Grek
m Greek Grek Zorba Zorba the Greek udawać Greka pot. to play dumb pot.

Gruzin
m, Gruzinka f Georgian

gr
(=grosz)

gra
f 1. (rozrywka) game gra hazardowa a gambling game gra losowa a game of chance gry komputerowe/planszowe computer/board games gra w karty a card game gra dla dwóch osób a game for two players zasady gry w koszykówkę/tenisa basketball/tennis rules 2. (przybory) game gra składa się z planszy i pionków the game includes a board and a set of counters 3. sgt (granie) play zabijać czas grą w karty to while away the time playing cards poprawić swoją grę to improve one's game dobra gra w obronie good defensive play dobra gra w ataku good attacking gra na czas time-wasting gra do jednej bramki przen. a one-sided game wykluczyć kogoś z gry to send sb off przerwać grę to stop the game gra była wyrównana the players were evenly matched gra toczyła się głównie na naszej połowie most of the play took place in our half 4. (partia) game ostatni punkt w drugiej grze the final point of the second game 5. sgt (na instrumencie) playing wspaniała gra na gitarze excellent guitar playing uczyć się gry na fortepianie to learn to play the piano słuchaliśmy jego gry we listened to him play 6. sgt (aktorska) acting gra aktorów była kiepska the acting was poor podoba mi się jej gra I like her acting 7. (rozgrywka) game gra polityczna/parlamentarna the political/parliamentary game gra giełdowa playing the stock market gra miłosna the courting game gra na czyichś uczuciach playing on people's feelings prowadzić uczciwą grę to play fair prowadzić podwójną grę to play a double game w tej grze chodzi o wysoką stawkę the stakes are high in this game gra idzie o nasze zdrowie i bezpieczeństwo our health and safety are at stake nie dam się wciągnąć do waszej gry I won't be dragged into your game on już wypadł z gry he's out of the game gra skończona! the game is up! 8. (udawanie) jego zdumienie było tylko grą he feigned surprise 9 (zmienność) play gra świateł/cieni the play of light/shadows swobodna gra wyobraźni the free play of the imagination 10 Myślis. mating call gra głuszca the mating call of a capercaillie gra mieszana Sport mixed doubles gra podwójna Sport doubles gra pojedyncza Sport singles gra słów play on words, pun gra wstępna foreplay prowadzić grę w otwarte karty to play an open hand to gra niewarta świeczki the game's not worth the candle to gra warta świeczki it's worth taking the risk to nie wchodzi w grę that's out of the question to wchodzi w grę it's possible w grę wchodzą trzej kandydaci there are three candidates worth considering

grab
m (G grabu a. graba) Bot. 1. sgt (drzewo) hornbeam 2. (drewno) hornbeam wood U

graba
f pot. mitt pot. ma graby jak łopaty he's got such huge mitts daj grabę! give me your paw! pot.

grabarz
m pers. (Gpl grabarzy) gravedigger także przen. m anim. Zool. burying a. sexton beetle uciec grabarzowi spod łopaty pot., żart. (uniknąć śmierci) to be snatched from death's door (uniknąć niebezpieczeństwa) to be saved by the bell a. by the skin of one's teeth

grabie
plt (G grabi) 1. (narzędzie) rake 2. pot., pejor. (ręce) meat hooks pot. weź pan te grabie! get your meat hooks off!

grabieć
impf (grabieję, grabiał, grabieli) vi [ręce, palce] to go a. grow numb grabieć z zimna to grow numb with cold palce mi grabiały my fingers were growing numb zgrabieć

grabież
f książk. (kradzież) pillage U, plunder U (ziemi) invasion grabież cudzego mienia plundering somebody else's possessions

grabieżca
m książk. 1. (rabuś) pillager, plunderer 2. (najeźdźca) invader

grabieżczy
adv. [napad, najazd] pillaging, plundering

grabić
impf vt 1. (zgarniać) to rake (up) [liście, siano] 2. (wyrównywać) to rake [ścieżki, grządki] cały dzień grabił w ogrodzie he spent the whole day raking over the garden 3. książk. (kraść) to pillage, to plunder grabić opuszczone mienie to pillage deserted properties 4. (okradać) to plunder, to pillage [wsie, domy] to rob [ludzi]

grabki
plt dem. (G grabek) (toy) rake

grabowy
adv. 1. [lasek, liść] hornbeam attr. 2. [drewno, deska] hornbeam attr.

