes książk. of life niejedno już napisano o burzliwych kolejach ich związku much has been written about the stormy ups and downs of their relationship opowiedziała nam koleje swego życia she told us the story of her life bieg historii wyznaczał koleje losu tego miasta the development of the city has been shaped by the course of history starodruk przechodził różne koleje this old print a. edition has an interesting history attached to it z kolei adv. 1. (z rzędu) in a row dziś to już czwarty z kolei telefon w tej sprawie that's the fourth call in a row about it to już piąta z kolei awaria w tym miesiącu that's the fifth breakdown this month 2. (następnie) next, then (jako reakcja) in turn z kolei zabrał głos były prezydent next the former president spoke świadek z kolei odparł, że widział oskarżonego the witness in turn replied that he had seen the accused 3. (nawiązujące) on the other hand książk. (przeciwstawiające) by contrast kolej linowa (naziemna) funicular a. cable railway (napowietrzna) cableway, ropeway kolej podziemna underground railway, underground railroad US kolej zębata cog railway GB, cog railroad US, rack railway GB, rack railroad US kolej żelazna przest. railway GB, railroad US mieć nie (wszystko) po kolei (w głowie) to be not all there pot., to have something missing pot.

kolejarski
adv. [mundur] railwayman's GB, railman's

kolejarz
m (Gpl kolejarzy) railwayman GB, railroad man US, railman

kolejka
f 1. (środek transportu) narrow-gauge railway 2. (rząd ludzi) queue GB, line US kolejka po owoce/pączki a queue for fruit/doughnuts kolejka po bilety a queue for tickets, a ticket queue kolejka do kina a queue outside the cinema stać w kolejce to stand in a queue GB, to stand in line US stanąć w kolejce to join a queue GB, to get into line US ustawiać się w kolejce to form a queue GB a. line US, to queue up GB, to line up US czekałem w kolejce do dentysty I was waiting for my turn at the dentist's 3. (wyznaczone miejsce w szeregu ludzi) place, turn zajmij mi kolejkę w mięsnym get a place in the meat queue for me jego kolejka przepadła he lost his place in the queue udało mu się wejść bez kolejki a. poza kolejką do lekarza he managed to get in to see the doctor without taking his turn in the queue 4. pot. round zamówił następną kolejkę dla wszystkich he ordered another round for everyone dzisiaj ja stawiam kolejkę today the drinks are on me pot. kolejka górska (w wesołym miasteczku) big dipper GB, roller coaster Transp. cableway, ropeway kolejka linowa a. wisząca Transp. cableway, ropeway kolejka łańcuchowa Górn. chain conveyor

kolejkowicz
m pot. person queuing (up) GB, person standing in line US

kolejnictwo
n sgt (the) railways pl, railroading US rozwój kolejnictwa the development of railways muzeum kolejnictwa a railway museum

kolejno
adv. (jeden za drugim) one by one, one after the other (nie naraz) in turn przechodzić kolejno przez kładkę to cross a footbridge one by one mówcie kolejno, nie wszyscy naraz speak in turn, not all at the same time wszyscy kolejno wiosłowali they took turns (at) rowing

kolejność
f sgt order kolejność alfabetyczna/chronologiczna alphabetical/chronological order wymienić coś w kolejności alfabetycznej to list sth in alphabetical order w odwrotnej kolejności in reverse order ustalić kolejność zdarzeń to establish the sequence of events przestrzegać kolejności wpuszczania do sali egzaminacyjnej to admit (the) examination candidates in the prescribed order o kolejności w rankingu decyduje wielkość sprzedaży position in the ranking is determined by the volume of sales zamówienia są realizowane w kolejności zgłoszeń orders are fulfilled on a first-come, first-served basis obsłużyć/wpuścić kogoś poza kolejnością to serve/admit sb out of turn zrobić coś w pierwszej/dalszej kolejności to do sth first/later w pierwszej kolejności powinnaś iść do lekarza in the first place a. first of all you should (go and) see a doctor zostać przyjętym w pierwszej/ostatniej kolejności to be the first/last to be admitted ustalić jakąś kolejność to establish some kind of sequence a. order zmienić kolejność to change a. rearrange the order

kolejny
adv. (następny) next, subsequent (jeszcze jeden) another (jeden po drugim) consecutive, successive kolejna pozycja na liście the next item on the list przyjąć kolejnego pacjenta to see the next patient kolejne wydanie książki another a. a subsequent edition of the book zdecydowali się na kolejne dziecko they decided to have another child trzy kolejne miesiące/sety three consecutive a. successive months/sets to już kolejna pomyłka this is not the first mistake po raz kolejny once a. yet again po raz kolejny wyjaśniam/pytam/powtarzam let me explain/ask/repeat once again

kolejowy
adv. [dworzec, bilet] train attr. GB, rail(way) attr. GB, rail(road) attr. US [linia, sieć, most, wiadukt, nasyp, bocznica] rail(way) attr. GB, railroad attr. US [trasa] rail szyny kolejowe (railway GB a. railroad US) rails tory kolejowe rail(way) GB a. railroad US tracks

kolekcja
f (Gpl kolekcji) collection kolekcja monet/znaczków/motyli a coin/stamp/butterfly collection kolekcja impresjonistów a collection of Impressionist works kolekcja osobliwości a collection of curios kolekcja mody a fashion collection tegoroczna wiosenna/zimowa kolekcja this year's spring/winter collection zgromadzić cenną kolekcję chińskiej porcelany to amass a valuable collection of Chinese porcelain kolekcja wzbogaciła się o nowy eksponat a new item has been added to the collection brakuje mi tego okazu do kolekcji that specimen would round out a. complete my collection

kolekcjoner
m, kolekcjonerka f collector kolekcjoner/kolekcjonerka dzieł sztuki an art collector

kolekcjonerski
adv. [upodobanie, egzemplarz] collector's okaz kolekcjonerski a collector's item żyłka kolekcjonerska a collector's streak

kolekcjonerstwo
n sgt collecting kolekcjonerstwo dzieł sztuki/staroci/autografów art/antique/autograph collecting kolekcjonerstwo militariów collecting militaria a. military artefacts kolekcjonerstwo rysunku/starych monet collecting drawings/old coins

kolekcjonować
impf vt to collect [znaczki, dzieła sztuki] moje hobby to kolekcjonowanie starych widokówek my hobby is collecting old postcards

kolektor
m 1. (w totalizatorze) lottery agent 2. Techn. (kanał zbiorczy) interceptor (canal) kolektor ścieków an intercepting a. interceptor sewer, a collector sewer 3. Aut. manifold kolektor spalin an exhaust manifold

kolektorka
f lottery agent

kolektorowy
adv. [kanał] intercepting, interceptor attr.

kolektura
f lottery (ticket) outlet

kolektyw
m (G kolektywu) sgt (zespół) team kolektyw pracowników the entire staff stanowimy zgrany kolektyw we make a good team

kolektywistyczny
adv. [gospodarka, idee] collectivist

kolektywizacja
f sgt collectivization kolektywizacja rolnictwa the collectivization of agriculture

kolektywizm
m (G kolektywizmu) sgt collectivism

kolektywizować
impf vt to collectivize [rolnictwo] skolektywizować kolektywizować się to be collectivized skolektywizować się

kolektywnie
adv. [pracować] collectively kolektywnie podejmować decyzje to make collective decisions scenariusz powstawał kolektywnie the script was a team a. joint effort grać bardziej kolektywnie [drużyna] to play more as a team

kolektywny
adv. książk. [decyzja, praca, gospodarka, życie] collective

kolendra
f sgt Bot., Kulin. coriander

koleś
m (Gpl kolesiów a. kolesi) pot. 1. (kolega) pal pot., mate GB pot., buddy US pot. kolesie mojego brata my brother's pals wszystkie ważne stanowiska obsadził swoimi kolesiami pejor. all the important jobs went to his pals a. cronies pejor. 2. (ktoś młodszy, mało ważny) słuchaj, koleś! listen, pal a. buddy! pot. jakiś koleś na ciebie czeka there's some guy waiting for you pot.

koleżanka
f 1. (znajoma) (girl)friend szkolna koleżanka a school friend, a schoolmate koleżanka z klasy a classmate koleżanka z podwórka a playmate 2. (współpracownica) colleague

koleżeński
adv. 1. (dotyczący kolegów) koleżeńska pomoc help from (one's) friends/a friend to tylko koleżeńska przysługa it's just a friendly favour a. a favour from a friend koleżeńskie stosunki team spirit, friendly relations w biurze panują koleżeńskie stosunki there's a good team spirit a. friendly atmosphere at the office koleżeńskie stosunki między szefem a pracownikami/nauczycielami a uczniami friendly employer-employee/teacher-student relations spotkanie koleżeńskie a friendly get-together dyskusja koleżeńska a friendly a. amicable discussion, a discussion among friends 2. (przyjacielski) [postawa, zachowanie] friendly po koleżeńsku in a friendly way traktować kogoś po koleżeńsku to treat sb in a friendly manner a. way po koleżeńsku zwrócił mi uwagę na błędy he was kind enough to point out some mistakes I'd made

koleżeńskość
f sgt friendliness

koleżeństwo
n sgt 1. (przyjaźń) friendship (solidarność) comradeship, camaraderie łączyło nas koleżeństwo we were friends wśród policjantów musi panować koleżeństwo comradeship a. camaraderie among policemen is essential 2. żart. (koledzy i koleżanki) całe koleżeństwo rozsiadło się przy stolikach the whole gang sat down at the tables pot. proszę koleżeństwa, zebraliśmy się, żeby... Ladies and Gents, we have gathered here to... pot.

koleżka
m (Npl koleżkowie) pot. pal pot., mate GB pot., buddy US pot.

kolia
f (GDGpl kolii) necklace brylantowa kolia a diamond necklace kolia z agatami an agate necklace

koliber
m (koliberek dem.) Zool. hummingbird

kolidować
impf vi pot. to collide, to clash (z czymś with sth) ich interesy kolidują ze sobą they have conflicting interests, their interests collide (with each other) a. clash godzić kolidujące interesy całej grupy to reconcile the conflicting interests of all members of the group godziny zajęć wzajemnie kolidują the classes clash with each other czyn kolidujący z prawem an illegal act

koligacja
f zw. pl książk. (family) connections pl a. ties pl mieć koligacje z kimś to have (family) connections a. ties with sb dzięki szerokim koligacjom thanks to (one's) widespread (family) connections a. ties wejść w koligacje z kimś (wżenić się) to marry into sb's family (połączyć interesy) to become affiliated a. join forces with sb wszedł w koligacje ze skorumpowanymi politykami he joined forces a. teamed up with some corrupt politicians moje koligacje z nim sięgają dwóch pokoleń our families have been connected for two generations now panna/kawaler z dobrymi koligacjamiprzest. a well-connected young woman/man, a young woman/man with good connections

kolisko
n augm. (large) circle kolisko jaskółek nad domem a large flock of swallows circling over the house

kolistość
f sgt roundness, circularity (czegoś of sth)

kolisty
adv. [kształt, klomb, ogródek] round, circular koliste ruchy circular movements

kolizja
f (Gpl kolizji) 1. (zderzenie) collision, crash kolizja drogowa a traffic collision na skrzyżowaniu doszło do kolizji there was a collision at the crossroads a. intersection samochód został uszkodzony w wyniku kolizji the car was damaged as a result of a collision kolizja samochodu z autobusem a collision between a car and a bus 2. (konflikt) conflict, clash kolizja interesów między dwoma krajami a conflict a. clash of interests between two countries kolizja dobra wspólnego i indywidualnego a clash between the common good and individual interests wejść w kolizję z prawem książk. to fall foul of the law GB, to run afoul of the law US, to come into conflict with the law

koliście
adv. [latać, być ustawionym] in circles/a circle

kolka
1. f 1. Zool. threespine stickleback 2. (kolec) thorn, needle kolki plt (suche igliwie) (fallen) conifer needles Ogr. conifer mulch U 2. f Med. colic U (the) gripe(s) przest. (od biegania) stitch kolka jelitowa/nerkowa intestinal/renal colic mieć kolkę to have a colic attack mój synek ma kolki my son is a colicky baby biegłem tak szybko, że dostałem kolki a. chwyciła mnie kolka I was running so fast that I got a stitch

kolkowy
adv. [ból] colicky, griping [objawy] colic attr.

kolokwializm
m (G kolokwializmu) książk. colloquialism język pełen kolokwializmów language full of colloquialisms kolokwializm współczesnej poezji the colloquialism of contemporary poetry

kolokwialnie
adv. książk. [pisać, mówić] colloquially

kolokwialność
f sgt książk. colloquialism

kolokwialny
adv. książk. [zwrot, styl, język] colloquial

kolokwium
n (Gpl kolokwiów) 1. Uniw. test kolokwium z matematyki a maths test zdać/nie zdać kolokwium to pass/fail a test 2. książk. (sympozjum) colloquium kolokwium habilitacyjne Uniw. defence of postdoctoral thesis in Poland

kolonia
/ko'lonja/ f (GDGpl kolonii) 1. Polit. colony brytyjskie koloniie w Afryce British colonies in Africa grecka koloniia w Italii a Greek colony in Italy założyć koloniię to establish a colony emigranci z byłych kolonii immigrants from the former colonies 2. (emigranci) (immigrant) community, colony polska koloniia w Londynie the Polish community in London 3. (osiedle) settlement koloniia drewnianych domków a settlement of wooden houses 4. (odizolowane miejsce) koloniia karna a penal colony koloniia trędowatych a leper colony 5. Biol. colony koloniia gąbek/bacterii a sponge/bacteria colony koloniia lęgowa a breeding colony 6. (grupa dzieci) summer camp group kolonie plt summer camp sg (for young children) wyjechać/wysłać dzieci na koloniie to go/send the children to (a) summer camp dzieci są na koloniiach the children are at (a) summer camp znajomy z kolonii a friend from summer camp

kolonialista
m colonialist

kolonializm
m (G kolonializmu) sgt colonialism

kolonialny
adv. 1. [polityka, kraj, wojska, przeszłość] colonial epoka kolonialna the colonial era zbudowany w stylu kolonialnym built in (the) colonial style 2. przest. towary kolonialne colonial food commodities sklep kolonialny a shop selling imported foodstuffs and spices

kolonijka
f dem. 1. (grupka ludzi tej samej narodowości) (small) colony, (small) community 2. (mała osada) (small) settlement

kolonijnie
adv. Biol. żyć/gniazdować kolonijnie to live/nest in colonies

kolonijny
adv. 1. (wakacyjny) [wychowawca] summer camp attr. pociąg kolonijny a special holiday train ośrodek kolonijny nad morzem a summer camp by the sea 2. Biol. [organizm, miejsce lęgowe] colonial

kolonista
m 1. (osadnik) colonist, settler napływ kolonistów the influx of colonists zasiedlać region kolonistami to move settlers into a region 2. (uczestnik kolonii) boy at a summer camp pociąg dla kolonistów a special holiday train (for children going to summer camps)

kolonistka
f girl at a summer camp

kolonizacja
f sgt 1. (podporządkowanie) colonization hiszpańska kolonizacja w Ameryce Południowej the Spanish colonization of South America 2. (zagospodarowanie) settlement kolonizacja niezamieszkałych terenów the settlement of uninhabited areas kolonizacja na prawie polskim/niemieckim Hist. immigration and settlement under medieval Polish/German laws granting special entitlements

kolonizacyjny
adv. 1. (dotyczący zdobywania kolonii) colonization attr. 2. (dotyczący zagospodarowania terenów) settlement attr.

kolonizator
m colonizer

kolonizatorski
adv. [dążenia, zapędy] colonizing

kolonizować
impf vt 1. (przekształcać w kolonię) to colonize [kraj] skolonizować 2. (zasiedlać) to settle [teren] skolonizować

kolor
m (G koloru) 1. (barwa) colour GB, color US ciemne/jasne kolory dark/light colours intensywne/jaskrawe/stonowane kolory vivid/bright/muted colours ciepłe/chłodne kolory warm/cool colours kolory podstawowe/pochodne primary/secondary colours kolor czerwony/niebieski (the colour) red/blue kolor ochronny protective colouring kolor trawy/morza the colour of grass/the sea kolor oczu/włosów eye/hair colour zestawienie kolorów a colour combination gra kolorów na płótnie the play of colours on a canvas suknia koloru czerwonego a. w kolorze czerwonym a red dress materiał w kolorze nieba/piasku sky-/sand-coloured fabric włosy w kolorze jesiennych liści hair the colour of autumn leaves oczy/włosy o nieokreślonym kolorze eyes/hair of an undefined a. nondescript colour marynarka w tym samym kolorze a. tego samego koloru co spodnie a jacket (of) the same colour as the trousers w jakim kolorze a. jakiego koloru jest twój samochód? what colour is your car? jakiego koloru miała oczy? what colour were her eyes? szminka pod kolor sukienki lipstick to match a. matching the dress ubierać się pod kolor to dress in (shades of) one colour być dopasowanym pod względem koloru to be in matching colours nadać czemuś rubinowy kolor to give sth a ruby-red colour, to turn sth ruby red nabrać czerwonego koloru to turn red a. take on a red colour jaki jest twój ulubiony kolor? what's your favourite colour? 2. (rasa) colour U GB, color U US kolor skóry skin colour, the colour of one's skin bez względu na kolor skóry regardless of (skin) colour a. the colour of one's skin 3. (w filmie, fotografii) colour U GB, color U US kolor na zdjęciach wyblakł the pictures have lost their colour zdjęcie w kolorze a colour picture nakręcić film w kolorze to shoot a film in colour 4. (barwnik) colour GB, color US kolor puszcza/nie puszcza w praniu the colour runs/doesn't run in the wash nałożyć kolor to apply colour (paint) 5. (w kartach) suit mocny/słaby kolor a strong/weak suit długi/krótki kolor a long/short suit kolor atutowy the trump suit mieć karty we wszystkich kolorach to have cards in all suits dodawać do koloru to follow suit zgłosić kolor to declare a suit kolory plt 1. (rumieńce) colour U GB, color U US odzyskał kolory he regained his colour, the colour came back to his face kolory wystąpiły jej na twarzy colour flooded her face, her face flooded with colour 2. (koloryt) colour U GB, color U US nabrać kolorów to take on new colour dodać czemuś kolorów to add some colour to sth moje życie jest pozbawione kolorów my life lacks colour 3. (kolorowe ubrania) colours GB, colors US kolory należy prać oddzielnie colours should be washed separately nosić jasne/ciemne kolory to wear light/dark colours widzieć coś w ciemnych a. czarnych kolorach to look on the dark side (of sth) przedstawiać coś w ciemnych a. czarnych kolorach to paint sth in dark colours, to paint a gloomy picture of sth widzieć coś w jasnych a. różowych kolorach to see sth through rose-coloured spectacles a. glasses przedstawiać coś w jasnych a. różowych kolorach to paint a. present sth in rosy colours, to paint a rosy picture of sth

koloratura
f Muz. coloratura U

koloraturowy
adv. Muz. [aria, śpiew, głos] coloratura attr. sopran koloraturowy coloratura (soprano)

kolorek
m dem. (G kolorku) iron. colour GB, color US śliczny odblaskowy kolorek a lovely fluorescent colour kolorki plt (rumieńce) colour U GB, color U US

kolorowany
pp kolorować adv. [film, fotografia] colourized GB, colorized US

kolorować
impf vt to colour in GB, to color in US [obrazek] to colourize GB, to colorize US [film, fotografię] książeczka do kolorowania a colouring book pokolorować

kolorowo
adv. [ozdobić, przystroić, ubierać się] colourfully GB, colorfully US [wyglądać] colourful adv. GB, colorful adv. US żyć kolorowo to lead a. live a colourful life ich sytuacja nie wygląda kolorowo their situation doesn't look too rosy

kolorowy
adv. 1. (wielobarwny) colourful GB, colorful US kolorowy tłum a colourful crowd 2. (nie czarny, biały lub szary) coloured GB, colored US snop kolorowego światła a beam of coloured light 3. (nie czarno-biały) [fotografia, film, telewizor] colour attr. GB, color US 4. (o rasie) [osoba] non-white coloured GB obraźl., colored US obraźl. kolorowi imigranci non-white immigrants ludność kolorowa the non-white population 5. przen. (ciekawy) [życie, przeszłość] colourful GB, colorful US spędziliśmy razem kolorowe wakacje we spent a (very) exciting a. eventful holiday together kolorow|y m, kolorowa f non-white coloured GB przest., obraźl., colored US przest., obraźl. dzielnica kolorowych a non-white neighbourhood

kolorystycznie
adv. colouristically GB, coloristically US ciekawy kolorystycznie interesting colour-wise a. in terms of colour

kolorystyczny
adv. colour attr. GB, color attr. US, colouristic GB, coloristic US zestawienie kolorystyczne a colour combination efekty kolorystyczne colour a. colouristic effects

kolorystyka
f sgt 1. colour(s) GB, color(s) US kolorystyka obrazów Matejki Matejko's use of colour pokój utrzymany w spokojnej kolorystyce a room decorated in soft colours kolorystyka nowych budynków the colour scheme of the new buildings dzieci lubią jaskrawą kolorystykę children like bright colours 2. Muz. tone colour GB, tone color US

koloryt
m (G kolorytu) 1. (dominujące barwy) colour(s) GB, color(s) US, colouring GB, coloring US koloryt jesieni a. jesienny koloryt the colours of autumn ciepły/zimny koloryt warm/cold colours 2. (miejsca, okresu) flavour GB, flavor US, atmosphere koloryt lokalny local colour koloryt średniowiecza the flavour of the Middle Ages koloryt małego miasteczka the atmosphere a. aura of a small town oddać koloryt epoki to capture the atmosphere a. flavour of the period

koloryzować
impf vt 1. (upiększać) to embroider, to embellish [historię] to colour GB, to color US [fakty] nie wierz mu, on zawsze koloryzuje don't take him seriously - he always exaggerates a. he's always exaggerating mógłbyś tak nie koloryzować! would you stop exaggerating? 2. [szampon] to colour GB, to color US [włosy] szampon koloryzujący colour shampoo

kolos
m pers. (Npl kolosy) (olbrzymi człowiek) giant a. colossus prawdziwy z niego kolos he's a real giant a. colossus m inanim. 1. Antycz. (posąg) colossus kolos rodyjski the Colossus of Rhodes 2. (olbrzymi obiekt) colossus stupiętrowy kolos (budynek) a 100-storey colossus 3. (przedsiębiorstwo) giant, colossus kolos finansowy a financial giant a. colossus kolos na glinianych nogach a giant a. colossus with feet of clay

kolosalnie
adv [głupi, bogaty] immensely, colossally zmienić się kolosalnie to undergo a colossal change

kolosalność
f sgt colossal size (czegoś of sth)

kolosalny
adv. [zmiana, suma, budowla, błąd] colossal, gigantic

koloński
adv. [katedra] Cologne attr. woda kolońska cologne, eau de cologne

kolportaż
m (G kolportażu) sgt (newspaper) distribution zajmować się kolportażem nielegalnych gazetek to distribute clandestine newspapers

kolporter
m, kolporterka f (gazet, ulotek) distributor

kolporterski
adv. [firma] (newspaper) distribution attr.

kolportować
impf vt to distribute [gazety, ulotki]

kolt
zob. colt

kolubryna
f 1. Hist., Wojsk. culverin 2. pot. (wielki przedmiot) monster (kobieta) obraźl. hulk of a woman straszna kolubryna z tej szafy it's a monster of a wardrobe do przesunięcia tej kolubryny potrzeba trzech ludzi it'll take three people to move that monster

kolumbijski
adv. [kawa, kartel] Colombian kolumbijska telenowela a Colombian soap opera Indianie kolumbijscy indigenous Colombians, Colombian Indians

kolumienka
f dem. 1. Archit. small column ganek wsparty na kolumienkach a porch supported by small columns 2. (cyfr, liczb, liter) column liczyć/podsumować kolumienki cyfr to count/add up columns of numbers

kolumna
f 1. Archit. (filar) column marmurowa/kamienna kolumna a marble/stone column sklepienie wsparte na kolumnach a vault supported by columns kolumna dorycka/jońska/koryncka a Doric/Ionic/Corinthian column kolumna romańska/gotycka/barokowa a Roman/Gothic/Baroque column dziedziniec zamkowy ozdobiony kolumnami a castle courtyard with decorative columns portyk na czterech kolumnach a four-columned portico 2. przen. column, pillar kolumna dymu a pillar of smoke wysokie kolumny drzew tall pillars of trees 3. (oddział) column kolumna więźniów/jeńców/żołnierzy a column of prisoners/captives/soldiers kolumna czwórkowa a column four abreast kolumna wojskowa a military column iść/maszerować kolumną a. w kolumnie to walk/march in a column ustawić się w kolumnę to form a column dowodzić kolumną to command a column 4. Wojsk. column kolumna pancerna/zmotoryzowana an armoured/a motorized column kolumna czołgów/ciężarówek/motocykli a column of tanks/lorries/motorcycles formować/rozwinąć kolumnę to form/expand a column 5. Lotn., Żegl. (czołowa) column (torowa) line (samolotów) line formation samoloty lecące w kolumnie planes flying in line formation 6. pot. (zespół ludzi) unit kolumna sanitarna/dezynfekcyjna/epidemiologiczna a sanitation/a disinfection/an epidemiological unit 7. Druk. (strona) page kolumna jednołamowa/wielołamowa a single-column/multi-column page kolumna rozkładowa a two-page spread kolumna tytułowa gazety the front page of the newspaper składać/łamać kolumnę to typeset/lay out a page o skandalu pisano na pierwszej kolumnie the scandal was front-page news a. made the front page 8. Druk. (szpalta) column kolumna w gazecie/słowniku a column in a newspaper/dictionary 9 Dzien. (rubryka) column, section kolumna sportowa/giełdowa the sports/stock market section kolumna towarzyska the gossip column mieć stałą kolumnę w gazecie to have a regular column in a newspaper 10 (liczb, cyfr, słów) column ceny towarów pisane w kolumnach merchandise prices written in columns 11 pot. (głośnik) (loud)speaker z kolumn dobiegała głośna muzyka loud music was blaring from the speakers kolumny do magnetofonu/radia tape recorder/radio speakers kolumna destylacyjna a. rektyfikacyjna Chem., Fiz. distillation column kolumna kierownicy Techn. steering column kolumna masztu Żegl. lower mast kolumna parnikowa Roln. steam unit piąta kolumna Polit. fifth column

kolumnada
f Archit. colonnade kolumnada krużganku zamkowego the colonnade of a castle cloister dziedziniec otoczony kolumnadą a courtyard enclosed by a colonnade

kolumnowy
adv. 1. Archit. [portyk, sala] columned, columnated aula kolumnowa a columned hall 2. Wojsk. column attr. szyk kolumnowy column formation maszerować w szyku kolumnowym to march in column (formation) 3. Lotn., Żegl. [lot, kurs, jazda] line attr. kolumnowy lot bombowców a flight of bombers in line formation statki w szyku kolumnowym ships in line astern 4. Druk. [strony, odbitki] column attr. kolumnowy układ tekstu a column layout 5. [szereg] in columns kolumnowe szeregi cyfr/liter columns of numbers/letters 6. Techn. [aparatura] column attr.

kolęda
f 1. (pieśń) (Christmas) carol śpiewać kolędy to sing (Christmas) carols 2. (obrzęd ludowy) carol singing U, (Christmas) carolling U GB a. caroling U US 3. (odwiedziny duszpasterskie) a priest's traditional round of visits to parishioners chodzić po kolędzie [ksiądz] to make a round of house calls on one's parishioners

kolędniczy
adv. szopka/gwiazda kolędnicza a Nativity scene/star carried by carol singers

kolędnik
m carol singer, (Christmas) caroller GB a. caroler US

kolędować
impf vi 1. (śpiewać kolędy) to sing (Christmas) carols 2. (odwiedzać sąsiadów) to go carol singing, to go (Christmas) carolling GB a. caroling US

kolędowy
adv. (Christmas) carol attr. pieśni kolędowe (Christmas) carols

koma
1. f sgt Fiz. (wada soczewek) coma 2. f inv. książk. (decimal) point C liczba pi to trzy, kom, czternaście the value of pi is three point one four 3. f sgt Med. coma

komando
n 1. Wojsk. commando unit przywódca komanda a commando (unit) leader służyć w komandzie to serve in a commando unit do akcji wkroczyło komando antyterrorystyczne an anti-terrorist squad went into action 2. (w obozach) work squad zostać przydzielonym do komanda to be assigned to a work squad

komandor
m 1. Wojsk. (w marynarce) = commodore 2. Hist. (knight) commander 3. Sport. commander komandor rajdu the rally commander 4. (w zakonach rycerskich) commander komandorzy maltańscy commanders of the Knights of Malta

komandoria
f (GDGpl komandorii) 1. (odznaczenie) Commander's a. Commodore's Cross udekorować kogoś komandorią to decorate sb with the Commander's a. Commodore's Cross 2. Hist. (posiadłość) commandery zakładać/wznosić komandorię to establish/erect a commandery

komandorski
adv. 1. [mundur, obowiązki] commodore's attr. komandorskie gwiazdki/belki a commodore's stars/stripes 2. (zakonnny) [dobra, posiadłość] (knight) commander's attr. 3. (o orderze) krzyż komandorski a Commander's a. Commodore's Cross

komandos
m 1. Wojsk. (żołnierz do zadań specjalnych) commando sprawna interwencja oddziału komandosów the quick intervention of the commando unit 2. pot. (żołnierz jednostki powietrzno-desantowej) paratrooper przydzielili go do komandosów he was assigned to the paratroop(er)s

komar
m Zool. mosquito bolesne/swędzące ukłucie komara a painful/an itching mosquito bite płyn przeciwko komarom mosquito repellent

komasacja
f (Gpl komasacji) 1. Roln. enclosure komasacja gruntów enclosure 2. książk. accumulation komasacja funduszy the accumulation of funds

komasować
impf vt 1. Roln. to carry out enclosure, to enclose skomasować 2. książk. (łączyć) accumulate [fundusze, urzędy] podatki są komasowane w budżecie tax revenues are accumulated in the budget skomasować

kombajn
m (G kombajnu) 1. Roln. combine (harvester) kombajn do zbioru buraków cukrowych a. buraczany a (sugar) beet harvester kombajn do pracy na zboczach a hillside combine kombajn ziemniaczany a potato harvester kombajn zbożowy a combine (harvester), a reaper-thresher zbierać coś kombajnem to combine sth 2. Techn. kombajn górniczy a combined cutter-loader, a mechanical coal miner kombajn kuchenny a food processor kombajn zrębowy a felling machine 3. pot. (mebel) a combo unit pot. (with a bed, desk, and storage)

kombajnista
m (combine harvester) operator

kombajnowy
adi [żniwa, zbiór] combine attr.

kombatancki
adv. 1. [organizacja, przywileje, legitymacja] veteran's, veterans' prawa/spotkania kombatanckie veterans' rights/meetings dodatek kombatancki a veteran's bonus 2. pot., iron. [zasługi, przeszłość] old-timer attr. pot.

kombatant
m, kombatantka f (weteran) veteran kombatant wojny/powstania a veteran of the war/uprising spotkanie/zjazd kombatantów a veterans' meeting/conference

kombi
n inv. (model) estate car GB, station wagon US kupiliśmy czerwone kombi we bought a red estate car adv. inv. (o rodzaju nadwozia) estate (car) attr. GB, station wagon attr. US dostępny także w wersji kombi also available in an estate version

kombinacja
f (G kombinacji) 1. (łączenie) combination kombinacja barw a colour combination kombinacja zapachów a combination of smells kombinacja czerwieni z zielenią a combination of red and green kombinacja pojęć matematycznych a combination of mathematical concepts 2. zw. pl pejor. (podstępne działanie) underhandedness U pejor., machinations zw. pl pejor. odkryć kombinacje wspólnika to discover one's partner's underhandedness cwane kombinacje sharp a. shady practices kombinacje polityczne political machinations 3. Sport. (konkurencja narciarska) combined event kombinacja alpejska/klasyczna a. norweska Alpine/Nordic combined 4. Gry (szachowa) combination

kombinacyjny
adv. [gra] combinative, combinatory zdolności kombinacyjne combinative abilities

kombinat
m (G kombinatu) industrial group, conglomerate kombinat budownictwa mieszkaniowego a housing construction conglomerate kombinat petrochemiczny/hutniczy a petrochemical/metallurgical conglomerate plant kombinat prasowy a publishing conglomerate kombinat owocowo-warzywny a fruit and vegetable processing plant

kombinator
m, kombinatorka f pot., pejor. (przebiegły w interesach) wheeler-dealer a. wheeler and dealer pot. wily coyote US pot., iron. (kanciarz) con artist pot., pejor. ten kombinator wie, jak zarobić duże pieniądze that wheeler-dealer knows how to make money ten kombinator ze wszystkiego wyjdzie obronną ręką that wheeler-dealer always comes out on top

kombinatorski
adv. pot., pejor. 1. (przebiegły) [łeb, głowa, zacięcie] foxy GB pot., savvy US pot. wily [sposób, sztuczka] slick pot. wily zmysł kombinatorski (native) cunning, ingenuity 2. (kanciarski) dodgy GB pot., pejor, shady pot., pejor.

kombinatorstwo
n sgt pot., pejor. (spryt w interesach) wheeling and dealing pot., savvy US pot. (szwindel) jiggery-pokery GB pot., pejor., hanky-panky pot., pejor. dzięki kombinatorstwu dorobił się fortuny he wheeled and dealed his way to fortune

kombinerki
plt (G kombinerek) (a pair of) pliers, (a pair of) pincers złapać/wyciągnąć gwóźdź kombinerkami to grip/pull out a nail with pliers

kombinezon
m (G kombinezonu) 1. (ochronny) overalls zw. pl GB, coveralls zw. pl US kombinezon lotniczy/narciarski a flight a. flying/ski suit kombinezon astronauty a spacesuit zimowy kombinezon dziecięcy a snowsuit monter pracował w drelichowym kombinezonie roboczym the fitter wore denim overalls 2. Moda jumpsuit kombinezon z kretonu/bawełny a calico/cotton jumpsuit

kombinowany
pp kombinować adv. combined, combination attr. kombinowany zestaw mebli a suite of furniture transport kombinowany combined a. intermodal transport

kombinować
impf vt 1. (zestawiać) to combine [meble, dodatki, stroje] kombinować leki z alkoholem to mix medications with alcohol sztuka kombinowana z różnych dziedzin: poezji, dramatu i muzyki a play combining poetry, drama, and music elements 2. (snuć) to devise, to think up mistrz w kombinowaniu fabuły a master of plot (construction) wykombinować vi pot. 1. (głowić się) to ponder vt, to mull over vt kombinował, jak rozwiązać zadanie he was mulling over possible approaches to the task kombinowała, jak wybrnąć z kłopotów she was trying to come up with the way out of her problems tak sobie kombinuję, że możemy wziąć ten kredyt I'm thinking maybe we should take that loan pot. źle kombinujesz you're barking up the wrong tree pot. musiał kombinować w czasie wojny, żeby przeżyć during the war he had to live by his wits in order to survive wykombinować 2. pejor. (knuć) to be up to something pot. to be up to no good pot., pejor. kombinować w szkole to pull sneaky tricks at school pot. całe życie kombinował w pracy he was always scheming and conniving at work kombinował przeciwko bratu he was scheming a. plotting against his brother co ty znów kombinujesz?! what are you up to now? 3. pejor. (mieć romans) to carry on pot., pejor. (z kimś with sb) kombinuje z nim od roku she's been carrying on with him for a year now

komedia
f (GDGpl komedii) 1. (utwór, film) comedy komedia charakterów/intrygi/obyczajowa a comedy of characters/intrigue/manners komedia dell'arte commedia dell'arte komedia jednoaktowa a. w jednym akcie a one-act comedy komedia mięsopustna/rybałtowska a carnival/minstrel comedy komedia muzyczna/romantyczna/sytuacyjna a musical/romantic/situation comedy komedia płaszcza i szpady a costume comedy komedia slapstickowa a slapstick comedy autor popularnych komedii the author of popular comedies wystawić komedię to put on a. stage a comedy obejrzeć komedię w kinie to go to the cinema to see a comedy 2. pot., pejor. (obłuda) play-acting grać przed kimś komedię to put on a show for sbs benefit odegrała komedię, żeby zrobić na nim wrażenie she indulged in some play-acting to impress him on jest chory, czy odgrywa komedię? is he ill or is he just shamming? nie odgrywaj przede mną tej twojej nędznej komedii cut out the song and dance inter. pot. (wyraz rozbawienia) what a comedy! (wyraz dezaprobaty) what a farce a. joke!, that's a laugh! ale komedia, nigdy tak się nie uśmiałem what a comedy, I laughed myself silly komedia, panie, to ma być opieka zdrowotna?! and they call this health care - what a joke!

