Janusowy
adv. Mitol. [podobizna] Janus's, of Janus

Japoneczka
f dem. pieszcz. (dziewczynka) (little) Japanese girl (kobieta) Japanese woman

Japonka
f Japanese woman właścicielką jest Japonka the owner is Japanese

Japończyk
m Japanese man być Japończykiem to be Japanese Japończycy przodują w elektronice the Japanese excel in electronics

ja
pron. (jako podmiot) I (w pozostałych przypadkach) me ja to zrobię I'll do it nie ja to podpisałem I didn't sign it, it wasn't me that signed it "wyjdź z pokoju!" - "ja?" 'leave the room!' - '(who,) me?' "kto to?" - "to ja" 'who is it?' - 'it's me' "kto pozmywał naczynia?" - "ja" 'who washed the dishes?' - 'I did' ja sam to napisałem I wrote it myself on mnie nie lubi he doesn't like me mnie tego nie musisz tłumaczyć you don't have to explain it to me daj to mnie give it to me kupił mi kwiaty he bought me some flowers mnie nie nabierzesz you won't fool me dla mnie for me o mnie about me ze mną/beze mnie with/without me ona jest starsza ode mnie she's older than I am a. than me ja ci/wam pójdę na wagary a. dam wagary! I'll give you play truant! n inv. (one's) self, the I świadomość własnego ja a person's sense of self to godzi w moje własne ja this is contrary to my true self moje drugie ja my alter ego mi part. idźże mi stąd! (just) go away! żebyś mi zaraz wrócił! just (make sure you) come straight back! tylko mi się nie zazięb just don't catch a cold to mi zabawa! what fun! także iron. some fun this is! iron. ładny mi przyjaciel! iron. some a. a fine friend you are/he is! iron.

jabłecznik
m pot. 1. (wino) apple wine 2. (ciasto) = an apple pie

jabłko
n 1. (owoc) apple dojrzałe/pieczone/soczyste/winne jabłko a ripe/baked/juicy/tart apple kompot z jabłek apple compote zbiór jabłek apple harvest zbierać jabłka to pick apples 2. (symbol władzy królewskiej) orb 3. pot. (w kolanie) kneecap jabłko Adama Adam's apple złote jabłko książk. a gold mine przen. jabłko niezgody książk. the/an apple of discord zbić a. sprać a. stłuc kogoś na kwaśne jabłko pot. to beat sb to a pulp pot. niedaleko pada jabłko od jabłoni przysł. like father/mother, like son/daughter przysł.

jabłkowy
adv. 1. [przecier, sok, kompot, wino] apple attr. 2. Chem. kwas jabłkowy malic acid jabłkowe plt Bot. Pomoideae

jabłonka
f dem. Bot. apple tree

jabłoń
f (Gpl jabłoni) Bot. apple tree kwitnąca jabłoń an apple tree in bloom dzika/rozłożysta jabłoń a crab/spreading apple tree rajska jabłoń Bot. paradise apple

jabłuszko
n dem. pieszcz. apple rumiany jak jabłuszko as red as a cherry rajskie jabłuszko Bot. paradise apple

jachcik
m dem. (G jachciku) pieszcz. (small) sailing boat GB, (small) sailboat US

jacht
m (G jachtu) Żegl. sailing boat GB, sailboat US, yacht jacht motorowo-żaglowy a motor sailing boat, a motor-sailer jacht regatowy/szkoleniowy a racing/training yacht jacht pełnomorski an ocean-going yacht rejs jachtem po jeziorze a sailing trip around the lake popłynęliśmy jachtem na Hel we sailed to the Hel Peninsula pływać jachtem po zatoce to sail around the bay jacht balastowy Żegl. ballasted yacht jacht kilowy Żegl. keelboat jacht mieczowy Żegl. centreboard yacht GB, centerboard sailboat US

jachting
m sgt (G jachtingu) książk. sailing, yachting jachting regatowy yacht racing, sailboat racing pasjonował się jachtingiem he was a sailing enthusiast

jachtklub
m (G jachtklubu) Żegl. sailing club, yacht(ing) club Jachtklub Polski the Polish Sailing Club a. Yacht Club

jachtowy
adv. Żegl. [przystań, port, basen, klub] sailing a. yachting, yacht attr. [maszt] sailing boat attr. GB, sailboat attr. US, yacht attr. sport jachtowy sailing

jacuzzi
/da'kuzi/ n inv. jacuzzi wzięła kąpiel w jacuzzi she took a bath in the jacuzzi

jad
m (G jadu) 1. Biol. (substancja trująca) venom U jad grzechotnika/skorpiona rattlesnake/scorpion venom jad pszczeli bee venom myśliwy wyssał jad żmii z rany the hunter sucked the adder venom out of the bite 2. przen. venom przen., książk. jad nienawiści the venom of hatred skąd u pana tyle jadu? why are you so venomous? jad kiełbasiany Chem. botulin jad trupi Chem. ptomaine

jadaczka
f pot., obraźl. gob GB pot., obraźl., trap pot., obraźl. zamknij jadaczkę! shut your gob a. trap! jadaczka ci się nie zamyka przez cały dzień you haven't shut your gob a. trap all day

jadalnia
f (Gpl jadalni) 1. (pokój) dining room śniadanie podano w jadalni breakfast was served in the dining room 2. (komplet mebli) dining room furniture U, dining room suite stylowa/stara jadalnia elegant/old dining room furniture

jadalny
adv. 1. (nadający się do jedzenia) [grzyb, kasztan, korzeń, olej, owoc] edible jadalne jagody/pestki edible berries/seeds tłuszcze jadalne edible fats 2. pot. (smaczny) palatable, eatable edible iron. czy ten kotlet aby jadalny? żart. is this cutlet edible? jedzenie w stołówce szkolnej jest całkiem jadalne the food in the school cafeteria is quite fit for human consumption żart. 3. pot. (o pomieszczeniu) dining pokój jadalny the dining room m pot. (jadalnia) dining room goście przeszli do jadalnego the guests went to the dining room

jadać
impf vt to eat jadać trzy razy dziennie to eat three times a day jadać regularnie/nieregularnie to eat/not eat regularly, to eat/not eat regular meals jadać obiady w domu/u rodziców/w stołówce to eat dinner at home/at one's parents' (place)/in a cafeteria a. canteen jadać poza domem/w barach szybkiej obsługi to eat out/at fast-food places nie jadam mięsa/cielęciny I don't eat meat/veal (z reguły) nie jadam o tak późnej porze I don't (normally) eat this late in the evening od kilku miesięcy nie jadam pieczywa I gave up eating bread a few months ago

jadowicie
adv. grad. przen. (złośliwie) [uśmiechać się, mówić, sączyć słowa] venomously przen. adv. 1. (z jadem zwierząt lub roślin) pająk ukąsił go jadowicie w nogę a venomous spider bit him in the leg 2. przen. (rażąco) [lśnić, świecić] garishly, glaringly jadowicie czerwony/fioletowy glaring red/purple jadowicie żółty/zielony glaring a. venomous yellow/green

jadowitość
f sgt przen. venom przen., venomousness przen. w jego słowach dało się wyczuć jadowitość there was venom in his words

jadowity
adv. 1. (wydzielający jad) [wąż, żmija, skorpion, pająk] venomous kobry są wyjątkowo jadowite cobras are extremely venomous jadowite rośliny stinging plants jadowite korale/kolce venomous corals/spines 2. książk. (trujący) [rośliny, owoce] toxic, poisonous 3. przen. (złośliwy) [uśmiech, spojrzenie, słowo, wypowiedź, wyraz twarzy] venomous przen. jadowite uwagi krytyka the critic's venomous comments 4. przen. (ostry) [światło] glaring [żółty, zielony] venomous przen. garish, glaring [inne kolory] garish, glaring

jadowy
adv. Zool. venom attr. gruczoł jadowy the venom gland ząb jadowy a (venom) fang

jadło
n sgt przest. victuals przest. stoły uginały się od jadła the tables were groaning with victuals

jadłodajnia
f (Gpl jadłodajni) przest. eating place

jadłospis
m (G jadłospisu) 1. (spis potraw) menu jednostajny/urozmaicony/bogaty jadłospis a monotonous/varied/rich menu jadłospis stołówki the cafeteria menu układać a. zestawiać jadłospis to put together the menu 2. pot. (potrawy) diet w jadłospisie unikam tłuszczu I avoid fat in my diet

jaglany
adv. millet attr.