graca
f (gracka dem.) 1. Ogr. garden hoe 2. Budow. larry 3. Górn. rabble

graciarnia
f (Gpl graciarni a. graciarń) pot. 1. (graty) junk, lumber GB 2. (pomieszczenie) glory hole pot. lumber room GB

gracja
f 1. (Gpl gracji) Mitol. Gracja Grace trzy Gracje the Three Graces 2. (Gpl gracji) przen., żart. (kobieta) graceful woman 3. sgt (wdzięk) grace poruszać się z gracją to move gracefully mieć wiele gracji to be very graceful była pełna gracji she was very graceful

gracki
adv. przest. [chłopak, dzieciak] plucky

gracko
adv. przest. gracko sobie poradziłeś! you did a great job!

gracz
m pers. (Gpl graczy a. graczów) 1. (uczestnik gry) player (hazardzista) gambler namiętny gracz w pokera a passionate poker player gracz giełdowy a stock market player 2. (strateg) strategist wytrawny gracz polityczny a skilful political strategist 3. pejor. (przebiegła osoba) schemer pejor. uważaj, bo to chytry gracz! be careful, he's an old fox! m anim. Myślis. cunning animal

grad
1. m sgt (G gradu) 1. Meteo. (zjawisko) hail (kulki) hailstones grad wielkości grochu pea-sized hailstones padał grad wielkości kurzych jaj hailstones the size of eggs were falling pada grad it's hailing 2. przen. hail przen. grad kul/kamieni a hail a. volley of bullets/stones grad pocisków a volley a. hail of missiles zasypać kogoś gradem pytań to shower sb with questions, to fire questions at sb 2. m Mat., Miary gon spec.

gradacja
f (Gpl gradacji) książk. 1. (stopniowanie) gradation gradacja barw colour gradations istnieje gradacja zła there are gradations of evil 2. Biol. outbreak gradacja szkodnika a pest outbreak 3. Fot. contrast zastosować odpowiednią gradację papieru to use a proper paper contrast 4. Geol. gradation 5. Literat. gradation, climax

gradobicie
n hailstorm gradobicie zniszczyło większość upraw the hailstorm destroyed most of the crops

gradowy
adv. [chmura] hail attr. burza gradowa a hailstorm

graf
1. m (Npl grafowie) Hist. (tytuł, osoba) count nadano mu tytuł grafa he was made a count 2. m (G grafu) 1. (diagram) graph 2. Mat. graph

graffiti
n inv. 1. zw. pl (napisy, rysunki) graffiti kolorowe graffiti na murach colourful graffiti on the walls 2. Hist., Szt. graffiti

graficznie
1. (w postaci rysunku) [przedstawić, pokazać] graphically 2. (pod względem graficznym) opracować graficznie książkę to plan the layout of a book program został opracowany graficznie przez. the graphic design of the program was by. 3. książk. (w zarysie) jej sylwetka rysowała się graficznie na tle reflektora her figure was silhouetted against the spotlight

graficzność
f sgt graficzność obrazu the graphic style of a picture

graficzny
adv. 1. (w postaci rysunku) graphic(al) znak graficzny firmy a company's trademark przestawić coś w sposób graficzny to present sth graphically 2. Szt. graphic prace graficzne artysty the artist's graphic works techniki graficzne graphic techniques 3. Komput. [interfejs, dane, znaki] graphic akcelerator graficzny a graphics accelerator 4. Wyd. szata graficzna książki/czasopisma the design of a book/magazine układ graficzny strony/książki the layout of the page/book 5. książk. (o wyraźnych konturach) graphic ten obraz jest bardzo graficzny the painting is graphic in style

grafik
m pers. graphic designer (artysta) graphic artist grafik reklamowy a commercial artist m inanim. (G grafiku) (plan) schedule (podział obowiązków) rota, roster grafik dyżurów a duty roster grafik sprzątania a cleaning rota ustalić grafik to work out a rota a. roster muszę sprawdzić w grafiku I have to check the schedule