komediancki
adv. pejor. [zachowanie, uprzejmość, gest, poza] false pejor., fulsome pejor. skończ z tym komedianckim zachowaniem stop that play-acting of yours nie musiałeś przedstawiać mnie gościom w tak komediancki sposób you didn't have to introduce me in such a theatrical way

komedianctwo
n sgt 1. pejor. (zachowanie) play-acting pejor., histrionics pl pejor. twoje komedianctwo doprowadza mnie do szału your histrionics drive me mad nie dam się nabrać na takie komedianctwo you don't fool me with that kind of play-acting 2. przest. (aktorstwo) acting

komediant
m, komediantka f 1. pejor. (pozer) play-actor pejor. (błazen) clown pejor., ham pejor. nie bawi mnie ten komediant that clown doesn't amuse me 2. przest. (aktor) itinerant actor, strolling player przyłączyć się do grupy komediantów to join a troupe of players

komediopisarski
adv. [talent, dorobek, twórczość] comedy-writing attr.

komediopisarstwo
n sgt Literat. 1. (pisarstwo) comedy writing uprawiać komediopisarstwo to be a comedy writer 2. (utwory) comedy C/U cenić francuskie/polskie komediopisarstwo to hold a high opinion of French/Polish comedy komediopisarstwo Fredry/Moliera Fredro's/Moliere's comedies

komediopisarz
m, komediopisarka f (Gpl komediopisarzy, komediopisarek) comedy writer komediopisarze angielscy/polscy English/Polish comedy writers

komediowość
f sgt comedy, humour GB, humor US komediowość sztuki/filmu/postaci/sytuacji the comedy of a play/film/character/situation

komediowy
adv. 1. (odnoszący się do komedii) [repertuar] comedy attr. [talent] comic, comedic [element, interpretacja] comic aktor komediowy a comedian, a comic actor aktorka komediowa a comedienne, a comic actress scena komediowa (epizod) a comic a. comedy scene (estrada) the comedy stage 2. (zabawny) [scena, zachowanie] comic, funny komediowa sytuacja a comic a. funny situation

komedyjka
f dem. (utwór) (little) comedy zgrabnie wyreżyserowana komedyjka a neatly directed little comedy

komenda
f Wojsk. 1. (rozkaz) command wydać komuś komendę to give a. issue a command to sb na moją komendę... on my command... 2. (dowodzenie) command C/U komenda nad kimś/czymś command of a. over sb/sth komenda nad oddziałem command of the unit objąć komendę nad czymś to take (over) a. assume (the) command of sth objąć komendę nad batalionem to take command of the battalion pod czyjąś komendą under sb's command sierżant miał pod komendą 15 żołnierzy the sergeant had 15 soldiers under his command 3. (siedziba) headquarters pl komenda policji/straży pożarnej/garnizonu the police/fire brigade/garrison headquarters pracować w komendzie policji to work at (the) police headquarters jak na komendę in unison, all at once a. at the same instant jak na komendę spojrzeliśmy w niebo we all looked at the sky at the same instant

komendant
m 1. (zwierzchnik) chief komendant policji the chief of police, the police chief komendant straży pożarnej/żandarmerii a fire (brigade)/military police chief komendant wojska a commanding officer, an army commandant był komendantem posterunku policji he was the chief of the police station 2. Wojsk. (dowódca) commanding officer, commandant komendant plutonu a platoon commandant 3. (w harcerstwie) Scoutmaster Komendant Chorągwi Związku Harcerstwa Polskiego a regional leader of the Polish Scouting Organization

komendantka
f (w harcerstwie) Guide leader

komenderować
impf vi 1. Wojsk. (wydawać rozkazy) to give orders (kimś to sb) to order (kimś sb) przest. (dowodzić) to be in command (czymś of sth) to command (kimś sb) sierżant komenderował plutonem a sergeant was in command of the platoon "w tył zwrot!" komenderuje dowódca 'about face!' orders the commanding officer 2. pot. (dyrygować) to push [sb] around a. about nasz szef lubi komenderować ludźmi our boss likes pushing people around pozwala/nie pozwala sobą komenderować he lets people push him around/he doesnt let anyone push him around

komentarz
m 1. (objaśnienie) commentary komentarz do dzieła literackiego/tekstu a commentary on a literary work/text komentarz do Biblii a Bible commentary komentarz do kodeksu karnego a commentary on the criminal code moja wypowiedź/propozycja wymaga komentarza I think I ought to enlarge (up)on that statement/suggestion 2. (artykuł publicystyczny) commentary C/U, editorial komentarz (do) wydarzeń politycznych political commentary komentarz na temat bezrobocia/korupcji an editorial on a. about unemployment/corruption 3. zw. pl pot. (uwaga) comment "czy burmistrz o tym wiedział?" - "bez komentarza!" 'did the mayor know about this?' - 'no comment' komentarz o kimś/o czymś a comment on a. about sb/sth wygłaszała zjadliwe komentarze o wszystkich znajomych she made vicious comments about all her acquaintances odmawiać komentarzy to refuse to comment wstrzymywać się od komentarzy to refrain from comment wywoływać komentarze to provoke a. elicit comment tylko bez komentarzy! and you can keep your comments to yourself, thanks! to chyba nie wymaga komentarz iron. I don't think that requires any comment iron. 4. Sport (running) commentary komentarz z meczu/olimpiady a commentary on the match/Olympic games

komentarzowy
adv. książk. [praca] commentative książk. [uwaga, zdanie] editorial

komentator
m, komentatorka f 1. (reporter) commentator komentator wydarzeń politycznych a political commentator relacja komentatora na temat konfliktu zbrojnego a special correspondent's report on the conflict 2. (interpretator) commentator, analyst komentator dzieł literackich a literary analyst komentator prasowy a news analyst był tłumaczem i komentatorem tragedii greckich he was a translator and commentator of Greek tragedies 3. Sport commentator komentator radiowy/telewizyjny a radio/TV commentator mecz będzie relacjonowany na bieżąco przez komentatora there will be a running commentary on the match

komentatorski
adv. [ocena, przypisy, praca] commentator's attr.

komentować
impf vt 1. (oceniać) to comment, to editorialize (coś on a. about sth) komentować decyzje rządu to comment on government decisions komentował wydarzenia sejmowe he commented on parliamentary events różnie komentowano ten incydent the incident provoked diverse comments nie komentuj, tylko rób, co ci każę! stop editorializing and do what I say! skomentować 2. (interpretować) to interpret, to analyse GB, to analyze US komentować dzieła filozoficzne/literackie to analyse philosophical/literary works 3. (krytykować) to make comments (coś on a. about sth) stale komentowała jego sposób ubierania się/mówienia she was always commenting on a. making comments about the way he dressed/(the way) he spoke 4. Sport (relacjonować) to commentate on [mecz, zawody, olimpiadę] kto komentuje? who's commentating?

komercjalizacja
f (Gpl komercjalizacji) książk. commercialization komercjalizacja życia kulturalnego/telewizji publicznej the commercialization of our cultural life/public television

komercjalizować
impf książk. vt (czynić opłacalnym) to commercialize [filmy, powieści, muzykę] komercjalizować kino to commercialize the cinema skomercjalizować komercjalizować się [służba zdrowia, szkoły, instytucje] to become commercialized teatr komercjalizuje się z braku pieniędzy the theatre is becoming more commercialized due to a lack of money skomercjalizować się

komercjalnie
zob. komercyjnie

komercjalność
zob. komercyjność

komercjalny
zob. komercyjny

komercyjnie
adv. książk. [tworzyć, produkować, nastawić się] commercially komponować muzykę komercyjnie to make commercial music był komercyjnie nastawiony do życia he was commercially minded

komercyjność
f sgt książk. commerciality komercyjność literatury sensacyjnej/kina amerykańskiego the commerciality of mystery literature/the American cinema

komercyjny
adv. książk. 1. [film, muzyka, rozrywka, powieść] commercial 2. [zasada, sukces, ceny] commercial komercyjna stacja telewizyjna/radiowa a commercial TV/radio station

kometa
f Astron. comet ogon komety tail (of a comet) kometa Halleya Halley's comet

kometka
f 1. sgt (gra) shuttlecock, badminton 2. (lotka) shuttle, shuttlecock

komfort
m sgt (G komfortu) 1. (spokój ducha) comfort mieć poczucie komfortu to feel comfortable stracić poczucie komfortu to feel uncomfortable a. ill at ease 2. (wygoda) luxury, comfort żyć w komforcie to live in comfort mieszkanie urządzone z komfortem a luxury a. well-appointed flat komfort jazdy Aut. driving comfort

komfortowo
1. (wygodnie) luxuriously komfortowo wyposażone auto a luxury car żyć komfortowo to live in comfort komfortowo urządzone mieszkanie a luxury a. well-appointed flat usadowił się komfortowo w fotelu he made himself comfortable in an armchair 2. przen. (swobodnie) comfortably nie czuję się komfortowo w roli czyjegoś szefa I don't feel comfortable being somebody's boss a. somebody else's boss

komfortowy
adv. 1. [mieszkanie, hotel, samochód, dzielnica] luxury attr., luxurious [warunki, życie] luxurious, comfortable mieszkać w komfortowym apartamencie to live in a luxury suite żyć w komfortowych warunkach to live in comfort 2. [sytuacja] comfortable

komicznie
adv. grad. 1. (śmiesznie) comically, humorously wyglądać komicznie to look funny a. comical opowiadać komicznie o swoich przygodach to tell funny stories about one's adventures 2. (jak w komedii) like a comedy autor potraktował postacie komicznie the author treated the characters in comic fashion

komiczność
f sgt 1. (śmieszność) comedy, humour GB, humor US komiczność sytuacji the funny side a. comedy komiczność czyjegoś stroju/zachowania sb's comical attire/behaviour 2. (sztuki, filmu) comedy podkreślić komiczność postaci to emphasize the funny side of a character

komiczny
adv. grad. 1. (zabawny) [mina, sytuacja, osoba] comical, funny stroić komiczne grymasy to make funny faces 2. Kino, Literat., Muz., Teatr [aktor, pisarz] comedy attr., comic attr. film komiczny a comedy (film) sztuka komiczna a comic play opera komiczna a comic opera

komik
m (aktor) comic a. comedy actor (w kabarecie) comedian, comic

komiks
m (G komiksu) cartoon, comic strip czytać/rysować komiksy to read/draw cartoons autor komiksów a cartoonist postać z komiksu a cartoon character

komiksowo
adv. in comic-book a. comic-strip fashion rysować postacie komiksowo to draw characters in comic-book a. comic-strip fashion

komiksowość
f sgt comic-book a. comic-strip nature komiksowość filmu/spektaklu the comic-book a. comic-strip nature of a film/play

komiksowy
adv. 1. [wydanie, konwencja] cartoon attr. [bohater] comic-book attr., comic-strip attr. komiksowa wersja "Hamleta" a cartoon version of 'Hamlet' film komiksowy an (animated) cartoon a. film 2. pejor. (uproszczony) comic-book attr., comic-strip attr.

komiliton
m przest. comrade

komin
m 1. (na dachu) chimney (statku, lokomotywy) funnel, smokestack z komina unosił się a. szedł dym smoke was rising from the chimney czyścić komin z sadzy to clean out the soot from a chimney fabryczne kominy factory chimneys kopcić a. palić jak komin pot. to smoke like a chimney mieć minę jak z komina żart., pot. to be grim-faced 2. dial., przest. (piec) stove GB, cooker US rozpalić ogień na kominie to kindle the fire in a stove gotować posiłki na kominie to cook on a stove 3. Geol. chimney komin wulkaniczny a chimney, a vent komin krasowy a sinkhole, a swallow hole 4. Górn. narrow passage over a heading 5. Lotn. bump komin płacowy high income chodzić/latać po kominach a. na kominy przest., pot. to bustle around visiting people zapisać węglem a. kredą na kominie! pot., żart. that's news to me

kominek
m 1. (palenisko) fireplace napalić w kominku to light the fire ogrzewać się przy kominku to warm up by the fire(place) 2. dem. (na dachu) (small) chimney 3. przen. (spotkanie) soiree zorganizować kominek poetycki to organize a poetry evening a. soiree 4. Górn. a wooden gutter for carrying away water from a heading 5. Lotn. a hole in the canopy of a parachute 6. Myślis. veer zając dał kominka i przepadł gdzieś w krzakach the hare veered round a. off and disappeared into the bushes

kominiarka
f balaclava (helmet) bandyci w kominiarkach balaclava-clad bandits

kominiarski
adv. [szczotka, lina, mundur] chimney sweep's

kominiarz
m (Gpl kominiarzy) chimney sweep

kominkowy
adv. 1. [krata, okap] fire attr. ekran kominkowy a fire screen, a fireguard akcesoria kominkowe fire irons sala kominkowa a room dominated by an old-fashioned fireplace 2. [wieczór] soiree attr. spotkanie kominkowe a soiree

kominowy
adv. 1. [filtr, ściana] chimney attr. przewód kominowy a flue wnęka kominowa a chimney corner 2. Geol. [żleb] chimney attr.

komis
m (G komisu) 1. pot. (sklep) second-hand shop komis z odzieżą/meblami a second-hand clothes/furniture shop kupować coś w komisie to buy sth second-hand a. at a second-hand shop komis samochodowy a second-hand a. used car dealer's oddać coś do komisu to consign sth for sale on a commission basis 2. sgt (pośrednictwo) commission sale prowadzić komis dzieł sztuki to be an antique dealer dał w komis do antykwariatu wszystkie swoje książki he put all his books for sale on a commission basis in a second-hand bookshop

komisariat
m (G komisariatu) 1. (oddział policji) police (force) komisariat dzielnicowy a (police) constabulary 2. (posterunek) police station zawieziono podejrzanych do komisariatu a. na komisariat the suspects have been taken to the police station 3. (urząd) (temporary) office

komisarycznie
adv. [zarządzać] by appointment mianować kogoś komisarycznie to appoint sb zarządzać instytucją komisarycznie to put an institution in the hands of the receivers a. an official appointed by a higher authority ustanowić zwierzchnictwo komisarycznie to establish receivership a. administration by an official appointed by a higher authority

komisaryczny
adv. zarząd komisaryczny a team of receivers a. appointed administrators pełnomocnik komisaryczny a receiver a. appointed administrator

komisarz
m (Gpl komisarzy) 1. (w policji) (osoba, stopień) (police) commissioner GB, superintendent GB awansować na komisarza to be promoted to commissioner 2. (urzędnik) officer komisarz wystawy an exhibition organizer komisarz skarbowy a tax inspector 3. (pełnomocnik dyplomatyczny) commissar komisarz generalny Rzeczypospolitej w Wolnym Mieście Gdańsku General Commissioner for Poland in the Free City of Danzig 4. daw. (rządca) estate manager komisarz cywilny Hist. Civil Commissar komisarz ludowy Hist. People's Commissar komisarz skarbowy a. wojskowy Hist. member of revenue and military commissions komisarz wojskowy Hist., Polit. (political) commissar

komisja
f (Gpl komisji) 1. (sejmowa) committee, commission (lekarska, egzaminacyjna) board komisja koordynacyjna a steering committee komisja wyborcza an electoral commission a. committee komisja dyscyplinarna a disciplinary committee komisja rewizyjna a review board a. body komisja sędziowska a panel of judges komisja skrutacyjna a returning commitee przewodniczący komisji (the) committee chairman, the chairman of a commission powołać a. utworzyć a. zwołać komisję to set up a committee a. commission być członkiem komisji to be a member of a committee zasiadać w komisji to sit on a committee przyczyny katastrofy bada specjalna komisja the causes of the disaster are being investigated by a court a. commission of inquiry 2. pot. (posiedzenie) committee meeting mam dzisiaj komisję I've got a committee (meeting) today 3. (urząd) commission, ministry Komisja Europejska European Commission Komisja Skarbowa the Treasury komisja matka (w wyborach) search commitee (na zjeździe, konferencji) steering committee

komisowy
adv. [sprzedaż, handel] commission attr. [sklep] second-hand komisowe n sgt (prowizja) commission, factorage płacić/pobierać komisowe to pay/charge a commission

komisyjnie
adv. zdawać egzamin komisyjnie to take an exam before a board wydać werdykt komisyjnie to give a collective verdict koperty z pytaniami egzaminacyjnymi zostały otwarte komisyjnie the envelopes with the exam questions were opened jointly in front of the commission

komisyjny
adv. [zebranie] committee attr., board attr. zdawać egzamin komisyjny to take an exam before a board

komitet
m (G komitetu) committee posiedzenie/zebranie komitetu a committee meeting komitet wyborczy an electoral committee a. commission utworzyć/powołać komitet to set up a committee komitet do walki z nieuczciwą konkurencją an unfair competition committee komitet powitalny a reception committee komitet rodzicielski Szkol. = parent-teacher association GB komitet blokowy = neighbourhood watch (association) komitet redakcyjny editorial committee a. board

komitetowy
adv. [zarządzanie, działacz] committee attr.

komitywa
f sgt książk. good terms dopuścić kogoś do komitywy to take someone into one's confidence wejść z kimś w komitywę to get on the right side of sb być z kimś w dobrej komitywie to be well in with sb, to be on good terms with sb

komiwojażer
m (Npl komiwojażerowie a. komiwojażerzy) przest. (travelling) salesman, (commercial) traveller

komiwojażerski
adv. (travelling) salesman's, (commercial) traveller's

komizm
m sgt (G komizmu) 1. (śmieszność) humour GB, humor US, comedy trudno było nie dostrzec komizmu całej tej sytuacji it would have been difficult not to see the funny side of the whole affair aktor o dużej sile komizmu an actor with a great feel for comedy 2. (filmu, sztuki, obrazu) humour GB, humor US komizm językowy/sytuacyjny verbal/situational comedy a. humour

komnata
f (komnatka dem.) daw. chamber komnata królewska a royal chamber komnata sypialna a bedchamber przewodnik zaprowadził wycieczkę na komnaty the guide took the tourists/visitors to the private apartments

komoda
f (komódka dem.) chest of drawers GB, bureau US

komora
f 1. (pomieszczenie) chamber komory grobowe w piramidach burial chambers in pyramids komora bombowa w samolocie the bomb bay in an aircraft 2. daw. (spiżarnia) pantry, larder trzymać coś w komorze to store sth in a larder 3. daw. (izba) (bed)chamber spać w komorze to sleep in a bedchamber 4. Techn. chamber komora bezechowa an anechoic chamber komora dekompresyjna a decompression chamber komora kosmiczna a space simulation chamber komora niskich ciśnień a low-pressure chamber komora spalania a combustion chamber komora lęgowa an incubator 5. Geol. chamber, cavern komory jaskini the chambers of a cave komora solna a salt cavern 6. Techn., Wojsk. chamber w komorze był tylko jeden nabój there was only one bullet in the chamber 7. Anat. ventricle, chamber prawa/lewa komora serca the right/left ventricle of the heart komy mózgowe the ventricles of the brain 8. Bot. locule, loculus 9 Myślis. chest strzał w komorę a. na komorę a shot in the chest komora schroniowa Górn. underground refuge (for miners) komora celna Handl. customs (house) komora gazowa gas chamber komora powietrzna Zool. air space

komorne
n rent płacić komorne to pay rent zalegać z komornym to be in arrears with one's rent podwyższać/obniżać komorne to raise/lower the rent

komornica
f daw. landless tenant

komorniczy
adv. [czynności, funkcja] debt collector's, bailiff's

komornik
m 1. Prawo debt collector, bailiff komornik zajął ruchomości w mieszkaniu the bailiff seized the furnishings a. movables in the flat 2. daw. (chłop) landless tenant

komorowy
adv. 1. (zbudowany z komór) cellular, chamber attr. kontenerowiec komorowy a cellular container ship piec komorowy a chamber furnace 2. Anat. ventricular

komosa
f sgt Bot. goosefoot C/U

kompakt
m (G kompaktu) 1. pot. (płyta) CD, compact disc 2. pot. (odtwarzacz) CD player 3. (urządzenie) kompakt łazienkowy a toilet adv. inv. compact świetlówka typu kompakt a compact fluorescent light

kompaktowy
adv. [lampa, świetlówka] compact płyta kompaktowa a compact disc, a CD odtwarzacz kompaktowy a compact disc a. CD player sedes kompaktowy a compact toilet

kompan
m pot. (kolega) mate GB pot., buddy US pot. kompan z wojska an (old) army mate

kompania
/kom'panja/ f (GDGpl kompanii) 1. Wojsk. company walczyć w kompanii to fight in a company kompania piechoty an infantry company dowódca kompanii a company commander kompania reprezentacyjna a guard of honour 2. pot. (grupa osób) crowd pot. w naszej kompanii jest bardzo wesoło our crowd is very cheerful całą kompanią poszli na mecz the whole crowd went to a match 3. sgt przest. (towarzystwo) company dotrzymać komuś kompanii to keep sb company szukać czyjejś kompanii to seek someone's company lubi się bawić w męskiej kompanii he enjoys male company 4. daw. (spółka) (trading) company kompania wschodnioindyjska the East India Company założyć kompanię handlową to establish a trading company

kompanijka
f dem. pot., żart. crowd pot. tworzyliśmy w klasie zgraną kompanijkę our class was a good crowd

kompanijny
adv. 1. [orkiestra, biuro] company attr. 2. daw. [okręt, urzędnik] (trading) company attr.

komparatystyczny
adv. [studia, prace, badania] comparative

komparatystyka
f sgt Nauk. comparative study komparatystyka językoznawcza/literacka comparative linguistics/literature

kompas
m (G kompasu) compass odczytać kierunek na kompasie to take a compass reading iść według kompasu to follow the compass

kompasowy
adv. [igła] compass attr.

kompatybilność
f sgt książk. 1. Komput. compatibility kompatybilność komputera z drukarką the compatibility of a computer with a printer 2. (zgodność) compatibility

kompatybilny
adv. [program, system] compatible komputer kompatybilny z drukarką a computer compatible with a printer

kompendialny
adv. książk. [wydawnictwo] compendious

kompendium
n inv. książk. compendium kompendium wiedzy o literaturze polskiej a compendium of Polish literature kompendium wiedzy z zakresu chemii a compendium of chemistry kompendium na temat czegoś a compendium of sth kompendium wiedzy o komputerach a compendium of information about computers

kompensacja
f sgt 1. (równoważenie) compensation kompensacja utraconego ciepła heat loss compensation urządzenia kompensacji mocy power compensation equipment 2. Biol., Psych. compensation 3. Prawo compensation, indemnity kompensacja busoli a. dewiacji compass compensation

kompensacyjny
adv. [opłaty] compensating, compensatory

kompensować
impf vt książk. 1. (wyrównywać) to compensate (coś for sth) kompensować podwyżkę cen wzrostem płac to compensate for the rise in prices with pay rises kompensował elokwencją braki w wykształceniu his eloquence compensated for his poor education 2. Psych. to compensate [nieprzyjemności, niepowodzenia życiowe] samotność kompensował intensywną pracą he worked hard to compensate for his loneliness 3. Biol. to compensate zdrowe płuco kompensowało pracę płuca usuniętego z powodu raka the healthy lung compensated for the one removed because of cancer

kompetencja
f (Gpl kompetencji) książk. 1. zw. pl (uprawnienia) authority U, competence U wydawanie zezwoleń leży w kompetencji samorządów local authorities are responsible for the issuing of permits, the issue a. issuing of permits lies in the hands a. lies within the competence of local authorities podlegać czyimś kompetencjom to be a. come within sb's jurisdiction ta sprawa leży/nie leży w ich kompetencjach this matter falls within/outside their competence a. jurisdiction burmistrz przekroczył swoje kompetencje the mayor overstepped his authority 2. zw. pl (fachowość) competence U jej kompetencje w tej dziedzinie są bezsporne her competence in this field is unquestioned brakuje mu kompetencji do leczenia laryngologicznego he's not competent to work as a laryngologist

kompetencyjnie
adv. książk. podlegać kompetencyjnie władzom centralnym to come within the jurisdiction of central government

kompetencyjny
adv. problem/spór kompetencyjny a problem/issue concerning jurisdiction

kompetentnie
adv. grad. competently, ably odpowiadał kompetentnie na zadawane pytania he answered the questions ably książka jest napisana kompetentnie the book is competently written

kompetentny
adv. książk. 1. [lekarz, nauczyciel, prawnik] competent, qualified nie czuję się kompetentny, żeby odpowiedzieć na to pytanie I don't feel competent to answer this question specjalista kompetentny w dziedzinie elektroniki a specialist in electronics kompetentna decyzja a competent decision liczę na kompetentną odpowiedź I expect a competent a. adequate answer 2. (upoważniony) [sąd, urząd] competent urzędnik kompetentny do podejmowania decyzji an official authorized to take decisions 3. (wiarygodny) [źródła, informacje, teksty, opinie] reliable

kompilacja
f (Gpl kompilacji) książk. compilation kompilacja tekstów literackich/naukowych a compilation of literary/scientific texts dokonać kompilacji kilku utworów to make a compilation of several works

kompilacyjny
adv. [dzieło, rozprawa, praca] compilation attr.

kompilowany
pp kompilować adv. książk., pejor. [tekst, dzieło, praca] compiled

kompilować
impf vt książk. to compile autor kompiluje dzieło z cudzych tekstów the author is compiling his work from other people's texts skompilować

kompleks
m (G kompleksu) 1. (poczucie niepewności) complex mieć kompleks na punkcie czegoś to have a complex about sth miała kompleks na punkcie swojej tuszy she had a complex about her weight popaść a. wpaść w kompleksy to develop a complex nabawić się kompleksów to become inhibited pozbyć się kompleksów to lose one's inhibitions robić coś bez kompleksów to have no inhibitions about doing sth nosił w sobie kompleks winy wobec dzieci he had a guilt complex about his children miał kompleksy, dlatego unikał towarzystwa he was inhibited, that's why he avoided people to wesoły chłopak, bez kompleksów he's a cheerful chap without any inhibitions 2. (zespół) complex, set kompleks budynków a building complex kompleks witamin z grupy B (vitamin) B complex zwarty kompleks leśny a compact forest complex kompleks sportowy a sports centre kompleksy plt Chem. complexes kompleks Edypa Psych. Oedipus complex kompleks Elektry Psych. Electra complex kompleks niższości Psych. inferiority complex

kompleksowo
adv. książk. [ująć, zbadać] comprehensively, as a whole

kompleksowość
f książk. sgt (programu, badań, informacji) comprehensiveness, extensiveness

kompleksowy
adv. książk. [badania, program, kontrola, rozwój] comprehensive, extensive remont kompleksowy an extensive renovation, a full overhaul szkolenie kompleksowe an integrated course kompleksowa obsługa full service

komplemenciarski
adv. pot. [wiersz, list] flattering

komplemenciarz
m (Gpl komplemenciarzy) pot. flatterer

komplement
1. m (G komplementu) compliment powiedzieć komuś komplement to pay sb a compliment prawić damom komplementy to compliment the ladies 2. m (G komplementu) Biol. complement

komplementarnie
adv. książk. specyfiki działające komplementarnie na skórę drugs having a complementary effect on the skin

komplementarność
f sgt 1. książk. (technik, nauk) complementary character complementarity książk. 2. Ekon. complementarity komplementarność produkcji complementarity of production

komplementarny
adv. książk. [cechy, techniki] complementary

komplementować
impf vt to compliment komplementował ją, że ładnie wygląda he complimented her on her appearance był komplementowany za swoją sumienność he was complimented on his conscientiousness komplementować się (wzajemnie) to compliment one another komplementowali się wzajemnie za swoje osiągnięcia they complimented each other on their achievements

komplet
m 1. (G kompletu) (zestaw) set komplet podręczników a set of textbooks komplet narzędzi a tool set a. kit komplet mebli a suite komplet obiadowy a dinner set a. service komplet do kawy/herbaty a coffee/tea service komplet plażowy a swimming a. bathing costume komplet sędziowski the bench 2. (całość) full complement aktualnie mamy komplet pracowników at present we have a full complement of staff kierowca powiedział, że nie odjedzie, dopóki nie zbierze się komplet the driver said he wouldn't go unless there was a full complement wszyscy w komplecie zebrali się w moim mieszkaniu they all met at my place jesteśmy w komplecie we're all here, everybody's here na widowni był komplet widzów the auditorium was filled to capacity a. completely full tajne komplety Hist. clandestine classes (organized in Poland during the partition era and the First and Second World Wars)

kompletnie
adv. grad. 1. (w pełni) fully do śniadania był już ogolony i kompletnie ubrany at breakfast he was clean-shaven and fully dressed mieszkanie było kompletnie urządzone the flat was fully furnished 2. pot. (całkowicie) completely, totally był kompletnie wyczerpany pracą he was totally exhausted by his work atak wroga zaskoczył ich kompletnie the enemy attack took them completely by surprise była kompletnie pijana she was completely a. totally drunk był kompletnie sam he was all alone

kompletność
f sgt (wyposażenia, wydania) completeness

kompletny
adv. 1. (pełny) [wyposażenie, lista] complete kompletne wydanie dzieł Mickiewicza the complete works of Mickiewicz 2. pot. complete, total to małżeństwo okazało się kompletną pomyłką the marriage turned out to be a complete a. total failure kompletne ciemności total a. complete darkness kompletny absurd complete a. total nonsense uważają go za kompletnego idiotę he's considered to be a complete fool a. idiot pot.

kompletować
impf vt 1. (łączyć w całość) to complete kompletowała listę gości weselnych she was drawing up the list of wedding guests kompletować księgozbiór to add to a book collection skompletować 2. (dobierać) to assemble [pracowników, obsługę] kompletować fachową załogę to assemble a qualified crew a. team skompletować

komplikacja
f (Gpl komplikacji) 1. zw. pl (przeszkoda) complication, setback komplikacja w podróży spowodowana strajkiem kolejarzy a setback in travel arrangements due to a railway strike wynikły nagłe komplikacje i nie otrzymał francuskiego obywatelstwa there were some unforeseen complications and he didn't acquire French citizenship miał komplikacje z uzyskaniem wizy there were some complications concerning his visa 2. zw. pl (powikłania) complication zw. pl po grypie nastąpiły u niego komplikacje he developed complications after having the flu poród/ciąża z komplikacjami a delivery/pregnancy with complications 3. sgt książk. (złożoność) complication, complexity stopień komplikacji urządzeń elektronicznych the complexity of electronic equipment

komplikować
impf vt to complicate, to compound komplikować sprawę/zadanie to complicate a matter/task wszystko jest proste, tylko ty to komplikujesz everything's straightforward - it's you who complicates matters skomplikować komplikować się [sprawa, problem] to become complicated skomplikować się

kompocik
m dem. (G kompociku) compote U kompocik z malin raspberry compote

komponent
m (G komponentu) książk. component produkcja kosmetyków na komponentach zachodnich the manufacture of cosmetics using Western ingredients a. raw materials

komponować
impf vt 1. Muz. to compose [muzykę, melodię] komponować utwory na fortepian to compose piano pieces po latach zabrał się znowu do komponowania after many years he took up composing again skomponować 2. (tworzyć) to arrange, to compose komponować bukiet/ogród to arrange a bouquet/garden sałatki komponowane z różnych warzyw salads composed of various vegetables komponować barwy to match colours sztuka komponowania scen batalistycznych the art of composing battle scenes komponować się (pasować) to match fasada budynku nie komponuje się z kopułą the building's facade doesn't go well with a. doesnt match the dome skomponować się

kompost
m (G kompostu) compost U przerabiać coś na kompost to compost sth

kompostowy
adv. [pasza, stos] compost attr. nawóz kompostowy compost

kompot
m (G kompotu) 1. Kulin. compote C/U kompot z wiśni (a) cherry compote kompot truskawkowy (a) strawberry compote 2. sgt pot. (narkotyk) Polish heroin pot. poppy straw extract

kompotierka
f compote, bowl kompotierka do deserów a dessert bowl

kompotowy
adv. [owoce] compote attr.

kompozycja
f 1. sgt (budowa) composition, structure kompozycja obrazu/rzeźby/powieści the composition of a painting/sculpture/novel wiersz ma dwudzielną kompozycję the poem is composed of two parts 2. sgt Muz. composition nauczyciel kompozycji a composition teacher zajmował się kompozycją muzyki filmowej he composed film music 3. (Gpl kompozycji) Muz. (utwór) composition, work słuchaliśmy kompozycji Bacha we listened to some works by Bach 4. (Gpl kompozycji) (mieszanka składników) arrangement kompozycja kwiatowa a flower arrangement kompozycja ramowa Literat. cycle

kompozycyjnie
adv. utwór dzielący się kompozycyjnie na dwie części a piece composed of two parts plakat interesujący kompozycyjnie a poster with an interesting composition

kompozycyjny
adv. [element, budowa] composition attr.

kompozytor
m, kompozytorka f Muz. composer kompozytor oper/symfonii a composer of operas/symphonies kompozytor piosenek a songwriter

kompozytorski
adv. [talent, twórczość] composer's kompozytorski talent na miarę Mozarta a Mozartian talent as a composer

kompozytorsko
adv. doskonalić się kompozytorsko to improve oneself in composition był doskonały wykonawczo i kompozytorsko he was excellent, both as a performer and a composer

kompres
m (G kompresu) compress gorący/zimny kompres a hot/cold compress położyć a. przyłożyć kompres na coś to put a compress on sth kompres z wody/ziół a water/herbal compress kompres z gazy a gauze compress

kompresja
f (Gpl kompresji) Komput., Techn. compression kompresja powietrza the compression of air, air compression kompresja danych data compression kompresja budżetu Ekon. budget cuts kompresja etatów Admin. downsizing, employment rationalization

kompresyjny
adv. Techn. [komora] compression attr.

kompromis
m (G kompromisu) 1. (ugoda) compromise kompromis między rządem a opozycją a compromise between the government and the opposition nie będzie żadnego kompromisu z terrorystami there'll be no compromise with the terrorists dojść do kompromisu to reach a. arrive at a compromise wejść z kimś w kompromis to agree a. work out a compromise with sb 2. książk. (ustępstwo) compromise U pójść a. zdobyć się na kompromis w sprawie czegoś to compromise on sth w związku trzeba nauczyć się iść na kompromis in any relationship you have to learn to compromise sytuacja wymaga kompromisów we need to compromise

kompromisowo
adv. rozwiązać konflikt kompromisowo to work out a. reach a compromise on a. over a conflict

kompromisowość
f sgt (człowieka) willingness to compromise (rozwiązania) compromise character kompromisowość porozumienia the compromise character of an agreement kompromisowość wobec władz willingness to compromise with the authorities

kompromisowy
adv. [rozwiązanie, ugoda] compromise attr. kompromisowy polityk a soft politician, a non-confrontational politician

kompromitacja
f (Gpl kompromitacji) fiasco, embarrassment to posunięcie było wielką kompromitacją rządu a. dla rządu this move was a great embarrassment to the government narazić się na kompromitację to expose oneself to ridicule swoim zachowaniem narażasz mnie na kompromitację your behaviour could be an embarrassment to me

kompromitować
impf vt 1. (ośmieszać) to expose to ridicule, to embarrass to do down pot. kompromitował podwładnego w oczach szefa he embarassed his subordinate in front of the boss kompromitujesz go takimi uwagami your remarks are exposing him to ridicule skompromitować 2. (demaskować) to compromise kompromitujące listy/dokumenty compromising letters/documents kompromitować się 1. (ośmieszać się) to compromise oneself kompromitował się w swoim zachowaniem he compromised himself by acting like that skompromitować się 2. (wzajemnie) to embarrass one another

kompromitująco
adv. zachować się kompromitująco to compromise oneself jesteś kompromitująco naiwny you are embarrassingly naive

kompromitujący
pa kompromitować adv. [postępek, zachowanie] embarrassing [dokument, list] compromising bitwa zakończyła się kompromitującą klęską the battle ended in an ignominious defeat

komprymować
impf vt książk. to condense, to compress [tekst, opis]

komputer
m computer włączyć/wyłączyć komputer to switch a. turn on/to switch a. turn off a computer pracować na komputerze to operate a. use a computer tekst napisany na komputerze a text written on a computer obliczenia wykonane przez komputer calculations done by computer wprowadzić dane do komputera to enter data into a computer wreszcie nauczyła się obsługiwać komputer at last she learnt to operate a. use a computer, at last she became computer-literate komputer osobisty personal computer, PC

komputerowiec
m pot. computer expert computer man pot.