jaglica
f sgt Med. trachoma

jagliczy
adv. Med. [grudka, zmiana] trachomatous

jagniątko
n dem. pieszcz. little lamb

jagnię
n (G jagnięcia) 1. Zool. (potomstwo owcy) lamb (kozy) kid jagnię beczało żałośnie the lamb bleated plaintively 2. (skóra z młodej owcy) lambskin czapka z jagnięcia a lambskin hat jagnięta plt (futro ze skór jagnięcia) lambskin coat

jagnięcy
adv. [beczenie] lamb's [mięso] lamb attr. jagnięca skóra/wełna lambskin/lambswool pieczeń jagnięca roast(ed) lamb

jagoda
f 1. (czarna jagoda) bilberry GB, blueberry US ciasto z jagodami bilberry cake naleśniki z jagodami bilberry pancakes a. crepes pierogi z jagodami = dumplings stuffed with bilberries iść na jagody to go bilberry picking dziewczyna jak jagoda! the girl is as pretty as a picture policzki jak jagody rosy cheeks usta jak jagody lips (as) red as cherries turyści podeptali jagody the tourists trampled the bilberries 2. Bot. (rodzaj owocu) berry kiść jagód jarzębiny a bunch of rowan berries 3. zw. pl poet. (policzek) cheek wilcza jagoda Bot. belladonna, deadly nightshade

jagodowy
adv. 1. Kulin. [dżem, koktajl, kisiel, sok] bilberry attr. lody jagodowe bilberry ice cream 2. Bot. [krzaki] berry owoce jagodowe berries

jagodzianka
f Kulin. bilberry bun

jaguar
m anim. Zool. jaguar m inanim. (A jaguara) (samochód) Jaguar

jagódka
f dem. (czarna) bilberry (rodzaj owocu) berry

jagła
f zw. pl Med. conjunctival follicle leczenie jagieł the treatment of conjunctival follicles jagły plt przest. millet groats przest.

jajarz
m (Gpl jajarzy) pot. joker pot. ale z niego jajarz he's a real joker

jajcarz
zob. jajarz

jajco
n zw. pl wulg. (jądro) bollock a. ballock zw. pl GB posp., ball zw. pl posp., nut zw. pl posp. kopnąć kogoś w jajca to kick sb in the balls robić sobie jajca to take the piss out of sb GB posp.

jajeczko
n dem. 1. (jajko) egg zjedz jajeczko come on, eat the egg jajeczko z czekolady a chocolate egg 2. Zool. (owada, ptaka) egg jajeczka muchy a fly's eggs jajeczka wróbla a sparrow's eggs 3. Biol. (u ssaków) egg, ovum

jajeczkowanie
n sgt Biol. ovulation

jajecznica
f Kulin. scrambled eggs pl jajecznica z szynką/na boczku scrambled eggs with ham/bacon jajecznica z czterech jaj four scrambled eggs usmażyć jajecznicę to scramble eggs jajecznica na parze Kulin. scrambled eggs made in a double boiler jajecznica ze szczypiorkiem żart. a garish combination of bright green and yellow

jajeczny
adv. Kulin. [pasta, sałatka, potrawa] egg attr. proszek jajeczny powdered egg a. dried eggs masa jajeczna pasteurized egg(s) -jajeczny w wyrazach złożonych makaron czterojajeczny pasta made with four eggs

jajko
n 1. Kulin. egg świeże jajka fresh eggs zepsute jajko a bad a. rotten egg jajko kurze a hen's egg skorupka jajka an eggshell jajko faszerowane/na miękko/na twardo/sadzone a stuffed/soft-boiled/hard-boiled/fried egg smażyć jajko to fry an egg gotować jajko to boil an egg zjesz gotowane jajko? will you have a boiled egg? 2. Zool. (komórka rozrodcza jajorodnych) egg bocianie jajka storks' eggs znieść jajko to lay an egg wysiadywać jajko to incubate an egg 3. (przedmiot w kształcie jajka) jajko z cukru a sugar egg 4. zw. pl wulg. (jądro) bollock a. ballock zw. pl GB posp., ball zw. pl posp., nut zw. pl posp. oberwał w jajka he got hit in the nuts jajko Wielkanocne a. święcone Relig. Easter egg jajko po wiedeńsku Kulin. soft-boiled egg served in a glass warmed up in hot water jajko w koszulce Kulin. poached egg jajko Kolumba książk. = (cutting) the Gordian knot książk. okazało się, że cały problem był jajkiem Kolumba it turned out that there was a brilliantly simple solution to the problem dzielić się jajkiem Relig. to perform the Easter morning ritual of exchanging good wishes while sharing a hard-boiled egg blessed in church the day before wmawiał a. wpierał mi jak w chorego jajko, że Chopin był Francuzem pot. he wouldn't let go of the notion that Chopin was French nosić się z czymś jak kura z jajkiem pot. to shilly-shally over a. about sth pot., to dither over a. about sth już drugi tydzień nosi się z decyzją jak kura z jajkiem he's been dithering over the decision for two weeks obchodzić się z kimś jak z jajkiem to handle a. treat sb with kid gloves świeci się jak psu jajka wulg. it's shiny enough to see your face in a. to shave in pot. jajko mądrzejsze od kury pot. = (young) upstart, = whippersnapper nie kłóć się z matką! od kiedy to jajko jest mądrzejsze od kury = since when do you know more than your mother?!

jajnik
m Anat. ovary usunięcie jajników Med. an ovariectomy a. oophorectomy torbiel jajników an ovarian cyst

jajo
n 1. Kulin. egg jajecznica z dwóch jaj two scrambled eggs potrawy z jaj egg dishes 2. Zool. (komórka rozrodcza jajorodnych) egg jajo węża a snake('s) egg znosić/wysiadywać jaja to lay/incubate eggs wykluwać się z jaja to hatch piegowaty jak indycze jajo (as) freckled as a turkey egg była piegowata jak indycze jajo she was all freckles 3. (żeńska komórka rozrodcza u ssaków) ovum, egg zapłodnione jajo a fertilized egg 4. przen. (przedmiot w kształcie jaja) egg jajo z marcepanu a marzipan egg 5. zw. pl wulg. (jądro) bollock a. ballock zw. pl GB posp., ball zw. pl posp., nut zw. pl posp. muszę to zrobić, bo mi jaja urwą I have to do it or they'll have my balls (for breakfast a. on a platter) jak nie zapłaci, to go powiesimy za jaja if he doesn't pay, we'll hang him up by his balls podrzucić komuś kukułcze jajo to foist work on sb ale jaja! posp. bugger me (backwards) GB posp. I'll be damned pot. ale jaja! odwołali mecz! well, bugger me! they cancelled the match! dla jaj posp. (just) for the hell of it pot., (just) for kicks pot. zrobił to dla jaj he did it just for the hell of it poszedłem tam tak dla jaj I went there just for kicks robić sobie jaja posp. (zachowywać się niepoważnie) to be screwing around pot. (kpić) to be joking around pot. (udawać, kłamać) to bullshit posp. robić sobie jaja z czegoś posp. (kpić) to take the piss out of sth GB posp. to make fun of sth pot. robić sobie jaja z kogoś (ośmieszać) to take the piss out of sb GB posp. to make fun of sb pot. (traktować niepoważnie) to wind sb up GB pot., to pull a. yank sb's chain US pot. to bullshit sb posp. przestań robić sobie ze mnie jaja i powiedz, co się stało quit winding me up and tell me what happened jaja sobie robią, znowu zamknięte what bullshit, they're closed again z jajami posp. with balls posp. potrzebujemy szefa z jajami we need a boss with balls to była kobieta z jajami that woman really had balls z jajem pot. scintillating nifty pot., far out pot. film był z jajem it was a far out film kapela grała z jajem the band was all fired up pot. zrobić kogoś w jajo posp. (oszukać) to muck sb about a. around GB pot., to jerk sb around US pot., to screw sb over pot., to take sb for a ride pot. dzieci zrobiły mnie w jajo the kids took me for a ride bank/mój zarząd/mój były znowu robi mnie w jajo the bank/the board/my ex is screwing me over again