grafika
f 1. sgt (dział sztuki) grafika (artystyczna) graphic arts grafika reklamowa commercial art grafika użytkowa commercial design grafika komputerowa computer graphics 2. Szt. (odbitka) engraving, print grafiki Durera Durer's engravings a. prints 3. Szt. (rysunek) drawing grafika komputerowa a computer graphic 4. sgt Wyd. (wygląd) design Komput. graphics ta książka ma bardzo porządną grafikę the book is very well designed ta gra ma świetną grafikę the game has excellent a. great graphics 5. sgt Komput. (narzędzia) graphics

grafion
m (G grafionu) ruling pen

grafit
m (G grafitu) 1. sgt Miner. graphite 2. (w ołówku) lead (wymienny) refill złamał mi się grafit w ołówku the lead in my pencil is broken

grafolog
m (Npl grafologowie a. grafolodzy) 1. (w sądzie) handwriting expert 2. Psych. graphologist

grafologia
f (GD grafologii) sgt 1. (identyfikacja) handwriting analysis 2. Psych. graphology

grafologiczny
adv. ekspertyza a. analiza grafologiczna a graphological analysis

grafoman
m, grafomanka f pejor. talentless hack pot., pejor., literary wannabe US pot., pejor.

grafomania
/'grafo'manja/ f sgt (GD grafomanii) pejor. 1. (kiepskie pisarstwo) talentless writing ta książka jest wytworem czystej grafomanii the book is the work of a talentless hack pot., pejor. ta powieść ociera się o grafomanię the novel is of hardly any literary value 2. (utwór) ten wiersz to czysta grafomania the poem lacks any artistic value

grafomański
adv. pejor. [książka, powieść] worthless pejor.

grafomaństwo
n sgt grafomania

graham
m (A graham a. grahama) Kulin. graham bread

grahamka
f Kulin. graham bread roll

grajdoł
m (G grajdołu) augm. pot. 1. (na plaży) pit (dug on a beach as a windbreak) 2. pejor. (zacofana miejscowość) hole pot., pejor. zmarnujesz sobie życie w tym grajdole you'll waste your life in this hole of a town 3. przen., żart. gossip shop pot.

grajdołek
m pot. 1. (na plaży) pit (dug on a beach as a windbreak) 2. pejor. (mała miejscowość) hole pot., pejor. w tym grajdołku wszyscy się znają everybody knows everybody in this hole (of a town)

grajdół
zob. grajdoł

grajek
m (Npl grajkowie a. grajki) player ludowi grajkowie folk musicians grajek uliczny a busker

gram
m 1. Miary gram, gramme GB dziesięć gramów soli ten grams of salt 2. przen. (odrobina) ounce na nim nie ma ani grama tłuszczu there isn't an ounce of fat on him

gramatura
f Techn. basis weight gramatura 70 70 gsm

gramatycznie
adv. Jęz. [mówić, pisać] grammatically gramatycznie poprawny grammatically correct

gramatyczny
adv. Jęz. [rozbiór, błąd] grammatical

gramatyk
m grammarian

gramatyka
f 1. sgt (nauka) grammar gramatyka języka polskiego Polish grammar sprawdzian z gramatyki a grammar test 2. (podręcznik) grammar textbook 3. pot. (lekcja) grammar (lesson) gramatyka generatywna Jęz. generative grammar gramatyka historyczna Jęz. historical grammar gramatyka opisowa Jęz. descriptive grammar gramatyka porównawcza Jęz. comparative grammar gramatyka transformacyjna Jęz. transformational grammar

gramofon
m (G gramofonu) record player gramophone przest.

gramofonowy
adv. [tuba, płyta, igła] gramophone attr. przest.