komputerowo
adv. maszyny były sterowane komputerowo the machines were computer-operated uczenie się/tłumaczenie wspomagane komputerowo computer-aided learning/translation

komputerowy
adv. [program, gra, grafika] computer attr. słownik komputerowy an IT dictionary sprzęt komputerowy computer hardware komputerowa analiza danych data analysis by computer komputerowe badanie wzroku a computerized eye examination program komputerowy (computer) software

komputeryzacja
f sgt computerization komputeryzacja firm/banków the computerization of companies/banks przeprowadzić komputeryzację urzędów pocztowych to computerize post offices

komputeryzować
impf vt to computerize [biura, urzędy, produkcję] skomputeryzować komputeryzować się [urząd, instytucja] to computerize skomputeryzować się

komsomolec
m Hist. Komsomol member

komsomolski
adv. Hist. [organizacja, związek, zebranie] Komsomol attr.

komtur
m (Npl komturowie) Hist. commander wielki komtur Hist. Grand Commander

komuch
m (Npl komuchy) pot., obraźl. Commie pot.

komuna
f 1. (wspólnota) commune mieszkać a. żyć w komunie to live in a commune komuna hippisów a hippy commune 2. pot. (ustrój komunistyczny) communism za komuny był ważnym politykiem he was an important politician in the communist era komuna miejska Hist. commune

komunalizacja
f sgt municipalization

komunalny
adv. [mieszkanie, budownictwo] council attr. podwyższono czynsz w mieszkaniach komunalnych the rent in council flats has been raised przedsiębiorstwo usług komunalnych a public utility company cmentarz komunalny a municipal cemetery

komunał
m (G komunału) pejor. cliche, platitude mówić komunały to mouth platitudes ten tekst składa się z samych komunałów this text is full of cliches

komunia
/ko'munja/ f (GD komunii) 1. sgt Relig. (sakrament) (Holy) Communion przystąpić do komunii to take Communion przyjąć komunię to receive Communion 2. (Gpl komunii) (pierwsza komunia) (sakrament) First Communion syn ma w tym roku komunię my son is making his First Communion this year zaprosiła na komunię córki całą rodzinę she invited the whole family to her daughter's First Communion reception 3. sgt książk. (jedność) communion poczuć komunię duchową z naturą to be in communion with nature

komunijny
adv. 1. [obrzęd, pieśń] (Holy) Communion attr. 2. [suknia, pamiątka, prezent] First Communion attr.

komunikacja
f sgt 1. (transport) transport, communication(s) komunikacja autobusowa a bus service komunikacja lądowa/kolejowa road/rail communications komunikacja miejska public transport śnieżyca spowodowała zakłócenia w komunikacji między Warszawą a Krakowem heavy snow disrupted communications between Warsaw and Cracow 2. książk. (łączność) communications komunikacja między komputerami communications between computers komunikacja satelitarna/telefoniczna satellite/telephone communications 3. książk. (porozumiewanie się) communication komunikacja werbalna/niewerbalna verbal/non-verbal communication komunikacja wzrokowa eye contact komunikacja głosowa człowieka z komputerem verbal communication between a person and a computer język jako narzędzie komunikacji między ludźmi language as a means of communication between people 4. środ., Archit. communication brak komunikacji między przedpokojem a jadalnią there is no communicating door between the hall and the dining room

komunikacyjnie
adv. ważny komunikacyjnie punkt miasta an important communications point in a city

komunikacyjny
adv. 1. [linia, sieć, węzeł] communications attr. środki komunikacyjne means of transport ciąg komunikacyjny a communications route 2. [satelita, pasma] communication(s) attr. 3. książk. [sytuacje] communicative komunikacyjna rola języka the communicative function of language

komunikat
m (G komunikatu) 1. (wiadomość) announcement, communique komunikat prasowy a press release komunikat radiowy a radio announcement komunikat o ślubie w rodzinie królewskiej an announcement of a royal wedding ogłosić/podać/zamieścić komunikat to make a. issue an announcement podano komunikat, że nowe monety wejdą do obiegu drugiego stycznia it was announced that the new coins would be in circulation from 2 January komunikat o pogodzie a weather forecast a. report komunikat z ostatniej chwili the latest news 2. książk. (wypowiedź) communication niejasny/niejednoznaczny komunikat an unclear/ambiguous message

komunikatywnie
adv. książka napisana komunikatywnie a comprehensible book

komunikatywność
f sgt (człowieka) communicativeness (języka, tekstu, sztuki) comprehensibility

komunikatywny
adv. 1. (zrozumiały) [wypowiedź, tekst, utwór] comprehensible 2. (łatwo nawiązujący kontakt) [osoba] communicative 3. książk. [zdolność, funkcja] communicative

komunikować
impf vt książk. (oznajmić) to announce, to communicate komunikować komuś o czymś to communicate a. announce sth to sb ludzie często mają problemy z komunikowaniem uczuć swoim bliskim people often find it difficult to express their feelings to their close family a. those close to them komunikowano, że pociąg się opóźni it was announced that the train would be late zakomunikować komunikować się 1. (kontaktować się) to communicate, to be in contact (z kimś with sb) komunikować się listownie/telefonicznie to communicate by letters/telephone skomunikować się 2. (łączyć się) [pokój, pomieszczenie] to communicate zamek komunikuje się z kościołem korytarzem there is a communicating passage between the castle and the church 3. (współdziałać) [komórki, wojska, oddziały] to communicate

komunista
m, komunistka f Polit. communist

komunistycznie
adv. państwo rządzone komunistycznie a communist country

komunistyczny
adv. [ustrój, ideologia, państwo, partia] communist

komunizm
m sgt (G komunizmu) Polit. communism

komunizować
impf Polit. vt to communize [urzędy, przedsiębiorstwa, gospodarstwa] skomunizować vi (sympatyzować z komunizmem) to sympathize with communism nigdy nie komunizował he has never sympathized with communism komunizować się [społeczeństwo, urzędy] to become communized skomunizować się

komórka
f 1. (schowek) cubbyhole komórka na węgiel a coal-hole komórka pod schodami a cupboard under the stairs 2. (pokoik) cell 3. (w organizmie) cell komórka jajowa an egg komórki nerwowe the nerve cells, neurons komórki naskórka epidermal cells podział komórek cell division 4. (w plastrze pszczelim) (honeycomb) cell komórka mateczna queen cell 5. (część organizacji) komórka zakładowa/kadr a factory/human resources section komórka konspiracyjna a cell in a secret organization, a secret a. an underground cell 6. pot. (telefon komórkowy) mobile phone, mobile GB, cellphone US rozmawiać przez komórkę to talk on a. over a mobile phone zadzwonić z komórki to call from a mobile phone komórka chrząstkotwórcza Anat. zw. pl chondroblast komórka chrzęstna Anat. chondrocyte komórka fotoelektryczna Elektron. photocell, photoelectric cell komórka kubkowa Anat. goblet cell komórka pamięci Mat. storage a. memory cell, storage location komórka selenowa Fiz. selenium cell komórka sieciowa Miner. unit cell komórka społeczna Socjol. family unit komórka żerna Biol. phagocyte komórki do wynajęcia Gry children's game in which the participants exchange places in circles drawn on the ground komórki inicjalne Bot. initial cells komórki kościogubne Biol. osteoclasts komórki kościotwórcze Biol. osteoblasts komórki plazmatyczne Biol. plasma cells komórki rozrodcze Biol. germ cells, gametes komórki tłuszczowe Anat. fat cells szare komórki pot. grey matter pot.

komórkowy
adv. [błona, płyn] cellular ściana komórkowa a cell wall podział komórkowy cell division jądro komórkowe a nucleus beton komórkowy cellular concrete telefon komórkowy mobile phone

komża
f (komeżka dem.) Relig. surplice chłopcy ubrani w komże boys wearing surplices

konający
pa konać konający m, konająca f dying person

konar
m (G konara a. konaru) 1. (gałąź) limb, bough rozłożyste konary dębu the oak's spreading boughs konary drzew the limbs of trees 2. Myślis. beam

konać
impf vi książk. to die także przen. chory zaczął już konać the patient is dying ojciec konał na moich rękach my father was dying in my arms konać z głodu/pragnienia to die of hunger/thirst daj mi coś pić, konam z pragnienia give me something to drink, I'm dying of thirst konać ze zmęczenia/śmiechu przen. to die of fatigue/laughter skonać

koncelebracja
f sgt Relig. concelebration koncelebracja mszy the concelebration of Mass

koncelebrować
impf vt Relig. [ksiądz, biskup] to concelebrate [mszę]

koncentracja
f sgt 1. (skupienie) concentration koncentracja myśli concentration of the mind zdolność koncentracji powers of concentration koncentracja wysiłków na niektórych zadaniach focusing on certain tasks ta praca wymaga pełnej koncentracji this work requires all one's (powers of) concentration 2. (komasacja) concentration koncentracja wojsk/ognia the/a concentration of troops/fire koncentracja władzy the/a concentration of power 3. Chem. concentration koncentracja i centralizacja kapitału Ekon. concentration and centralization of capital

koncentracyjny
adv. koncentracyjne ruchy wojsk concentration of forces obóz koncentracyjny concentration camp

koncentrat
m (G koncentratu) 1. Kulin. concentrate rozcieńczyć koncentrat to dilute a concentrate koncentrat pomidorowy/cytrynowy a tomato/lemon concentrate 2. Miner. concentrate koncentrat siarki sulphur concentrate

koncentrować
impf vt 1. (gromadzić) to concentrate koncentrować wojsko wokół miasta to concentrate the troops around the town skoncentrować 2. książk. (skupiać) to concentrate koncentrować uwagę na czymś to fix a. focus one's attention on sth swoje wysiłki koncentrował wokół jednej sprawy he concentrated all his efforts on one thing skoncentrować koncentrować się 1. (wytężać uwagę) to concentrate zawodnik długo koncentrował się przed startem the sportsman spent a long time concentrating before the start skoncentrować się 2. (skupiać się) to concentrate (na czymś on sth) to centre (na czymś around a. on sth) koncentrował się tylko na sprawach istotnych he concentrated on important things only rozmowy koncentrowały się wokół spraw gospodarczych the talks centred around economic issues skoncentrować się 3. (gromadzić się) [wojsko, ludność] to concentrate oddziały koncentrują się pod miastem military units are being concentrated outside the town skoncentrować się 4. (być skupionym) to be concentrated handel koncentrował się w śródmieściu trade was concentrated in the city centre w pokoju babki koncentrowało się życie rodziny grandmother's room was the hub of family life skoncentrować się

koncentrycznie
adv. [ułożyć, rozmieścić] concentrically koncentrycznie rozmieszczone okręgi concentrically arranged circles

koncentryczny
adv. [układ, forma] concentric

koncepcja
f (Gpl koncepcji) conception, concept koncepcja powieści/sztuki/wystawy the concept behind a novel/art/exhibition mieć koncepcję czegoś to have a conception of sth nie mamy koncepcji reformy we have no concept for the reform scenografia była pozbawiona koncepcji the scenography lacked a guiding idea

koncepcyjnie
adv. [myśleć, pracować] creatively praca słaba koncepcyjnie conceptually weak work opracować koncepcyjnie film/spektakl to frame a concept for a film/play

koncepcyjny
adv. [myślenie] creative praca koncepcyjna headwork, mental work

koncept
m (G konceptu) 1. książk. (pomysł) idea wpadła na koncept, aby urządzić przyjęcie she hit on a. upon the idea of giving a party planować coś bez żadnego konceptu to plan sth without having any clear idea 2. sgt (pomysłowość) ingenuity nie brakowało mu konceptu he was full of bright ideas wysilać koncept to scratch one's head pot. 3. (żart) bon mot, witticism sypać konceptami to crack jokes koncept barokowy a baroque conceit ruszyć konceptem przest. to use one's brain

koncern
m (G koncernu) Ekon. concern koncern naftowy an oil concern

koncert
m (G koncertu) 1. (impreza) concert koncert jazzowy/rockowy a jazz/rock concert koncert muzyki kameralnej a chamber concert wystąpić/zagrać/zaśpiewać na koncercie to perform/play/sing in a concert iść na koncert to go to a concert wystąpić z koncertem to perform in concert dać koncert to give a concert w koncercie wystąpi wielu znanych piosenkarzy the concert will feature many famous singers letnie koncerty świerszczy/żab przen. the chirping of crickets/croaking of frogs in the summer 2. Muz. concerto koncert na fortepian i skrzypce a concerto for piano and violin wykonać koncert fortepianowy/skrzypcowy to perform a. play a piano/violin concerto 3. przen. (popis) virtuoso performance, bravura (performance) nasi hokeiści dali koncert gry zespołowej our hockey players gave a brilliant a. masterly display of teamwork dała w filmie koncert talentu/aktorstwa she gave a virtuoso a. masterly display of talent/acting in the film urządziła prawdziwy koncert płaczu she made a real show of crying koncert życzeń pot. = listeners choice

koncertować
impf vi 1. (występować) [orkiestra, artysta] to give a concert zespół rockowy koncertował na stadionie the rock group gave a concert at the stadium koncertować z zespołem kameralnym/orkiestrą to play in a chamber orchestra/orchestra koncertować dla dzieci to give a concert for children 2. przen. [żaby] to croak [świerszcze] to chirp

koncertowo
adv. masterfully pracę tę wykonał koncertowo he did his work masterfully koncertowo zdała egzamin she passed the exam with flying colours zagrał w tym przedstawieniu koncertowo he gave a masterly performance (in the play)

koncertowy
adv. 1. [skrzypce, fortepian] concert attr. sala koncertowa a concert hall trasa koncertowa a concert tour muszla koncertowa a bandstand 2. Muz. [pieśń, suita] concerto attr. 3. przen. [gra, interpretacja] virtuoso attr.

koncesja
f (Gpl koncesji) 1. (zezwolenie) concession, franchise koncesja na prowadzenie sklepu a concession to run a shop sklep ma koncesję na sprzedaż alkoholu the shop is licensed to sell alcohol udzielić koncesji to grant a concession wydać koncesję to issue a concession cofnąć a. odebrać koncesję to withdraw a concession 2. zw. pl książk. (ustępstwo) concession koncesja na rzecz kogoś/czegoś a concession to sb/sth władze poczyniły koncesje na naszą korzyść the authorities made some concessions in our favour koncesje w handlu z krajami azjatyckimi concessions to trade with Asian countries

koncesjonowany
adv. Ekon. [sprzedaż, firma, handel] licensed, licenced "koncesjonowana sprzedaż papierosów" 'licensed to sell cigarettes'

koncesjonować
pf, impf vt Ekon. to license, to licence [sprzedaż, import, działalność]

koncesyjny
adv. Ekon. [decyzja, zezwolenie, opłata, przepisy] concession attr. decyzja koncesyjna a decision to grant a concession

koncha
f książk. 1. (muszla) conch, shell 2. (naczynie) shell-shaped dish 3. Archit. conch(a) 4. Żegl. type of counter koncha uszna Anat. concha

koncyliacja
f (Gpl koncyliacji) Prawo conciliation koncyliacja sporów międzynarodowych the conciliation of international conflicts

koncyliacyjny
adv. [prawo, układ, komisja] conciliation attr.

koncypować
impf vt książk. to contemplate koncypował plan działania he contemplated his plan of action

kondensacja
f sgt 1. książk. (zwięzłość) condensation, compression kondensacja dramatycznej akcji the condensation of a dramatic plot kondensacja w mowie/piśmie compression in speech/writing 2. (nagromadzenie) accumulation tekst tej piosenki to kondensacja banału the text of that song is an accumulation of banalities kondensacja sił/artylerii na linii frontu the concentration of forces/artillery at the front 3. (zagęszczenie) condensation kondensacja mleka the condensation of milk 4. Chem., Fiz. condensation

kondensacyjny
adv. Fiz. condensation attr.

kondensator
m 1. Elektr. capacitor 2. Chem., Techn. condenser

kondensować
impf vt 1. książk. (czynić zwięzłym) to condense kondensować materiał do pracy to condense material for one's work skondensować 2. (zagęszczać) to condense [mleko, przetwory] skondensować 3. Fiz. to condense, to precipitate [gaz, parę] skondensować kondensować się 1. książk. (skupiać się) to centre jego myśli kondensowały się wokół jednej sprawy his thoughts centred around a. on one thing 2. Fiz. [gaz, para] to precipitate skondensować się

kondolencje
plt (G kondolencji) condolence zw. pl złożyć komuś kondolencje to offer a. extend one's condolences to sb wysłał depeszę z kondolencjami he wired his condolences moje kondolencje please accept my condolences

kondolencyjny
adv. list kondolencyjny a letter of condolence

kondom
m (G kondomu) condom założyć kondom to put on a condom zabezpieczyć się kondomem to use a condom

kondominium
n książk. 1. (rządy) condominium U ustanowić/założyć kondominium to establish a condominium 2. (obszar) condominium

kondon
m pot. johnny GB pot., rubber US pot.

kondor
m Zool. condor

konduita
f sgt książk., pejor. reputation osoba podejrzanej/wątpliwej konduity a person of suspicious/doubtful reputation

kondukt
m (G konduktu) cortege, funeral procession kondukt pogrzebowy a funeral procession

konduktor
m conductor konduktor autobusowy a bus conductor

konduktorka
f 1. pot. (kobieta) conductress 2. (torebka) accordion bag

konduktorski
adv. [torba, mundur] conductor's

kondycja
f sgt 1. (stan fizyczny) condition, form kondycja fizyczna physical condition mieć doskonałą/złą kondycję to be in excellent/bad condition odznaczać się dobrą kondycją to be in good condition utrzymywać kondycję to keep fit jestem teraz zupełnie bez kondycji I'm completely out of condition a. off form now muszę popracować nad swoją kondycją I have to get fit a. into condition 2. (stan ekonomiczny) position, situation przedsiębiorstwo jest w złej kondycji finansowej the company is in a bad financial situation 3. książk. (sytuacja) condition refleksja o kondycji ludzkiej reflection on the human condition

kondycyjnie
adv. sportowcy byli dobrze przygotowani kondycyjnie the sportsmen were in good condition a. form piłkarze nie wytrzymali meczu kondycyjnie the football players were off form in the match kondycyjnie czuję się dobrze I'm in good condition a. form

kondycyjny
adv. [obóz, zaprawa] keep-fit attr. trening kondycyjny circuit training ćwiczenia kondycyjne keep-fit

kondygnacja
f (Gpl kondygnacji) 1. książk. (piętro) storey GB, story US budynek o trzech kondygnacjach a three-storey building, a building of three storeys 2. (poziom) row trzy kondygnacje półek three rows of shelves łóżko o dwóch kondygnacjach a bunk bed

kondygnacyjny
adv. consisting of more than one storey -kondygnacyjny w wyrazach złożonych -storey(ed) GB, -story US, -storied US trzydziestokondygnacyjny biurowiec a thirty-storey office building dwukondygnacyjne łóżko a bunk bed

koneksja
f (Gpl koneksji) zw. pl książk. connection zw. pl dzięki koneksjom ojca dostał się na studia he was admitted to university owing to his father's connections miał liczne koneksje wśród polityków he had many connections with politicians koneksje malarza z surrealizmem przen. the painter's association with surrealism

koneser
m, koneserka f connoisseur, expert koneser sztuki/malarstwa a connoisseur of art/painting koneser win a connoisseur of wines oceniać coś jak koneser to give an expert opinion on sth sztuka dla konesera art for connoisseurs a. the connoisseur uważał się za doświadczonego konesera kobiet żart. he considered himself a connoisseur of women

koneserski
adv. [ocena, opinia, kręgi] expert attr. po konesersku expertly oceniać coś po konesersku to give an expert opinion on sth

koneserstwo
n sgt (sztuki, malarstwa, win) connoisseurship

konew
f 1. przest. (do noszenia i przechowywania) can (zawartość) can, canful konew z wodą/mlekiem a can of water/milk 2. augm. (do podlewania) watering can podlewać ogród konwią to water the garden with a watering can

konewka
f (do podlewania) watering can nalać wody do konewki to fill a watering can (with water) do podlania grządki zużył kilka konewek wody he used several cans of water on the vegetable patch

konfederacja
f (Gpl konfederacji) 1. (stowarzyszenie) confederation a. confederacy konfederacja pracodawców/państw azjatyckich a confederation of employers/of Asian nations zawiązać konfederację to establish a confederacy należeć do konfederacji to belong to a confederation 2. Hist. (w amerykańskiej wojnie secesyjnej) the Confederacy 3. Hist. (w dawnej Polsce) confederacy konfederacja barska/targowicka the Confederacy of Bar/Targowica akt zawiązania konfederacji the founding statute of a confederacy konfederacja generalna Hist. the general confederacy (of the Polish gentry in the 17th and 18th centuries)

konfederacki
adv. Hist. 1. (w dawnej Polsce) confederate akt konfederacki the founding statute of a confederacy wojsko konfederackie confederate troops 2. (w wojnie secesyjnej) confederate a. Confederate wojsko konfederackie the Confederate army pieśni konfederackie songs of the Confederacy

konfederacyjny
adv. 1. [działalność, polityka] confederate rząd konfederacyjny confederate government 2. Hist. (w dawnej Polsce) confederate wojska konfederacyjne the troops of the confederacy 3. Hist. (w wojnie secesyjnej) confederate a. Confederate wojska konfederacyjne Confederate armies miasta konfederacyjne Confederate cities

konfederat
m Hist. 1. (w dawnej Polsce) confederate 2. (w wojnie secesyjnej) confederate a. Confederate

konfederatka
f Hist. confederate cap (a square-topped cap worn by members of the Confederacy of Bar and later by soldiers in national uprisings)

konfekcja
f sgt 1. Handl. (odzież) (ready-to-wear) clothing (produkcja odzieży) garment manufacture konfekcja damska/męska women's/men's wear konfekcja bielizny undergarment manufacture 2. przen., pejor. = mind candy pot. konfekcja hollywoodzka Hollywood-style glitz pot., pejor.

konfekcyjny
adv. clothing attr., garment attr. przemysł konfekcyjny the garment industry

konferansjer
m MC a. master of ceremonies, compere GB emcee pot. konferansjer przedstawienia the MC of the show występować jako konferansjer to appear as the MC

konferansjerka
f 1. (prowadząca) MC a. mistress of ceremonies, compere GB emcee pot. 2. sgt pot. emceeing pot. dowcipna/nudna konferansjerka witty/dull emceeing prowadzić konferansjerkę to emcee

konferansjerski
adv. (professional) MC's

konferencja
f conference konferencja międzynarodowa an international conference konferencja naukowa/pokojowa a scientific/peace conference konferencja prasowa a press conference uczestnicy konferencji the conference participants delegaci na konferencję delegates to the conference konferencja okrągłego stołu a round-table conference

konferencyjny
adv. conference attr. sala konferencyjna a conference room stół konferencyjny a conference table

konferować
impf vi książk. to converse, to discuss [politycy, dyplomaci] to confer (z kimś with sb) o czym oni tak żywo konferują? what are they discussing so avidly?

konfesjonał
m (G konfesjonału) Relig. confessional

konfetti
zob. confetti

konfidencja
f sgt książk. 1. (zaufanie) confidence dopuszczać kogoś do konfidencji to confide in sb, to take sb into one's confidence mówić coś komuś w konfidencji to tell sb sth in confidence w konfidencji zwierzyła się przyjaciółce ze swoich problemów she confided her troubles to a friend 2. przest. (poufałość) familiar terms pl być z kimś w konfidencji to be on familiar terms with sb

konfidencjonalnie
adv. książk. 1. (poufnie) in confidence, confidentially szeptać coś konfidencjonalnie to whisper sth confidentially przekazał mi to konfidencjonalnie he told me that in confidence 2. przest. (poufale) in a familiar fashion, familiarly konfidencjonalnie poklepał ją po ramieniu he clapped her on the shoulder in a familiar fashion

konfidencjonalność
f sgt książk. 1. (poufność) confidentiality konfidencjonalność obrad/rozmów the confidentiality of the proceedings/conversations 2. przest. (poufałość) familiarity konfidencjonalność gestu/tonu the familiarity of sb's gesture/tone

konfidencjonalny
adv. książk. 1. (poufny) [informacja, spotkanie] confidential 2. (okazujący zaufanie) trusting, trustful po tym incydencie stał się mniej konfidencjonalny after that incident he became less trusting 3. przest. (poufały) [gest, szept, ton] familiar

konfident
m, konfidentka f (policji) informer (wywiadu) (secret) agent, undercover agent płatny konfident policji a paid police informer

konfiguracja
f (Gpl konfiguracji) książk. 1. (ukształtowanie) configuration konfiguracja powierzchni Ziemi the configuration of the Earth's surface 2. przen. (układ stosunków) configuration, interrelation konfiguracje personalne w zarządzie spółki personal interrelations among the board members w miarę zbliżania się wyborów zmienia się konfiguracja na arenie politycznej the political configuration is changing as the election approaches 3. Astron., Chem., Komput., Mat. configuration

konfirmacja
f sgt 1. Relig. confirmation 2. Log. confirmation

konfirmacyjny
adv. 1. Relig. [obrzęd] confirmation attr. 2. Log. confirmation attr.

konfiskata
f sgt 1. książk. (wywłaszczenie) confiscation, forfeiture konfiskata mienia na rzecz państwa confiscation of (personal) property by the state, forfeiture of (personal) possessions to the state 2. Prawo (utrata mienia) impoundment (posiadanego bezprawnie) confiscation konfiskata nielegalnych dochodów/przemycanego towaru the confiscation of illegal earnings/smuggled goods sąd orzekł konfiskatę mienia the court ordered the confiscation of the property 3. książk. (druków) confiscation (of banned publications)

konfiskować
impf vt to confiscate, to impound konfiskować książki/pisma/broń to confiscate books/documents/weapons uczestnikom powstania konfiskowano majątki i mienie the insurrectionaries' property was impounded skonfiskować

konfitura
f zw. pl Kulin. preserves pl, preserve a. conserve U konfitury z truskawek/wiśni strawberry/cherry preserve(s) smażyć konfitury to make preserves

konflikt
m (G konfliktu) 1. książk. (spór) conflict C/U konflikt między pracownikami a szefem a conflict between the employees and the boss być mediatorem w konflikcie to be a mediator in a conflict wejść a. popaść w konflikt z kimś to come into conflict with sb wejść w konflikt z prawem to break the law być z kimś w konflikcie to be in conflict with sb wywołać/zażegnać konflikt to cause/prevent conflict 2. Polit. conflict C/U konflikt zbrojny armed conflict eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie escalation of the conflict in the Middle East 3. (stan psychiczny) conflict, dilemma przeżywał głęboki konflikt moralny he was going through a deep moral dilemma 4. (istotna różnica) conflict, clash konflikt wartości a conflict of values konflikt idei an ideological conflict konflikt dobra i zła the conflict between good and evil konflikt pokoleń the generation gap konflikt charakterów a personality clash te postawy/cele są ze sobą w konflikcie these are conflicting views/goals konflikt serologiczny Med. serological conflict

konfliktowość
f sgt (osoby) (brak ustępliwości) combativeness, contrariness (niemiły sposób bycia) abrasiveness (sytuacji) conflictual a. disputatious nature

konfliktowy
adv. 1. [osoba] (nieustępliwy) combative, contrary (niemiły) abrasive 2. [sprawa, rozwiązanie, sytuacja] conflictual, disputatious

konformista
m, konformistka f książk. conformist

konformistycznie
adv. książk. [zachowywać się, postępować, myśleć] conventionally

konformistyczny
adv. książk. [poglądy, postawa] conformist, conventional

konformizm
m (G konformizmu) sgt książk. conformism

konfrontacja
f 1. książk. (bezpośrednie starcie) confrontation konfrontacja zbrojna an armed confrontation doszło do ostrej konfrontacji a serious confrontation took place dążyć do konfrontacji to provoke a confrontation 2. książk. (porównanie) comparison, contrast konfrontacja marzeń z rzeczywistością the contrast between dreams and reality wypaść słabo/dobrze w konfrontacji z kimś to do badly/well in comparison with sb 3. Prawo konfrontacja świadków confrontation of witnesses konfrontacje filmowe/teatralne film/theatre festival

konfrontacyjnie
adv. książk. [brzmieć] confrontational adv., provocative adv. stawiać sprawy konfrontacyjnie to be confrontational

konfrontacyjny
adv. książk. confrontational, provocative przemówienie miało charakter konfrontacyjny the speech was confrontational

konfrontować
impf vt 1. książk. (porównywać) to compare, to contrast [poglądy, opinie, zjawiska] konfrontowaliśmy dane statysyczne we compared the statistical data konfrontować teorię z praktyką to contrast the theory with practice skonfrontować 2. Prawo to confront [świadków] skonfrontować

konfundować
impf przest., książk. vt to dumbfound, to disconcert jego zachowane mnie konfunduje I'm dumbfounded by his behaviour konfundowała ją obecność tylu ważnych osób she was dumbfounded by the presence of so many important people skonfundować konfundować się to be dumbfounded, to be disconcerted dlaczego się konfundujesz z byle powodu? why do you get so disconcerted over every little thing? skonfundować się

konfuzja
f sgt książk. bewilderment, confusion na widok gościa wszystkich ogarnęła konfuzja everyone was disconcerted at the sight of the guest

kongenialnie
adv. [przetłumaczyć, przełożyć] faithfully, accurately

kongenialność
f sgt accuracy

kongenialny
adv. [przekład, tłumacz] faithful, accurate

kongijski
adv. Congolese

konglomerat
m (G konglomeratu) książk. 1. (skupisko) conglomeration konglomerat budynków/bloków a conglomeration of buildings/a complex of blocks (of flats) konglomerat narodowościowy an ethnic conglomeration 2. Ekon., Geol. conglomerate

kongregacja
f (Gpl kongregacji) Relig. 1. (zgromadzenie) congregation wstąpić do kongregacji to join a congregation 2. (zjazd duchownych) congregational seminar a. meeting 3. (urząd) congregation Kongregacja do Spraw Doktryny Wiary Congregation for the Doctrine of the Faith

kongregacyjny
adv. [szkoła, stołówka] congregational

kongres
m (G kongresu) 1. (zjazd) congress, convention kongres lingwistyczny a linguistic(s) congress a. convention był delegatem na międzynarodowym kongresie architektów he was a delegate to an international congress of architects wystąpić na kongresie to give a speech at a congress, to speak to a. address a convention kongres eucharystyczny a Eucharistic congress kongres wiedeński Hist. the Congress of Vienna 2. (organizacja) congress Kongres Polonii Amerykańskiej the Polish American Congress Kongres Liberalno-Demokratyczny the Liberal-Democratic Congress 3. Polit. (parlament) Kongres Congress debata w Kongresie a debate in Congress, a Congressional debate

kongresman
/ko'gresmen/ m congressman, congressperson

kongresowy
adv. 1. [obrady, uchwały] congressional centrum kongresowe convention a. conference centre 2. Polit. [wybory] congressional

koniaczek
m dem. (G koniaczku) pot. wypić kieliszek koniaczku to drink a. have a (small) glass of cognac a. brandy może koniaczku? a drop of cognac, perhaps?

koniak
m (G koniaku) 1. (trunek) cognac U, brandy U koniak trzygwiazdkowy a three-star cognac napić się koniaku to drink a. have some cognac a. brandy kawa z koniakiem coffee with cognac 2. pot. (porcja) cognac, brandy wypili po koniaku they each had a cognac

koniarz
m (Gpl koniarzy) (znawca) horse-lover (hodowca) horse-breeder (handlarz) horsetrader, horse-dealer

koniczyna
f Bot. clover koniczyna biała a white clover koniczyna czerwona a red a. Dutch clover czterolistna koniczyna four-leaf a. four-leaved clover

koniczynka
f dem. clover (jako godło) shamrock czterolistna koniczynka four-leaf a. four-leaved clover

koniec
m 1. (finał) end koniec rozmowy/zebrania the end of a conversation/meeting koniec wojny the end of the war koniec świata the end of the world koniec roku szkolnego the end of the school year koniec meczu the end of the game a. match, full time dzwonek oznajmił koniec lekcji the bell went a. sounded for the end of the lesson na dzisiaj koniec that's it a. all for today zaraz koniec pracy we'll be finishing work in a bit widać już koniec pracy the work's a. the job's almost done a. finished przeczuwam marny koniec tego przedsięwzięcia przen. I feel this undertaking will come to a sorry end zachować najlepsze na koniec to keep a. save the best till a. for last to jeszcze nie koniec naszych kłopotów that's not the end of our troubles dobiec końca to come to an end lato dobiega końca the summer is coming to an end podróż dobiegała końca the journey was drawing to an end a. nearing its end, the journey was almost over zebranie dobiegło końca the meeting came to an end a. to a close wojna dobiegła końca the war was at an end mieć się ku końcowi to be drawing to an end a. a close wojna miała się ku końcowi the war was nearing its a. drawing to an end bez końca endlessly ona mówi bez końca she never stops talking opowiadał bez końca tę samą historię he repeated the same story over and over (again) naprzykrzał jej się bez końca he kept pestering her all the time i tak bez końca and so on ad infinitum ciągnąć się bez końca to go a. drag on endlessly a. for ever zebranie ciągnęło się bez końca the meeting (just) went on and on budowa autostrady ciągnie się bez końca the construction of the motorway is taking forever ocean ciągnął się bez końca the ocean stretched out endlessly trwać bez końca to last a. take forever ukończyć coś do końca roku/miesiąca to have finished a. completed sth by the end of the year/month zostaliśmy do samego końca we stayed to the very end doprowadzić coś do końca to bring sth to a (successful) conclusion do końca świata until a. till the end of time do końca życia a. swoich dni to a. until one's dying day, to the end of one's days walczyć do końca to fight to the end a. the finish a. the last walczyć do samego końca to fight to the bitter end od dziś koniec z paleniem as from today, no more smoking! a. it's goodbye to smoking! koniec z nami! we've had it now! GB pot. we're done for (now)! to już koniec! that's the end! that's done it! pot. i (na tym) koniec (and) that's final, (and) that's that a. flat GB nie wyjdę za Marka i koniec! I will not marry Mark and that's final! koniec (i) kropka that's the end of it, full stop GB, period US nie pójdziesz, koniec i kropka you can't go and that's the end of it! you can't go, full stop! koniec końców a. końcem pot. (wreszcie) in the end (w końcu, ostatecznie) after all koniec końców stanęło na tym, że... in the end a. eventually it was decided that. koniec końców, prawo do prywatności musi być respektowane after all, the right to privacy must be respected na koniec (wreszcie) in the end, finally (na zakończenie) finally, lastly na koniec warto zauważyć, że... finally it is worth noting that... na końcu at the end, last (of all) na przyjęcie przyszedł na końcu he was the last to arrive at the party na samym końcu at the very end, last of all pod koniec at a. toward(s) a. near the end pod koniec maja/roku/XV wieku toward(s) the end of May/the year/the fifteenth century pod koniec stulecia towards the end a. close of the century pod koniec życia at a. toward(s) the end of one's life w końcu (wreszcie, nareszcie) in the end, finally (ostatecznie) after all w końcu deszcz przestał padać it finally stopped raining ja zadecyduję, co kupimy, w końcu to moje pieniądze I'll decide what we're going to buy - after all, it's my money z końcem at the end z końcem maja/roku at the end of May/the year 2. (zakończenie) end zaskakujący koniec powieści/filmu the novel's/film's surprise ending a. surprising conclusion na końcu książki znajduje się indeks there's an index at the back of the book na końcu listy at the end a. bottom of the list czytać książkę od końca to read a book from the end 3. (kraniec) (kolejki, kija, nitki) end drugi koniec miasta the other a. far end of town a. the city na końcu ulicy at the end of the street na samym końcu ogrodu at the very a. extreme end of the garden gabinet dyrektora znajduje się na końcu korytarza the director's office is at the end of the corridor pojechać na koniec świata to go to the ends of the earth od końca from the end trzeci od końca the third from the end od końca do końca a. z końca w koniec from end to end zwiedziłem Europę od końca do końca I've travelled the length and breadth of Europe 4. (czubek) (języka, palca) tip, end (noża, igły) point (ołówka) tip, point okulary zjechały mu na koniec nosa his glasses slid to the end of his nose mieć coś na końcu języka to have sth on the tip of one's tongue mam to na końcu języka I have it a. it's on the tip of my tongue 5. sgt (końcówka) end to koniec zapasów that's the end of the supplies 6. sgt książk. (śmierć) end, death jego koniec jest bliski he is nearing his end czuł, że jego koniec jest bliski he felt the end was near pielęgnował matkę aż do końca he took care of mother until the end jeśli mnie wydasz, to ze mną koniec if you give me away, I'm finished a. done for pot. do końca fully sprawa nie została do końca wyjaśniona the matter has never been fully explained nie do końca się (z tym) zgadzam I don't entirely a. fully agree (with that) nie do końca rozumiem, o co ci chodzi I don't quite get your meaning a. what you mean oklaskom nie było końca there was no end to the applause ich gadaniu nie było końca pot. they (just) jabbered a. yapped on endlessly pot. położyć czemuś koniec książk. to put an end a. a stop to sth wiązać koniec z końcem pot. to make (both) ends meet z trudem wiązać koniec z końcem to struggle to make ends meet z mojej pensji ledwo wiążę koniec z końcem with my salary, I barely make a. I can hardly make ends meet koniec świata! nie wzięłam paszportu! bloody hell! I've forgotten my passport! pot. koniec wieńczy dzieło przysł. the end crowns the work przysł. wszystko ma swój koniec przysł. there is an end to everything przysł. all things (must) come to an end (some time) przysł. (o dobrych rzeczach) all good things (must) come to an end przysł. każdy kij ma dwa końce przysł. it cuts both ways pot. two can play at that game pot.