jajogłowy
adv. pot. (z owalną głową) jajogłowy facet z brodą a guy with an egg-shaped head and a beard m pot., pejor. (intelektualista) egghead pot. zarozumiali jajogłowi stuck-up eggheads

jajorodność
f sgt Zool. oviparity jajorodność ptaków the oviparity of birds

jajorodny
adv. Zool. oviparous spec. egg-laying

jajowato
adv. niektóre dinozaury miały jajowato ukształtowane czaszki some dinosaurs had egg-shaped skulls

jajowaty
adv. [głowa, liść, kształt] oval, egg-shaped

jajowy
adv. Biol. [błona, skorupka] egg attr. zapłodnienie komórki jajowej the fertilization of the egg cell

jajowód
m (G jajowodu) Anat., Zool. (u ssaków) Fallopian a. fallopian tube, oviduct (u innych zwierząt) oviduct podwiązanie jajowodów tubal ligation spec. tube-tying dała sobie podwiązać jajowody she had her tubes tied

jak
1. pron. how jak to zrobiłeś? how did you do it a. that? jak dojechać stąd na dworzec? how do I get to the station from here? jak długo tu będziesz? how long will you be here? jak daleko stąd do parku? how far is it to the park from here? jak często chodzisz do kina? how often do you go to the cinema? jak ci się udała wycieczka? how was your a. the trip? jak było w Londynie? what was it like in London?, how was (it in) London? jak tam ojciec, zdrowy już? how's your father - is he well now? jak twoja noga? how's your leg? jak ona wygląda? - jest wysoka czy niska? what does she look like: is she tall or short? jak wyglądam w tej sukience? how do I look in this dress? zapytaj go, jak się czuje ask him how he is nauczył mnie, jak kopiować pliki he taught me how to copy files nie wiem, jak długo się tam jedzie I don't know how long it takes to get there to jak, idziemy do kina? so, are we going to the cinema? "powiedziałeś jej o tym?" - "a jak myślisz?" 'have you told her about it?' - 'what do you think?' nie wiadomo a. nie wiedzieć a. Bóg wie jak nobody a. God (alone) knows how jak jej/mu tam pot. what d'you call her/him pot. what's her/his name pot. dzwonił Robert czy jak mu tam Robert (or) whatever his name is phoned jak śmiesz/jak pan śmie! how dare you! jak mogłeś? how could you?! o, jak dużo już napisał! look how much he's written (already)! tyle wydatków! jak tu można cokolwiek odłożyć! so many expenses! how can you save anything? jak tu gorąco! it's so hot in here!, how hot it is here! jak ci nie wstyd! shame on you! jak ty wyglądasz! (just) look at you! jak nie pokochać takiego ślicznego bobasa? you can't help loving such a cute little baby praep. as, like (z przeczeniem) than czarny jak węgiel as black as coal oczy jak gwiazdy eyes like stars był dla mnie jak ojciec he was like a father to me płakała jak dziecko she cried like a baby samochód wygląda teraz jak nowy the car looks as good as new (now) miał szansę jak dziesięć do jednego he had a ten to one chance tak (samo) jak. the same as. miał na imię Robert, tak (samo) jak jego dziad his name was Robert, the same as his grandfather's taki (sam) jak. the same as. podobny jak ktoś/coś similar to sb/sth pasek identyczny jak mój a belt exactly like mine nigdy nie spotkałem takiego maniaka sportu jak on I've never met a sports maniac like him b jak Barbara/e jak Edward 'B' as in 'Barbara'/'E' as in 'Edward' to nie potrwa dłużej jak godzinę it won't take more than an hour nie ma nic obrzydliwszego jak szantaż there's nothing more repulsive a. despicable than blackmail nie ma jak kuchnia domowa there's nothing like home cooking, nothing beats home cooking nie chciała wyglądać inaczej jak koleżanki she didn't want to look different from her friends conj. 1. (porównanie) like, as (z przeczeniem) than rzucało łodzią jak łupiną orzecha the boat was thrown around a. tossed about like a cockleshell w połowie kwietnia zrobiło się ciepło jak w lecie in mid April it became as warm as (in) summer znowu wszystko jest jak dawniej a. kiedyś everything is again like it used to be a. like it was before (tak) jak co roku, pojechał do Londynu he went to London as he did every year jak zawsze as always jak zwykle as usual głodny byłem jak rzadko I was really a. extremely hungry stało się tak, jak przypuszczałem it happened (just) the way I expected tak jak przewidywałem, tak się stało everything turned out the way I had predicted zorganizujemy wszystko, (tak) jak pan postanowi we'll arrange everything (just) the way you want it jak postanowiono, tak i zrobiono everything was done the way it had been planned a. decided tak blisko/szybko, jak to jest/było możliwe as close/quickly as possible a. as one possibly can/could dzień taki sam jak każdy inny a day like any other day podobnie jak ja/Adam like myself/Adam na wsi, podobnie jak w mieście in the country, just as in town przedsięwzięcie równie niepotrzebne, jak beznadziejne an undertaking as unnecessary as it is/was hopeless jak gdyby as if a. though leżał nieruchomo, jak gdyby spał he lay motionless as if he were sleeping schylił się, jak gdyby czegoś szukał he bent down as if he were looking for something czuję się nie gorzej jak wczoraj I don't feel any worse than yesterday to potrwa nie dłużej jak do piątej it won't take a. last (any) longer than five o'clock skończę tłumaczenie nie później jak jutro I'll finish the translation tomorrow at the latest nie pozostało mi nic innego jak zgodzić się there was nothing else for me to do but agree nie dalej jak wczoraj/dwa dni temu only yesterday/two days ago 2. pot. (kiedy) when, as jak szliśmy przez las, zaczęło padać when a. as we were walking through the forest, it began to rain porozmawiamy o tym, jak wrócę we'll talk about it when I get back 3. pot. (odkąd) since rok upłynął, jak umarł dziadek it's been/it had been a year since grandfather died już dwa miesiące, jak wyjechał it's (been) two months since he left jak tu mieszkam, nigdy jej nie spotkałem I've never met her since I've been living here 4. pot. (jeżeli) if zadzwonię do ciebie, jak się czegoś dowiem I'll phone you if I learn anything jak nie dziś, to jutro either today or tomorrow if not today, then tomorrow gdzieś na pewno wyjadę, jak nie w góry, to nad morze I'll be going away somewhere: if not to the mountains, then to the coast a. seaside zaziębisz się, jak będziesz chodził bez czapki you'll catch a cold if you don't wear a hat (ona) zawsze coś gubi, jak nie parasolkę, to rękawiczki she's always losing something: if it's not her umbrella, then it's her gloves 5. pot. (skoro) as, since zrób to sam, jak jesteś taki mądry do it yourself if a. as you're so clever na pewno został tam na noc, jak go do tej pory nie ma he must have stayed the night, as he's not yet here 6. (we wtrąceniach, w dopowiedzeniach) as jak wiesz as you know jak wiadomo as is known, obviously jak wspomniano wyżej as mentioned above a. earlier jak się zdaje as it seems radzisz sobie, jak widzę, znakomicie you're doing a. managing just fine, I see jak się okazało as it turned out as it transpired książk. jak sam o tym często mówił as he himself often said zjawił się w porze, kiedy, jak sądził, ojca nie będzie w domu he turned up at the time when, as he thought, his father would be out a. when he thought his father would be out przedstawiciele rządu, jak premier, ministrowie. government representatives, such as a. like the prime minister, ministers. pisał takie utwory, jak fraszki, bajki i satyry he wrote pieces such as a. things like epigrams, fables and satires .jak również. as well as w Brazylii, Argentynie jak również w Chile in Brazil and Argentina, as well as in Chile zarówno w sobotę, jak i w niedzielę both on Saturday and Sunday, on Saturday as well as on Sunday 7. (w powtórzeniach) na wojnie jak na wojnie war's war w szkole jak w szkole, nic nowego school's the same as usual a. always: nothing new mieszkanie jak mieszkanie, ale łazienka wspaniała the flat's so-so, but the bathroom is great pot. co jak co, ale gest to on ma whatever you think of him, he's not tight-fisted kto jak kto, ale ty powinieneś mnie zrozumieć you of all people should (be able to) understand me komu jak komu, ale jemu możesz zaufać you can trust him more than anyone kiedy jak kiedy, ale jutro musisz być punktualnie it wouldn't matter normally, but tomorrow you must be on time gdzie jak gdzie, ale w Warszawie znam każda ulicę other towns are okay too a. I know other towns fairly well, but I know Warsaw like the back of my hand jak siedział w fotelu, tak siedzi he's still sitting in the same armchair jak kantowali, tak kantują they're still short-changing us in the same old way pot. part. pot. (emfaza) jak to!? what do you mean? how come? pot. jak to, nie idziesz dziś do szkoły? what do you mean you're not going to school today? jak to, już czwarta? what, is it four (o'clock) already? (i) jak nie lunie pot. the sky suddenly opened up (i) jak nie ryknie, jak się nie wścieknie pot. he suddenly started ranting and raving pot. adv. jak najkrótszy/najdłuższy the shortest/longest possible jak najtaniej/najbliżej as cheap/close as possible z sąsiadami żyli w jak najlepszych stosunkach they were on the best of terms with their neighbours nasze pożywienie powinno być jak najbardziej urozmaicone our diet should be as varied as possible miał o niej jak najlepszą opinię he had a very high a. the highest opinion of her jak ty komu, tak on tobie przysł. you get what you deserve 2. m Zool. yak