gramolić
się impf v refl. pot. to clamber (ze zmęczenia) to drag a. haul oneself gramolić się do samochodu/z samochodu to clamber into/out of the car gramolić się komuś na kolana to clamber onto sb's lap staruszek powoli gramolił się z fotela/po schodach the old man dragged himself from his chair/up the stairs

gramowy
adv. one-gram odważnik gramowy a one-gram weight -gramowy w wyrazach złożonych -gram pięciogramowy odważnik a five-gram weight dwudziestogramowy ciężarek a twenty-gram weight

granat
m (G granatu) 1. Bot. (roślina) pomegranate (tree) 2. (owoc) pomegranate sok z granatów pomegranate juice pestki granatu pomegranate seeds 3. (kolor) dark a. deep blue jasny granat = royal blue ciemny granat = navy blue granat nieba the deep blue of the sky szkolny granat = navy blue, = blue-black 4. pot. (tkanina) dark a. deep blue fabric U 5. (kamień szlachetny) garnet naszyjnik z granatów a garnet necklace pierścionek z granatem a garnet ring 6. Wojsk. (pocisk) grenade granat ręczny/odłamkowy/karabinowy a hand/shrapnel/rifle grenade granat przeciwpancerny an anti-tank grenade odbezpieczyć granat to pull the pin on a grenade rzucić granatem to lob a. throw a grenade obrzucić bunkier/kolumnę czołgów granatami to bombard a bunker/a column of tanks with grenades wystrzelić granat to launch a grenade wybuch granatu a grenade explosion zginął od wybuchu granatu he was killed by a grenade 7. Sport (sprzęt sportowy) dummy hand grenade rzut granatem the grenade throw zawody w rzucie granatem a grenade throwing competition

granatnik
m Wojsk. grenade launcher granatnik przeciwpancerny an anti-tank grenade launcher załadować granatnik to load a grenade launcher wystrzelić z granatnika to fire a grenade launcher

granatowo
adv. na granatowo [malować, farbować] dark blue adv., navy blue adv. [ubierać się] in navy a. dark blue granatowo polakierowany samochód a dark-blue car granatowo- w wyrazach złożonych granatowo-biały navy blue and white granatowoczarny blue-black

granatowy
adv. 1. (zrobiony z granatów) garnet attr. granatowa biżuteria garnet jewellery granatowy naszyjnik a garnet necklace 2. (ciemnoniebieski) navy (blue), deep a. dark blue granatowy żakiet/sweter a dark-blue jacket/sweater

grand prix
/gra'pri/ n inv. first prize, grand prize zdobyć a. wygrać grand prix to win the first a. grand prize ten film zdobył grand prix na festiwalu w Wenecji the film won the first a. grand prize at the Venice Film Festival

granda
f sgt 1. pot. (oszustwo) rip-off C pot. taki podatek to granda! that kind of tax is a rip-off! granda! kupiliśmy bilety, a ktoś zajął nasze miejsca what a rip-off: we bought tickets but somebody took our seats 2. (awantura) stink C pot. zrobić straszną grandę to make a. kick up a big stink jak wrócę późno, będzie granda if I get back late there'll be hell to pay pot. 3. przest. (grupa chuliganów) a bunch of hooligans 4. przest. (duża grupa osób) gang pot., crew pot. wejść na grandę przest. (wejść bez zaproszenia) to gatecrash (włamać się) to break in

grandilokwencja
f sgt książk., pejor. grandiloquence książk.

grandilokwentny
adv. książk. [styl, słownictwo, frazeologia] grandiloquent książk.

graniasto
adv. with sharp edges graniasto oszlifowany rubin a ruby cut with sharp edges

graniastosłup
m Mat. prism objętość graniastosłupa the volume of a prism pole powierzni graniastosłupa the surface area of a prism graniastosłup o podstawie trójkata a triangular prism graniastosłup prawidłowy Mat. regular prism graniastosłup prosty Mat. right regular prism

graniasty
adv. 1. (z ostrymi kantami) [blok, bryła, głaz] angular 2. dial. (łaciaty) [krowa, jałówka, byk] spotted, piebald