koniecznie
adv. [potrzebny] absolutely [potrzebować] urgently, badly koniecznie musisz zobaczyć ten film you absolutely a. really have to see this film koniecznie trzeba zobaczyć ten film the film's an absolute must a. a must-see koniecznie muszę wyjechać na urlop I'm badly in need of a holiday, I badly need a holiday nie musimy koniecznie tam iść we don't necessarily have to go there koniecznie daj mi znać be sure to a. do let me know "muszę zrobić dziś pranie" - "koniecznie"! 'I must do the laundry today' - 'I should say so! a. absolutely!'

konieczność
f sgt 1. (potrzeba) necessity, need konieczność zmian/reform the need for change/the necessity of reform(s) konieczność natychmiastowej operacji the need for immediate surgery konieczność pracy i zarabiania na własne utrzymanie the need to work and earn money to support oneself smutna konieczność a regrettable necessity stan wyższej konieczności a case of absolute necessity posiadanie samochodu jest koniecznością having a. owning a car is a necessity praca jest dla niej przyjemnością, a nie koniecznością work is a pleasure for her, not a necessity stanął przed koniecznością podjęcia decyzji he was faced with the necessity of making a decision w razie konieczności if the need arises, in case of necessity z konieczności (z przymusu) from a. out of necessity (siłą rzeczy) of necessity, necessarily kradł z konieczności he stole out of necessity a. need, he was driven by necessity to steal 2. Filoz. necessity światem rządzi nieuchronna konieczność the world is governed by inevitability

konieczny
adv. grad. [wyjazd, wykształcenie] necessary konieczne jest, żeby... it is necessary a. essential a. requisite that... umiejętności konieczne do zdania egzaminu the skills necessary to pass an exam ruch na świeżym powietrzu jest konieczny dla zdrowia fresh air and exercise are necessary for good health łaska boska jest konieczna do zbawienia (God's a. divine) grace is necessary for salvation operacja nie jest konieczna an operation is unnecessary a. not necessary, there's no need for surgery robić to, co (jest) konieczne to do the necessary a. what is necessary uznać za konieczne zrobienie czegoś to find a. deem it necessary to do sth jeżeli okaże się to konieczne if it proves a. should it prove necessary

konik
m pers. (Npl koniki) pot. (sprzedawca biletów) (ticket) tout GB scalper US pot. kupić bilety u konika to buy tickets from a tout m anim. 1. dem. small horse 2. dziec. gee-gee, horsie m inanim. (A konika) 1. pot. (ulubione zajęcie) hobby, favourite pastime (ulubiony temat) hobby horse, pet subject jego konik to zbieranie znaczków his hobby is stamp-collecting, he collects stamps as a hobby każdy ma swojego konika every man has his hobby 2. Gry (w szachach) knight 3. (w haftce) hook konik morski Zool. sea horse konik polny grasshopper wsiąść na swojego konika a. dosiąść swojego konika to get on one's hobby horse nie mogę tego słuchać - znów wsiadł na swojego konika I can't listen to this - he's off on his hobby horse again

konina
f sgt horsemeat, horseflesh befsztyki z koniny horsemeat steaks

koniokrad
m (Npl koniokrady) horse thief, (horse) rustler US

konisko
n 1. augm. big horse 2. pot., żart. (stary koń) nag plug US pot.

koniugacja
f (Gpl koniugacji) 1. Jęz. conjugation 2. Biol. (chromosomów) pairing (zespolenie) conjugation 3. Zool. (rozmnażanie) conjugation

koniugacyjny
adv. Jęz. [formy, grupa] conjugative

koniunktura
f sgt 1. Ekon. (overall) economic situation zła koniunktura a slump in the economy dobra koniunktura a boom in the economy, a prosperous economy spadek/poprawa koniunktury a downturn/an upturn in the economy wahania koniunktury economic a. trade fluctuations załamanie koniunktury an economic depression gospodarka przeżywa okres koniunktury the economy is booming a. doing well przy obecnej koniunkturze in the present a. current economic climate 2. (warunki) situation, circumstances niekorzystna koniunktura polityczna/dziejowa unfavourable political/historical circumstances koniunktura na węgiel polski the demand for Polish coal teraz jest dobra koniunktura dla nauk ekonomicznych there is now a good climate for economic sciences

koniunkturalista
m, koniunkturalistka f pejor. opportunist, time-server

koniunkturalizm
m sgt (G koniunkturalizmu) pejor. opportunism, time-serving z koniunkturalizmu for opportunistic reasons, out of self-interest

koniunkturalnie
1. pejor. opportunistically do wszystkiego podchodzi koniunkturalnie he takes an opportunistic approach to everything postępować koniunkturalnie to act in an opportunist fashion a. out of expediency 2. Ekon. ceny wahają się koniunkturalnie prices vary according to the economic situation

koniunkturalny
adv. 1. pejor. [postępowanie] opportunistic, time-serving [sukces] short-lived 2. Ekon. [kryzys, trudności] economic ożywienie koniunkturalne an economic revival, an upswing in the economy

koniuszek
m dem. (języka, nosa, palca, laski) tip, end (noża, igły) point (ołówka) tip, point

koniuszy
m 1. Hist. equerry 2. (w hodowli) head groom

konklawe
n inv. Relig. 1. (zgromadzenie) conclave konklawe dokonało wyboru nowego papieża the conclave chose a new pope 2. (miejsce) conclave

konkludować
impf vi 1. książk. (podsumować) to conclude konkludował więc, że należy karać za posiadanie narkotyków he therefore concluded that drug possession should be punished konkludując, nie popieramy tego pomysłu to conclude a. in conclusion a. in closing, we don't support this idea 2. (wnioskować) to conclude z twojej wypowiedzi konkluduję, że... I take it from what you say that...

konkluzja
f (Gpl konkluzji) 1. książk. (wniosek) conclusion konkluzja dyskusji była taka, że... the outcome a. upshot of the discussion was that... dojść do konkluzji to come to a. reach a. arrive at a conclusion w konkluzji artykułu... in the conclusion of the article... 2. Log. inference 3. Prawo pleadings 4. Szt. coffin inscription

konkordat
m sgt (G konkordatu) Relig concordat ratyfikacja konkordatu the ratification of a concordat zawrzeć konkordat to make a. sign a concordat

konkordatowy
adv. [umowa, negocjacje] concordat attr.

konkret
m (G konkretu) 1. (fakt) something concrete, concrete term przejdźmy do konkretów let's get down to facts a. the point a. the nitty-gritty pot. przejdźmy wreszcie do konkretów it's time to get down to brass tacks nie interesują mnie ogólne wnioski, chcę konkretów I'm not interested in general conclusions - I want concrete evidence 2. Filoz. concretum

konkretnie
adv. grad. 1. (ściśle) specifically jadę do Stanów, a konkretnie do Bostonu I'm going to the States, more specifically, to Boston I'm going to the States, to Boston to be precise a. exact mam na myśli konkretnie tę sytuację I'm talking specifically about this situation, I'm talking about this situation in particular 2. (jednoznacznie) exactly mów konkretnie, o co ci chodzi? tell me exactly what you mean, what do you actually mean? co konkretnie proponujesz? in concrete terms, what do you suggest? mówić konkretnie to speak in concrete terms

konkretność
f sgt (rzeczowość) matter-of-factness (realność) concreteness

konkretny
adv. grad. 1. (rzeczowy, logiczny) [osoba] matter-of-fact, businesslike, nononsense [umysł] logical 2. (precyzyjny, dokładny) [wskazówki] precise, exact 3. pot. (znaczny) considerable konkretne pieniądze a fair a. respectable sum of money zjeść coś konkretnego to eat some proper food, to have something decent to eat 4. (określony) specific czy masz na myśli jakąś konkretną osobę? do you have someone specific in mind? gazeta skierowana do konkretnego odbiorcy a newspaper targeted at a specific audience w tym konkretnym przypadku in this particular case a. instance 5. (realny) [zagrożenie] real [dowody] concrete, tangible [wyniki] concrete, tangible, meaningful [pomoc] positive, constructive film nawiązuje do konkretnych wydarzeń z przeszłości the film refers to real events from the past 6. (rzeczowy, trafny) [zalecenia] concrete [odpowiedź] apt

konkretyzacja
f sgt (uszczegółowienie) crystallization, specification (realizacja) realization konkretyzacja planów/celów the realization of one's plans/goals nasze szczytne idee nie doczekały się konkretyzacji our lofty ideas didn't work a. came to nothing

konkretyzować
impf vt książk. 1. (uszczegółowić) to crystallize [myśli] przepisy konkretyzują zasady współpracy the regulations specify a. set out the principles of cooperation 2. (realizować) to carry out, to bring to fruition, to realize [plany] to give concrete form to [idee] skonkretyzować konkretyzować się [plany] to take shape, to materialize [marzenia] to be realized, to come true skonkretyzować się

konkubent
konkubin m książk. common-law husband, cohabitee

konkubina
f 1. książk. common-law wife, cohabitee 2. daw. concubine daw.

konkubinat
m sgt (G konkubinatu) książk. common-law marriage żyć w konkubinacie to cohabit, to live as husband and wife

konkurencja
f 1. sgt (rywalizacja) competition, rivalry konkurencja w pracy/na rynku pracy competition between workers/in the labour market konkurencja firm krajowych i zagranicznych competition between domestic and foreign companies trwa konkurencja między firmami ubezpieczeniowymi there is a lot of competition between insurance companies nieuczciwa konkurencja unfair competition dopuścić się nieuczciwej konkurencji to engage in unfair trade practices sprostać konkurencji zagranicznych firm to fight off competition from foreign firms 2. sgt Ekon. (zagrożenie, konkurenci) competitors, competition robić komuś konkurencję to compete with sb oni są dla nas konkurencją they pose a threat to us, they are our competitors tanie towary zagraniczne stanowią poważną konkurencję dla towarów krajowych cheap foreign goods pose a serious threat to domestic goods przejść do konkurencji to join the competitors konkurencja sprzedaje taniej warzywa i owoce our competitors are selling vegetables and fruit cheaper konkurencja odbiera nam wielu klientów we're losing a lot of business to our competitors konkurencja nie śpi (the) competition is not asleep, our competitors are not lying idle trzeba podnieść jakość towarów, bo wyprze nas konkurencja the quality of goods must be improved, otherwise our competitors will drive us out of business a. edge us out of the market 3. (Gpl konkurencji) Sport event konkurencje alpejskie/lekkoatletyczne/zespołowe alpine/track and field/team events 4. sgt Biol. competition wolna konkurencja Ekon. free competition

konkurencyjność
f sgt competitiveness zwiększyć konkurencyjność polskich firm to make Polish firms more competitive, to increase the competitiveness of Polish firms

konkurencyjny
adv. 1. Ekon. (współzawodniczący) [firma] rival, competing walka konkurencyjna rivalry, competition 2. (korzystniejszy finansowo) [oferta] competitive [cena] competitive, keen GB dostał konkurencyjną ofertę zatrudnienia he was offered a better-paid job oferujemy produkty po cenach konkurencyjnych we offer products at competitive prices, our products are competitively priced

konkurent
m 1. (rywal) competitor, rival konkurent kogoś/do czegoś rival to sb/for sth firma elektroniczna ma wielu konkurentów the electronics firm has many rivals urzędujący prezydent w wyborach nie miał groźnego konkurenta the present president had no strong competitor in the election 2. przest. (starający się o rękę) suitor, wooer miała wielu konkurentów i na żadnego nie mogła się zdecydować she couldn't make up her mind which of her many suitors she should marry

konkurentka
f (rywalka) competitor, rival konkurentka w zawodach sportowych a competitor in a sporting event

konkurować
impf vi 1. (rywalizować) to compete konkurować z kimś/z czymś to compete against a. with sb/sth, to be in competition with sb/sth konkurować o pierwsze miejsce/pierwszą nagrodę to compete for first place/first prize w filmie konkurują ze sobą dwa zwalczające się gangi in the film, two rival gangs are competing with each other teatr nie może skutecznie konkurować z kinem theatre can't effectively compete with cinema polskie produkty mogą śmiało konkurować z zagranicznymi Polish products can easily compete with foreign ones konkurujące firmy samochodowe competing a. rival car companies 2. przest. (starać się o rękę) to be courting, to seek a woman's hand in marriage książk.

konkurs
m (G konkursu) 1. (impreza) (pianistyczny, krzyżówkowy) competition (tańca, literacki) competition, contest (piosenki) contest konkurs piękności a beauty contest a. pageant US konkurs radiowy a radio quiz show konkurs skoków narciarskich a ski jump event konkurs z nagrodami prize competition brać udział w konkursie to take part a. participate in a competition stawać do konkursu to go in for a. enter a competition wygrać konkurs to win a competition rozpisać konkurs na projekt nowej biblioteki to invite tenders for a design for a new library rozpisano konkurs na projekt budowy osiedla tenders for the design of a housing estate were invited rozpisać konkurs na stanowisko nowego dyrektora to advertise the post of director wyłonić kogoś w drodze konkursu to appoint sb by open competition poza konkursem (brać udział) without competing, as an unofficial competitor hors concours książk. (pokazywać, śpiewać) outside the (main) competition on jest poza konkursem he has no rival(s), he is beyond comparison jego sytuacja jest poza konkursem his case is special a. different 2. Prawo (upadłość) bankruptcy konkurs otwarty open a. all-comers pot. competition konkurs świadectw enrolment/registration of pupils/students on the basis of marks in school-leaving certificates konkurs zamknięty closed competition

konkursowy
adv. 1. competition attr. prace konkursowe (competition) entries egzamin konkursowy competitive a. entrance examination komisja konkursowa judging panel 2. Prawo [proces] bankruptcy attr.

konkury
plt (G konkurów) przest. courtship, courting jechać w konkury to go a-courting odrzucić czyjeś konkury to reject sb uderzać w konkury pot. to be courting to seek a woman's hand in marriage książk.

konkwista
f sgt Hist. the Spanish conquest of America

konkwistador
m Hist. conquistador

konkwistadorski
adv. Hist. [podboje] conquistador's, conquistadors' [żołnierze] conquistador attr.

konnica
f sgt Hist., Wojsk. cavalry atak/szarża konnicy a cavalry attack/charge służyć w konnicy to serve in the cavalry zaciągnąć się do konnicy to enlist in the cavalry

konno
adv. [jechać] horseback, on horseback jeździć konno to ride (on) horseback uciekli konno they escaped on horseback

konny
adv. horse attr. GB, horseback US konna przejażdżka a horse ride GB, a horseback ride US konne oddziały wojska/policji the mounted cavalry/police units policja konna mounted police konny wóz a horse-drawn cart wyścigi konne horse racing jazda konna horse riding GB, horseback riding US Gwardia Konna the Horse Guards m a horseman, a man on horseback na zwiad wysłali konnego a mounted scout was sent on ahead -konny w wyrazach złożonych -horse sanie trzykonne a three-horse sleigh silnik stukonny a 100 horsepower engine

konopie
plt (G konopi) 1. Bot. hemp U 2. (włókno) hemp U lina z konopi a hemp rope konopie indyjskie Bot. Indian hemp

konopny
adv. 1. [sznurek, lina] hemp attr. 2. (kolor) sandy

konował
m (Npl konowały) pot., pejor. 1. (lekarz) quack pot. ten konował nikogo jeszcze nie wyleczył that quack has never cured anyone 2. (weterynarz) horse doctor pot.

konsekracja
f (Gpl konsekracji) Relig. 1. (poświęcenie) consecration U konsekracja kościoła/ołtarza the consecration of a church/an altar 2. (święcenia) consecration U uroczystość konsekracji nowego biskupa the (new) bishop's consecration ceremony 3. (przeistoczenie) the Consecration (of the Host and Wine)

konsekrować
pf, impf vt Relig. 1. (wyświęcić) to consecrate [kapłana] wczoraj został konsekrowany na biskupa he was consecrated bishop yesterday 2. (poświęcić) to consecrate [kaplicę, dzwony, szaty liturgiczne]

konsekwencja
f (Gpl konsekwencji) 1. zw. pl (następstwo) consequence mieć poważne konsekwencje [czyn, zdarzenie] to have serious consequences liczyć się z konsekwencjami to reckon with the consequences stagnacja gospodarcza jest konsekwencją zbyt wysokich podatków economic stagnation is a consequence of excessive taxation sytuacja taka wytworzyła się w konsekwencji zmian ustrojowych w kraju the situation is a consequence of political changes in the country podwyżka cen biletów autobusowych jest konsekwencją podwyższenia cen benzyny the increase in bus fares is a result of rising petrol prices 2. zw. pl (logiczna ciągłość) ramification zw. pl z tego stwierdzenia wynika cały szereg konsekwencji this statement has a number of ramifications 3. sgt (wytrwałość) consistency zachować konsekwencję w działaniu to behave in consistent manner 4. (determinacja) determination z żelazną konsekwencją dążyli do celu they worked unwaveringly toward their goal ponieść konsekwencje to take a. suffer the consequences wyciągnąć konsekwencje (ukarać) to take (the) appropriate measures (wobec a. w stosunku do kogoś against sb) administracja wyciągnie konsekwencje wobec lokatorów, którzy nie płacą czynszu the management will take appropriate measures against tenants who fail to pay their rent

konsekwentnie
adv. consistently, unwaveringly konsekwentnie podtrzymywał swoje zeznania he stood by his testimony unwaveringly z dziećmi należy postępować konsekwentnie you have to be consistent with children

konsekwentny
adv. 1. (systematyczny, metodyczny) consistent jest konsekwentny w swej apolityczności/w dążeniu do celu he's consistent in his apolitical stance/his pursuit of his goal konsekwentne przestrzeganie raz przyjętych założeń consistent adherence to the adopted guidelines 2. (przemyślany) consistent konsekwentne postępowanie consistent behaviour konsekwentna polityka a consistent policy

konsensus
zob. consensus

konserwa
f 1. Kulin. = tinned food GB, = canned food US konserwa mięsna/rybna tinned meat/fish wytwórnia konserw cannery puszka po konserwie an empty tin żywić się konserwami to live on tinned food konserwy dla dzieci = tinned baby food konserwy dla psów/kotów tinned dog/cat food 2. (opakowanie) tin GB, can US okrągła/płaska konserwa a round/flat tin otwieracz do konserw tin opener 3. sgt pot., pejor. (konserwatyści) = (political) diehards zgniła konserwa stick-in-the-mud diehards pot., pejor.

konserwacja
f sgt 1. (dzieł sztuki, zabytków) conservation, restoration (naprawa sprzętu sportowego, urządzeń technicznych) maintenance konserwacja dróg/budynków highway/building maintenance konserwacja zabytkowych mebli/XVIII-wiecznego malowidła ściennego the conservation of antique furniture/an 18th-century mural 2. (żywności) preservation konserwacja żywności food preservation

konserwacyjny
adv. (o dziełach sztuki, zabytkach) conservation attr. (o sprzęcie, urządzeniach) maintenance attr.

konserwant
m (G konserwantu) zw. pl preservative sztuczne konserwanty artificial preservatives sok bez cukru i konserwantów juice without sugar or preservatives konserwanty zawarte w kosmetykach the preservatives (used) in cosmetics sól to naturalny konserwant salt is a natural preservative

konserwator
m 1. Szt. (zabytków) conservator, restorer 2. Techn. (maszyn) maintenance person, technician

konserwatorium
n (music) conservatoire GB, (music) conservatory US studiować w konserwatorium w klasie skrzypiec to study (the) violin at the conservatoire

konserwatorski
adv. [pracownia, stanowisko] conservator's, restorer's [prace] conservation attr., restoration attr.

konserwatorstwo
n sgt art/architectural conservation studies

konserwatoryjny
adv. [budynki, sale] (music) conservatoire attr. GB, (music) conservatory attr. US

konserwatysta
m, konserwatystka f 1. (tradycjonalista) conservative, traditionalist 2. Polit. conservative rządy objęli konserwatyści the conservatives took office

konserwatywnie
adv. [myśleć, postępować, ubierać się] conservatively [wychowywać] traditionally

konserwatywny
adv. 1. [osoba] conservative [poglądy, sposób myślenia, instytucja, organizacja, społeczeństwo] conservative, traditional 2. Polit. conservative

konserwatyzm
m sgt (G konserwatyzmu) 1. (postawa) conservatism jego myślenie cechował konserwatyzm he was rather conservative in his thinking 2. (ideologia) conservatism konserwatyzm polityczny political conservatism

konserwowany
pp konserwować adv. [szynka] tinned GB, canned US [śledzie, ogórki] pickled [groszek, kukurydza] canned żywność konserwowana tinned food GB, canned food US

konserwować
impf vt 1. (zabezpieczać) to conserve, to restore [zabytki, dzieła sztuki] to maintain [maszyny, broń] zakonserwować 2. (przetwarzać) to preserve [mięso, warzywa] środki konserwujące preservatives zakonserwować 3. (zachować w niezmienionym stanie) to maintain, to condition ćwiczenia konserwujące ciało exercises for maintaining physical fitness konserwować się (o żywności) = to keep (well) ogórki dobrze konserwują się w occie pickled cucumbers keep well zakonserwować się

konserwowy
adv. Kulin. [mięso, warzywa, owoce] tinned GB, canned US szynka konserwowa tinned ham

konsola
f (Gpl konsoli) 1. (stolik) console table 2. Techn. console, control desk a. panel 3. Archit. console

konsolidacja
f (Gpl konsolidacji) 1. książk. (zjednoczenie) consolidation konsolidacja państwa/władzy/społeczeństwa the consolidation of a state/of power/of (a) society 2. Fin. consolidation

konsolidacyjny
adv. [działania, procesy] consolidation attr., consolidating

konsolidować
impf vt 1. książk. (integrować) to consolidate społeczeństwo konsoliduje wspólna religia society is consolidated by a common religion żołnierze konsolidowali siły do kolejnego ataku the soldiers were regrouping for a further attack reforma gospodarcza konsolidowała wszystkie ugrupowania prawicowe economic reform has consolidated all the right-wing political groups skonsolidować 2. Fin. to consolidate skonsolidować konsolidować się to consolidate partie konsolidują się the parties are consolidating their positions skonsolidować się

konsolidująco
adv. książk. wpływać a. działać konsolidująco to have a unifying effect

konsolidujący
pa konsolidować adv. książk. consolidating, unifying wspólne przeżycia miały konsolidujący wpływ na ich przyjaźń their common experiences cemented their friendship

konsolka
f dem. 1. (stolik) (small) console 2. Archit. bracket gzymsy wsparte na konsolkach bracketed cornices

konsorcjum
n (Gpl konsorcjów) Ekon. consortium konsorcjum bankowe a banking consortium

konspekt
m (G konspektu) summary, synopsis konspekt referatu/przemówienia/lekcji a synopsis of the report/speech/lecture sporządzić a. zrobić konspekt czegoś to prepare a summary of sth

konspiracja
f sgt 1. (tajna działalność) underground activity clandestine activity książk. kierował konspiracją he co-ordinated the underground activity 2. (ruch) the resistance, the underground, resistance a. underground movement 3. przen. secrecy dajcie spokój z tą konspiracją forget all that secrecy (nonsense) a. cloak-and-dagger stuff pot.

konspiracyjnie
1. (nielegalnie) [działać] secretly konspiracyjnie zorganizowana akcja a secretly organized operation 2. (tajemniczo) [szeptać, mówić] conspiratorially, secretively

konspiracyjność
f sgt conspiratorial nature, secrecy clandestine nature książk.

konspiracyjny
adv. 1. [ruch, działacz] underground [działanie, zebranie] clandestine książk. [walka] resistance attr. 2. przen. [szept] conspiratorial, secretive

konspirator
m, konspiratorka f (spiskowiec) conspirator (podziemny) underground activist

konspiratorski
adv. clandestine książk. conspiratorial

konspirować
impf vt (ukrywać) to keep [sth] secret, to hide (przed kimś/czymś from sb/sth) starannie konspirować dokumenty/nazwiska przed policją to keep the documents/names carefully hidden from the police konspirować swoje poglądy przen. to hide one's views, to cover up one's views umiała dobrze konspirować swoje uczucia she knew how to mask her feelings zakonspirować vi (spiskować) to conspire (przeciw komuś/czemuś against sb/sth) w czasie wojny konspirował przeciwko okupantowi during the war he conspired against the occupying forces konspirować się to hide out przen. to put on a false front, to hide one's true colours konspirował się przed policją he was hiding out from the police paliła, ale konspirowała się przed własnymi rodzicami przen., żart. she kept her parents in the dark about her smoking zakonspirować się

konstatacja
f (Gpl konstatacji) 1. książk. (wypowiedź) observation, statement (obserwacja, stwierdzenie) findings zw. pl, observation (stwierdzenie nieoczywistego) ascertainment książk. (wniosek) conclusion, findings zw. pl na poparcie tej konstatacji przytoczył cytaty he cited references in support of his statement stopniowo dochodzą do konstatacji, że... they are gradually coming to the conclusion that... odkrywcze konstatacje original findings/observations konstatacja (wszystkich) faktów/istniejącego stanu rzeczy the ascertainment of the actual facts/the current state of affairs potraktujemy jego konstatację jako bez zastrzeżeń prawdziwą let's take his statement a. observation at face value, let's take his statement a. observation as inarguable mylna/myląca/wątpliwa konstatacja an erroneous/a misleading/a dubious assertion 2. Filoz., Jęz. constative

konstatować
impf vt książk. (obserwować) to note, to find (stwierdzać) to determine, to establish (stwierdzać nieoczywiste) to ascertain (mówić) to state, to assert konstatować poprawę [lekarz] to note some improvement konstatować niechęć ministra do udzielania wyjaśnień to take note of a. to note the minister's reluctance to elucidate umiałem konstatować fakty i porządkować je logicznie I knew how to establish/ascertain the facts and arrange them logically z żalem konstatował ich nieuchronną śmierć he sorrowfully realized that they were bound to die turyści ze zdziwieniem konstatują, że nie ma tu muzeum historycznego tourists are surprised to note a. to find there's no historical museum here z radością konstatuję, że wyborcy przestali kierować się emocjami I'm pleased to note a. find that the voters are no longer reacting so emotionally autor nie oskarża tych ludzi, tylko konstatuje fakty the author makes no accusations, but merely states the facts nauka konstatująca descriptive science wypowiedzi/zdania konstatujące Jęz. constative statements/sentences

konstelacja
f (Gpl konstelacji) 1. Astron. constellation konstelacja gwiazd a constellation 2. książk., przen. (układ) (wartości, pojęć) complex, array (osób) cast of characters przen., line-up nagła zmiana konstelacji partyjnych a sudden shift in the party groupings

konsternacja
f sgt książk. consternation, dismay wywołać konsternację to cause consternation a. dismay wprawić kogoś w konsternację to dismay a. disconcert sb po tym, co się stało, w całym zespole zapanowała konsternacja the whole team was dismayed after what had happened

konstrukcja
f (Gpl konstrukcji) 1. (struktura) structure konstrukcja budynku/mostu/urządzenia the structure of a building/bridge/machine konstrukcja filmu/powieści the structure of a film/novel to skomplikowana konstrukcja myślowa it's a complicated mental construct oprzeć całą konstrukcję na mocnych fundamentach to base the whole structure on a firm foundation także przen. konstrukcje czasownikowe/zdaniowe verbal/sentence structures 2. (rzecz) construction, structure wystawa nowoczesnych konstrukcji an exhibition of modern structures 3. sgt (tworzenie) construction, building podjął się konstrukcji nowego samolotu he's undertaken the construction of a new airplane rząd ma problemy z konstrukcją budżetu the government is having trouble drawing up a budget 4. Mat. structure konstrukcja wielościanów the structure of polyhedra a. polyhedrons konstrukcja bezosobowa Jęz. impersonal construction konstrukcja egzocentryczna Jęz. exocentric construction konstrukcja ergatywna Jęz. ergative construction konstrukcja kratowa Budow., Techn. lattice construction, latticework konstrukcja psychiczna Psych. psychological make-up konstrukcja ramowa Budow., Techn. frame konstrukcja szkieletowa Techn. frame a. skeleton construction konstrukcja zrębowa a. wieńcowa Budow. log construction

konstrukcyjnie
adv. structurally, constructionally projekt był dobrze opracowany konstrukcyjnie the design was well worked out from a structural point of view

konstrukcyjny
adv. 1. [elementy, części] structural, constructional [rysunek, projekt] structural 2. [praca] construction attr.

konstruktor
m, konstruktorka f designer, design a. construction engineer konstruktor mostów/okrętów/samolotów a bridge/a ship/an airplane designer zespół konstruktorów a design team

konstruktorski
adv. [zespół, prace] design attr. talent konstruktorski a talent for design

konstruktywnie
adv. książk. [pracować, myśleć, działać] constructively, productively

konstruktywność
f sgt książk. constructiveness

konstruktywny
adv. grad. książk. [dyskusja, propozycja, wnioski] constructive konstruktywna krytyka constructive criticism zrób wreszcie coś konstruktywnego do something constructive for a change spotkanie było bardzo konstruktywne the meeting was very constructive

konstruować
impf vt 1. (budować) to construct [most, maszynę] konstruował siatkę z miedzianego drutu he was constructing a copper wire net skonstruować 2. (tworzyć) to formulate [tekst, teorię, argument, ustawę] to put together, to form [program polityczny, koalicję] to draw up [umowę, budżet] konstruować długie zdania/przemówienia to formulate long sentences/speeches konstruować gabinet a. rząd to form a cabinet pisarz zręcznie konstruuje fabułę powieści the author has skillfully structured the plot of the novel skonstruować

konstytuanta
f Polit. Constituent Assembly powołać konstytuantę to establish a Constituent Assembly zwołać konstytuantę to call for a Constituent Assembly

konstytucja
f (Gpl konstytucji) 1. (ustawa zasadnicza) constitution uchwalić konstytucję to adopt a. establish a constitution powołać się na konstytucję to invoke the constitution proponowane przez opozycję poprawki do ustawy są niezgodne z konstytucją the changes to the act that the opposition is proposing are unconstitutional 2. książk. (budowa) constitution jej/jego konstytucja fizyczna i umysłowa her/his physical and mental constitution

konstytucyjnie
adv. constitutionally

konstytucyjny
adv. 1. [prawo, zapis, zmiana, monarchia] constitutional 2. Anat. [cechy] constitutional

konstytuować
impf książk. vt (tworzyć) to form, to establish procesy konstytuowania państwa the process of forming a. establishing a state konstytuować komisję rewizyjną/zarząd organizacji to establish an oversight committee/the board of an organization umowa konstytuująca życie społeczne the contract upon which society is based a. predicated książk. the social contract ukonstytuować konstytuować się to form, to be formed a. established na początku roku szkolnego konstytuuje się Rada Szkoły at the beginning of every school year a School Council is formed konstytuuje się grupa literacka a literary group is being formed a. established ukonstytuować się

konstytutywny
adv. książk. 1. (zasadniczy) constitutive książk. essential motyw konstytutywny utworu literackiego the constitutive motif of a literary work 2. (stanowiący podstawę) constitutive książk.

konsul
m (Npl konsulowie) 1. (przedstawiciel) consul konsul generalny consul-general konsul honorowy honorary consul 2. Antycz. consul 3. Hist. (tytuł) consul

konsularny
adv. [placówka, wydział, korpus, służba] consular

konsulat
m (G konsulatu) 1. (przedstawicielstwo) consulate 2. Antycz. (władza) consulate 3. Hist. (okres sprawowania władzy) consulate (period)

konsultacja
f (Gpl konsultacji) 1. (porada, opinia) counsel U, advice U zasięgnąć konsultacji (u) prawnika/doradcy podatkowego to consult (with) a lawyer/tax adviser po konsultacji prawnej zdecydowaliśmy się na polubowne załatwienie sprawy after taking legal advice we decided to settle out of court umówić się z kimś na konsultację to make an appointment for a consultation with sb zgłosić się na konsultację do lekarza specjalisty to consult a specialist udzielić komuś konsultacji w sprawie rozwodowej to advise sb on his/her divorce proceedings konsultacje w środowisku naukowym/społecznym scholarly/open debate (on an issue) 2. (naradzanie się) conference meeting konsultacje w klubach sejmowych conferences within the parliamentary groupings lekarze zebrali się na konsultację the doctors held a consultation 3. Uniw. (godziny konsultacyjne) (an instructor's) office hours wyznaczyć terminy konsultacji to set one's office hours udzielać konsultacji magistrantom/doktorantom to advise graduate students/doctoral candidates

konsultacyjny
adv. 1. [porada, opinia] consultative [ośrodek, punkt] advisory [godziny] consultation attr. 2. [zebranie, posiedzenie] consultative, advisory

konsultant
m, konsultantka f consultant konsultant muzyczny/naukowy/językowy a musical/scientific/linguistic consultant

konsulting
/kon'sultig/ m sgt (G konsultingu) consultancy, consulting service(s) C prowadzić konsulting to provide consulting services

konsultingowy
/'konsulti'govi/ adv. książk. [kontrakt, firma, doradztwo] consulting, consultancy attr.