jakby
conj. 1. (jak gdyby) as if, as though zachowywał się (tak), jakby mnie tam nie było he behaved as if a. though I wasn't there 2. (warunek) if jakbyś znalazł chwilę, wpadnij do nas jutro pop in and see us tomorrow if you've got (the) time pot. jakbym miał psa, chodziłbym z nim na długie spacery if I had a dog, I'd take it for long walks jakby wczoraj wcześniej wyjechali, byliby już w Paryżu if they had left earlier yesterday, they would have been in Paris by now part. kind of pot., sort of pot. od wczoraj jest jakby zdenerwowany he's been kind of edgy since yesterday jakby bez przekonania sort of half-heartedly jakby mimochodem sort of casually w tym roku zimy tak jakby nie było we hardly had any winter this year praca jest tak jakby skończona the job is as good as done a. almost done pot. pron. how jakbym mógł! how could I?! jakbym pragnął z wami pojechać! how I'd love to go with you!

jaki
pron. 1. (w pytaniach) what jakiego koloru są ściany? what colour are the walls? jaki to ma kształt? what shape is it? jaka jest pogoda? what's the weather like? jaki to samochód? what kind of car is that? jaka ona jest/jacy oni są? what is she like/are they like? na jaki temat jest ta książka? what is this book about? w jaki sposób? in what way?, how? po jakiemu oni mówią? what language are they speaking? nie wiedziałem, w jakim języku rozmawiają I didn't know what language they were speaking poradziła mi, jaki garnitur wybrać she advised me what suit to choose 2. (w zdaniach względnych) which, that powieści, jakie pisał pod koniec życia the novels (which a. that) he wrote towards the end of his life pamiętam słowa, jakich użył I remember the words (that) he used powódź, jakiej nie pamiętali najstarsi ludzie a flood the likes of which even the oldest people had never seen 3. (emfatyczne) (przed przymiotnikiem) how (przed rzeczownikiem) what jakie to ładne! how pretty (this is)! jakiś ty miły! how kind you are! nie masz pojęcia, jakie to straszne uczucie you've no idea what an awful feeling it a. that is jaka hańba! what a disgrace! popatrz, jaka duża ryba! look, what a big a. large fish! "podobno masz psa?" - "jakiego psa? kota!" 'I hear you have a dog?' - 'what dog? cat, you mean' jaki tam urlop, sześć dni to ma być urlop? what holiday? you call six days a holiday? pot. 4. pot. (nieokreślony) some zatrzymaj się przed jakim sklepem stop in front of some shop weź się do jakiej pracy why don't you do some work! zachowywała się jak jaka hrabina pot. she behaved like some grand lady 5. pot. (około) some jakie dziesięć lat/kilometrów some ten years/kilometres za jaki tydzień/miesiąc in a week/month or so będziemy w domu za jakie dwie godziny we'll be home in two hours or so jaki taki pot. passable, good enough

jakikolwiek
pron. any jakikolwiek inny any other w jakikolwiek sposób in any way (whatsoever) jeśli postawią jakiekolwiek warunki if they impose any conditions at all wątpię, czy znajdę jakąkolwiek pracę I doubt if I'll find any work at all jeśli, z jakiegokolwiek powodu, zrezygnujesz. if you should resign for any reason at all a. whatsoever bez jakiegokolwiek powodu without the slightest reason czy ma to w ogóle jakiekolwiek znaczenie? does it have a. is it of the slightest significance? jakakolwiek była tego przyczyna whatever the reason jakąkolwiek cenę przyjdzie nam zapłacić whatever (the) price we have to pay

jakiś
pron. 1. (nieokreślony) some (w pytaniu, przeczeniu) any jakaś dziewczyna/jacyś chłopcy some girl/boys był z jakąś kobietą he was with some woman przez jakiś czas może pana boleć it may be painful for some time to musi być jakieś nieporozumienie it must be a misunderstanding of some kind czy macie jakieś pytania? do you a. does anyone have any questions? dzwonił do ciebie jakiś pan Kwiatkowski/jakiś Adam a Mr Kwiatkowski/someone called Adam rang (you) jakiś idiota zostawił otwarte okno some idiot left the window open to nie jakiś tam samochód, ale ferrari it's not just any old car, it's a Ferrari 2. (około) some jakieś dziesięć kilometrów/tygodni some ten kilometres/weeks w jakiś tydzień/miesiąc potem a week/month or so later 3. (trochę) kind of pot., sort of pot. ten artykuł jest jakiś mętny the article is kind of vague on jest dzisiaj jakiś markotny he's out of sorts a. kind of sad today

jakiż
pron. książk. (przed przymiotnikiem) how (przed rzeczownikiem) what jakaż ona była wtedy piękna! how beautiful she was then! jakież ma to dzisiaj znaczenie? what does it matter now?