granica
f 1. (państwowa) border (obszaru) boundary pilnie strzeżona granica a closely guarded border niestrzeżona granica an unguarded border granica lądowa/morska the land/sea border granica polsko-niemiecka the Polish-German border granica Polski z Czechami the Polish-Czech border, the border between Poland and the Czech Republic rewizja granic the redrawing of frontiers a. borders granice województwa/parku narodowego the boundaries of the voivodeship/national park granica lasu the tree line granica wiecznych śniegów the (permanent) snow line lotnisko znajduje się poza granicami miasta the airport is outside the city limits na granicy on the border nad granicą close to a. near the border przy granicy close to a. near the border baza wojskowa przy granicy z Rosją a military base close to the Russian border przez granicę across the border wyznaczyć/wytyczyć granic to draw/mark a. designate the border uznać granicę to recognize the border przekroczyć granicę to cross the border strzec granicy to guard the border naruszyć granice Wojsk. to violate the borders być a. przebywać za granicą to be abroad w kraju i za granicą at home and abroad opuścić granice kraju w ciągu 48 godzin to leave the country within 48 hours otworzyć/zamknąć granicę to open/close the border granice zamknięto ze względu na epidemię the borders have been closed because of the epidemic wyjechać za granicę to go abroad 2. przen. (linia podziału) borderline, boundary granica pomiędzy dobrem i złem the borderline between good and evil 3. (zasięg, zakres) limit granice ludzkiego poznania the limits of human understanding dolna/górna granica wieku the minimum/maximum age limit, the lower/upper age limit górna granica płac the wage ceiling, the maximum a. upper wage limit jej rozpacz nie miała granic her despair knew no bounds moje zaufanie do niego ma swoje granice my confidence in him has its limits była na granicy wytrzymałości nerwowej she was on the brink of a nervous breakdown nienawiść/miłość/poświęcenie bez granic boundless a. infinite hatred/love/devotion odwaga bez granic boundless a. limitless courage kochać bez granic to love without measure frekwencja wyborcza w granicach 60% a voter turnout in the area of 60%, a voter turnout of around 60% temperatury w granicach 10-15 stopni temperatures in the 10-15 degree range koszt w granicach 1000 złotych a cost in the region of 1000 zlotys, a cost of around 1000 zlotys wynik mieści się w granicach błędu statystycznego the results are within the margin of error działać w granicach prawa to act within the law wydawać pieniądze w granicach rozsądku to spend money within reason być wyczerpanym do (ostatnich) granic to be at the limits of one's endurance doprowadzić kogoś do ostatecznych a. najdalszych granic to push sb too far posunąć się do ostatecznych a. najdalszych granic to go too far przekroczyć granice dobrego smaku/dobrego wychowania/przyzwoitości to overstep the boundaries of good taste/the boundaries of good manners/the bounds of decency jej skąpstwo przekracza a. przechodzi wszelkie granice her stinginess knows no bounds 4. Mat. limit granica funkcji the limit of the function granica lewostronna/prawostronna the left-hand/right-hand limit granica ciągu/szeregu the limit of a sequence/series granica całkowania the limit of integration granica naturalna Geog. natural border zielona granica pot. illegal border crossing przejść przez zieloną granicę to cross the border illegally wszystko ma swoje granice! enough is enough!

graniczny
adv. 1. (dotyczący granicy państwa) [posterunek, słup, kontrola] border attr. przejście graniczne z Niemcami a border crossing to Germany straż graniczna the border guards stawiać słupy graniczne to put up border posts 2. książk. (ostateczny) [termin, data] final 3. książk. (ważki) [punkt, moment] critical

graniczyć
impf vi 1. (przylegać) [kraj, obszar, ogród, pole] to border (z czymś on sth) [pokój, pomieszczenie] to adjoin (z czymś sth) od południa Polska graniczy z Czechami i Słowacją in the south Poland borders on the Czech Republic and Slovakia 2. przen. (przypominać) to verge a. border (z czymś on sth) graniczyć z obłędem/zuchwałością to verge on madness/impertinence graniczyć z cudem to verge on the miraculous, to be practically a miracle darzył ją sympatią graniczącą z uwielbieniem his regard for her verged on adoration

granit
m (G granitu) Geol. granite U nagrobek z szarego granitu a grey granite headstone

granitowy
adv. [skała, płyta, pomnik] granite attr. granitowe szczyty Tatr the granite peaks of the Tatras

grant
m (G grantu) grant grant na badania naukowe a research grant starać się a. ubiegać się o grant to apply for a grant otrzymać grant to get a. receive a grant