konsultować
impf vt 1. (zasięgać opinii) to consult (coś z kimś (with) sb about sth) to confer (coś z kimś with sb about sth) rząd konsultował projekt ustawy z opozycją the Government conferred with the Opposition about the proposed legislation prezydent konsultuje treść przemówienia z doradcami the President is consulting (with) his advisers a. conferring with his advisers about the content of the speech w fazie przygotowawczej konsultował swój projekt z fizykami/okulistami he consulted (with) physicists/oculists in the preparatory stages of his project planów swoich nie konsultowałem z rodziną I didn't consult my family about my plans podwyżki/zwolnienia były konsultowane ze związkami zawodowymi the unions were consulted about the (pay) rises/lay-off sceny szpitalne były konsultowane z lekarzami the hospital scenes were filmed in consultation with doctors tej sprawy nie konsultowano z samymi zainteresowanymi/ze mną the parties involved weren't/I wasn't consulted in the matter skonsultować 2. (wydawać opinię, być konsultantem) to give advice, to act as (a) consultant (coś on sth) konsultować projekt/scenariusz to act as (a) consultant on the project/screenplay 3. środ. Med., Psych. to treat, to see pacjenci byli konsultowani przez kardiologa the patients were seen by a cardiologist pamiętała wszystkich pacjentów, których konsultowała she remembered all the patients she treated konsultować się (naradzać się) to consult konsultować się z prawnikiem w sprawie spadku/odszkodowania to consult a lawyer regarding the inheritance/compensation konsultować się z doświadczonymi kolegami/innymi badaczami w sprawie projektu to consult more experienced collegues/other researchers about the project skonsultować się

konsumencki
adv. książk. [prawa, organizacja] consumer attr. sąd konsumencki a consumer court

konsument
m pers. książk. 1. (nabywca) consumer, customer (w restauracji) patron, customer w sklepie było wielu konsumentów there were many customers in the shop książkę zażaleń podajemy na życzenie konsumenta the complaints register is available upon request wymagania konsumentów consumer demands 2. (użytkownik) consumer, user konsumenci prądu/paliw power/fuel consumers konsumenci literatury/dóbr kultury the public for literature/the arts konsumenci programów telewizyjnych the TV-viewing public m anim. zw. pl Biol. consumers

konsumentka
f książk. consumer, customer

konsumować
impf vt książk. 1. (jeść) to consume, to eat [pieczywo, mięso, słodycze, owoce] to consume, to drink [napoje] nasi klienci konsumują niewielkie ilości alkoholu our customers don't drink much alcohol konsumować owoce zwycięstwa przen. to partake of the fruits of victory przen., książk. skonsumować 2. (zużywać) to consume, to use (up) [węgiel, energię] powinniśmy konsumować mniejszą część produktu krajowego we need to reduce the consumption share of the gross domestic product wynagrodzenia kierownictwa konsumują cały zysk funduszu the fund managers' salaries eat up all the profits skonsumować

konsumpcja
f sgt książk. 1. (spożycie) eating, consumption po konsumpcji udali się na spoczynek after eating they went off to rest spadła konsumpcja masła/mięsa butter/meat consumption has fallen przeznaczyć połowę dochodu narodowego na konsumpcję to allocate half the net national product for consumption 2. (zużycie) consumption konsumpcja paliw/energii/zasobów fuel/power/resource consumption 3. pejor. (kupowanie) consumerism społeczeństwo nastawione głównie na konsumpcję a consumer society 4. (w restauracji) dining

konsumpcjonistyczny
adv. książk., pejor. [postawa, nastawienie, styl życia] consumerist

konsumpcjonizm
m sgt (G konsumpcjonizmu) książk., pejor. consumerism zarzucać komuś konsumpcjonizm to accuse sb of consumerism

konsumpcyjny
adv. książk. 1. [artykuły, towary, kredyt] consumer attr. 2. książk., pejor. [model życia, społeczeństwo] consumerist 3. (w restauracji) sala konsumpcyjna a dining room

konsylium
n sgt Med. case (management) conference konsylium lekarskie a case (management) conference zwołać konsylium to hold a case (management) conference

konsystencja
f sgt książk. consistency mieć płynną/ziarnistą/lepką konsystencję to have a fluid/grainy/sticky consistency gęsta konsystencja syropu the thick consistency of syrup

konsystorski
adv. Relig. [decyzja, uchwała] consistorial

konsystorz
m Relig. consistory

konszachty
plt (konszachciki dem.) (G konszachtów) pejor. (shady) dealings zw. pl, collusion U podejrzane konszachy policji ze światem przestępczym collusion between the police and the criminal world mieć z kimś konszachy to be in cahoots with sb pot. to be in collusion with sb wejść w konszachy z kimś to get in cahoots with sb pot. to enter into collusion with sb znany adwokat wszedł w konszachy z mafią a well-known barrister entered into collusion with the mafia

kontakt
m (G kontaktu) 1. (styczność) contact mieć kontakt z kimś/czymś to be in contact a. touch with sb/sth mieć kontakt z chorym zwierzęciem to come into contact with a sick animal mieć dobry/zły kontakt z kimś to get/to not get along with sb być przyjemnym/nieprzyjemnym w codziennych kontaktach to be pleasant/unpleasant in one's day-to-day interactions miała doskonały kontakt z dziećmi she got on well with children nasz kontakt się urwał, gdy wyjechałem za granicę we lost contact when I went abroad nawiązać kontakt z kimś to get in touch with sb utrzymywać ożywione kontakty towarzyskie to keep an active social life 2. pot. (przełącznik) (light) switch włączyć/wyłączyć kontakt to turn on/off a switch 3. (gniazdko) socket wtyczka do kontaktu a plug kontakty plt (wzajemne stosunki) relations, connections utrzymywać kontakty gospodarcze z licznymi państwami to have economic relations with numerous countries wymiana kontaktów kulturalnych a cultural exchange zerwać kontakty to sever relations a. ties

kontaktować
impf vt (pośredniczyć) to put [sb] in touch (z kimś with sb) kontaktować ze sobą znajomych to put one's acquaintances in touch with one another skontaktować vi pot. 1. [urządzenie elektryczne] to connect sprawdź, może żarówka nie kontaktuje check the bulb, maybe it's loose 2. (rozumieć) to get it a. the picture a. the drift pot. kontaktujesz, o co chodzi? do you get it? on zupełnie nie kontaktuje he's completely out of it a. completely spaced out pot. kontaktować się to get in touch (z kimś with sb) nie kontaktuję się z byłym mężem I'm not in touch with my ex-husband kontaktowanie się ze światem za pomocą dotyku i węchu perceiving the outside world through touch and smell kontaktują się telefonicznie they stay a. keep in touch by phone kontaktowałem się z nim telefonicznie I've been in telephone contact with him skontaktować się

kontaktowy
adv. 1. [punkt] contact attr. 2. Chem. [pestycydy, alergeny] contact attr. 3. [człowiek] outgoing, sociable soczewki a. szkła kontaktowe contacts, contact lenses środki a. preparaty kontaktowe Ogr., Roln. pesticide spray(s)

kontaminacja
f (Gpl kontaminacji) 1. książk. (połączenie) coalescence książk. fusion w wyniku kontaminacji znanych wątków powstał zupełnie nowy gatunek the coalescence of familiar motifs gave rise to a completely new genre 2. Jęz. contamination kontaminacja frazeologiczna Jęz. contamination

kontekst
m (G kontekstu) 1. Jęz. context zdanie wyrwane z kontekstu a sentence taken out of context 2. (okoliczności) context kontekst historyczny/społeczny the historical/social context mówić w kontekście czegoś to speak in the context of sth rozważymy ten problem w kontekście ostatnich wydarzeń let's consider the problem in the context of recent events

kontekstowy
adv. [słowo, wyraz] contextual analiza kontekstowa contextual analysis reguła kontekstowa a context rule

kontemplacja
f sgt książk. 1. (rozmyślanie) contemplation być pogrążonym w kontemplacji to be lost in contemplation 2. (przyglądanie się) contemplation, observation 3. Filoz. contemplation

kontemplacyjny
adv. [natura, życie] contemplative

kontemplować
impf vt 1. (oglądać) to contemplate [obraz, krajobraz] kontemplować dzieło sztuki to contemplate a work of art 2. (rozmyślać) to ponder, to reflect on kontemplować ogrom wszechświata to ponder the vastness of the universe kontemplować własne przeżycia to reflect on one's experiences

kontenans
m (G kontenansu) książk. poise U, aplomb U tracić/odzyskać kontenans to lose/regain one's poise nabrać kontenansu to gain confidence a. self-assurance

kontener
m 1. Transp. container (zawartość) container(ful) wysłać statkiem kontenery ze sprzętem medycznym/z konserwami to ship containers of medical supplies/tinned food 2. (pojemnik) container (skrzynia) crate (zawartość) container(ful) crate(ful) kontener piwa a crate of beer 3. (pawilon) = shed, = shetter

kontenerowiec
m Transp. container ship

kontenerowy
adv. [transport] container attr.

kontent
adv. praed. przest. pleased, content(ed) (z czegoś with sth) był bardzo kontent z siebie he was very pleased with himself jestem kontent, że przyjechaliście I'm glad you came

kontentować
impf vt przest., książk. kontentuje mnie, że rozstrzygnęliście spór I'm glad you've settled your dispute kontentować się książk. to content oneself kontentować się byle czym to be satisfied with just anything ukontentować się

konterfekt
m (G konterfektu) książk. portrait konterfekty moich/jego przodków portraits of my/his ancestors

kontestacja
f sgt książk. defiance, dissent młodzieńcza kontestacja zastanego porządku youthful rebelliousness against the status quo

kontestacyjny
adv. książk. [ruchy, nastroje, film, poezja] protest attr., anti-establishment

kontestator
m, kontestatorka f książk. protester, dissenter urodzony kontestator a born rebel kontestatorzy Maja 1968 the May 1968 dissidents

kontestować
impf vt książk. to protest, to defy kontestować styl życia rodziców to rebel against one's parents' lifestyle kontestująca młodzież rebellious young people

kontinuum
n (Gpl kontinuów) 1. książk. continuum jego kariera to kontinuum wielkich sukcesów przen. his career has been an unbroken succession of major successes 2. Filoz., Mat. continuum

konto
n 1. (w banku) account wyciąg z konta a bank statement otworzyć konto to open an account zamknąć konto to close one's account mieć/założyć konto w banku to have/open a bank account ma tysiąc złotych na koncie he has a thousand zlotys in his account przelać gotówkę na konto to transfer money to an account wpłacić pieniądze na konto to pay money into an account, to make a deposit podjąć pieniądze z konta to withdraw money from an account, to make a withdrawal sprawdzić stan konta to check the balance of one's account zrobić debet na koncie to overdraw one's account, to be overdrawn 2. Ekon., Księg. account transakcje księgowane na kontach transactions booked to the accounts konto zbiorowe a general account zapisać coś na (swoim) koncie to chalk up sth, to rack up sth US zapisać na swoim koncie kolejny medal/sukces to chalk up another medal/victory mieć coś na (swoim) koncie to have sth on one's scorecard a. track record to have sth to one's credit [zasługi] to have sth under one's belt [doświadczenie, praktykę] mieć na swoim koncie wiele sukcesów/kilka rozwodów to have many successes/several divorces on one's scorecard mieć na swoim koncie kilka bestsellerów/liczne nagrody to have several best-sellers/numerous awards to one's credit mieć na swoim koncie kilka lat zatrudnienia na kierowniczych stanowiskach to have several years' experience in management positions under one's belt napijemy się czegoś na to konto? shall we have a drink to celebrate?, shall we use it as an excuse to have a drink? zapisać coś na czyjeś konto to give sb the credit for sth moje zasługi zapisano na jego konto he got the credit for my efforts zapisać a. złożyć coś na konto czegoś to put a. set sth down to sth to chalk sth up to sth pot. złożono to na konto zdenerwowania/braku doświadczenia they/we put it down to nerves/inexperience

kontr-
w wyrazach złożonych counter- kontrintuicyjny counter-intuitive kontrakcja countermove kontragitacja counter-campaigning

kontra
f 1. (riposta) objection (przeciw czemuś to a. against sth) opposition U (przeciw czemuś to sth) wystąpić z kontrą to raise an objection spotkać się z kontrą to encounter opposition 2. Sport (w boksie) counter(punch) (w grach zespołowych) counterattack zagrać z kontry to counter-attack 3. Sport (w wioślarstwie) back rowing U kontra z prawej/z lewej ręki a right/left counterpunch 4. Gry double zgłosić kontrę to double 5. Druk. negative plate praep. versus oklepany schemat: poeta kontra tłum filistrów a hackneyed theme: a poet versus a horde of philistines rozum kontra uczucie thought versus feeling pro i kontra the pros and cons rozważył wszystkie pro i kontra he considered all the pros and cons argumenty pro i kontra the arguments for and against dowody nie świadczyły ani pro, ani kontra the evidence didn't suggest anything either way

kontrabanda
f 1. sgt (przemyt) smuggling, prohibited traffic, contraband kontrabanda narkotyków/alkoholu/broni the smuggling of drugs/alcohol/weapons uprawiać kontrabandę to smuggle broń rebeliantów pochodziła z kontrabandy the rebels had contraband weapons 2. (towary) contraband, smuggled goods zająć/skonfiskować kontrabandę to seize/confiscate contraband (goods) kontrabanda wojenna the contraband of war

kontrabas
m (G kontrabasu) Muz. double bass, contrabass grać na kontrabasie to play the double bass

kontrabasista
m, kontrabasistka f Muz. double bass player, bassist

kontrabasowy
adv. [tony, smyczek, struny] contrabass attr., double-bass attr. koncert kontrabasowy contrabass concerto, concerto for contrabass

kontradmirał
m (Npl kontradmirałowie) (osoba, stopień) rear admiral

kontrafałda
f box pleat spódnica w kontrafałdy a skirt with box pleats nie zawracaj kontrafałdy pot. stop bugging me pot.

kontrahent
m contracting party spec. (wykonawca, dostawca) contractor (klient) client współpraca z zagranicznymi/lokalnymi kontrahentami cooperation with foreign/local contractors/clients

kontrakt
m (G kontraktu) 1. (umowa) contract kontrakt dzierżawczy a lease kontrakt na dostawę gazu/węgla a contract for the supply of gas/coal spisać a. podpisać kontrakt to sign a contract zawrzeć z kimś kontrakt to enter into a contract with sb zerwać kontrakt to break a contract strony/warunki kontraktu the parties to/terms of a contract być zatrudnionym na kontrakcie to be a contract worker 2. Gry contract wylicytować/grać/wygrać kontrakt to bid/play/win a contract wyjechać na kontrakt a. być na kontrakcie pot. to work abroad

kontraktować
impf vt to contract [zboże, ziemniaki, owoce] zakontraktować

kontraktowo
adv. contractually być kontraktowo zobowiązanym do czegoś to be contractually bound a. obligated to do sth nie dotrzymał przyjętych kontraktowo zobowiązań he didn't meet the contractual obligations

kontraktowy
adv. [cena, zobowiązanie, warunki] contractual pracownik a. robotnik kontraktowy a contract worker

kontrapunkt
m sgt (G kontrapunktu) 1. książk. (przeciwieństwo) counterpoint (czegoś a. dla czegoś to sth) stanowić kontrapunkt dla czegoś to serve as a. be a counterpoint to sth 2. Muz. counterpoint

kontrapunktowy
kontrapunktyczny adv. 1. książk. [puenty] contrasting 2. Muz. [struktura, technika] contrapuntal

kontrargument
m (G kontrargumentu) książk. counter argument (przeciwko czemuś to sth) wysunąć kontrargument to put forward a counter argument

kontrast
m (G kontrastu) 1. książk. (przeciwieństwo) contrast jaskrawy/rażący/ostry kontrast a glaring/stark/sharp contrast kontrast między życiem w mieście i na wsi the contrast between life in the city and in the country stanowić kontrast z czymś to contrast with sth, to be in contrast to sth niedbałe fryzury były w kontraście z ich eleganckim ubiorem their untidy hairstyles contrasted with their elegant clothes 2. zw. pl (różnica) contrast, disparity pogłębianie się kontrastów społecznych the widening of the gap between the rich and the poor 3. sgt (stosunek jasności) contrast zmniejszyć/zwiększyć kontrast (w telewizorze) to reduce/increase the contrast 4. Med. contrast medium 5. Psych. contrast

kontrastować
impf vt (przeciwstawiać) to contrast, to juxtapose kontrastować kolory to juxtapose contrasting colours autor kontrastuje ze sobą te dwie postawy the author contrasts these two attitudes skontrastować vi (odróżniać się) to contrast ciemne włosy kontrastują z (jego) jasną karnacją his dark hair contrasts with his fair complexion kontrastujące kolory contrasting colours

kontrastowo
adv. contrastingly kontrastowo dobrane kolory/kształty contrasting colours/shapes kontrastowo zestawione poglądy/postawy juxtaposed views/attitudes

kontrastowość
f sgt 1. contrast kontrastowość kolorów/opinii the contrast of colours/opinions 2. Fot. contrast

kontrastowy
adv. 1. [barwy, kolory, charaktery, postawy] contrasting 2. Fot. [film, zdjęcie] high-contrast

kontrasygnata
f Polit., Prawo countersignature kontrasygnata ministerialna a ministerial countersignature rozporządzenie wymaga kontrasygnaty skarbnika the decree requires the countersignature of the treasurer

kontrasygnować
pf, impf vt Polit., Prawo [premier, minister] to countersign [rozporządzenie, zarządzenie, ustawę]

kontratak
m (G kontrataku) 1. Wojsk. counter-attack przejść a. ruszyć do kontrataku to launch a. mount a counter-attack 2. (w dyskusji, rywalizacji) counter-attack strzelić bramkę z kontrataku to score a goal on a counter-attack

kontratakować
impf vi [wojsko, piłkarz, szachista] to counter-attack

kontredans
m 1. (A kontredansa) Muz., Taniec quadrille, contradance a. contredanse tańczyć kontredansa to dance a quadrille 2. przen. song and dance, manoeuvring U, maneuvering U US polityczny kontredans a political song and dance, political manoeuvring kontredans wokół ustawy antyaborcyjnej manoeuvring over the anti-abortion law

kontredansowy
adv. [krok, figura, pary, melodia] quadrille attr., contradance a. contredanse attr.

kontrkandydat
m, kontrkandydatka f rival kontrkandydat na urząd premiera a rival for the position of prime minister to mój najpoważniejszy kontrkandydat do głównej nagrody he's my most serious rival for first place

kontrkultura
f Socjol. counterculture

kontrofensywa
f 1. Wojsk. counteroffensive przejść a. przystąpić do kontrofensywy to launch a. mount a counteroffensive 2. (energiczne działanie) counteroffensive, counter-attack kontrofensywa liberałów/prawicy a liberal/right-wing counteroffensive przejść do kontrofensywy w walce ze światowym terroryzmem to launch a counteroffensive against global terrorism

kontrola
f (Gpl kontroli) 1. (sprawdzanie) inspection, check kontrola antydopingowa a drug test kontrola radarowa a speed a. radar trap kontrola drogowa a road check kontrola paszportowa passport control kontrola celna a customs inspection kontrola osobista a body search kontrola w zakładach pracy a workplace inspection kontrola biletów a ticket inspection kontrola dokumentów an identity check "proszę dokumenty do kontroli" 'may I see your papers, please?' kontrola jakości quality control kontrola ksiąg rachunkowych an audit kontrola urodzeń birth control przeprowadzać kontrolę czegoś to carry out a. make an inspection of sth 2. (grupa osób) team of inspectors (instytucja) inspectorate kontrole skarbowe nie doszukały się nieprawidłowości the tax inspectors haven't found any irregularities ministerstwo przysłało do naszej firmy kolejną kontrolę the ministry has sent another team of inspectors to our company samochody kontroli drogowej the traffic police cars 3. sgt (nadzór) control gdy wypije za dużo, traci nad sobą kontrolę whenever he drinks too much, he loses control a. his self-control wojsko przejęło kontrolę nad miastem the army took control of the town sytuacja wymyka się spod kontroli the situation is getting out of control obszary psychiki znajdujące się poza kontrolą intelektu mental processes that are beyond conscious control znajdować się pod kontrolą rodziców to be under parental supervision wszystko jest pod kontrolą pot. everything's under control

kontroler
m pers. inspector, controller kontroler biletów a ticket inspector kontroler ruchu lotniczego an air traffic controller m inanim. Techn. control system kontrolery zużycia paliwa fuel gauges

kontrolerka
f inspector, controller kontrolerka biletów a ticket inspector

kontrolerski
adi [czapka, mundur, torba] inspector's, controller's

kontrolka
f pot. 1. (sygnał) indicator light kontrolka sygnalizująca brak paliwa a low fuel warning light 2. (notatnik) record book

kontrolny
adv. 1. (służący kontroli) [przyrząd, urządzenie] testing, monitoring [jazda, lot] test attr. pytania kontrolne test questions mecz kontrolny a friendly GB, a practice match spis kontrolny a checklist 2. (dający kontrolę) controlling mieć pakiet kontrolny akcji to hold a controlling interest

kontrolować
impf vt 1. (sprawdzać) to inspect, to check (stale) to monitor policjant kontrolował dokumenty kierowców the policeman was checking the drivers' papers księgowa kontrolowała rachunki firmy the accountant was checking the company's books kontrolować stan pacjenta to monitor a patient's condition kontrolować tętno/temperaturę/ciśnienie/poziom cukru we krwi to monitor sb's pulse/blood pressure/blood sugar kontrolować zużycie paliwa to monitor fuel consumption kontrolować teren otaczający budynek to monitor the area around the building kontrolować stan techniczny pojazdu/urządzenia to inspect (the technical condition of) a vehicle/device skontrolować 2. (kierować) to control spółka kontrolowana przez państwo a state-controlled company mafia kontroluje czarny rynek the mafia controls the black market kontrolowana reakcja nuklearna a controlled nuclear reaction poślizg kontrolowany a controlled slide a. skid 3. (panować) to control kontrolowała swoje reakcje/emocje she kept her reactions/emotions in a. under control kontrolować 24% rynku to command a 24% market share rząd kontroluje sytuację w państwie the government is in control of the situation in the country kontrolować przyrost naturalny to keep population growth under control kontrolować się 1. (opanować się) to control oneself (uważać) to watch one's step kontrolował się, żeby nie popełnić gafy he watched his step so as not to make a gaffe 2. (sprawdzać się wzajemnie) to check on one another kontrolowali się w czasie pracy they checked on one another while they were working

kontrować
impf vt 1. (ripostować) to contradict, to counter w dyskusji kontrowała każde jego zdanie she contradicted his every statement in their discussion skontrować 2. Sport [bokser] to counter(punch) vi bokser kontrował ciosy rywala lewym prostym the boxer countered with a left straight skontrować vi Gry to double skontrować

kontrowersja
f zw. pl (Gpl kontrowersji) książk. controversy C/U budzić a. wzbudzać kontrowersje to stir up a. arouse controversy rodzić a. wywoływać kontrowersje to give rise to controversy kontrowersje wokół kogoś/czegoś the controversy over a. about sb/sth kontrowersje między uczonymi scholarly controversy

kontrowersyjnie
adv. in a controversial manner wypowiadać się kontrowersyjnie to air a. voice (one's) controversial views być postrzeganym kontrowersyjnie to be considered controversial film odbierany był kontrowersyjnie the film met with a controversial reception

kontrowersyjność
f sgt controversial nature, controversiality kontrowersyjność (jej) poglądów/ocen the controversial nature of her views/opinions kontrowersyjność badań genetycznych/na ludziach the controversiality of genetic/human research

kontrowersyjny
adv. 1. książk. [postać, pisarz, film, książka] controversial 2. euf. (nieakceptowany) problematic euf., dubious euf. polityk znany z kontrowersyjnych wypowiedzi w mediach a politician notorious for his dubious statements in the mass media

kontrreformacja
f (Gpl kontrreformacji) Relig. the Counter-Reformation

kontrreformacyjny
adv. Relig. [ruch, działalność] Counter-Reformation attr.

kontrrewolucja
f (Gpl kontrrewolucji) counter-revolution przystąpić do kontrrewolucji to launch a counter-revolution

kontrrewolucjonista
m counter-revolutionary

kontrrewolucyjny
adv. Polit., Socjol. [ugrupowanie, działacz, idea] counter-revolutionary

kontrwywiad
m (G kontrwywiadu) counterintelligence U, counter-espionage U pracować w kontrwywiadzie to work in counter-intelligence agent kontrwywiadu a counter-intelligence agent

kontrwywiadowczy
adv. [agent, zadanie, działalność] counter-intelligence attr., counter-espionage attr.

kontrybucja
f (Gpl kontrybucji) 1. (na rzecz zwycięzcy) tribute (payment), forced contribution płacić kontrybucję to pay tribute kontrybucję ściągano w złocie/żywności tribute was exacted in gold/food obłożyć/obciążyć państwo kontrybucją to impose tribute on a country kontrybucje wojenne war tribute 2. (na rzecz panującego) tribute (payment) 3. (na mocy traktatu pokojowego) reparations

kontuar
m (G kontuaru) (w sklepie) counter (w barze) bar za kontuarem stała ekspedientka a shop assistant was standing behind the counter zamówili piwo i wypili je przy kontuarze they ordered beer and drank it at the bar

kontur
m (G konturu) outline, contour kontury drzew/domów the silhouettes of trees/houses poprawiła kredką kontur warg she used lipliner to even the outline of her lips kontur gór the contours of the mountains delikatnie naszkicowane kontury postaci the lightly sketched outlines of a figure/of the figures wieże miasta odcinały się ostrym konturem od nieba the city skyline was sharply silhouetted against the sky

konturowy
adv. [rysunek] contour attr., line attr. mapa konturowa Geog. a contour map linia konturowa Geog. a contour (line) pióra konturowe Zool. contour feathers zarys konturowy postaci the outlines of the figure kredka konturowa do oczu/do ust an eye(liner) pencil/a lip(liner) pencil

kontusz
m (Gpl kontuszy a. kontuszów) Hist. robe (worn by Polish nobles)

kontuzja
f (Gpl kontuzji) Med., Sport injury C/U kontuzja kolana/głowy a knee/head injury doznać/ulec kontuzji to receive/sustain an injury wyleczyć się z kontuzji to recover from an injury zawodnik musiał zejść z boiska z powodu kontuzji the player's injuries forced him off the field

kontuzjować
pf, impf vt Sport. to injure małe zamieszanie, w którym bramkarz kontuzjował własnego kolegę a little ruckus where the goalkeeper injured his own teammate wciąż doskwiera mu kontuzjowane kolano his knee injury is still bothering him kontuzjowane zawodniczki powrócą do zespołu the injured players are returning to the team

kontynent
m (G kontynentu) 1. (część świata) continent kontynent azjatycki/północnoamerykański the Asian/North American continent 2. sgt (Europa) the Continent Anglicy mieszkający na kontynencie Englishmen living on the Continent 3. sgt (ląd) mainland, continent

kontynentalny
adv. 1. [klimat, powietrze, fauna] continental dryf kontynentalny continental drift szelf kontynentalny the continental shelf 2. (europejski) [sztuka, kultura, zwyczaje] Continental śniadanie kontynentalne a Continental breakfast

kontyngent
m (G kontyngentu) 1. (przydział) ration(s) kontyngent wody/żywności water/food rations 2. (świadczenia) levy, impost nałożyć kontyngent zboża/bydła na wsie to impose a levy of grain/cattle on the villagers 3. Ekon., Handl. (import) quota kontyngent zboża a grain quota kontyngent na cukier an import quota on sugar bezcłowy kontyngent the duty-free import quota samochody z bezcłowego kontyngentu duty-free cars 4. Wojsk. contingent kontyngent wojsk ONZ w Bośni the UN contingent in Bosnia

kontyngentowy
adv. 1. [stawki] levy attr. zboże/mięso kontyngentowe requisitioned grain/meat 2. [umowa, ceny] quota attr. towary kontyngentowe quota goods 3. Wojsk. [oddział, koszary, żołnierze, wojsko] contingent attr.

kontynuacja
f (Gpl kontynuacji) 1. sgt (dalszy ciąg) continuation kontynuacja budowy the continuation of construction kontynuacja działań poprzedniego rządu the continuation of the previous administration's policy 2. (nawiązywanie) continuation jego nowa powieść jest kontynuacją poprzednich his new novel is a continuation of the previous ones

kontynuator
m, kontynuatorka f continuator kontynuator prac Freuda/filozofii Marksa a continuator of Freud/Marks

kontynuować
impf vt 1. (wznowić) to continue, to proceed po przerwie kontynuujemy dyskusję we'll continue our discussion after the break po przerwie kontynuowano obrady after a break the proceedings were resumed kontynuować pracę nad nowym projektem to continue work on the new project 2. (rozwijać) to carry on [tradycję, obrzędy, nurt] vi (mówić dalej) to continue to straszne, co pan mówi, ale niech pan kontynuuje what you're saying is horrific, but please continue "a więc" kontynuował, "zarzuty te należy uznać za niesłuszne" 'therefore', he continued 'the accusations should be deemed groundless'

konwalia
f (GDGpl konwalii) Bot. lily of the valley gałązka konwalii a sprig of lily of the valley bukiecik konwalii a bunch of lilies a. lily of the valley

konwalijka
f dem. Bot. lily of the valley konwalijka dwulistna Bot. May lily, false lily of the valley

konwaliowy
adv. [zapach] lily-of-thevalley attr., muguet attr. [wieniec] lily-of-the-valley attr.

konwenans
m (G konwenansu) książk. convention C/U, propriety C/U konwenans towarzyski a social convention przestrzegać konwenansów a. konwenansu to observe the proprieties zachowywać konwenanse to behave with propriety

konwencja
f (Gpl konwencji) książk. 1. zw. pl (zwyczaj) convention C/U, propriety C/U konwencje panujące w sztuce/modzie the current conventions in art/fashion łamać/odrzucać konwencje społeczne to defy/flout social conventions poddawać się obowiązującym konwencjom to observe the proprieties 2. (w literaturze, sztuce, filmie) convention C/U, style konwencja literacka a literary convention konwencja baśniowa the fairy-tale convention film parodiuje konwencje westernu the film parodies every convention of the western-movie genre w noweli wykorzystano konwencję filmu drogi the story employs many of the conventions of the road movie 3. Polit. (umowa) convention Konwencja Genewska the Geneva Convention (Europejska) Konwencja Praw Człowieka the (European) Human Rights Convention Konwencja praw dziecka the (UN) Convention on the Rights of the Child Konwencja o zakazie broni biologicznej i toksycznej the Biological and Toxic Weapon Convention podpisać/ratyfikować konwencję to sign/ratify a convention przestrzegać konwencji abide by a convention konwencja monetarna a monetary convention 4. Polit. (zjazd) convention konwencja Partii Demokratycznej the Democratic convention wybrać przewodniczącego partii na konwencji to elect the party leader at the convention

konwencjonalizować
impf książk. vt to conventionalize [kino, literaturę, sztukę] konwencjonalizować się [forma, twórczość] to be conventionalized skonwencjonalizować się

konwencjonalnie
adv. książk. [uśmiechać się, zachowywać się, ubierać się] conventionally konwencjonalnie piękna sceneria conventionally beautiful scenery armia uzbrojona konwencjonalnie forces armed with conventional weapons

konwencjonalność
f sgt książk. (opowieści, zachowania, rytuałów) conventionality

konwencjonalny
adv. książk. 1. (zgodny z konwenansem) [zachowanie, uśmiech, gest] polite, formal konwencjonalna osoba a decorous person konwencjonalne oklaski polite applause jej małżeństwo z homoseksualistą było czysto konwencjonalne her marriage to a homosexual was purely formal 2. (umowny) [symbole, pismo] conventional konwencjonalny system znaków drogowych the conventional road signs 3. (nieoryginalny) conventional konwencjonalny strój conventional attire konwencjonalne przedstawienie a conventional play 4. (tradycyjny) [wojna, broń] conventional medycyna konwencjonalna conventional a. mainstream medicine

konwent
m (G konwentu) 1. Polit., książk. (spotkanie) convention konwent republikanów/demokratów the Republican/Democratic convention konwent partii a party convention 2. Relig. (zakon) order konwent dominikański the Dominican order 3. Relig. chapter Konwent Seniorów Polit. the Council of Senior Members (an advisory body of the Polish parliament)

konwersacja
f (Gpl konwersacji) 1. książk. (rozmowa) conversation prowadzić konwersację to hold a conversation podtrzymywać konwersację to make conversation sztuka konwersacji the art of conversation 2. zw. pl (nauka języka) lekcje konwersacji foreign language conversation classes a. speaking skills classes zapisać się/chodzić na konwersacje z angielskiego to sign up for/attend English conversation classes

konwersacyjnie
adv. uczyć się angielskiego konwersacyjnie = to learn English by the conversation method

konwersacyjny
adv. 1. książk. [talent, umiejętności] conversational 2. konwersacyjny system nauczania języka obcego = the conversation method of foreign language teaching

konwersatorium
n 1. Uniw. seminar konwersatorium z historii sztuki an art history seminar 2. (w klasztorze) parlour GB, parlor US

konwersatoryjny
adv. [sala, temat] seminar attr. zajęcia konwersatoryjne a seminar

konwersja
f sgt książk. 1. (przekształcenie) conversion konwersja danych data conversion konwersja plików do formatu RTF the conversion of files into RTF (format) konwersja energii chemicznej w mechaniczną the conversion of chemical energy into mechanical energy konwersja kredytu credit conversion konwersja pozostałego długu na akcje powstałej spółki the conversion of the remaining debt into shares in the new company 2. Relig. (nawrócenie) conversion konwersja na katolicyzm/judaizm conversion to Catholicism/Judaism 3. Jęz. conversion konwersja składniowa syntactic conversion konwersja pisma transliteration 4. Log. conversion

konwersować
impf vi książk., żart. to converse konwersować z kimś o czymś to converse with sb about sth damy konwersujące po francusku ladies conversing in French

konwikt
m (G konwiktu) daw. (szkoła) = monastery school

konwiktowy
adv. daw. [uczeń, student] = monastery school attr.