jakkolwiek
pron. 1. (obojętnie jak) no matter how, how ever jakkolwiek sprawa się zakończy no matter how it all ends jakkolwiek potoczą się rozmowy how ever the talks a. negotiations go jakkolwiek postąpisz what ever a. whatever you do 2. (byle jak) anyhow budować domy jakkolwiek i gdziekolwiek to build houses anyhow and anywhere conj. książk. (chociaż) although, though jakkolwiek bardzo się starał, nie udało mu się (al)though he tried extremely hard, he was unsuccessful

jako
praep. 1. (w okresie życia) as jako dziecko/młody człowiek as a child/young man nauczył się francuskiego jako dziecko he learnt French when he was a child 2. (w charakterze) as in the capacity of książk. jako gospodarz/nauczyciel as host/teacher jako lekarz uważam, że. in my capacity as (a) doctor, I believe that. zasłynął jako aktor komediowy he was famous as a comedy a. comic actor występował w procesie jako tłumacz he took part in the trial as an interpreter radzono się go jako eksperta he was consulted as an expert jego wystąpienie potraktowano jako próbę nacisku his statement was seen as an attempt to exert pressure jako kolejnego gościa mam zaszczyt powitać. as my next guest, I have the honour to welcome. premier uczestniczył w uroczystości jako osoba prywatna the Prime Minister attended the ceremony in a private capacity conj. as stany określane jako depresyjne conditions described as depressive jako pierwszy przyszedł mój brat my brother was the first to arrive urodził się jako pierwszy/ostatni z siedmiorga rodzeństwa he was born the oldest/youngest of seven children jako taki as such nie chodzi o politykę jako taką it's not a question of politics as such jako że a. iż książk. as, since jako że dzień był pochmurny, paliły się wszystkie światła as it was cloudy, all the lights were on wioska ocalała, jako że leży wyżej the village escaped damage as it lies higher up jako tako pot. 1. (nie najgorzej) [czuć się] so-so pot. [zachowywać się] tolerably "jak ci poszedł egzamin?" - "jako tako" 'how did the exam go?' - 'so-so' 2. (średnio) [inteligentny] fairly

jakoby
conj. krążą pogłoski, jakoby. rumours are circulating that., rumour has it that. zaprzeczył, jakoby krajowi groziła wojna domowa he denied that the country was on the brink of civil war part. reputedly jest jakoby bogaty he's reputed to be rich wypróbowany jakoby środek na porost włosów a reputedly reliable hair restorer

jakoś
pron. somehow jakoś sobie poradzę I'll manage somehow jakoś nie mogę w to uwierzyć somehow I don't believe it tak się jakoś zawsze dziwnie składa, że. it always happens somehow that. czuł się jakoś niewyraźnie he felt out of sorts jakoś to będzie things will work out, it'll be all right part. jakoś na początku przyszłego tygodnia somewhere around the beginning of next week wysiadł z pociągu jakoś przed Warszawą he got off the train at some station before Warsaw

jakościowo
adv. in terms of quality, qualitatively jakościowo bardzo dobry produkt a very good-quality product być jakościowo lepszym/gorszym to be higher/lower quality być lepszym/gorszym jakościowo i cenowo to be superior/inferior in terms of both quality and price jakościowo zróżnicowane/porównywalne gleby qualitatively diverse/comparable soils wyniki różnią się jakościowo the results are qualitatively different jakościowo sprawdzony lek a quality-tested medication

jakościowy
adv. [zmiany, analiza] qualitative [normy, standardy] quality attr. braki jakościowe qualitative shortcomings kontrola jakościowa quality control

jakość
f sgt quality niska jakość poor quality pierwszorzędna jakość top a. prime quality produkty najwyższej jakości the best quality products dbanie o jakość usług concern for the quality of service jakość wykonania the quality of the workmanship

jakoż
part. (i rzeczywiście) indeed, sure enough jakoż miałem rację indeed a. sure enough I was right conj. (dlatego też) so

jakże
pron. książk. how jakże się to skończyło? how did it (all) end? jakże mógłbym zapomnieć? how could I possibly forget? jakże byłam naiwna! how naive I was! jakże się cieszę! I'm so happy! jakże to tak można?! how can you/they? jakże inaczej to nazwać? what else can one (possibly) call it? jakże go nie lubić?! you can't but like him, you have to like him jakże pańska matka/pański pokój? how is your mother/room? inter. a jakże! yes, indeed! "nie znam angielskiego" - "jakże to? przecież tyle podróżowałeś" 'I don't know English' - 'how's that? - you've travelled all over'

jakżeby
pron. how jakżebym mógł cię skrzywdzić? how could I possibly harm you? jakżeby pragnęła go spotkać! how she longed to meet him! jakżeby inaczej of course "zapłaciłeś mu?" - "jakżeby inaczej" 'did you pay him?' - 'of course I did' była kawa, herbata i, jakżeby inaczej, szarlotka there was coffee, tea, and, of course, apple pie

jakżeż
zob. jakże

jama
f 1. książk. (zagłębienie) hollow książk. jama w skale/w ziemi a hollow in the rock/the ground wpadli w głęboką jamę they fell into a deep hole 2. książk. (kryjówka zwierzęcia) burrow lisia jama a fox's burrow smocza jama a dragon's lair 3. Anat. (wolna przestrzeń w organizmie) cavity jama brzuszna/gardłowa/nosowa/ustna the abdominal/pharyngeal/nasal/oral cavity ból w jamie brzusznej abdominal pain 4. Med. (ubytek spowodowany martwicą) cavity jama gruźlicza/pozapalna a tubercular/an inflammatory cavity jama chłonna Zool. coelenteron spec., gastrovascular cavity jama otrzewnowa Anat. peritoneal cavity

jamka
f dem. 1. książk. (małe zagłębienie terenu) hole błotnista jamka a muddy hole 2. książk. (kryjówka małego zwierzęcia) hole, burrow mysia jamka a mouse hole krecia jamka a mole burrow 3. Bot. (zagłębienie w błonie komórkowej) lumen spec. cell cavity

jamniczek
m dem. pieszcz. little dachshund

jamniczka
f Zool. female dachshund, dachshund bitch jamniczka z młodymi a dachshund bitch with puppies

jamnik
m anim. Zool. dachshund jamnik długowłosy/krótkowłosy/szorstkowłosy long-haired/smooth-haired/wire-haired dachshund m inanim. (A jamnik a. jamnika) 1. pot. (wąska długa torba z dużymi uszami) barrel bag, tote bag 2. pot. (przenośny magnetofon dwukasetowy) = boom box pot. 3. pot. (stolik) (low) coffee-table

jamochłon
m Zool. coelenterate

janczar
m pers. (Npl janczarzy a. janczarowie) Hist., Wojsk. (doborowy żołnierz turecki) janissary a. janizary (a member of an elite army corps of the Ottoman Empire) rota janczarów a troop of janissaries m inanim. książk. (dzwonek przy uprzęży) (harness) bell janczary brzęczały the (harness) bells jingled

janczarski
adv. Hist., Wojsk. [pułk, chorągiew, oddział] janissary a. janizary attr. szarża pułków janczarskich the charge of the janissary regiments kapela janczarska a janissary band

jankes
m 1. pot., pejor. (Amerykanin) Yank a. Yankee GB pot., pejor. Yankee US pot. grupa hałaśliwych jankesów a group of noisy Yanks 2. Hist. Yankee GB, Unionist

jankeski
adv. 1. pot. (amerykański) [optymizm, zespół, futbol] Yank a. Yankee attr. GB pot., pejor. Yankee attr. US pot. jankeska koszykówka jest lepsza od naszej Yankee basketball is better than ours 2. Hist., Wojsk. [wojsko, oddział, żołnierz] Yankee attr. GB, Union attr. US

jantar
m sgt (G jantaru) książk. amber złocisty jantar golden amber

jantarowy
adv. książk. [korale, broszka, pierścień] amber attr.