konwojent
m (armed) guard, (armed) escort konwojent transportu a transport guard konwojent więźniów a prisoners' escort uzbrojony konwojent an armed escort

konwojować
impf vt to escort, to convoy konwojować statki handlowe to convoy merchant ships konwojować skazanych do więzienia o podwyższonym rygorze to escort the convicts to a high-security prison

konwulsja
f zw. pl (Gpl konwulsji) książk. 1. (drgawki) convulsions zw. pl atak konwulsji a fit of convulsions dostać konwulsji to go into convulsions 2. przen. (zmiana) upheaval turmoil U

konwulsyjnie
adv. książk. [płakać, łkać, drżeć] convulsively konwulsyjnie zaciśnięte pięści convulsively clenched fists

konwulsyjny
adv. książk. [ruch, płacz, śmiech] convulsive konwulsyjne drgawki convulsions koniec stulecia przebiegł pod znakiem konwulsyjnych wstrząsów przen. the end of the century was marked by great turmoil

konwój
m (G konwoju) 1. (straż) convoy konwój więźniów a convoy of prisoners 2. Wojsk. convoy konwój z pomocą humanitarną a humanitarian aid convoy

kooperacja
f (Gpl kooperacji) książk. cooperation a. co-operation U (z kimś/czymś with sb/sth) kooperacja z zagranicznymi firmami cooperation with foreign firms kooperacja między różnymi zakładami pracy cooperation among factories ciągnik jest produkowany w kooperacji z firmą francuską the tractor is produced in cooperation with a French company

kooperacyjny
adv. książk. [dostawa, produkcja] cooperative a. co-operative umowa kooperacyjna a contract of cooperation

kooperant
m książk. cooperator a. co-operator, cooperant a. co-operant

kooperować
impf vi książk. to cooperate a. co-operate (z kimś/czymś with sb/sth) kooperować z zagraniczną firmą to cooperate with a foreign company

koordynacja
f sgt 1. (zharmonizowanie) coordination a. co-ordination koordynacja pracy poszczególnych grup roboczych/działań ratowników coordination of the various departments' work/the rescue effort osoba odpowiedzialna za koordynację pracy ankieterów the person responsible for the data-gathering process 2. (ruchowa) coordination koordynacja ruchów (physical) coordination

koordynacyjny
adv. [prace] coordinating a. co-ordinating, coordination a. co-ordination attr. komisja koordynacyjna the steering committee

koordynator
m coordinator a. co-ordinator koordynator prac/projektu a work/project coordinator koordynator nawigacyjny Lotn. guidance system

koordynatorka
f coordinator a. co-ordinator

koordynować
impf vt to coordinate a. co-ordinate [działania, procesy, plan] koordynować pracę nad projektem to coordinate work on a project skoordynować

kop
m (A kopa) pot. 1. (kopniak) boot pot. kick dać komuś kopa w brzuch to give sb a kick a. boot in the stomach dostać kopa od kogoś to get a kick a. boot from someone dostać kopa w tyłek to get a kick up the arse GB posp. to get the boot to get kicked out przen. dostać kopa przen. to get the boot po dziesięciu latach pracy dali mu kopa przen. after ten years of work he got the boot dostał niejednego kopa od życia przen. he's taken a. had a lot of knocks pot., przen. dostać kopa w górę przen. to be kicked upstairs pot., przen. 2. (po zażyciu narkotyku) kick pot.

kopa
f 1. (sterta) stack kopa siana/zboża/słomy a hay/corn/straw stack 2. (góra) domed hill 3. daw., Miary threescore przest. sixty kopa jaj five dozen eggs 4. pot. (duża ilość) heaps pot., tons pot. kopa książek/ubrań heaps of books/clothes na kopy pot. two a. ten a penny GB pot., a dime a dozen US pot. absolwentów zarządzania jest teraz na kopy business school graduates are two a. ten a penny these days możesz jeść batoników na kopy you can eat candy bars galore a. by the ton pot. kopa a. kopę lat! long time no see! pot., it's (been) ages! pot.

kopalina
f zw. pl ore U, mineral wydobywać kopaliny to extract ore

kopalnia
f (Gpl kopalni a. kopalń) 1. Górn. mine, pit kopalnia węgla/soli/złota a coal/salt/gold mine kopalnia kredy/gliny a chalk/clay pit kopalnia głębinowa a deep mine kopalnia odkrywkowa an opencast mine GB, a strip mine US pracować w kopali to work in a pit to work down the pit pot. 2. przen. (źródło) mine przen., storehouse przen. kopalnia wiedzy/informacji a mine of knowledge/information on jest kopalnią pomysłów he's a mine of ideas

kopalniany
adv. 1. [budynki, maszyny, winda, szyb] mine attr. 2. [złoża, bogactwa] mineral

kopalny
adv. 1. [węgiel, gaz, ropa] fossil attr. paliwo kopalne fossil fuel 2. Nauk. fossil attr. szkielet ptaka kopalnego the skeleton of a fossil bird kopalny gatunek praczłowieka a species of fossil man

kopanina
f sgt pot. 1. (kopanie) digging kopanina rowów/dołów the digging of ditches/holes 2. (gra w piłkę) free-for-all to nie mecz, tylko jakaś kopanina this isn't a game, it's a free-for-all 3. (bijatyka) fighting, violence w filmie przeważała kopanina the film was full of violence

koparka
f Techn. digger, excavator

kopać
1. impf (kopię) vt 1. (spulchniać ziemię) to dig kopać ziemię łopatą to dig with a shovel kopać ogródek to dig (in a. up) the garden skopać 2. (wydobywać ziemię) to dig kopać dół/rów/studnię to dig a hole/ditch/well kopać fundamenty to dig foundation trenches wykopać 3. (wydobywać z ziemi) to dig, to mine (coś for sth) [węgiel, rudę, glinę] to dig up [ziemniaki, buraki] wykopać vi pot. (szukać) to rootle around GB pot., to root around kopać w szufladach a. po szufladach to rootle around in the drawers kopać się pot. (brnąć) to dig one's way (przez coś through sth) ratownicy kopali się przez zaspy śniegu the rescue team was digging their way through the snowdrifts przekopać się samemu sobie kopać grób pot. to dig one's own grave 2. impf kopnąć

kopciuch
m pers. (Npl kopciuchy) pot., pejor. (brudas) slummock GB pot., pejor., slob pot., pejor. m inanim. pot. (papieros) = cheap ciggy GB pot., = cheap cigarette

kopciuszek
m pers. (Npl kopciuszki) Cinderella traktować kogoś jak kopciuszka to treat sb like a Cinderella m anim. Zool. black redstart

kopcić
impf vt pot. (palić) to smoke [papierosa, cygaro, fajkę] kopcić papierosy jeden za drugim to chain-smoke vi (dymić) [świeca, lampa, komin] to smoke kopcić się 1. (dymić) [świeca, lampa, kaganek] to smoke, to smoulder GB, to smolder US 2. pot. (palić się) to burn coś tu się kopci something's burning

kopczyk
m dem. 1. (wzniesienie) (small) mound kopczyki kretowisk molehills usypać kopczyk to raise a mound 2. (warzyw) (storage) clamp

koper
m sgt (G kopru) Bot., Kulin. dill koper ogrodowy dill napar z kopru a dill infusion koper włoski fennel

koperczaki
plt (G koperczaków) przest. puszczać się a. uderzać w koperczaki do kogoś to court a. woo przest. sb stroić a. sadzić a. palić koperczaki do kogoś to court a. woo sb przest.

koperek
m sgt (G koperku) Kulin. dill (weed) pęczek koperku a bunch of dill ziemniaki z koperkiem potatoes with dill

koperkowy
adv. Kulin. [sos, zupa] dill attr.

koperta
f 1. (na list) envelope szara koperta a brown envelope koperta z okienkiem a window envelope koperta ze znaczkiem a stamped envelope otworzyć/zakleić kopertę to open/seal an envelope zaadresować kopertę to address an envelope włożyć list do koperty to put a letter into an envelope 2. (w zegarku) watch case zegarek w złotej kopercie a gold pocket watch 3. (torebka) clutch (bag) 4. (poszwa) duvet cover (with a square opening)

kopertowy
adv. [papier] envelope attr. zegarek kopertowy a pocket watch, a hunter torebka kopertowa a clutch (bag)

kopeć
m (G kopciu a. kopcia) 1. sgt (osad) soot (od czegoś from sth) lampa naftowa czarna od kopcia an oil lamp black with soot 2. pot. (świeca dymna) smoke bomb podpalić kopcie to light smoke bombs

kopia
1. f (GDGpl kopii) 1. (odwzorowanie) (dzieła sztuki) copy (dokumentu) copy, duplicate (broni, mebli, budynku) copy, replica kopia obrazu/rzeźby a copy of a painting/statue kopia podania/testamentu a copy of the application/will kopia kserograficzna a Xerox (copy), a (photo)copy zrobić kilka kopii umowy to make several copies of the contract 2. przen. (carbon) copy przen. dziewczyna jest wierną kopią swojej matki the girl's the (very) image of her mother kopia najnowszego modelu kostiumu Chanel a copy a. knock-off pot. of one of Chanel's new suits 3. Audio, Kino, Komput. copy kopia filmu/programu komputerowego/płyty kompaktowej a copy of a film/program/CD zachowała się tylko jedna kopia tego filmu only one copy of the film remains 4. (odbitka) Fot. print, copy 2. f (GDGpl kopii) Hist. lance kruszyć kopie o kogoś/o coś to cross swords over sb/sth nie ma o co kopii kruszyć theres nothing to quarrel about

kopiarka
f 1. (kserokopiarka) Xerox (machine), photocopier papier do kopiarki Xerox paper, copy paper 2. Fot. copying frame, printing frame 3. Audio, Kino (tape/film) copier 4. Techn. tracing machine

kopiasto
kopiato adv. pot. 1. (dużo) kopiasto nałożone półmiski z jedzeniem plates heaped with food kopiasto załadowana taczka z piaskiem a wheelbarrow heaped with sand 2. (wysoko) kopiasto ufryzowane włosy a beehive hairstyle

kopiasty
kopiaty adv. pot. [łyżka, wóz] heaping, heaped [pagórek] rounded kopiasta sterta brudnych ubrań a heap of dirty clothes

kopiał
m (G kopiału) 1. (do zleceń, kwitów, rachunków) ledger (book) 2. Techn. template, templet

kopiec
m 1. (usypisko) mound kopiec graniczny a boundary mound kopiec mrowiska an ant hill kopiec kreta a molehill 2. (grób, pomnik) mound, barrow kopiec mogilny a burial mound, a tumulus usypać/zbudować kopiec to build a mound kopiec poświęcony poległym w bitwie a mound in memory of soldiers who died in battle 3. (do przechowywania warzyw) (storage) clamp usypywać ziemniaki w kopce to put (the) potatoes in a storage clamp przechowywać buraki w kopcu to store (the) beets in a clamp

kopiejka
f kope(c)k, copeck

kopiować
impf vt 1. (reprodukować) to copy [obraz, rzeźbę, monument] to copy, to duplicate [testament, umowę, dokumenty] kopiować rysunek to make a copy of the drawing, to copy a. reproduce the drawing kopiować nagranie/płytę kompaktową to make a copy of a recording/CD skopiować 2. (naśladować) to copy, to imitate kopiować tancerza/piosenkarza to imitate a dancer/singer kopiować czyjś sposób mówienia to copy sb's way of speaking skopiować 3. (wiernie przedstawiać) to imitate, to replicate [rzeczywistość] kopiować naturę to imitate nature 4. Techn. to shape skopiować 5. Fot. to make a print (coś of sth) [odbitki, zdjęcia] skopiować

kopiowy
adv. [papier] copy attr., copying attr. [taśma] copying ołówek kopiowy a copy(ing) pencil, an indelible pencil

kopista
m 1. (tekstu, nut) copyist, copier 2. (naśladowca) imitator, copyist nieudolny kopista natury a poor copyist of nature

kopka
f dem. (small) stack kopki siana/zboża hayricks/corn ricks

kopniak
m pot. 1. (uderzenie) kick dać/wymierzyć komuś kopniaka to give sb a kick, to administer a kick to sb dostać kopniaka to get a kick 2. przen. kick in the teeth pot. życie nie szczędziło mi kopniaków life hasn't spared me the odd kick in the teeth

kopnięty
pp kopnąć adv. pot., pejor. [osoba] loony pot., batty pot.

kopny
adv. kopny śnieg deep snow koła samochodu utknęły w kopnym piachu the car got bogged down in the sand

kopnąć
pf (kopnęła, kopnęli - kopię) - kop|ać2 impf vt 1. (uderzyć nogą) to kick kopać piłkę to kick the ball kopnąć puszkę/kamień to kick a tin/stone kopnąć kogoś w głowę/w żołądek to kick sb in the head/stomach kopali go buciorami po głowie they were kicking him in the head with their heavy boots kopnięciem otworzył drzwi he kicked the door open 2. pot. (o prądzie, urządzeniu elektrycznym) kopnął go prąd, gdy reperował gniazdko he got a shock when he was repairing the socket uważaj, bo żelazko kopie be careful, you might get a shock from the iron 3. pot. (o broni palnej) to kick vi pot. to recoil vi ten karabin nieźle kopie that rifle has quite a kick kop|nąć się - kop|ać się 1. (siebie samego) to kick oneself niechcący kopnął się w kostkę he accidentally kicked himself in the ankle 2. (wzajemnie) to kick one another kopali się i popychali they were kicking and pushing one another kopnąć się pot. (pobiec) to hightail it pot. to dash kopnął się do domu he hightailed it home

koprodukcja
f (Gpl koprodukcji) co-production, joint production film ten powstał w angielsko-polskiej koprodukcji the film is an English-Polish co-production przystąpić do koprodukcji filmu to co-produce a film koprodukcja TVP z Canal+ a TVP-Canal+ co-production

kopulacja
f (Gpl kopulacji) 1. Biol. copulation 2. pejor., żart. copulation książk., pejor., żart.

kopulacyjny
adv. Biol. [narządy] copulatory

kopulasto
adv. kopulasto zwieńczony meczet a domed mosque kopulasto wyglądające chmury domed clouds

kopulasty
adv. [wieża, dach, parasol] domed cupolaed rzad.

kopulować
impf vi 1. Biol. to copulate 2. książk. to copulate książk., pejor., żart. (z kimś with sb)

kopuła
f 1. Archit. dome, cupola kopuła cerkwi the dome of an Orthodox church gmach zwieńczony kopułą a building crowned with a dome a. cupola kopuła bazyliki św. Piotra the dome of St Peter's (basilica) meczet o trzech kopułach a three-domed mosque 2. Geol. dome (fold) kopuła nieba a. niebieska książk. the dome of heaven a. the sky poet.

kopułka
f dem. (small) dome, (small) cupola

kopułowato
adv. kopułowato wygięty dach a domed roof, a cupola roof

kopułowaty
adv. [góra, namiot, parasol] domed, dome-like

kopułowy
adv. [dach] domed, cupola attr. cupolaed rzad.

kopytko
n dem. 1. (u zwierząt) (small) hoof 2. (szewskie) (small) shoemaker's last kopytka plt Kulin. dumplings made of mashed potatoes, eggs, and flour

kopytny
adv. Zool. ssaki/zwierzęta kopytne hoofed mammals/animals ungulates spec.

kopyto
n 1. (u zwierząt) hoof tętent końskich kopyt the clatter of horses' hooves dziki stratowały kopytami pole boars trampled the field dostać się pod kopyta to be trampled 2. (szewskie) shoemaker's last 3. augm. pot., pejor. (stopa) trotter zw. pl GB pot. dog zw. pl US zdejmij kopyta z łóżka get your trotters off the bed przerobić kogoś na swoje kopyto pot. to remake sb in one's own image na jedno kopyto pejor. from the same mould ruszyć z kopyta przen. to get off like a shot kierowca nacisnął na pedał gazu i ruszył z kopyta the driver hit the accelerator and was off like a shot produkcja z nowym rokiem ruszyła z kopyta production really picked up at the beginning of the year

kora
f sgt 1. (drzew) bark kora brzozy/dębu oak/birch bark 2. Anat. cortex kora mózgowa the cerebral cortex kora nadnercza the renal cortex 3. Włók. seersucker sukienka z kory a seersucker dress kora chinowa Bot. cinchona (bark), Peruvian a. china bark

koral
m 1. zw. pl (ozdoba) bead sznur korali a string of beads bursztynowe korale amber beads nosiła na szyi czerwone korale she wore red beads around her neck 2. (G korala a. koralu) Zool. (koralowiec) coral (koralowina) coral U korale tworzą rafy corals form coral reefs kolonie korali coral colonies biżuteria z korala coral jewellery 3. (G koralu) (kolor) coral koral ust/warg coral(-coloured) lips sukienka w kolorze koralu a coral(-coloured) dress 4. zw. pl Myślis. spiked training collar korale plt (u indyka) wattle, dewlap

koralik
m zw. pl bead sznur koralików a string of beads sukienka ozdobiona koralikami a beaded dress

koralowiec
m zw. pl Zool. coral

koralowy
adv. 1. [rafy, skały] coral attr. 2. [ozdoby, pierścionek] coral attr. 3. [usta, suknia] coral attr., coral-coloured GB, coral-colored US

koraniczny
adv. Relig. [prawo, dogmaty, przykazania] Koranic

korba
f 1. Techn. crank kręcić a. obracać korbą studni to turn the well crank 2. pot. (osoba uzdolniona) whiz(z) a. wiz pot. był korba z fizyki he was a whiz at physics

korbka
f dem. (small) crank, handle korbka opuszczania szyby the window riser (handle) kręcić korbką to turn the crank

korbowy
adv. Techn. [napęd, wyciąg] crank attr.

korcić
impf vi to itch korciło go, żeby powiedzieć prawdę he was itching to tell the truth

kord
1. m sgt (G kordu) 1. Techn. Kevlar 2. Włók. cord koszula z kordu a cord shirt 2. m (G kordu) Hist. = (short) sword

kordegarda
f Hist. guardhouse

kordialnie
adv. grad. książk. [przywitać się, uśmiechnąć się] cordially

kordialność
f sgt książk. (przywitania, uśmiechu) cordiality

kordialny
adv. książk. [osoba, powitanie, uśmiech] cordial

kordon
m (G kordonu) 1. (szpaler) cordon kordon policji a police cordon kordon żołnierzy a cordon of soldiers otoczyć a. opasać coś kordonem to cordon sth off 2. (na granicy) border posts kordony graniczne border posts 3. Hist., Wojsk. cordon

kordonek
m sgt (G kordonku a. kordonka) (embroidery) floss, floss (silk), filoselle GB haftować kordonkiem to embroider with floss (silk)

kordonkowy
adv. [robótki, haft] floss attr., filoselle attr. GB kordonkowy obrus a crochet lace tablecloth

kordzik
m Wojsk. = dirk, = dagger

koreański
adv. Korean

koreczek
m 1. dem. (butelki) (small) stopper, (small) cork koreczek od perfum a perfume stopper 2. (do uszu) earplug zw. pl włożyć sobie koreczki do uszu to put in earplugs 3. zw. pl Kulin. = appetizers (served on cocktail sticks) 4. dem. (but) cork-soled shoe

koreferat
m (G koreferatu) książk. supplementary (research) paper

korek
m 1. (butelki) stopper, cork zatkać butelkę korkiem to cork a bottle korek od butelki a bottle stopper wyciągnąć korek to uncork a bottle 2. sgt (surowiec) cork ściany wyłożono korkiem the walls were covered with cork 3. (but) cork-soled shoe chodzić w korkach to wear cork-soled shoes 4. (podkładka) cork heel lift korki do butów cork heel lifts 5. (obcas) cork wedge heel pantofle na wysokich korkach shoes with a cork wedge heel, cork wedgies 6. pot. (uliczny) traffic jam utknąć/stać w korku to get stuck/be stuck in a traffic jam 7. pot. (bezpiecznik) fuse wymienić korek to change the fuse wkręcić/wykręcić korki to plug in/unplug the fuses przepaliły się a. wysiadły pot. korki the fuses blew

korekcja
f sgt 1. Med., Stomat. (poprawianie) correction korekcja zgryzu/postawy/wzroku bite/posture/vision correction operacyjna korekcja nosa nose correction surgery 2. Techn. correction filtry do korekcji barwnej colour correction filters korekcja zazębienia Techn. (gear) tooth correction

korekcyjny
adv. książk. [ćwiczenia, szkła, obuwie] corrective aparat korekcyjny a brace (on one's teeth) GB, braces US

korekta
f 1. (poprawianie) proofreading U robić korektę to proofread oddać tekst do korekty to have a text proofread korekta redakcyjna a. wydawnicza editing, an editor's revision korekta autorska an author's revision 2. (poprawka) correction C/U, amendment C/U nanieść (drobną) korektę to make a (minor) correction korekta faktury a corrected invoice korekta prognozy wyników finansowych a corrected a. an adjusted financial forecast ustawa budżetowa już wymaga korekty the budget statute already needs amendment 3. (miejsce) proofreading a. proofreader's room 4. pot. (odbitka) proof czytać korekty to read proofs korekta domowa a. drukarska Druk. initial proofreading

korektor
m pers. (proof)reader korektor tekstów a proofreader pracować w gazecie jako korektor to work as a proofreader for a newspaper m inanim. 1. (do poprawiania błędów) white-out U, correction fluid C/U zamalować błędy korektorem to correct mistakes with white-out korektor w płynie white-out, correction fluid 2. Kosmet. concealer zatuszować (sobie) cienie pod oczami korektorem to cover the shadows under one's eyes with concealer 3. Techn. correcting mechanism hamulce z korektorem hamowania an anti-block system korektor instrumentów muzycznych tuner

korektorka
f proofreader

korektorski
adv. 1. [praca, zajęcie] proofreading attr. 2. [błąd, znak] proofreader's

korektywa
f 1. książk. (poprawa) rectification, correction korektywa w systemie płac the rectification of the salary system 2. pot. (gimnastyka) corrective (physical) therapy

korelacja
f (Gpl korelacji) 1. książk. (współzależność) correlation C/U korelacja między stopniem ryzyka a dochodowością the correlation between risk and returns 2. Jęz. (powiązanie) correlation C/U korelacja fonologiczna phonological correlation 3. Biol. correlation C/U 4. Mat., Stat. correlation C/U

korelować
impf książk. vt (zestawiać) to correlate korelować raporty wywiadowcze to correlate intelligence reports kursy autobusów są korelowane z przyjazdem pociągów the bus timetable is correlated with train arrivals skorelować vi (być współzależnym) to correlate (z czymś with sth) polityka cenowa koreluje z polityką płac the pricing policy correlates with the salary policy oceny szkolne nie korelują z wynikami testów na inteligencję there is no correlation between school marks and the results of IQ tests

korepetycja
f (Gpl korepetycji) 1. zw pl. (pomoc w nauce) (private) tuition U GB, private lesson zw. pl korepetycje z matematyki/fizyki/chemii (private) tuition a. private lessons in maths/physics/chemistry udzielać korepetycji a. dawać korepetycje to give (private) tuition a. private lessons udzielał korepetycji z matematyki he coached a. tutored students in maths brać korepetycje to take private lessons 2. Muz., Taniec = practice session

korepetycyjny
adv. [zajęcia, lekcje] private

korepetytor
m, korepetytorka f 1. (private) tutor, coach 2. Muz., Taniec coach, repetiteur

korepetytorski
adv. [zarobki] tutor's, coach's zajęcia korepetytorskie z fizyki (private) tuition a. private lessons in physics

korespondencja
f 1. sgt (pisanie listów) correspondence rozległa/ożywiona korespondencja extensive/lively correspondence korespondencja prywatna/handlowa/urzędowa private/business/official correspondence prowadzić a. utrzymywać korespondencję z kimś to correspond with sb przez wiele lat utrzymywaliśmy regularną korespondencję we corresponded regularly for many years zazwyczaj kończył korespondencję słowami... he usually closed his letters with the words... nasza korespondencja urwała się our correspondence ended abruptly adres do korespondencji address for correspondence, correspondence a. mailing address tajemnica korespondencji the confidentiality a. secrecy of correspondence 2. sgt (zbiór listów) correspondence (porcja listów) post GB, mail korespondencja Beethovena Beethoven's correspondence zachowała się jego bogata korespondencja z Darwinem his prolific correspondence with Darwin has been preserved przejrzeć codzienną korespondencję to go through one's daily post a. mail lektura zaległej korespondencji catching up on one's (unread) post a. mail odpowiadać na korespondencję to answer the a. one's post a. mail 3. (Gpl korespondencji) Dzien. (artykuł) report korespondencja z Afganistanu a report from Afghanistan korespondencje wojenne war reports 4. (Gpl korespondencji) książk. (związek) correspondence (między czymś a czymś between sth and sth)

korespondencki
adv. [obowiązki] correspondent's

korespondencyjnie
adv. [zgłosić się, załatwić] by mail uczyć się korespondencyjnie to take a correspondence course studiować korespondencyjnie to take a correspondence degree course grać z kimś korespondencyjnie w szachy to play correspondence chess with sb

korespondencyjny
adv. [kurs, nauka, studia] correspondence attr. korespondencyjna znajomość a pen friendship załatwić coś/skontaktować się z kimś drogą korespondencyjną to arrange sth/to contact sb by mail utrzymywać z kimś kontakt korespondencyjny to keep in touch with sb by mail

korespondent
m, korespondentka f 1. (osoba pisząca listy) correspondent 2. Dzien. correspondent korespondent "Gazety Wyborczej" a correspondent for 'Gazeta Wyborcza' korespondent "Times'a" a 'Times' correspondent korespondent wojenny a war correspondent korespondent zagraniczny a foreign correspondent 3. członek korespondent Nauk. corresponding member

korespondować
impf vi 1. (pisać listy) to correspond (z kimś with sb) korespondowali (ze sobą) przez długie lata they corresponded for many years 2. książk. (odpowiadać czemuś) to correspond (z czymś to sth)

korki
plt pot. (korepetycje) (extra) private lessons korki z matematyki private maths lessons brać korki to take extra lessons dawać korki to give private lessons poszła na korki (z matmy) she's gone to her (maths) lesson

korkociąg
m (G korkociągu) 1. (do butelek) corkscrew 2. Lotn. (w dół) spin, spiral dive (w górę) corkscrew manoeuvre GB, corkscrew maneuver US wprowadzić samolot w korkociąg [lotnik] to perform a. do a corkscrew manoeuvre/spin a. spiral dive wpaść w korkociąg [samolot] to go into a spin a. spiral dive wyprowadzić samolot z korkociągu [lotnik] to pull out of a corkscrew manoeuvre/spin a. spiral dive wyjść z korkociągu [samolot] to pull out of a corkscrew manoeuvre/spin a. spiral dive

korkować
impf vt 1. (zamykać) to cork [butelkę] zakorkować 2. pot. (tarasować) to block [drogę, ruch] w godzinach szczytu korkują się oba mosty at rush hour both bridges are jammed zakorkować vi pot. (umierać) to conk out pot., to peg out GB pot. wykorkować

korkowiec
m 1. (pistolet) cap gun strzelać z korkowca to fire a cap gun 2. Zool. a kind of Mediterranean octocoral korkowiec amurski Bot. cork tree, Amur corktree

korkowy
adv. [kask, izolacja] cork attr.

kormoran
m Zool. cormorant kormoran czubaty Zool. shag

korner
m Sport corner (kick)

kornet
1. m (G kornetu) Hist., Relig. coif 2. m (G kornetu) Muz. 1. (instrument) cornet grać na kornecie to play the cornet 2. (w organach) cornet

kornie
adv. grad. książk. [prosić] humbly kornie proszę o wybaczenie I humbly beg forgiveness a. your pardon książk.

kornik
m Zool. bark beetle, woodworm przeżarty przez korniki wormy, worm-eaten stare meble toczone przez korniki wormy a. worm-eaten old furniture, old furniture with woodworm kornik drukarz Zool. spruce bark beetle

korniszon
m (A korniszona) (pickled) gherkin

korny
adv. grad. książk. [ukłon, spojrzenie, postawa] humble "pański korny sługa" 'your obedient a. humble servant' książk.

korodować
impf vt [środek chemiczny, sól] to corrode [metal, samochód] korodujące działanie wody morskiej the corrosive action of sea water skorodować vi [metal, rury] to corrode korodujące rury corroding pipes skorodować

korona
f 1. (na głowie) crown (diadem) tiara złota/diamentowa korona a gold/diamond crown korona królewska a royal crown bogato zdobiona korona a richly decorated crown nosić/włożyć koronę to wear/put on a crown król Jerzy w koronie King George wearing his crown orzeł w koronie a crowned eagle przyjął koronę z rąk cesarza he was crowned by the emperor korona z kwiatów i liści a crown of flowers and leaves ubiegłoroczna Miss Świata włożyła koronę na głowę swojej następczyni the previous Miss World crowned her successor 2. (władza) crown zdobyć/stracić koronę to win/lose the crown 3. Hist. (królestwo) the Crown korona Szwedzka the Swedish Crown lenno korony polskiej a dependency a. fief of the Polish Crown być wiernym koronie to be loyal to the Crown 4. Hist. Korona (polska) the Crown (of the Kingdom of Poland) Mazowsze przeszło na własność Korony Mazovia was incorporated into the Crown territories 5. (fryzura) korona rudych/czarnych włosów a crown of red/black hair nosić koronę warkoczy to wear a crown of braids włosy upięte a. ułożone w koronę hair pinned a. done up in a crown of braids 6. Bot. (część drzewa) crown bujna korona a dense crown drzewa o rozłożystych koronach trees with wide-spreading crowns ptaki ukryte w koronach drzew birds hidden among the branches of the trees 7. Bot. (część kwiatu) corona 8. (budowli, zapory) top (czegoś of sth) (drogi) crown (czegoś of sth) 9 Anat. (część zęba) crown 10 Stomat. (osłona) crown, cap wstawić a. założyć koronę to place a. put a crown on a tooth, to cap a tooth wstawić a. założyć sobie koronę to have a tooth crowned, to have a crown put on one's tooth 11 (ukoronowanie) korona boskiego stworzenia the crown of God's creation korona kolekcji the pride of a collection 12 Fin. (waluta) (szwedzka, islandzka) crown, krona (czeska) crown, koruna (duńska, norweska) crown, krone 13 Gry (cztery asy) (no-trumps) honours GB, (no-trumps) honors US four aces 14 Myślis. (deer/elk) antler crown korona cierniowa Bibl. crown of thorns Zool. crown of thorns korona słoneczna Astron. corona korona ci z głowy nie spadnie, jeśli to zrobisz it wouldn't hurt you to do it korona im z głowy nie spadnie, jeżeli poczekają chwilę it won't hurt them to wait a bit

koronacja
f (Gpl koronacji) coronation koronacja Karola Wielkiego the coronation of Charlemagne koronacja obrazu/figury Matki Boskiej the coronation of a picture/statue of Our Lady koronacja Miss Polonii the coronation of Miss Poland

koronacyjny
adv. [ceremonia, insygnia, miecz] coronation attr.

koronczarka
f lacemaker

koronka
f 1. (ozdoba) lace koronki brukselskie/brabanckie Brussels/Bruges lace suknia z weneckich koronek a Venetian lace dress obrus z koronki a lace tablecloth chusteczka przybrana koronką a lace-trimmed handkerchief 2. książk., przen. koronka pajęczyny a lacy spiderweb 3. dem. Stomat. crown, cap 4. Relig. chaplet odmawiać koronkę do Miłosierdzia Bożego to say the Chaplet of Divine Mercy 5. Techn. (piła) crown saw 6. Gry (sekwens) honours GB, honors US

koronkarka
f 1. (kobieta) lacemaker 2. (maszyna) lace machine

koronkarski
adv. [warsztat, przemysł] lacemaking

koronkarstwo
n sgt lacemaking

koronkowo
adv. koronkowo rzeźbiony intricately carved praca została koronkowo wykonana the work was meticulously done

koronkowość
f sgt (planu, projektu, argumentu) intricacy koronkowość wykonania fineness of execution

koronkowy
adv. 1. (zrobiony z koronek) [obrus, firanka, suknia] lace attr. 2. [ozdoby, arkady] lacy koronkowa brama an intricately ornamented gate koronkowa robota fine work

koronny
adv. 1. [dobra, insygnia, ziemie] crown attr. klejnoty koronne the crown jewels 2. Hist. (polski) wojska koronne the Polish army hetman wielki koronny Grand Hetman of the Crown (supreme commander of the Polish army) 3. (główny) key koronny świadek a key a. star witness to jest ich koronny argument they use it as their crowning argument koronny dowód dla prokuratury the key evidence for the prosecution koronny zarzut kierowany wobec kogoś the principal charge(s) against sb 4. Prawo świadek koronny an accomplice or accessory who turns Queen's/Kings evidence być świadkiem koronnym to turn Queens/Kings evidence GB, to turn States evidence US

koronowany
pp koronować adv. crowned pierwszy koronowany władca Polski the first crowned ruler of Poland

koronować
pf impf vt 1. (wkładać koronę) to crown [króla, obraz] koronować kogoś na króla Polski to crown sb king of Poland obraz Matki Boskiej koronowany przez papieża a painting of Our Lady crowned by the pope ukoronować 2. książk. (wieńczyć) to crown ta książka koronuje jego długoletnią karierę the book crowns his long career ukoronować koronować się 1. (zostać ukoronowanym) to be crowned ukoronować się 2. (dokonać własnej koronacji) to crown oneself koronował się na cesarza he crowned himself emperor ukoronować się

korowodowy
adv. [taniec] processional

korowód
m (G korowodu) 1. (pochód) procession korowód tancerzy/grajków a procession of dancers/musicians iść korowodem to walk in a procession barwny korowód sunął po ulicach a colourful procession made its way through the streets roztańczony korowód gości weselnych a procession of dancing wedding guests 2. książk., przen. procession korowód twarzy/zdarzeń a procession of faces/events wprowadza w swojej powieści cały korowód ludzkich typów in his novel he depicts a whole gamut of characters a. types korowody plt (zabiegi) manoeuvring GB, maneuvering US (ceregiele) fuss po długich korowodach after a lot of fuss trwają różne prawnicze korowody there's all sorts of legal manoeuvring going on

korozja
f sgt (niszczenie) corrosion odporny na korozję corrosion-proof podatny na korozję susceptible to corrosion, corrosion-prone zaatakowany przez korozję attacked by corrosion korozja biologiczna biological corrosion korozja magmowa Geol. magmatic corrosion

korozyjny
adv. [proces] corrosion attr.

korporacja
f (Gpl korporacji) 1. (firma) corporation międzynarodowa korporacja an international corporation 2. Hist. association, corporation korporacja kupiecka a merchant(s') association korporacje studenckie pre-war students' associations

korporacyjny
adv. 1. [państwo] corporative, corporate [imperium, gospodarka] corporate 2. Hist. [czapka, bal] student(s') association attr.

korpulentny
adv. książk. [mężczyzna, kobieta] corpulent książk. jest bardziej korpulentny niż kiedyś he's stouter than before

korpus
m (G korpusu) 1. (tułów) trunk, torso masywny/wątły korpus a massive/frail torso ludzki korpus a human trunk seria ciosów w korpus a series of punches to the trunk a. torso 2. (główna część) (statku) hull, (main) body (czegoś of sth) (silnika, budynku) (main) body (czegoś of sth) 3. Wojsk. corps korpus powietrzno-desantowy a paratroop(er) corps 4. Jęz. corpus komputerowy korpus języka polskiego an electronic corpus of the Polish language korpus dyplomatyczny the diplomatic corps korpus kadetów Hist., Wojsk. (army) cadet school korpus służby cywilnej civil service

korrida
zob. corrida

korsarski
adv. 1. (kaperski) [statek] privateer attr. 2. (piracki) [statek, napad] pirate attr. corsair attr. przest.

korsarstwo
n sgt 1. (kaperstwo) privateering 2. (piractwo) piracy

korsarz
m (Gpl korsarzy) 1. (kaper) privateer 2. (pirat) pirate corsair przest.

kort
1. m (G kortu) Sport court kort tenisowy a tennis court kort ziemny/trawiasty a clay/grass court turniej na kortach Rolanda Garrosa the championship at (the) Roland Garros (courts) posłać piłkę w głąb kortu to play the ball to the back of the court grać z głębi kortu to play from the back of the court 2. m (G kortu) Włók. corduroy, cord garnitur z szarego kortu a grey corduroy a. cord suit

kortland
cortland

kortowy
1. adv. Sport [nawierzchnia] court attr. 2. adv. Włók. [płaszcz, marynarka] corduroy attr., cord attr.