janusowy
adv. 1. książk., pejor. (dwulicowy) Janus-faced książk., przen. two-faced pejor. janusowe oblicze polityki the Janus-faced nature of politics 2. książk. (mający dwa różne aspekty) [sukces, posunięcie, stanowisko] Janus-faced książk., przen. janusowa polityka zagraniczna a Janus-faced foreign policy

japa
f posp. kisser pot. dostał w japę he got hit in the kisser

japonista
m, japonistka f specialist in Japanese studies

japonistyczny
adv. [publikacja, konferencja] Japanese studies attr. studia japonistyczne Japanese studies

japonistyka
f sgt (studia) Japanese studies (wydział) Japanese department, school a. department of Japanese studies ukończyła japonistykę she has a degree in Japanese studies

japonka
f zw. pl pot. (klapek) flip-flop

japoński
adv. [sztuka walki, przemysł, ogród, styl] Japanese m 1. (język) Japanese mówić po japońsku to speak Japanese 2. pot. (lekcje) Japanese (lessons) chodzić na japoński to take Japanese lessons

japońszczyzna
f sgt pot. Japanese stuff pot. everything Japanese sklep z japońszczyzną a shop with Japanese stuff

jar
m (G jaru) Geol. ravine głęboki/przepaścisty jar a deep/precipitous ravine leśny jar a wooded ravine strome zbocza jaru the steep sides of the ravine

jarać
impf vt pot. (palić papierosy) to smoke jarają jednego papierosa za drugim they're smoking one cigarette after another jarać się pot. (palić się) [dom, stodoła, chałupa] to be on fire sklep się jara the shop's on fire ale się jara it's really burning zjarać się

jard
m (G jardu) Miary yard bieg na 100 jardów a 100-yard dash

jarmarcznie
adv. pejor. [wyglądać] common adv. pejor. tacky adv. pot., pejor.

jarmarczny
adv. 1. [stragan, dzień, widowisko, sprawunki] (farmer's) market attr. przekupki jarmarczne farmer's market vendors 2. pejor. vulgar pejor., common pejor. gustują w jarmarcznych rozrywkach they like vulgar entertainment

jarmark
m (G jarmarku) 1. (doroczny targ) fair jarmark antykwarski an antique fair 2. (duży targ) (farmer's) market jarmark odbywa się w środy there's a farmer's market every Wednesday kupić coś na jarmarku to buy sth at the farmer's market jarmark koński the horse market Jarmark Dominikański Saint Dominic's Fair (traditionally organized in Poland by the Dominican friars) czynić jarmark przest. to raise merry hell pot., przen. zacząć jarmark pot. to raise a ruckus a. commotion pot.

jarmułka
f yarmulke a. yarmulka, kippa(h)

jarosz
m (Gpl jaroszów a. jaroszy) książk. vegetarian dania dla jaroszy vegetarian meals

jarski
adv. książk. [danie, kuchnia, dieta] vegetarian potrawy jarskie vegetarian meals

jary
adv. Roln. [pszenica, jęczmień] spring attr. zbiory zbóż jarych the spring grain harvest stary, ale jary pot. hale and hearty

jarzeniowy
adv. [światło, lampa] fluorescent

jarzeniówka
f pot. fluorescent lamp glow tube pot.

jarzmo
n (Gpl jarzem a. jarzm) 1. przest. (uprząż) yoke zaprzęgać woły w jarzmo to put a yoke on oxen 2. przen. yoke zrzucić jarzmo to cast a. throw off the yoke pod obcym jarzmem under (a) foreign yoke małżeńskie jarzmo the yoke of marriage 3. Techn. (urządzenie) yoke jarzmo masztu Żegl. mast yoke a. hasp jarzmo szybowe Górn. wall plate

jarzyna
f (jarzynka dem.) Kulin. vegetable buraczki/marchew na jarzynę beetroot/carrot as vegetable a. as veg pot. kurczak z jarzynami chicken (casserole) with vegetables

jarzynowy
adv. [kostka, sałatka, zupa] vegetable tarka jarzynowa a (vegetable) grater jarzynowa f pot. (zupa) vegetable soup

jarzyć
się impf v refl. 1. (tlić się) [papieros, węgle] to glow zajarzyć się 2. (błyszczeć, lśnić) to gleam staw jarzył się w słońcu the pond was gleaming in the sunlight stół jarzył się w blasku świec the table was gleaming in the candlelight miasto jarzyło się światłami a. od świateł the city was gleaming with lights na niebie jarzyły się niezliczone gwiazdy the sky was full of twinkling stars zajarzyć się 3. (mienić się barwami) to glow (with colour) ogród jarzył się od kwiatów the garden glowed with flowers 4. przen. [oczy] to glow, to glimmer

jarząb
m (G jarzębu a. jarzęba) Bot. mountain ash

jarząbek
m Zool. hazel grouse a. hen

jarząbowy
adv. [owoce] mountain ash attr.

jarzębiak
m (G jarzębiaku) rowanberry vodka

jarzębina
f (jarzębinka dem.) 1. Bot. (drzewo) rowan (tree) 2. (owoc) rowanberry korale z jarzębiny a necklace of rowanberries

jarzębinowy
adv. 1. [aleja, lasek] rowan attr. 2. [sok, nalewka, konfitury] rowan(berry) attr. 3. [kolor] rowan attr.

jarzębinówka
f rowanberry vodka

jasełka
plt (G jasełek) 1. (widowisko) nativity play wystawić jasełka to present a nativity play 2. (szopka) crib (figurki) nativity play figurines

jasełkowy
adv. nativity-play attr.

jasiek
m 1. (poduszka) (small) pillow 2. sgt Bot. butter bean

jaskier
m (A jaskier a. jaskra) Bot. buttercup kępa jaskrów a clump of buttercups

jaskinia
f cave jaskinia lwa a lion's den jaskinia gry a. hazardu książk. a gambling den pejor. jaskinia zepsucia a. rozpusty a den of iniquity pejor.

jaskiniowiec
m 1. Antrop. caveman, cave-dweller 2. pejor. (prymityw) caveman pot.

jaskiniowy
adv. cave attr. [wody, źródła] underground wyprawa jaskiniowa a caving expedition

jaskra
f sgt Med. glaucoma

jaskrawo
adv. grad. 1. (barwnie) [ubrać się] bright garishly pejor., gaudily pejor. umalować się jaskrawo to overdo one's make-up, to put too much make-up on 2. (intensywnie) [błyszczeć] brightly, intensely glaringly pejor. 3. przen. (ostro) [ujawnić, uwydatnić] starkly, sharply jaskrawo- w wyrazach złożonych jaskrawoczerwony/jaskrawozielony/jaskrawożółty bright a. vivid red/green/yellow

jaskrawość
f sgt 1. (kolorów) brightness garishness pejor., gaudiness pejor. 2. (światła) brightness, intensity 3. przen. (poglądów, przekonań) extreme a. exaggerated nature

jaskrawy
adv. 1. [kolor, strój] bright garish pejor., lurid pejor. jaskrawa czerwień/zieleń/żółć (a) bright a. vivid red/green/yellow przedstawiać coś w jaskrawych kolorach to paint sth in exaggerated colours 2. [światło] glaring, garish 3. przen. [pogląd, przykład] extreme, exaggerated to, co mówisz, pozostaje w jaskrawej sprzeczności z zeznaniami innych what you say stands in glaring a. stark contrast to evidence given by others

jaskółczy
adv. [świergot, lot] swallow's jaskółczy ogon a. złącze Techn. dovetail joint

jaskółczę
n (G jaskółczęcia) Zool. swallow nestling, baby swallow

jaskółeczka
f dem. pieszcz. (tiny) little swallow

jaskółka
f 1. Zool. swallow 2. przest., Teatr the gallery the gods pot. bilety na jaskółce tickets in the gallery siedzieć na jaskółce to have a seat in the gallery 3. Sport (w łyżwiarstwie figurowym) arabesque 4. Druk. a review copy pierwsza jaskółka harbinger książk. forerunner pierwsze jaskółki modernizacji the first harbingers of modernization jedna jaskółka nie czyni wiosny przysł. one swallow doesn't make a summer przysł. powiedziały jaskółki, że niedobre są spółki przysł. = it's best to be your own man

jasno
adv. grad. 1. (o świetle) brightly palić się jasno to burn brightly w pokoju było jasno it was (very) bright in the room słońce świeci coraz jaśniej the sun's getting brighter all the time 2. (o kolorze) brightly jasno malowany pokój a brightly-painted room ufarbować włosy na jasno to dye one's hair a light colour ubierać się jasno a. na jasno to wear bright clothes 3. przen. (zrozumiale) [mówić, pisać] clearly, plainly wyrażać się jasno to express oneself clearly, to make oneself clear postawić sprawę jasno to make it a. things (perfectly) clear, to be clear about things 4. przen. (radośnie) brightly, cheerfully patrzeć jasno w przyszłość to look brightly towards the future 5. (dźwięcznie) brightly jej głos brzmiał jasno her voice sounded bright jasno- w wyrazach złożonych jasnoczerwona szminka (a) light red lipstick jasnooka dziewczyna a girl with blue eyes, a blue-eyed girl jasnowłosa dziewczyna a fair-haired girl jasno jak na dłoni pot. plain for all to see

jasnoblond
adv. inv. fair

jasnowidz
m clairvoyant, psychic

jasnowidzenie
n sgt 1. (zdolność) clairvoyance, second sight dar jasnowidzenia the gift of clairvoyance a. second sight 2. (stan) clairvoyance chwila jasnowidzenia a moment of clairvoyance

jasnowidztwo
n sgt clairvoyance, second sight

jasnowidzący
adv. clairvoyant, second-sighted jasnowidząc|y m, jasnowidząca f clairvoyant, psychic

jasnowłosy
adv. fair-haired, blond(e) jasnowłosy chłopak a fair-haired a. blond boy jasnowłosa dziewczyna a blonde a. fair-haired girl z daleka widział jej jasnowłosą głowę he saw her blonde hair from a distance

jasność
f sgt 1. (światło, blask) brightness jasność dnia the brightness of the day oślepiająca jasność neonów/słońca the dazzling brightness of the neon lights/sun 2. (bladość) paleness jasność skóry/cery the paleness of sb's skin/complexion 3. przen. (zrozumiałość) clarity, lucidity jasność stylu/wypowiedzi the clarity of sb's style/statement jasność myśli clarity of thought mieć jasność w czymś a. co do czegoś to be (absolutely) clear about a. on sth 4. (głosu) clearness (tonu, brzmienia) brightness 5. Astron., Fiz. luminosity jasność obiektywu Fot. lens speed

jasny
adv. grad. 1. (dający światło) [ogień, lampa, słońce] bright jasny jak słońce as clear as day(light) 2. (widny) [pomieszczenie] bright, light 3 (bezchmurny) [dzień, niebo, noc] bright 4. (z dodatkiem bieli) [kolor] light jasny brąz/fiolet (a) light brown/purple jasna czerwień/zieleń (a) light red/green jasna bluzka a light-coloured blouse 5. [włosy] fair, blond(e) [skóra, cera] pale, light(coloured) 6. (przejrzysty) clear, transparent jasne szkło clear glass 7. przen. (zrozumiały) clear, lucid jasny styl a clear a. lucid style jasny tok rozumowania sb's clear (line of) reasoning 8. przen. (bystry) bright jasny umysł a bright mind 9 przen. (wesoły) bright jasny uśmiech/jasna twarz/jasne spojrzenie a bright smile/face/look 10 przen. (pomyślny) bright jasne strony czegoś the bright(er) side of sth jaśniejsze chwile w życiu life's lighter a. brighter moments 11 (dźwięczny) [głos, ton, dźwięk] bright, clear jasne brzmienie skrzypiec the clear tones of the violin adv. przest. (w zwrotach grzecznościowych) jaśni panowie my dear sirs przest. najjaśniejszy adv. sup. (w tytule) najjaśniejszy pan/najjaśniejsza pani His/Her Majesty (do władcy) najjaśniejszy panie/najjaśniejsza pani Your (Royal) Highness jasne n (piwo) lager C/U wypić duże jasne to drink a large lager jasne inter. pot. (oczywiście) of course sure pot. jasne, że wiem of course I know jasna sprawa of course, it goes without saying jasny interes an honest deal a. business jasny piorun a. jasny gwint a. cholera jasna posp. damn it! pot., bloody hell! GB pot. rzecz jasna of course, sure (thing) US rzucać jasne światło na coś a. ukazywać coś w jasnym świetle pot., kryt. to make sth as clear as daylight spaść jak grom a. piorun z jasnego nieba to come like a bolt from the blue zobaczyć coś w jasnym świetle to see sth clearly

jaspis
m (G jaspisu) Geol. jasper

jaspisowy
adv. jasper attr.

jastrząb
m pers. (Gpl jastrzębi) Polit. hawk m anim. Zool. hawk

jastrzębi
1. Zool. hawk's 2. przen. [wzrok] sharp jastrzębi nos a hook(ed) nose

jasyr
m (G jasyru) sgt Hist. 1. (niewola) Tatar a. Turkish captivity 2. (ludzie w niewoli) captives of the Tatars a. Turks

jaszczur
m anim. książk. 1. (wymarły gad) saurian 2. (jaszczurka) lizard m inanim. (G jaszczuru) (skóra) shagreen U

jaszczurczy
adv. 1. [ogon] lizard's (skóra) lizard attr. 2. książk., przen. (uśmiech, spojrzenie) reptilian

jaszczureczka
f dem. Zool. young lizard

jaszczurka
f 1. Zool. lizard jaszczurka zwinka a sand lizard 2. książk., obraźl. reptile pot. 3. Techn. spoon and square

jatka
f 1. przest. shambles GB przest. butchery GB 2. przen. bloodbath przestępcy urządzili tam krwawą jatkę the criminals turned the place into a slaughterhouse

jaw
m inv. wyjść na jaw [tajemnica, kłamstwo] to come to light wyszło na jaw, że jest żonaty it came to light that he was married wyciągnąć a. wydobyć coś na jaw to expose a. uncover sth

jawa
f sgt real world a. life, wakefulness na jawie in reality sen na jawie a daydream śnić na jawie to daydream

jawić
się impf v refl. książk. 1. (ukazać się) [osoba] to come into sight a. view postać na przemian jawi się w tłumie i znika the figure alternately appears and disappears in the crowd jawi mi się pomysł, żeby. it a. the idea occurs to me that. 2. (być postrzeganym) to appear, to seem wieś jawi im się jako oaza spokoju the country(side) appears to them as a peaceful oasis przytulny domek jawił się jej pałacem the cosy house was like a palace to her

jawnie
adv. grad. 1. (otwarcie) openly overtly książk. okazywać komuś jawnie sympatię/niechęć to openly like/dislike sb głosować jawnie to vote openly 2. (ewidentnie) blatantly, openly postępowanie jawnie obraźliwie blatantly offensive behaviour a. conduct

jawnogrzesznica
f 1. przest. harlot przest. 2. Bibl. the harlot

jawność
f sgt openness overtness książk. jawność głosowania the open nature of a ballot

jawny
adv. grad. 1. (otwarty) open overt książk. jawne głosowanie open ballot okazywała mu jawną niechęć/pogardę she was openly hostile/disdainful towards him 2. (oczywisty) blatant, patent jawne pogwałcenie a. naruszenie prawa a flagrant a. patent violation of the law jawne kłamstwo a blatant a. an outright lie

jawor
m (G jaworu) 1. Bot. sycamore 2. sgt (drewno) sycamore

jaworowy
adv. [liście, stół] sycamore attr.