korumpować
impf vt to corrupt [polityka, urzędnika] korumpowanie funkcjonariuszy państwowych the corruption of government officials, bribing government officials skorumpować

korupcja
f sgt 1. (łapówkarstwo) corruption korupcja wśród wysokich urzędników państwowych corruption among top government officials przeciwdziałać korupcji to fight corruption 2. przest., książk. (obniżenie norm moralnych) corruption korupcja wartości the corruption of values

korupcyjny
adv. corruption attr. afera korupcyjna a corruption scandal

korweta
f Żegl. 1. Hist. corvette 2. Wojsk. corvette

koryfeusz
m (Gpl koryfeuszy a. koryfeuszów) 1. książk. outstanding figure koryfeusz polskiego życia literackiego an outstanding figure of Polish letters 2. Antycz. coryphaeus

korygować
impf vt 1. (poprawiać) to correct [błąd, harmonogram, zachowanie] korygować wadę wzroku to correct a vision defect skorygować 2. Wyd. to proof(-read) [artykuł, tekst] skorygować

koryncki
adv. Corinthian

korytarz
m 1. (w budynku) corridor, hall(way) US wąski/szeroki korytarz a narrow/wide corridor a. hall(way) korytarz szpitalny a hospital corridor na korytarzu in the corridor a. hall(way) iść korytarzem to walk along the corridor a. hall(way) przejść przez korytarz a. korytarzem to go down the corridor a. hall(way) w a. na końcu korytarza at the end of the corridor a. hall(way) po drugiej stronie korytarza across the corridor a. hall korytarz prowadzi do sypialni the corridor a. hall(way) leads to the bedroom 2. (tunel) corridor, tunnel (w kopalni) gallery korytarz podziemny an underground corridor a. tunnel korytarz skalny a mountain corridor korytarze kretów mole tunnels skomplikowany system korytarzy a complicated system of corridors a. tunnels drążyć korytarz w skale to tunnel through rock 3. Polit. corridor korytarz do morza a corridor to the sea utworzyć korytarz dla ludności cywilnej to open a safe corridor for civilians korytarz powietrzny a. lotniczy air corridor

korytarzowy
adv. 1. (w budynku) [oświetlenie] corridor attr., hall(way) attr. US korytarzowe plotki corridor gossip, scuttlebutt US pot. 2. (pod ziemią) [przejście] tunnel attr.

korytarzyk
m dem. 1. (w budynku) (narrow) corridor, (narrow) hall(way) US 2. (pod ziemią) (narrow) corridor, (narrow) tunnel

korytko
n dem. 1. (dla zwierząt) (small) trough 2. (na kwiaty) flower-box

koryto
n 1. (dla zwierząt) trough koryto dla świń a pig trough tłoczyć się przy korycie to crowd around the trough 2. (rzeki) (river) channel dawne koryto Wisły the old channel of the Vistula river wyschnięte koryto rzeki/strumienia a dried-up river bed/stream bed rzeka popłynęła swoim starym korytem the river reverted to its old channel 3. pot., pejor. (władza) dorwać się do koryta to grab a piece of the pie a. action pot. 4. pot., pejor. (jedzenie) myśli tylko o korycie all he thinks about is filling his belly pot., pejor. pchać się jak świnia do koryta posp. to push and shove like pigs at a trough

korzec
m daw. 1. (miara objętości) an old unit of dry measure equivalent to approximately 120 litres 2. (miara wagi) an old unit of weight equivalent to approximately 98 kg trzymać coś pod korcem to keep something under one's hat dobrać się jak w korcu maku [para] to be made for each other [koledzy] to make a perfect team

korzeniowy
adv. 1. [warzywo, roślina] root attr. system korzeniowy rośliny the root system of a plant 2. Kulin. przyprawy korzeniowe spices 3. Stomat. root attr. endodontic spec. przewód korzeniowy zęba the root canal (of a tooth)

korzenić
się impf v refl. [roślina] to develop roots, to root ukorzenić się

korzennie
adv. pachnieć korzennie to smell spicy a. of spices pachnący korzennie spicy-smelling

korzenny
adv. 1. [aromat, sos] spice attr. korzenne wino spiced wine przyprawy korzenne spices 2. przest. [kupiec, sklep] spice attr.

korzeń
m 1. Bot. root korzeń główny/boczny the main/a lateral root splątane korzenie drzew tangled tree roots potknąć się o wystający korzeń to trip over a protruding root wypuścić korzenie to develop roots zapuścić korzenie [roślina] to establish roots to take root także przen. [osoba, rodzina] to put down roots wyrwać coś z korzeniami to uproot sth także przen. 2. Anat. root korzeń zęba/paznokcia/włosa the root of a tooth/nail/hair korzenie plt 1. Kulin. (przyprawy) spices 2. (początki) root korzenie wszelkiego zła the root of all evil sięgać swymi korzeniami czegoś to have its roots in sth korzenie tej muzyki tkwią w jazzie this music has its roots in jazz 3. (pochodzenie) roots jego korzenie były w Polsce his roots were in Poland korzeń przybyszowy Bot. adventitious root czarny korzeń Bot. black salsify

korzonek
m dem. 1. Bot. (small) root, rootlet 2. Anat. root korzonki włosów (hair) roots korzonki plt korzonki (nerwowe) nerve roots, radicles zapalenie korzonków radiculitis spec. bolą mnie korzonki my sciatica a. lumbago is acting up zaczerwienić się po korzonki włosów to go red to the roots of ones's hair

korzystać
impf vi 1. (używać) to use vt korzystać z czegoś to use sth korzystać z telefonu/łazienki/kuchni to use the telephone/bathroom/kitchen korzystać z czyichś doświadczeń to make use of a. draw on sb's experience korzystać z czyichś rad to take sb's advice korzystać z czyichś usług to make use of sb's services korzysta pani z tego miejsca? is this seat taken? skorzystać 2. (wykorzystywać) to take advantage (z czegoś of sth) korzystać z czyjegoś zaproszenia to take sb up on an invitation korzystać z okazji to seize an opportunity robić karierę, korzystając ze znajomości to build one's career thanks to one's connections złodziej uciekł, korzystając z ogólnego zamieszania the thief took the opportunity to escape in the general confusion skorzystać 3. (mieć prawo) korzystać z przywileju/prawa to exercise a privilege/right korzystać z zasiłku/stypendium to receive benefit(s)/a grant skorzystać 4. (odnosić korzyści) to benefit (na czymś from sth) nic na tym nie korzystam I don't get anything out of it at all skorzystać gdzie się dwóch bije, tam trzeci korzysta przysł. two dogs fight a. strive for a bone and a third (dog) runs away with it when two quarrel, a third wins

korzystnie
adv. grad. 1. [zainwestować, sprzedać] at a profit 2. (pomyślnie) wpływać na coś korzystnie to do sth good 3. (przychylnie) favourably GB, favorably US zaprezentować się jak najkorzystniej to present oneself in the best possible light wyglądać korzystnie to look good

korzystny
adv. grad. 1. (intratny) [wymiana, posada] profitable, advantageous wzajemnie korzystny mutually advantageous wybrać najkorzystniejszą ofertę to choose the most advantageous offer 2. (pomyślny) [położenie, sytuacja] beneficial, favourable GB, favorable US korzystne warunki klimatyczne favourable weather conditions rozwiązanie korzystne dla kogoś a solution favourable to sb 3. (pozytywny) [wrażenie] favourable GB, favorable US wywrzeć na kimś korzystne wrażenie to make a favourable impression on sb przedstawić kogoś/coś w korzystnym świetle to present sb/sth in a favourable light

korzyć
się impf v refl. książk. to humble oneself (przed kimś before sb) ukorzyć się

korzyść
f (Gpl korzyści) 1. (pożytek) benefit korzyści płynące z czegoś the benefits of sth przynieść komuś/czemuś korzyść to benefit sb/sth wyjść komuś na korzyść to work to sb's advantage a. benefit wyciągnąć z czegoś korzyść dla siebie to benefit from sth jaką będę miał z tego korzyść? what do I get out of it? być z korzyścią dla kogoś/czegoś to be of benefit to sb/sth abdykować na czyjąś korzyść to abdicate in favour of sb zasądzić całą sumę na czyjąś korzyść to award the entire sum to sb ograniczyć coś na korzyść czegoś to reduce sth in favour of sth świadczyć a. przemawiać na czyjąś korzyść to reflect well on a. speak well of sb porównanie wypadło na naszą korzyść the comparison worked to our advantage argumenty przemawiające na korzyść tej hipotezy arguments in support of the hypothesis zmienić się na korzyść [osoba] to change for the better 2. (zysk) profit, benefit czerpać korzyści z czegoś to profit a. benefit from sth odnosić korzyści materialne z czegoś to profit from sth, to derive material benefit a. gain from sth przynosić duże korzyści to be very profitable interes nie przynosi spodziewanych korzyści the business is not as profitable as expected sprzedać coś z korzyścią to sell sth at a profit

kos
m Zool blackbird

kosa
f 1. (narzędzie) scythe ścinać trawę kosą to cut grass with a scythe wyklepać kosę to hammer out a scythe chłopi uzbrojeni w kosy na sztorc nasadzone Hist. scythe-bearing peasants 2. (ostrze maszyny) blade 3. Geog. spit 4. pot. (ostry nauczyciel) strict teacher nasz nauczyciel jest straszną kosą our teacher is a hard taskmaster a. real slave-driver pot. 5. pot. (nóż) knife shiv US pot. 6. zw. pl przest. (warkocz) plait, braid kosa kuśnierska furrier's knife

kosaciec
m (A kosaćca) Bot. iris, flag

kosarz
m Zool. harvestman (spider), daddy longlegs

kosiarka
f 1. (maszyna rolnicza) mower, reaper 2. (do trawników) (lawn)mower kosiarka elektryczna an electric lawnmower kosiarka spalinowa a petrol lawnmower GB, a gas a. gas(oline)-powered lawnmower US

kosiarz
m (Gpl kosiarzy) reaper

kosić
impf vt 1. (ścinać) to reap [zboże] (kosą) to scythe (maszyną) to mow [trawę, siano, trawnik, łąkę] kosić żyto/pszenicę to reap rye/wheat świeżo koszony trawnik a freshly mown lawn po pierwszym koszeniu after the first mowing skosić 2. pot. (zarabiać, zdobywać) to rake in pot. [forsę] to sweep up pot. [nagrody] kosić szmal to rake it in skosić 3. pot. (na egzaminie) to fail to flunk US pot. [uczniów, kandydatów] na egzaminie strasznie kosili at the exam they failed people left and right skosić 4. pot. (zabijać) [choroba] to kill vi pot. (strzelać) [karabin] to blast away pot. kosić z karabinu maszynowego to blast one's machine gun

kosmaty
adv. [gąsienica, człowiek, zwierzę] hairy [zwierzę, włosy] shaggy [materiał, ręcznik] fleecy kosmate myśli pot. naughty thoughts pot.

kosmetyczka
f 1. (osoba) beautician, cosmetician US pójść do kosmetyczki to go to a cosmetician('s) a. beauty parlour 2. (torebka) vanity case a. bag, make-up bag, toilet bag, sponge bag GB

kosmetyczny
adv. 1. [środek, artykuł, preparat] cosmetic operacja kosmetyczna cosmetic a. plastic surgery mleczko kosmetyczne cleansing lotion zabieg/gabinet kosmetyczny a beauty treatment/parlour a. salon 2. przen. [prace, zmiana] cosmetic zmiany były czysto kosmetyczne the changes were merely cosmetic

kosmetyk
m (G kosmetyku) cosmetic kosmetyki (do mycia) toiletries pl kosmetyki dla kobiet/mężczyzn cosmetics for women/men kosmetyki do pielęgnacji włosów hair-care products kosmetyki samochodowe car cosmetics

kosmetyka
f sgt 1. (sztuka upiększania) cosmetology 2. (zabiegi kosmetyczne) beauty a. cosmetic treatments 3. (upiększanie) cosmetic work kosmetyka wnętrza budynku cosmetic work to the interior of the building

kosmicznie
adv. pot. [drogi] astronomically pot.

kosmiczny
adv. 1. (pozaziemski) [promieniowanie, materia] cosmic [podróż, spacer, statek, technologia] space attr. 2. (nie do ogarnięcia) [problem, dramat, samotność] cosmic 3. pot. [nieporozumienie] colossal, phenomenal to była jakaś kosmiczna bzdura it was (some sort of) utter nonsense

kosmita
m, kosmitka f alien nie wierzę w kosmitów I don't believe in aliens

kosmodrom
m (G kosmodromu) Astronaut. launch site (w Rosji) cosmodrome

kosmogonia
/'kosmo'gonja/ f (GD kosmogonii) 1. sgt Astron. cosmogony 2. (Gpl kosmogonii) Mitol. cosmogony mitologiczne kosmogonie mythological cosmogonies

kosmogoniczny
adv. Astron., Mitol. [zagadnienie, hipoteza, mit, wizja] cosmogonic(al)

kosmologia
f (GD kosmologii) 1. sgt Astron. cosmology 2. (Gpl kosmologii) Filoz. cosmology

kosmologiczny
adv. Astron., Filoz. [wiedza, koncepcja, system] cosmological

kosmonauta
/'kosmo'nawta/ m astronaut (rosyjski) cosmonaut

kosmonautka
/'kosmo'nawtka/ f astronaut (rosyjska) cosmonaut

kosmonautyczny
/'kosmonaw'titni/ adv. [badania] astronautical, space attr.

kosmonautyka
/'kosmo'nawtika/ f sgt space science, astronautics

kosmopolita
m 1. (osoba) cosmopolitan, cosmopolite 2. Biol. cosmopolitan, cosmopolite

kosmopolitka
f cosmopolitan, cosmopolite

kosmopolityczny
adv. 1. [postawa, poglądy] cosmopolitan 2. Biol. [organizm] cosmopolitan

kosmopolityzm
m sgt cosmopolitanism

kosmos
m sgt 1. (przestrzeń pozaziemska) outer space loty w kosmos space flights przybysz z kosmosu a visitor from outer space 2. (wszechświat) universe, cosmos najdalsze zakątki kosmosu the furthest a. remotest corners of the universe miejsce człowieka w kosmosie man's place in the universe a. cosmos

kosmyczek
m dem. thin lock a. strand of hair

kosmyk
m 1. (włosów) lock a. strand of hair 2. Myślis. scut, hare's tail

koso
adv. przest. askance patrzeć a. spoglądać na kogoś koso przen. to look askance at sb

kosodrzewina
kosówka f sgt Bot. dwarf mountain pine

kosodrzewinowy
kosówkowy adv. dwarf mountain pine attr.

kosteczka
f dem. 1. (w szkielecie) ossicle, small bone (rybia) bone, bonelet 2. (wzór) check, chequer(ed) GB a. checker(ed) US pattern wzór w kosteczkę a check a. chequer(ed) a. checker(ed) pattern kosteczki słuchowe Anat. auditory ossicles

kostium
m (kostiumik dem.) (G kostiumu, kostiumiku) 1. (ubranie) (skirt) suit costume GB przest. kostium wizytowy/sportowy a formal/casual suit spódnica/żakiet od kostiumu the skirt/jacket of a. from a suit 2. (przebranie) costume kostium teatralny/historyczny stage a. theatrical/period costume 3. Sport kit U GB kostium gimnastyczny gym kit kostium kąpielowy/plażowy a swimming costume/beach outfit jednoczęściowy/dwuczęściowy kostium kąpielowy a one-piece/two-piece swimming costume

kostiumowy
adv. 1. Włók. suit attr. tkanina kostiumowa/materiał kostiumowy suit material, suiting 2. Teatr costume attr. pracownia/rekwizytornia kostiumowa a costume workshop/storage room próba kostiumowa a dress rehearsal

kostka
f 1. dem. (w szkielecie) small bone zbielałe kostki zaciśniętych dłoni the white knuckles of clenched fists pilnie obgryzał kostki kurczaka he was busy picking some chicken bones 2. (w nodze) ankle bone (nad nadgarstkiem) wrist bone sukienka do kostek an ankle-length dress weszliśmy w wodę po kostki we went ankle-deep into the water zwichnąć a. skręcić nogę w kostce to twist one's ankle 3. Gry kostki do gry dice kostki domina dominoes rzucać kostką to throw the dice 4. (kształt) cube kostki lodu ice cubes kostka masła a packet of butter cukier w kostkach lump sugar pokroić coś w (drobną) kostkę to dice a. cube sth, to cut sth into dice a. cubes ziemniaki pokrojone w kostkę diced potatoes złożyć piżamę/koszulę/koc w kostkę to fold (up) one's pyjamas/shirt/blanket neatly 5. Budow. (do brukowania) sett (stone), paving block granitowa kostka a granite sett ulica wyłożona kostką = a cobbled a. cobble-stoned street 6. sgt (nawierzchnia) = cobbled surface 7. Muz. plectrum pick pot. 8. środ., Elektron., chip kostka rosołowa Kulin. stock cube kostka Rubika Gry Rubik's cube

kostnica
f mortuary, morgue zimno jak w kostnicy as cold as a morgue

kostnieć
impf (kostnieję, kostniał, kostnieli) vi 1. (marznąć) to go numb, to freeze kostnieć z zimna to go numb with cold jak tu zimno, ręce mi kostnieją it's so cold in here, my hands are numb a. frozen skostnieć 2. pejor. (nie ulegać zmianom) to become ossified książk., pejor. kostnieć w poglądach/ideach/sposobie myślenia to become ossified in one's views/ideas/way of thinking skostnieć 3. Anat. [tkanka, szkielet, chrząstka] to ossify skostnieć

kostny
adv. 1. Anat. [szpik] bone attr. układ kostny bone structure 2. (wypreparowany z kości) klej/tłuszcz kostny bone glue/fat mączka kostna bonemeal

kostropaty
adv. 1. [twarz, ręce] coarse, rough 2. [deska, pień] rough

kostucha
f pot. the Grim Reaper

kostur
m przest. (gruby kij) cane kostur sadzarski Ogr. dibble, dibber GB

kostycznie
adv. grad. książk. [śmiać się, wyrażać się, krytykować] caustically

kostyczność
f sgt książk. causticity

kostyczny
adv. książk. [osoba, uwaga, wyraz twarzy] caustic

kosy
adv. 1. (zezujący) [spojrzenie] cross-eyed patrzeć a. spoglądać na coś kosym okiem przen. to look askance at sth 2. (skośny) slanting kose promienie słońca slanting sunbeams

kosynier
m Hist., Wojsk. scythe-bearing peasant recruit

kosz
m 1. (pojemnik) basket kosz z rafii/wikliny a raffia/wicker basket kosz na bieliznę laundry basket GB, laundry hamper US kosz z kwiatami a flower basket 2. (zawartość) basket(ful) kosz jabłek a basket of apples 3. (na śmieci) waste-paper basket GB, wastebasket US, waste a. rubbish bin GB wyrzucić śmieci do kosza to put a. throw rubbish in the waste bin ten artykuł nadaje się do kosza pot. this article is (nothing but) rubbish 4. (plażowy) (roofed wicker) beach chair siedzieć/opalać się w koszu to sit/sunbathe in a beach chair 5. (przy motocyklu) sidecar motocykl z koszem a (sidecar a. motorcycle) combination GB, a sidecar machine 6. (balonu) basket 7. Sport (obręcz w koszykówce) basket rzucić celnie do kosza to put the ball in the basket 8. (A kosza) Sport (celny rzut w koszykówce) basket strzelić kosza to score a goal drużyna zdobyła już pięć koszy the team has already scored five goals 9 sgt (A kosza) pot. (koszykówka) basketball grać w kosza to play basketball to shoot hoops US pot. 10 Sport (w szermierce) guard 11 Myślis. hunting screen, blind US kosz masztowy Żegl. top dać komuś kosza to turn sb down dostać kosza to be a. get turned down

koszarować
impf vt 1. Wojsk. to locate [sb] in barracks, to barrack [żołnierzy] skoszarować 2. (umieszczać w zagrodach) to keep [sth] in pens a. stalls, to pen [bydło] vi [wojsko] to be barracked

koszarowy
adv. 1. Wojsk. [życie, dyscyplina] barrack(s) attr., barrack-room [kantyna] barracks attr. 2. zagroda koszarowa a cattle/sheep pen a. stall

koszary
plt (G koszar) Wojsk. barracks (+ v sg/pl) zakwaterować żołnierzy w koszarach to quarter soldiers in barracks

koszałki-opałki
plt (G koszałek-opałek a. koszałków-opałków) pot. twaddle U pot. fiddle-faddle U gadać a. pleść koszałki-opałki to talk (absolute) twaddle

koszer
Relig. m sgt (G koszeru) Jewish food laws pl przestrzegać koszeru to keep a. eat kosher przyrządzać potrawy zgodnie z koszerem to keep a strict kosher kitchen adv. inv. kosher możesz jeść spokojnie, wszystko jest kosze don't worry, all the food is kosher

koszerność
f sgt Relig. kosherness koszerność potraw i napojów the kosherness of food and drink

koszerny
adv. Relig. [kuchnia, mięso, restauracja] kosher

koszmar
m (G koszmaru) 1. (zły sen) nightmare śnić koszmary to have nightmares sceny jak z sennego koszmaru nightmare scenes 2. (makabra) nightmare, horror koszmar obozów koncentracyjnych the horror a. nightmare of the concentration camps przetrwać koszmar egzaminów to survive the nightmare of the exams podróż w takim upale, co za koszmar! travelling in such heat - what a nightmare! jej życie było koszmarem her life was a nightmare

koszmarek
m 1. zw. pl pot. (tandetny wyrób) trashy item zw. pl jarmarczne koszmarki trashy trinkets a. baubles moda na zabawki koszmarki fad for nasty, cheap toys 2. dem. (G koszmarku) (zły sen) żart., iron. bad dream, nightmare

koszmarnie
adv. grad. 1. (brzydko) horridly pot. hideously (tandetnie) trashily koszmarnie zbudowany dom a horridly built house w tej sukience wyglądasz koszmarnie you look terrible in that dress 2. (źle) awfully, horribly mam grypę i czuję się koszmarnie I have flu and feel terrible a. awful adv. pot. (bardzo) terribly ulice koszmarnie brudne terribly dirty streets nudził się koszmarnie he was terribly a. dreadfully bored dni wloką się koszmarnie the days drag on endlessly

koszmarny
adv. grad. 1. (przerażający, straszny) [sen, widok, scena] terrible, ghastly 2. (okropny) [życie, dzieciństwo, podróż] terrible, awful 3. (brzydki) [osiedle, okolica] horrid pot. awful [wygląd, kolor] dreadful, nightmarish [obraz, śpiew, film] terrible pot. awful, dreadful mieszkać w koszmarnych warunkach to live in terrible a. dreadful conditions 4. (ogromny) [ignorancja, lenistwo, bałagan] dreadful, tremendous 5. (oceniany negatywnie) [nudziarz, skąpiec] awful, dreadful [maniery, słownictwo] shocking, terrible

koszt
m (G kosztu, Npl koszty a. koszta) 1. (nakład pieniężny) cost, expense koszt utrzymania/transportu/budowy maintenance/transport/building costs koszty sądowe/manipulacyjne court/handling costs narazić kogoś na koszty to put sb to some expense obliczać/pokrywać koszty remontu domu to calculate/cover the cost of renovating a house zwrot poniesionych kosztów reimbursement of costs incurred robić coś na swój a. własny/na czyjś koszt to do sth at one's own expense/at sb else's expense żyć na czyjś koszt to live off sb 2. (strata) expense, cost pracował po nocach kosztem zdrowia he did night work at the expense a. cost of his health wzbogacił się kosztem brata he became rich at his brother's expense kosztem wyrzeczeń skończył studia with a certain amount of sacrifice, he managed to complete his studies społeczeństwo ponosi koszty reform society bears the costs of the reforms koszty handlowe Handl. business expenses koszty uzyskania przychodu Ekon. = tax deductible expenses koszty własne Ekon. prime costs jakim bądź a. jakimkolwiek kosztem whatever the cost (may be) małym a. niewielkim a. tanim kosztem (za niewielką cenę) at little cost (bez trudu) at little cost, with little (or no) effort bawić się cudzym kosztem to enjoy oneself at someone's expense żyć cudzym kosztem to live off other people

kosztela
f (Gpl koszteli) small, green, sweet Polish variety of apple, or the tree it comes from

kosztorys
m (G kosztorysu) (cost) estimate kosztorys budowy/projektu a building/project estimate kosztorys wydatków an estimate of expenditure sporządzić kosztorys czegoś to cost a. estimate sth ślepy kosztorys Ekon. blank estimate

kosztorysowy
adv. estimate attr. kosztorysowa wartość robót the estimated cost of the labour

kosztować
impf vt 1. (stanowić wartość) to cost prąd/gaz kosztuje coraz więcej electricity/gas charges keep going up ile kosztuje wybudowanie domu? how much does it cost to build a house? to cię będzie kosztowało majątek! it'll a. that'll cost you a fortune! 2. (wymagać) to cost sukces kosztował go wiele godzin treningu his success was achieved at the cost of many hours in training praca kosztowała go wiele nerwów his job was very nerve-racking a. stressful to mnie kosztowało wiele zdrowia it was a nerve-racking experience a. time uprzejmość nic nie kosztuje it doesn't cost anything to be polite 3. (spowodować) to cost chwila nieuwagi kosztowała naszą drużynę utratę bramki a moment of inattention cost our team a goal 4. książk. (smakować) to sample, to taste (coś a. czegoś sth) kosztować potrawy/wina to sample a dish/some wine skosztować vi przen. (doświadczać) to try kosztować przygód/wrażeń to experience adventures

kosztowność
f sgt costliness, expensiveness kosztowność podarunku the costliness a. great expense of a gift kosztowności plt valuables szkatułka pełna kosztowności a jewel box full of valuables

kosztowny
adv. grad. 1. (drogi) [naszyjnik, pierścionek, samochód, futro, dom] expensive, costly 2. (przynoszący straty) costly, expensive

koszula
f shirt koszula z długimi/krótkimi rękawami a long-/short-sleeved shirt koszula nocna nightdress brunatne koszule Hist. Brownshirts czarne koszule Hist. Blackshirts nosić koszulę w zębach pot., żart. = to be in one's swaddling clothes oddać ostatnią koszulę to give the shirt off one's back pot. zostać w jednej koszuli to not have a shirt to one's back

koszulina
f (koszulinka dem.) ragged (old) shirt

koszulka
f 1. (bez rękawów) sleeveless top, vest (z krótkim rękawem) T-shirt 2. (niemowlęca) baby's (knitted) top 3. (osłona) cover, wrapper plastikowe koszulki na dokumenty plastic sleeves for holding papers a. documents 4. Druk. copperplate 5. Techn. lining 6. Zool. (sericin) coat koszulka gimnastyczna singlet GB, gym vest GB, undershirt US koszulka polo polo shirt koszulka wodna Techn. water-jacket koszulka żarowa Techn. (gas) mantle

koszulowy
adv. [kołnierzyk, rękaw, krój] shirt attr. materiał koszulowy shirting

koszyczek
m 1. dem. (mały koszyk) (small) basket, punnet (zawartość) basket(ful) koszyczek truskawek/malin a punnet a. basket(ful) of strawberries/raspberries 2. Bot. capitulum 3. Taniec a dance figure involving two circles of dancers with hands joined 4. Zool. pollen basket

koszyk
m 1. (pojemnik) basket (zawartość) basket(ful) koszyk na zakupy a shopping basket koszyk na chleb a bread basket pełny koszyk wiśni/grzybów a basket full of raspberries/mushrooms włożyć coś do koszyka to put sth into a basket 2. (zestaw) basket koszyk walutowy Ekon. a currency basket koszyk świadczeń zdrowotnych a basket of medical services

koszykarski
adv. 1. Sport basketball attr. 2. [przemysł, warsztat] basket-making, basketry attr. wyroby koszykarskie basketry products

koszykarstwo
n sgt basket-making, basketry

koszykarz
m, koszykarka f 1. (Gpl koszykarzy, koszykarek) Sport basketball player 2. (rzemieślnik) basket-maker, basket-weaver

koszykowy
adv. [fotel, walizka, wózek, meble] wicker attr.

koszykówka
f sgt basketball koszykówka uliczna streetball

kot
m pers. (Npl koty) 1. środ., Wojsk. rookie pot., yardbird US pot. 2. środ., Szkol. new boy GB, freshman US m anim. (D kotu) 1. (domowy) cat bezpański kot an alley cat głaskać kota to stroke a cat poruszać się cicho/zwinnie jak kot to move silently/nimbly like a cat 2. Zool. (drapieżnik) cat 3. Myślis. (zając) puss pot. hare m inanim. zw. pl (A kota) (kurz) pot. ball of dust wymieść koty spod łóżka to sweep balls of dust from under the bed kot perski Zool. Persian (cat) kot syjamski Zool. Siamese (cat) bawić się a. igrać z kimś jak kot z myszką to play cat and mouse with sb biegać a. latać jak kot z pęcherzem pot. to run around a. tear around pot. like a scalded cat drzeć z kimś koty książk. to be at loggerheads a. at daggers drawn with sb kupować kota w worku to buy a pig in a poke mieć kota na punkcie czegoś pot. to be mad about sth odwracać a. wykręcać kota ogonem pot. to twist everything round pot. pierwsze koty za płoty pot. = that was (just) the first time pogonić a. popędzić komuś kota pot. (przegonić) to chase sb away (zbesztać) to put sb through it a. the mill pot., to give sb a hard time of it pot., to keep on at sb (to do something) tyle, co kot napłakał next to nothing żyć z kimś jak pies z kotem pot. to live like cat and dog, to lead a cat-and-dog life

kotara
f (heavy) curtain, drape US kotara z aksamitu/welwetu a thick a. heavy velvet curtain opuścić/podnieść kotarę to lower/raise a curtain

koteczek
m pers. (Npl koteczki) pieszcz. pet koteczku, nie przeszkadzaj mamie don't bother Mummy, pet m anim. dem. kitten

koteczka
f dem. kitty

kotek
m pers. (Npl kotki) pieszcz. sweetie(-pie) pot., pieszcz., honey US pot., pieszcz. słuchaj, kotku listen, sweetie m anim. dem. pussy(-cat) zabawa w kotka i myszkę Gry (a game of) tag bawić się z kimś w kotka i myszkę to play cat and mouse with sb

koteria
f (GDGpl koterii) książk. coterie książk., pejor. clique pejor.

koteryjka
f dem. pot., iron. (little) clique pejor. (little) coterie książk., pejor.

koteryjność
f sgt książk. cliquishness pejor.

koteryjny
adv. książk. [interesy] elite attr. [układy] exclusive

kotka
f 1. (samica kota) (female) cat, she-cat 2. pot. (o młodej kobiecie) (little) darling pot., (nice) chick pot. kotki plt (bazie) (willow) catkins

kotlecik
m dem. (A kotlecik a. kotlecika) Kulin. cutlet, chop

kotlet
m (A kotlet a. kotleta) Kulin. cutlet, chop kotlet mielony rissole kotlet schabowy pork cutlet a. chop kotlet ziemniaczany = potato rissole jeść/smażyć/piec kotlety to eat/fry/roast cutlets mięso na kotlety meat for cutlets odgrzewane kotlety przen. the same old stuff a. stories pot. zrobić z kogoś kotlet siekany to make mincemeat out of sb

kotlina
f (kotlinka dem.) 1. (obniżenie terenu) basin, valley miasto położne w kotlinie a town situated in a valley 2. (zagłębienie) hollow, rut 3. Techn. forge hearth, crucible kotlina erozyjna Geog. erosion basin kotlina tektoniczna Geog. tectonic basin kotlina zapadliskowa Geog. subsidence basin

kotny
adv. [kotka] in kitten [owca] in lamb [sarna] in fawn

koturn
m (G koturnu a. koturna) 1. (podeszwa) wedge (heel) pantofle na koturnie wedge-heeled shoes 2. pot. (obuwie) wedge wedgie pot. nosić koturny to wear wedges 3. sgt przen. (patos) pomposity pejor. 4. Antycz. buskin

koturnowość
f książk. pomposity pejor. affectation

koturnowy
adv. 1. [pantofle, obcasy] wedge attr. 2. przen. [styl, język, deklamacja] pompous pejor. bombastic książk.

kotwica
f 1. Żegl. anchor spuszczać/wciągać/zarzucać kotwicę to drop/raise/cast anchor stać na kotwicy to lie at anchor podnieść kotwicę to weigh anchor 2. (w zegarze) pallet 3. Techn. armature kotwica admiralicji Żegl. stocked anchor kotwica patentowa Żegl. stockless anchor martwa kotwica Żegl. mooring anchor

kotwiczny
adv. [lina, łańcuchy] anchor attr. winda kotwiczna an anchor windlass

kotwiczyć
impf vt Żegl. to anchor [statek, jacht, żaglówkę] kotwiczyć na redzie to anchor in the roads

kotylion
m 1. (A kotyliona) Taniec cotillion tańczyć kotyliona to dance the a. a cotillion 2. (ozdoba) favour, rosette

kotylionowy
adv. cotillion attr.

kotłowanina
f sgt swarm, seething mass kotłowanina myśli a swirl a. swarm of thoughts

kotłować
impf vt pot. (mieszać) to stir, to mix kotłował farbę w wiadrze he was mixing paint in a bucket nie kotłuj tak ubrań, bo się pogniotą don't jumble the clothes up like that, or they'll get crumpled skotłować vi 1. pot. (grzebać) to turn [sth] inside out, to rake a. rifle through vt kotłowała w szafie, szukając odpowiedniej sukienki she was going through her wardrobe looking for a suitable dress 2. Myślis. to perk up its ears kotłować się 1. pot. (poruszać się) [piana] to seethe, to foam [pranie] to swirl, to tumble [osoby] to swarm woda kotłowała się przy tamie the water was seething a. foaming at the dam dzieci kotłowały się na podłodze the children were swarming a. writhing (all) over the floor przed drzwiami kotłował się tłum there was a seething crowd in front of the door całą noc kotłowałem się w łóżku I was tossing and turning all night (long) skotłować się 2. przen. to swirl, to spin różne myśli kotłowały się w jego głowie various thoughts swirled through his mind

kotłownia
f (Gpl kotłowni) (pomieszczenie) boiler room (budynek) boiler house kotłownia na statku the boiler room on a ship

kotłowy
adv. [blacha, instalacja, palenisko, piec] boiler attr. palacz kotłowy a stoker GB m boiler man

kowadełko
n 1. dem. (do kucia metalu) (small) anvil 2. Anat. anvil incus spec. 3. Wojsk. anvil

kowadło
n 1. (do kucia żelaza) anvil 2. (w młocie mechanicznym) die kowadło płaskie/kształtowe a flat/shaped die

kowal
m pers. (Gpl kowali) 1. (rzemieślnik) (black)smith (kujący konia) blacksmith, farrier 2. pot., pejor. (kujon) swot GB pot., pejor., grind US pot., pejor. m anim. Zool. olivaceous woodcreeper każdy jest kowalem swego losu przysł. every man is the architect of his own fortune przysł. man is the master of his own destiny przysł. ślusarz zawinił, a kowala powiesili przysł. = much law, but little justice

kowalność
f sgt Techn. malleability

kowalny
adv. [metal] malleable

kowalski
adv. [imadło, miech, młot] (black)smith's [czeladnik, robota] (black)smith's

kowalstwo
n sgt smithery kowalstwo artystyczne Szt. artistic metalwork

kowboj
m cowboy

kowbojka
f zw. pl cowboy boot

kowbojski
adv. [strój, ekwipunek, film] cowboy attr. kapelusz kowbojski a cowboy hat

koza
f 1. Zool. goat stado kóz a flock a. herd of goats pasterz kóz a goatherd 2. pot. (piecyk) = pot-bellied stove 3. sgt pot. (więzienie) the clink pot. wsadzić kogoś do kozy to put sb in the clink siedzieć w kozie to be in the clink 4. Szkol. przest. pot. a small room used for after-school detention in isolation 5. pot. (z nosa) bog(e)y GB pot., booger US pot. 6. (dziewczyna) young girl to głupia koza she's such a silly goose pot. 7. pot. (do noszenia cegieł) hod 8. Myślis. doe 9 Muz. bagpipe(s) 10 Zool. (ryba) spined loach przyszła koza do woza so you want my help now, do you (after refusing it before)? jeszcze przyjdzie koza do woza one day you/he will ask me for help raz kozie śmierć! pot. you (can) only die once, right? pot.