jazda
f 1. (przemieszczanie się) jazda samochodem (o kierowcy) a drive in a car (o pasażerze) a ride a. drive in a car jazda autobusem/pociągiem a ride on a bus/train jazda konna horse riding GB, horseback riding US jazda na łyżwach/wrotkach ice/roller skating jazda na nartach skiing jazda na rowerze/motorze cycling/motorcycling szkoła nauki jazdy a driving school egzamin z jazdy a driving test 2. (ruch) ride jazda pociągu/samochodu a train/car ride autobus zatrzymał się po 10 minutach jazdy the bus stopped after a 10-minute ride jazda próbna test drive 3. sgt Hist., Wojsk. cavalry ciężka/lekka jazda heavy/light cavalry inter. pot. clear off a. out! pot. jazda stąd! get away from a. out of here! pot. no to jazda, ruszamy! come on, let's go! jazda egzaminacyjna driving test jazda figurowa na lodzie Sport figure skating jazda sprawnościowa test drive jazda szybka na lodzie Sport speed skating

jazgarz
m Zool. ruff(e)

jazgot
m (G jazgotu) 1. pejor. (mieszanina głosów) yelling U (dziecięce piski) squealing U racket pot. jazgot kłócących się przekupek the clamour a. hubbub of arguing street traders 2. (mieszanina dźwięków) (high-pitched) din (psa) yapping U (ptaka) cawing (karabinu) rattle

jazgotać
impf (jazgoczę a. jazgocę) vi 1. pot., pejor. [osoba] to yap pot., to yammer pot. 2. pot. [pies] to yap [ptak] to caw [karabin] to clatter

jazgotliwie
adv. grad. pejor. [mówić] shrilly, in a strident voice pies szczekał coraz jazgotliwiej the dog barked louder and louder

jazgotliwy
adv. grad. 1. pejor. [osoba] raucous brash pejor. 2. [głos, dźwięk] shrill, strident

jazz
/dez/ m sgt (G jazzu) Muz. jazz grać jazz to play jazz jazz tradycyjny/nowoczesny trad(itional)/modern jazz

jazz-band
/'dezbend/ m (G jazz-bandu) Muz. jazz band

jazzbandowy
/'dezben'dovi/ adv. Muz. jazz band attr.

jazzman
/'dezmen/ m jazzman

jazzowy
/de'zovi/ adv. Muz. [orkiestra, muzyk] jazz attr.

jałmużna
f sgt charity, handout C alms pl przest. prosić o jałmużnę to beg for alms dać komuś jałmużnę to give sb a handout przyjąć jałmużnę to accept charity a. handout utrzymujemy się z jałmużny we live on charity nie potrzebuję jałmużny I don't need (your) charity nie proszę o jałmużnę I'm not asking for charity a. handouts emerytury nie mogą być jałmużną we can't regard pensions as (some kind of) charity pracować za jałmużnę to earn starvation wages

jałowcowy
adv. [gałęzie, jagody, dym, zapach] juniper attr. gin o autentycznym, jałowcowym aromacie gin with that authentic juniper flavour olejek jałowcowy juniper oil

jałowcówka
f 1. (wódka) juniper vodka (holenderska) Dutch gin, genever jałowcówka domowej roboty home-made juniper vodka 2. Bot. (odmiana gruszy) a variety of pear tree 3. (owoc) a variety of pear

jałowica
f książk. jałówka 1

jałowiec
m 1. Bot. (krzew) juniper wonny jałowiec an aromatic juniper zarośla jałowca a juniper thicket 2. Bot. (owoc) juniper berry

jałowieć
impf (jałowiał) vi Roln. [ziemia, grunty] to turn barren nienawadniane pola jałowieją fields deprived of irrigation turn barren wyjałowieć

jałowo
1. (nieurodzajnie) [wyglądać] barren adv., infertile adv. 2. przen. (bez efektu) [narzekać, dyskutować] unproductively, fruitlessly [płynąć] unproductively, idly [spekulować] idly dni mijały jałowo days passed unproductively silnik pracuje (na) jałowo the engine is idling 3. książk., Kulin. (bez przypraw i tłuszczu) [przyrządzać] blandly [smakować] bland adv. 4. przen. (bez wyrazu) [pisać, wykładać] dully, insipidly [brzmieć] dull adv., insipid adv. 5. Med. (sterylnie) sterilely pobrała jałowo próbki pokarmu/tkanek she took sterile food/tissue samples rana opatrzona jałowo a sterilely dressed wound

jałowość
f sgt 1. Roln. (gleby) barrenness, infertility (zwierząt) infertility, sterility jałowość ziemi the barrenness of the land jałowość bydła the infertility of the cattle 2. przen. (bezskuteczność, bezcelowość) futility, pointlessness jałowość dyskusji politycznych the pointlessness of political discussions 3. Kulin. (brak przypraw i smaku) blandness jałowość kuchni szkolnej the blandness of the school food 4. przen. (brak wyrazu) blandness, insipidness (brak treści) vacuousness, vacuity jałowość poezji współczesnej the vacuousness of modern poetry 5. Med. (sterylność) sterility jałowość narzędzi chirurgicznych the sterility of surgical instruments

jałowy
adv. 1. (nieurodzajny) [ziemia, pole, step] barren, infertile jałowe pustkowia a barren wasteland 2. przen. (bezskuteczny) [działanie, rozmowa, rozważanie, dyskusja] futile, pointless jałowe debaty polityków futile political debates jałowe obietnice empty promises jałowe ćwiczenia pointless exercises jałowe spekulacje pseudouczonych the would-be experts' idle speculation 3. przen. [tekst, film, książka, przedstawienie] (bez wyrazu) bland (bez treści) meaningless, vacuous nudna i jałowa opowieść a boring and insipid story jałowe sprawozdania meaningless reports 4. Med. (sterylny) [gaza, wacik] sterile jałowy opatrunek a sterile dressing 5. Kulin. (bez tłuszczu i przypraw) [kuchnia, potrawa] bland jałowe jedzenie szpitalne bland hospital food 6. Techn. (niepracujący) [koło, przebieg] idle bieg jałowy neutral (gear) na biegu jałowym in the neutral (gear) 7. Roln. (niepłodny) [krowa, owca] infertile, sterile

jałówka
f 1. Roln. (młoda krowa) heifer (bezpłodna) dry cow dwuletnia jałówka a two-year-old heifer 2. Myślis. a female game animal without young

jaś
m (A jasia) pot. (fasola) butter bean głupi jaś pot. (zastrzyk) premedication

jaśmin
m (G jaśminu) 1. Bot. jasmine 2. Bot. (kwiat) jasmine blossom

jaśminowy
adv. 1. [gałązka, krzew] jasmine attr. 2. [mydełko, herbata] jasmine attr.

jaśnie
adv. inv. 1. przest. jaśnie pan/pani His Lordship/Her Ladyship 2. iron. patrzcie ją, jaśnie pani się znalazła just look at her - Lady Muck herself! pot.

jaśniepan
m (Npl jaśniepanowie) 1. iron. lordship iron. 2. przest. = Lordship

jaśniepański
adv. 1. iron. [maniery, kaprysy] hoity-toity pot., pejor. 2. przest. His Lordships

jaśniepaństwo
n iron. 1. (osoby wyniosłe) Their Majesties pl iron. (arystokraci) stuck-up aristocrats pl pot., pejor. 2. (styl bycia) airs and graces pl GB pejor. fancy a. stuck-up ways pot., pejor.

jaśnieć
impf (jaśnieję, jaśniał, jaśnieli) vi 1. (świecić) [słońce, gwiazdy] to shine wzdłuż całej ulicy jaśniały neony neon lights shone all along the street 2. (być oświelonym) [okna] to shine 3. (odcinać się od tła) to stand out biała suknia jaśniała w mroku the white dress stood out in the darkness 4. (blednąć) [kolor, włosy] to fade pojaśnieć v imp. (świtać) to grow light jaśnieć szczęściem a. radością książk. [osoba, twarz, oczy] to glow a. radiate with joy jaśnieć urodą/barwami to glow a. sparkle with beauty/colour

jaśniutki
adv. dem. 1. [gwiazdy] bright, clear 2. [pokój] bright 3. [oczy] bright, clear [włosy] light, fair [cera] pale, light

jaźwiec
m Zool. Eurasian badger

jaźń
f (Gpl jaźni) Psych. ego, self rozdwojenie jaźni split a. dual personality