kozacki
adv. Cossack kozacka fantazja Cossack gusto a. panache ubrany po kozacku dressed like a Cossack

kozactwo
n sgt the Cossacks

kozaczek
m pers. dem. Hist. (służący) page (dressed like a Cossack) m inanim. dem. 1. zw. pl (knee-high) boot 2. (taniec) Cossack dance

kozaczok
zob. kazaczok

kozaczy
adv. [duma, dusza] Cossack's

kozak
m pers. 1. Hist. (żołnierz) Cossack oddział/sotnia kozaków a unit/detachment of Cossacks 2. Hist. (służący) servant (dressed like a Cossack) 3. (ryzykant) daredevil, swashbuckler odstawiać kozaka to play (the) daredevil kozak dziewczyna a gutsy a. spunky girl pot. m inanim 1. (taniec) Cossack dance 2. zw. pl (knee-high) boot 3. Bot. birch bolete (mushroom)

kozera
f nie bez kozery książk. not without reason

kozetka
f couch położyć się na kozetce to lie down on a couch

kozi
adv. [rogi, racice] goat's [mleko, ser] goat's, goat attr. kozia skóra goatskin kozia broda a. bródka goatee (beard)

kozica
f Zool. chamois

kozik
m pocket knife (with a wooden handle)

koziorożec
m Zool. ibex

kozioł
m pers. (Npl kozły) pot., pejor. stubborn mule pot., pejor. nie przekonasz tego kozła the stubborn mule won't change his mind m anim. Zool. (samiec kozy) (billy) goat (samiec sarny) buck m inanim (A kozioł a. kozła) 1. (dla woźnicy) (coachman's) box, coachman's seat siedzieć na koźle to sit on the (coachman's) box 2. (stojak) (pod blat, pomost) trestle (do suszenia trawy, koniczyny) (drying) rack (do piłowania) sawhorse stół na kozłach a trestle table suszyć koniczynę na drewnianym koźle to dry clover on a wooden rack piłować drewno na koźle to saw wood on a sawhorse postawić łódź na kozłach to put a boat on trestles a. a (dry) rack 3. (przyrząd gimnastyczny) horse, (vault) buck skakać przez kozła to vault over a horse 4. Sport (odbicie piłki) bounce kopnąć piłkę z kozła to kick a ball on the bounce 5. Muz. = bagpipe(s) 6. (piramida) stack ustawić broń w kozły to stack guns (up against each other) kozioł oporowy a. odbojowy Kolej. bumper block kozioł śnieżny Zool. mountain goat kozioł ofiarny scapegoat zrobić z kogoś kozła ofiarnego to make a scapegoat of sb uparty jak kozioł as stubborn as a mule fiknąć kozła pot. (zrobić obrót) to turn a. do a somersault (wywrócić się) to come a cropper GB pot., to take a tumble a. spill wywinąć kozła pot., żart. to come a cropper GB pot., to take a tumble a. spill

koziołeczek
m dem. pieszcz. (little) billy goat

koziołek
m anim. dem. (samiec kozy) (young) billy goat (samiec sarny) (young) buck m inanim. 1. (A koziołka) (przewrót) somersault fikać a. wywracać koziołki to turn a. do somersaults 2. dem. (stojak) (small) trestle (do piłowania) (small) sawhorse

koziołkować
impf vi (celowo) [kaskader, sportowiec] to somersault (bezwładnie) [osoba] to take a headlong tumble, to somersault [zwierzę, ptak] to tumble (over and over) [samochód] to roll over (a number of times), to somersault spaść koziołkując to tumble (down) [samolot] to tumble (end over end), to fall end over end

kozłek
m Bot. valerian kozłek lekarski Bot. common valerian

kozłować
impf Sport vt to dribble [piłkę] vi 1. [zawodnik] to dribble 2. [piłka] bounce (pokozłować)

kołacz
m (A kołacz a. kołacza) daw. a round cake baked on special occasions kołacz dożynkowy a ring-shaped harvest-festival cake kołacz weselny a ring-shaped wedding cake bez pracy nie ma kołaczy przysł. no work, no pay przysł.

kołatać
impf (kołaczę a. kołacę a. kołatam, kołacze a. kołace a. kołata, kołacz a. kołataj) vi 1. (stukać) to knock kołatać do drzwi to bang on the door kołatała chodakami po podłodze her clogs were clattering on the floor pociąg kołatał rytmicznie the train clacketyclacked rhythmically along wiatr kołacze w okna the wind is rattling at the windows 2. (o sercu, pulsie) to pound, to palpitate serce kołatało jej ze strachu her heart was pounding with fear 3. przen. (prosić) to appeal, to turn (do kogoś to sb) to request (o coś sth) to apply (o coś for sth) kołatać do kogoś o pieniądze to appeal a. turn to sb for money kołatała do ojca o pomoc she appealed to her father for help kołatać się 1. (trząść się) to rattle wóz kołatał się po wyboistej drodze the cart rattled along the bumpy road kołatała się do pracy zatłoczonym autobusem she rattled to work in a crowded bus 2. przen. (trwać) to linger myśli/uczucia/pragnienia kołaczą się komuś w głowie thoughts/feelings/desires linger on in sb's head nadzieja kołatała się jej w sercu she had long cherished the hope 3. przen. (tułać się) to roam (about a. around) kołatać się po świecie to ramble about życie a. duch (ledwo) się w nim kołacze he's more dead than alive

kołatek
m Zool. death-watch a. furniture beetle

kołatka
f 1. (u drzwi, bramy) knocker zastukać kołatką do drzwi/bramy to knock at the door/gate 2. Muz. rattle, clapper dźwięk kołatek w kościele the sound of wooden rattles in the church

kołchoz
m (G kołchozu) 1. Hist. collective farm, kolkhoz pracować w kołchozie to work in a kolkhoz 2. przen., pejor. (zatłoczone miejsce) close quarters pl pięć osób w jednym pokoju - istny kołchoz five people living in one room - that's a real commune iron.

kołchozowy
adv. [pracownicy] collective farm attr., kolkhoz attr. chłopi kołchozowi kolkhoz peasants

kołchoźniczy
adv. [dom, pole] collective farm attr., kolkhoz attr.

kołchoźnik
m, kołchoźnica f Hist. collective farm worker, kolkhoz member

kołczan
m (G kołczanu a. kołczana) Hist. quiver wyjął strzałę z kołczanu he took an arrow out of the quiver

kołderka
f dem. (small) duvet GB, (small) quilt okryć dziecko kołderką to cover a child with a quilt

kołdra
f duvet GB, quilt okryć się puchową kołdrą to wrap oneself in an eiderdown nie lubił spać pod kołdrą he didn't like sleeping under a quilt krótka kołdra pot. shortfall(s) przy uchwalaniu budżetu ciągłe mówi się o krótkiej kołdrze budget debates always focus on shortfalls

kołdun
m zw. pl Kulin. a traditional Lithuanian dumpling stuffed with meat

kołeczek
m dem. 1. (do mocowania) peg wbić kołeczki to drive in pegs powiesić obrazek na kołeczku to hang a picture on a peg 2. Techn. dowel połączyć coś kołeczkami to join sth with dowels 3. Muz. tuning peg

kołek
m pers. (Npl kołki) pot., pejor. clot GB pot., pejor., dolt pot., pejor. m inanim. 1. (palik) stake, peg wbić/wsadzić/zaostrzyć kołek to drive in/put in/sharpen a stake kołki do namiotu tent pegs 2. (wieszak) peg powiesić kurtkę na kołku to hang a jacket on a peg kołek osinowy aspen stake przebić wampira osinowym kołkiem to drive an aspen stake through a vampire's heart 3. pot. (do łączenia) dowel zamocować coś na kołkach to fix sth with dowels 4. (do śruby) Rawlplug GB, wall anchor a. plug wsadzić/wcisnąć kołek to put in/insert a Rawlplug śruba wkręcona w kołek a screw with a Rawlplug 5. Muz. tuning peg naciągnąć/zamocować strunę na kołku to tighten/wind a string round a tuning peg ubranie wisi na nim jak na kołku pot. his clothes (just) hang on him marynarka wisiała na nim jak na kołku the jacket was just hanging on him ciosać komuś kołki na głowie pot. to walk all over sb język staje mu kołkiem pot. he's tongue-tied tak był zaskoczony, że mu język kołkiem stanął he was dumbstruck sam(otny) jak kołek (w płocie) pot. all alone on one's lonesome pot. stać a. siedzieć kołkiem a. jak kołek pot. to stand a. sit stock-still pomóż mi, nie stój jak kołek! help me, don't just stand there like that! zawiesić coś na kołku pot. (tymczasowo) to put sth on hold, to suspend sth (na stałe) to give sth up

kołkowaty
adv. pot. [nogi] chunky, stubby [figura] chunky, dumpy

kołkowy
adv. Techn. dowelled połączenie kołkowe a dowelled joint buty a. obuwie kołkowe cleated shoes

kołnierz
m 1. (część ubrania) collar kołnierz marynarski/szalowy/wykładany a sailor/shawl/turn-down collar palto z futrzanym kołnierzem a coat with a fur collar postawić kołnierz płaszcza to turn up the collar of one's coat chwycić kogoś za kołnierz to grab sb by the collar krople deszczu wpadały mu za kołnierz raindrops were trickling down his neck 2. (u zwierząt) ruff kot z białym kołnierzem a cat with a white ruff 3. Techn. flange, collar kołnierz masztu a mast coat kołnierz stalowy do rur a steel pipe flange nie wylewać za kołnierz pot. to like the hard stuff pot.

kołnierzowy
adv. 1. Moda [wykrój] collar attr. 2. Techn. [połączenie, nakrętka, rura] flange(d) rura kołnierzowa a flanged pipe

kołnierzyk
m dem. (small) collar kołnierzyk bluzki/koszuli a blouse/shirt collar kołnierzyk usztywniony/wykładany a stiff/turn-down collar krochmalony kołnierzyk a starched collar numer kołnierzyka a collar size spinka do kołnierzyka a collar stud zapiąć/rozpiąć kołnierzykk to fasten a. do up/unfasten a. undo one's collar

koło
1. n 1. (pojazdu) wheel koło samochodowe/roweru/pociągu a car/bicycle/train wheel koło przednie/tylne/zapasowe a front/rear/spare wheel koło wozu a cartwheel naprawić/wymienić koło w samochodzie to repair/change a car wheel dostać się pod koła a. znaleźć się pod kołami a. wpaść pod koła to be run over pieszy wbiegł na szosę prosto pod koła samochodu a pedestrian ran onto the road just in front of a car jechać a. siedzieć komuś na kole (w kolarstwie) to hang onto sb's wheels pot., przen. 2. Techn. wheel puścić w ruch koło maszyny to set a machine wheel in motion 3. Mat. circle obliczyć pole koła to calculate the area of a circle budowla na planie koła a building with a circular floor plan 4. (okrąg) circle zataczać a. zakreślać koła to make a. describe circles zatoczyć koło to come full circle 5. (kształt) circle w uszach miała ogromne srebrne koła she was wearing big silver hoop earrings materiał w koła fabric with a circle pattern a. design 6. (zrzeszenie) association, circle koło łowieckie a hunters' association koło gospodyń wiejskich = the farmer's wives' association koło teatralne a theatre club a. group 7. (grono) circle koło przyjaciół one's circle of friends koło rodzinne one's family circle należał do koła jej znajomych he was one of her friends 8. (w zabawach) circle, ring bawić się w koło to dance (around) in a circle a. ring stanąć w kole to form a circle a. ring 9 Taniec circle dance 10 Hist. (narzędzie tortur) wheel, rack łamać kogoś kołem a. na kole to break sb on the wheel a. rack 11 Hist. zwołać radnych na koło to summon a council koła plt (kręgi) circles, world koła artystyczne/naukowe/kulturalne artistic/scientific/cultural circles koła literackie literary circles koła emigracyjne emigre circles koła polityczne/dyplomatyczne/finansowe the political/diplomatic/financial world koła rządowe governmental circles a. spheres obracać się w kołach politycznych to move in political circles kołem adv. 1. (dookoła) in a circle siedliśmy kołem przy ognisku we were sitting in a circle around the fire obstąpili go kołem they surrounded him 2. (łukiem) around a. past obeszliśmy dom wielkim kołem we circled the house w koło adv. 1. (okrążając) (a)round (in circles), round and round jeździli w koło, nie mogąc znaleźć miejsca na postój they drove round and round, trying to find a parking place 2. (na wszystkie strony) around rozglądać się w koło to look around 3. (ciągle) over and over śpiewać w koło tę samą piosenkę to sing the same song over and over błędne koło Log. vicious circle a. cycle także przen. czarcie koło Bot. fairy ring a. circle przen. koło garncarskie potter's wheel koło godzinne Astron. hour circle koło łopatkowe Techn. paddle wheel koło małe Mat. small circle koło młyńskie millwheel koło ogonowe Lotn. tailwheel koło pasowe a. transmisyjne Techn. belt pulley koło podbiegunowe a. polarne Geog. polar circle koło polowe Roln. land wheel koło południkowe Geog. meridional circle koło ratunkowe lifebelt, life ring GB, life preserver US koło sterowe Żegl. ship's wheel, steering wheel Lotn. steering a. control wheel koło wielkie Mat. great circle koło wierzchołkowe Astron. vertical circle koło wodne Techn. water wheel koło zamachowe a. rozpędowe Techn. flywheel koło zębate Techn. gear koło fortuny (los) the wheel of fortune sprzyjało mu koło fortuny luck was with him kwadratura koła Mat. squaring the circle, quadrature of the circle rozwiązać problem ubóstwa to kwadratura koła solving the problem of poverty is like squaring the circle fortuna a. szczęście kołem się toczy przysł. the wheel of fortune turns (incessantly) przysł. koło historii the (turning) tides a. wheel of history potrzebne mi te kłopoty jak piąte koło u wozu I need these problems like I need a hole in my head pot. czuć się jak piąte koło u wozu to feel unnecessary zaklęte a. zaczarowane koło magic circle przen. vicious circle 2 praep. 1. (obok) by, next to koło domu rosła brzoza there was a birch tree by the house siedział koło mnie he was sitting next to me raz koło razu densely, closely spaced kłaść farbę raz koło razu to lay the paint on smoothly a. seamlessly kosmetyczka kłuje skórę raz koło razu cieniutką igiełką the beautician makes a series of closely-spaced pricks in the skin with a fine needle 2. pot. (przy) majstrować koło radia to tinker with the radio krzątać się koło czegoś to busy oneself with sth skakać koło kogoś przen. to dance attendance on sb przen. to cater to sb's every whim 3. (około) about, around mieć koło pięćdziesiątki to be about fifty było koło północy it was around midnight

kołomyja
f pot. to-do pot. uproar mieć w pracy kołomyję to have a madhouse at work pot. przedświąteczna kołomyja z kupowaniem prezentów the pre-holiday gift-buying frenzy

kołomyjka
f 1. Taniec a Ukrainian folk dance also a melody or song to its rhythm 2. dem. pot. kołomyja

kołonotatnik
m spiral notebook zapisać coś w kołonotatniku to put sth down in one's spiral notebook

kołowacieć
1. impf (kołowaciał, kołowacieli) vi 1. Wet. [owce, kozy] to have the staggers a. (the) gid 2. pot. (tracić orientację) to get dizzy a. giddy kołowacieję już od tego zgiełku I'm getting dizzy from all this noise skołowacieć 2. impf (kołowaciał, kołowacieli) vi (drętwieć, sztywnieć) to stiffen język mi kołowacieje od tego gadania I've been talking so long my tongue's worn out a. my jaws have turned stiff

kołowacizna
f sgt Wet. 1. gid, staggers stado owiec zapadło na kołowaciznę a flock of sheep got the staggers a. (the) gid 2. pot. (zamęt) tailspin przen. dostaję kołowacizny od nadmiaru pracy all this extra work is sending me into a tailspin mieć w głowie kołowaciznę to be dizzy

kołowaty
adv. 1. Wet. [owca, koza] affected with the staggers a. (the) gid 2. przen. [człowiek, spojrzenie] dazed patrzeć kołowatym wzrokiem to look dazedly

kołować
impf vt pot. (oszukiwać) to con pot. to hoodwink cały czas mnie kołowałeś! you were conning me the whole time! zbankrutował, kołowany przez wspólnika he was duped a. hoodwinked by his partner and went bankrupt wykołować vi 1. (zataczać koła) to circle orzeł/samolot kołuje wysoko an eagle/a plane is circling high above 2. Lotn. to taxi samolot kołował po pasie/na start the plane was taxiing on the runway/before take-off 3. (nadkładać drogi) to take a roundabout route kołował zaułkami dla zmylenia pogoni he took a circuitous route through the side streets to throw off his pursuers 4. pot. (mówić wykrętnie) to hedge to pussyfoot around pot. kołuje, zamiast od razu przystąpić do rzeczy he hums and haws a. pussyfoots around instead of coming to the point kołować się (kręcić się) to spin kołuje mi się w głowie pot. my head is spinning kołuje mi się w oczach I can see spots before my eyes

kołowrotek
m 1. (do przędzenia nici) spinning wheel 2. (przy wędce) reel kręcić kołowrotkiem to reel in 3. (przy studni) windlass 4. (barierka przy wejściu) turnstile 5. przen., pot. kołowrotek spraw no end a. a welter of things (to do a. settle) kołowrotek codziennych obowiązków the daily round a. grind jutro poniedziałek i zacznie się zwykły kołowrotek tomorrow's Monday and it's back to the usual routine a. the grindstone

kołowrotowy
adv. winch attr. urządzenie kołowrotowe a hoist, winding gear

kołowrót
m (G kołowrotu) 1. (urządzenie do podnoszenia ciężarów) windlass, winch (ręczny) gin 2. (barierka przy wejściu) turnstile (drzwi obrotowe) revolving doors 3. przen. whirl, whirligig wieczny kołowrót czasu the eternal wheel of time książk. męczy mnie już codzienny kołowrót zajęć the daily grind is beginning to get me down pot.

kołowy
adv. 1. (na kołach) wheeled ruch kołowy road traffic ciągnik/pojazd kołowy a wheeled tractor/vehicle 2. [orbita, przekrój, tor] circular -kołowy w wyrazach złożonych szesnastokołowa ciężarówka a 16-wheel truck, a 16-wheeler

kołpaczek
m dem. (czapka) calpac(k) a. kalpak (hat)

kołpak
m 1. Hist. (czapka) calpac(k) a. kalpak (hat) nosić futrzany kołpak to wear a fur calpac(k) 2. Techn. (pokrywa) hubcap kołpak górniczy Górn. miner's cap kołpak parowy Techn. steam dome

kołtun
m pers. (Npl kołtuny) pejor. prig pejor. te drobnomieszczańskie kołtuny o niczym nie wiedzą these narrow-minded prigs a. philistines don't know anything m inanim. 1. (włosów) Med. plica (polonica) U włosy zbite w kołtun matted a. tangled hair 2. (kłąb) tangle kołtuny pajęczyn tangles of cobweb kołtuny plt pot., pejor. (włosy) matted hair U uczesz te kołtuny! comb that mop of yours!

kołtuneria
f sgt (GD kołtunerii) pejor. 1. (zacofanie) narrow-mindedness pejor. kołtuneria obyczajowa narrow-minded moralism małomiasteczkowa kołtuneria provincial a. parochial narrow-mindedness 2. (środowisko) Colonel Blimps GB pejor. zaściankowa kołtuneria parochial reactionaries

kołtuniasty
adv. pot. [głowa, czupryna] tangled, tousled kołtuniasty łeb a tousled head kołtuniaste wierzby tangled willows

kołtunić
impf vt pot. (plątać) to tangle kołtunić sobie włosy to tousle one's hair skołtunić kołtunić się (skręcać się) to tangle włosy/sierść się kołtuni one's hair/fur gets tangled skołtunić się

kołtuński
adv. pejor. [obyczaje, środowisko, moralność] narrow-minded pejor.

kołtuństwo
n sgt pejor. narrow-mindedness, backwardness wierzyć w przesądy to kołtuństwo to believe in superstitions is a sign of backwardness

kołysanka
f 1. (dla dzieci) lullaby śpiewać dziecku kołysankę do snu to sing a child to sleep grać dziecku kołysankę do snu to play a child a (bedtime) lullaby 2. Muz. lullaby berceuse spec. śpiewać/komponować kołysanki to sing/compose berceuses

kołysać
impf (kołyszę) vt to swing kołysała niemowlę w ramionach she rocked the baby in her arms wiatr kołysał gałęziami drzew the wind was swaying the trees kołysać głową to swing one's head kołysać biodrami to swing a. sway one's hips kołysać nogą w powietrzu to swing one's leg kołysać się (bujać się) kołysać się w tańcu to sway in a dance kołysać się w fotelu na biegunach to rock in a rocking chair kołysał się na piętach he rocked back and forth on his heels żyrandol/furtka kołysze się the chandelier/gate is swinging statek kołysał się na falach the ship was rolling on the waves bogatemu (to i) diabeł dziecko kołysze przysł. = the rich man gets his ice in the summer and the poor man gets his in the winter

kołyska
f 1. (kolebka) cradle kołyska dla niemowlęcia a cradle for a baby bujać dziecko w kołysce to rock a child in a cradle znać się od kołyski to know each other from the cradle przyjaźnić się od kołyski do grobu to be friends from the cradle to the grave 2. Żegl. (launching) cradle wodowanie statku/jachtu na kołysce launching a ship on a cradle 3. Wojsk. gun cradle lufa działa umieszczona na kołysce a cannon barrel mounted on the cradle

koń
m 1. Zool. horse koń pociągowy a carthorse, a draught horse GB, a draft horse US koń wierzchowy a. pod wierzch a saddle horse jechać na koniu to ride a horse wsiąść na a. dosiąść konia to get on a. to mount a horse zsiąść z konia to dismount wóz zaprzężony w konie a horse(-drawn) cart na koń a. do koni! to horse! zaprząc konia do powozu to harness a horse to a carriage osiodłać konia to saddle a horse 2. Gry knight zbił wieżę koniem he took the rook with his knight 3. Sport (vaulting) horse koń z łękami a pommel horse skakać przez konia to vault over the horse konie plt (powóz) przest. carriage, coach przyślijcie po mnie konie na stację please send a carriage to pick me up at the station koń angielski thoroughbred koń arabski Arabian a. Arab (horse) koń belgijski Belgian (draught) horse GB, Belgian (draft) horse US koń berberyjski barb (horse) koń huculski Hucul (horse), Carpathian pony koń mechaniczny Techn. horsepower koń miękki Jeźdz. a horse with a soft mouth koń na biegunach rocking horse koń siodłowy przest. saddle horse koń twardy w pysku Jeźdz. a horse with a hard mouth czarny koń pot. dark horse stary koń pot. (kolega) old man stary koń, a zachowujesz się jak dziecko a full-grown man like you acting like a baby być zdrowym jak koń to have the constitution of a horse jechać co koń wyskoczy książk. to go like a bat out of hell móc zjeść konia z kopytami pot. (to be so hungry that) one could eat a horse pracować jak koń to work like a horse a. Trojan znać się jak łyse konie pot. to know each other inside out pot. zrobić kogoś w konia pot. to take sb for a ride pot., to con sb pot. koń by się uśmiał (it's) enough to make a cat laugh rad a. wesół a. szczęśliwy, jakby go kto na sto koni wsadził (to be) on cloud nine, (to be) in seventh heaven darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby przysł. don't a. never look a gift horse in the mouth przysł. jak spaść to z wysokiego konia przysł. = might as well be hung for a sheep as a lamb przysł.

końcowy
adv. 1. (na końcu) [stacja, etap, scena] final przystanek końcowy the last stop, the end of the line końcowa linia boiska the boundary line 2. (ostateczny) [efekt, wynik] final egzaminy końcowe finals produkt końcowy an end product

kończyna
f 1. (człowieka) limb kończyny górne/dolne the upper/lower limbs porażenie kończyn paralysis of the limbs bezwład kończyn dolnych paralysis of the lower limbs 2. (zwierzęcia) leg kończyny przednie/tylne the front/hind legs

kończyć
impf vt 1. (doprowadzać do końca) to finish kończyć rozmowę/pranie/sprzątanie to finish the conversation/laundry/cleaning kończyć obiad to finish one's dinner kończył palić jednego papierosa i natychmiast zapalał następnego as soon as he had finished one cigarette he lit another one już kończę, proszę się nie niecierpliwić I'm almost finished, please be patient skończyć 2. (zamykać) to end, to close kończyć przemówienie to end ones speech kończył swoje listy do mnie życzeniami dla całej rodziny he closed his letters to me with regards to the whole family kończąc dziękuję za uwagę in closing, I'd like to thank you for your attention poczynając od..., a kończąc na... książk. ranging from... to... różne gatunki literackie, poczynając od wierszy dla dzieci a na powieściach kończąc various genres, ranging from children's verse to novels zakończyć 3. Szkol., Uniw. to finish, to complete [szkołę, kurs] studia kończy za rok he graduates next year kończmy szkołę 20 czerwca the school year ends on 20 June skończyć 4. (osiągać wiek) kończyć pięćdziesiąt/dwadzieścia lat to be almost fifty/twenty w tym roku kończy osiemnaście lat he'll be eighteen this year skończyć , ukończyć vi 1. pot. (zrywać) to be through pot. (z kimś with sb) definitywnie kończymy ze sobą it's (all) over between us skończyć 2. pot. (zaprzestawać) to be through pot. (z czymś with sth) kończyć z piciem/paleniem/kartami to be through with drinking/smoking/playing cards skończyć 3. pot. (zabijać) to finish [sb] off vt pot., to do [sb] in vt pot. kończyć z kimś to finish sb off a. do sb in kończ z tym zdrajcą! finish that traitor off! skończyć 4. pot. (trafić gdzieś) to end up to wind up pot. tacy jak on zwykle kończą w więzieniu his sort usually ends a. winds up in prison wiele uciekających z domu nastolatek kończy na ulicy many teenage runaways end up on the streets skończyć 5. pot. (umierać) to die kończył w strasznych bólach he was dying in agony skończyć kończyć się 1. (trwać do jakiegoś czasu) to end wakacje się kończą the holidays are ending rok obrachunkowy/semestr zimowy kończy się za dwa tygodnie the fiscal year/winter semester ends in two weeks 2. (zamykać się) to end (czymś with sth) film kończy się happy endem the film has a happy ending dzień kończył się pięknym zachodem słońca the day ended with a beautiful sunset sztuka kończy się sceną pojedynku the play ends with a duel scene sprawa na tym się nie kończy this is not the end of the matter wyraz kończy się na literę "i" the word ends with an 'i' skończyć się 3. (osiągnąć skutek) to end kończyć się zwycięstwem to end in victory każda rozmowa kończy się łzami i pretensjami every time we try to talk, it ends in tears and recriminations zakończyć się 4. (ograniczać się) to be limited jej rola w małżeństwie kończy się na gotowaniu i sprzątaniu her role in the marriage is limited to cooking and cleaning moja znajomość kuchni włoskiej kończy się na pizzy i spaghetti my knowledge of Italian cuisine is limited to pizza and spaghetti 5. (wyczerpać się) [zapasy, paliwo, pieniądze] to run out, to give out pieniądze mi się kończą I'm running out of money moja cierpliwość już się kończy my patience is running out skończyć się 6. pot. (umierać) to die, to be done for (tracić umiejętności) to have had it pot., to be washed up pot. dziadek się kończy granddad is dying kończyć się jako trener/sprinter to be washed up as a coach/sprinter ten pisarz już się kończy, od lat nie wydał żadnej książki przen. that writer's had it, he hasn't published anything for years skończyć się

końcówka
f 1. (zakończenie) end, ending końcówka filmu the end(ing) of the film umknęła mi końcówka zdania I didn't hear the end of the sentence suche/rozdwajające się końcówki (włosów) dry/split ends końcówka tygodnia/sezonu pot. the end of the week/season 2. (końcowy element) końcówka wiertła the tip of a drill igła z zaokrągloną końcówką a needle with a blunt point, a blunt-tipped needle końcówka słuchawek the headphone jack a. plug końcówki ubijające beater attachments 3. (reszta) remainder, a remnant 4. Sport finish końcówka biegu/meczu the finish of a race/match 5. Jęz. ending końcówki pierwszej osoby first person endings 6. Literat. line ending

koński
adv. 1. [grzywa, łeb, kopyta] horse's końskie włosie horsehair 2. przen. [twarz] hors(e)y pot. szczerzył długie, końskie zęby he grinned, showing his big, horse-like teeth końska dawka pot. megadose pot. końska kuracja pot. intensive therapy końskie zaloty pot. unwanted come-ons pot. mieć końskie zdrowie a. koński organizm pot. to have the constitution of a horse

kościany
adv. [grzebień, figurka, guzik] bone attr. kościany dziadek pot. a skinny pot. a. wizened old man

kościec
m 1. Anat. skeleton doznać urazu kośćca to suffer (a) skeletal injury 2. (trzon) (bare) bones kościec utworu/zagadnienia the backbone of the work/the essence of the task kościec budynku the framework a. basic structure of a building kościec miasta/komunikacji the hub a. backbone of the city/the transportation system

kościelny
Relig. adv. 1. [dzwon, zegar, wieża, cmentarz] church attr. [muzyka, pieśń] sacred 2. [organizacja, hierarchia, ślub] church attr. m sexton

kościotrup
m pers. (Npl kościotrupy) pot., żart. (chudzielec) walking skeleton pot. m inanim. 1. książk. (symbol) the Grim Reaper 2. (szkielet) skeleton

kościstość
f sgt boniness, skinniness kościstość twarzy/sylwetki sb's bony face/figure

kościsty
adv. [postać, budowa] skinny pot. bony [twarz, ręce, palce] bony [zwierzę, mięso] bony kościste plt Zool. Teleostei, bony fishes

kościół
m 1. (świątynia) church kościół pod wezwaniem Bożego Ciała Corpus Christi Church chodzić do kościoła to go to church 2. (instytucja) Kościół the Church rozdział Kościoła od Państwa the separation of church and state a. (the) church from (the) state 3. (wspólnota religijna) Kościół Church, denomination był członkiem Kościoła metodystycznego he was a member of the Methodist Church 4. pot. (nabożeństwo) church pot. spotkamy się po kościele we can meet after church Kościół ewangelicko-augsburski Relig. the Lutheran Church of the Augsburg Confession Kościół ewangelicko-reformowany the Reformed (Calvinist) Church Kościół koptyjski Relig. Coptic Church Kościół luterański Relig. the Lutheran Church Kościół prawosławny the Orthodox Church Kościół rzymskokatolicki Relig. the Roman Catholic Church Kościół wschodni Relig. the (Eastern) Orthodox Church pójść pod kościół pot. to go out and beg

kościółek
m dem. small church

koślawiec
m pers. (Npl koślawce a. koślawcy) pot., obraźl. (o iksowatych nogach) knock-kneed person (o pałąkowatych nogach) bow-legged person m inanim. zw. pl pot. scrawl C/U, scribble C/U pisać koślawce to scrawl, to scribble

koślawić
impf vt 1. pot. (wykrzywiać) to distort (the shape of), to twist [sth] out of shape koślawić obuwie to distort the shape of one's shoes reumatyzm koślawił mu palce his fingers were twisted a. misshapen with rheumatism 2. pot. (przekręcać, przeinaczać) to distort [słowa, wyrazy] koślawić się to become distorted a. misshapen buty mi się koślawią my shoes are losing their shape a. becoming misshapen

koślawo
adv. grad. 1. (krzywo) [pisać] crookedly 2. pot. (nieudolnie) [mówić] sloppily

koślawość
f sgt 1. (krzywość) crookedness koślawość liter the crookedness of the letters 2. Med. deviation koślawość stawu kolanowego deviation of the knee joint

koślawy
adv. 1. (krzywy) [buty] misshapen [obcasy] lopsided, crooked [litery] crooked, lopsided koślawe nogi (iksowate) knock knees (pałąkowate) bow legs 2. pot. (nieudolny) [język, mowa, styl, polszczyzna] sloppy, slovenly

kość
f 1. Anat. bone złamanie kości a bone fracture zapalenie kości inflammation of the bone rak kości bone cancer mieć mocno zarysowane kości policzkowe to have prominent cheekbones gotować zupę na kościach cielęcych to make soup with veal stock rzucił psu kość he threw the dog a bone kości plt 1. Gry dice grać w kości to play a. throw dice wygrać/przegrać w kości to win/lose at dice 2. książk. (zwłoki) remains książk. bones złożyć gdzieś czyjeś kości to lay sb's bones to rest somewhere złożyć gdzieś kości to end one's days somewhere kości czołowe Anat. frontal bones kość ciemieniowa Anat. parietal bone kość gnykowa Anat. hyoid bone kość jarzmowa Anat. zygomatic bone, malar (bone) kość klinowa Anat. sphenoid (bone) kość łonowa Anat. pubic bone kość miedniczna Anat. pelvis bone kość ogonowa Anat. coccyx kość piętowa Anat. calcaneus, heel bone kość piszczelowa Anat. tibia kość pneumatyczna Anat., Zool. pneumatic bone kość potyliczna Anat. occipital bone kość promieniowa Anat. radius, radial bone kość przedramieniowa Anat. forearm bone kość ramienna Anat. humerus kość sitowa Anat. ethmoid (bone) kość skroniowa Anat. temporal bone kość słoniowa ivory do (szpiku) kości to the marrow a. bone kobieta/mężczyzna przy kości a stout woman/man człowiek dobry/poczciwy/uczciwy z kościami a thoroughly good/decent/honest person kość niezgody książk. bone of contention psia kość (słoniowa)! pot. damn it! pot., dammit! pot. czuję w kościach ten spacer/wysiłek pot. my bones are aching a. I really feel it after that walk/effort pot. czuję w kościach, że będzie padać it's going to rain - I can feel it in my bones dać komuś w kość (zmusić do wysiłku, zmęczyć) to give sb a hard time pot. to put sb through it a. through the mill (pokonać) to walk all over sb pot., to wipe the floor with sb pot. dostać w kość pot. (przegrać) to get clobbered pot., to get a hammering pot. (doświadczyć boleśnie) to have a hard time (of it) pot. to go through the mill dostać w kość od życia to take some hard knocks a. a few knocks in life pot. na treningu dostaliśmy nieźle w kość they really put us through it during training wygrzewać kości na słońcu/przy piecu to bask in the sun/in the heat of the stove nie czuć kości pot. to be dog-tired a. dead tired pot. porachować a. policzyć komuś kości pot. to beat sb black and blue pot., to beat the living daylights out of sb pot. rozejść się po kościach pot. to die a natural death to blow over pot. zmarznąć a. zamarznąć na kość pot. to be frozen a. chilled to the bone a. marrow zeschnąć na kość pot. to be as dry as a bone kości (zostały) rzucone the die is cast

koźlak
m anim. young billy goat m inanim. (A koźlaka) 1. (wiatrak) (wooden) windmill 2. (piwo) bock beer 3. Bot. birch bolete (mushroom)

koźlarz
m (A koźlarza) Bot. birch bolete (mushroom) koźlarz babka Bot. brown birch bolete (mushroom) koźlarz czerwony Bot. orange birch bolete (mushroom)

koźli
adv. 1. [mięso] goat attr. koźla skóra goatskin rękawice z koźlej skóry goatskin gloves 2. przen. koźli upór mulishness, bullheadedness

koźlątko
n dem. pieszcz. kid

koźlę
n (G koźlęcia) kid

koźlęcy
adv. kid's, kid attr. rękawiczki z koźlęcej skóry kid gloves koźlęca skóra kid(skin)

kożuch
m 1. (ubranie) sheepskin coat (krótki) sheepskin jacket 2. (skóra) sheepskin rękawice na kożuchu sheepskin mittens a. gloves 3. (na powierzchni) film, coat(ing) (w mleku) skin C/U nie cierpię kożuchów w mleku I hate it when the milk gets a skin kożuch pleśni a coat(ing) a. layer of mould kożuch rzęsy na stawie a mat a. blanket of duckweed on a pond

kożuchowy
adv. [kamizelka, podpinka] sheepskin attr.

kożuszek
m dem. 1. (ubranie) sheepskin coat (krótki) sheepskin jacket 2. (skóra) sheepskin 3. (w mleku) skin

kożusznik
m maker of sheepskin clothes