granulat
m (G granulatu) Farm., Techn. pellets pl nawóz sztuczny w granulacie artificial fertilizer pellets granulat szklany granulated glass

granulka
f zw. pl granule herbata w granulkach granulated tea lekarstwo w granulkach granulated medicine pasza dla zwierząt w granulkach granulated animal feed

grapefruit
/'grejpfrut/ grejpfrut

grasować
impf vi 1. [banda, gang] to prowl vt/vi, to operate [morderca, gwałciciel] to prowl vt/vi, to roam vt/vi kieszonkowcy zwykle grasują na dworcach kolejowych pickpockets usually operate at railway stations w okolicy grasuje banda chuliganów a gang of thugs is prowling the neighbourhood 2. przen., przest. (szerzyć się) [grypa, zaraza] to be rife książk. to be rampant w obozie uchodźców grasowała żółta febra yellow fever was rife a. rampant in the refugee camp

grat
m pers. (Npl graty) pot., obraźl. (decrepit old) wreck pejor. co ten stary grat tu robi? what is that decrepit old wreck doing here? m inanim. pot. (mebel, urządzenie) piece of junk pot., pejor. (pojazd) heap pot., pejor., rustheap pot., pejor. stary grat an old piece of junk

gratis
m zw. pl (G gratisu) Wyd. free a. gratis copy adv. inv. pot. [przejazd, kurs] free adv. free (of charge) a. at no charge, gratis rozprowadzać coś gratis to distribute sth free of charge

gratisowo
adv. pot. for free pot., for nothing pot. mechanik wymienił mi gratisowo olej w samochodzie the mechanic changed the oil in my car for free

gratisowy
adv. pot. [egzemplarz, przejazd, usługa] free gratisowa próbka kremu a free sample of cream

gratka
f (okazja) real bargain (dla koneserów) treat ta wystawa to nie lada gratka dla miłośników starych pojazdów the exhibition is a real treat for antique-car enthusiasts otwarty samochód to gratka dla złodzieja an unlocked car is an invitation to thieves a to ci gratka! what a bargain! dobry samochód za pięć tysięcy to gratka a good car for five thousand zlotys is a real bargain

gratulacje
plt (G gratulacji) congratulations (z okazji czegoś on sth) serdeczne/szczere/gorące gratulacje heartfelt/sincere/warm(est) congratulations gratulacje z okazji awansu congratulations on your promotion list/telegram z gratulacjami a congratulatory letter/telegram składać/złożyć komuś gratulacje to congratulate sb otrzymywać a. przyjmować gratulacje od kogoś to be congratulated by sb, to receive congratulations from sb

gratulacyjny
adv. [telegram, list] congratulatory

gratulować
impf vi to congratulate vt koledzy gratulowali mi awansu my colleagues congratulated me on my promotion gratuluję wygranej my congratulations on your victory pogratulować gratulować sobie to congratulate oneself, to be pleased with oneself gratulowała sobie ostrożności she was pleased with herself for being/having been so cautious gratuluję dobrego samopoczucia iron. I'm glad you're feeling so good about yourself/yourselves iron.

gratyfikacja
f (Gpl gratyfikacji) 1. książk. (wynagrodzenie) bonus otrzymać gratyfikację to receive a bonus 2. euf. spodziewać się od kogoś gratyfikacji to expect something in return from sb

gratyfikacyjny
adv. książk. [fundusz] bonus attr. premia gratyfikacyjna a bonus

grawer
m engraver

grawerowany
pp grawerować adv. [tabliczka, obrączka, zegarek] engraved

grawerować
impf vt to engrave [napis, dedykację, datę] (na czymś on sth) wygrawerować

grawerski
adv. [zakład, warsztat] engraver's [narzędzie, technika, fach] engraving attr.

grawerunek
m (G grawerunku) przest. engraving zegarek/obrączka z grawerunkiem an engraved watch/ring

grawitacja
f sgt Fiz. gravitation, gravity prawo grawitacji the law of gravity grawitacja Ziemi a. ziemska the Earth's gravity

grawitacyjny
adv. gravitational pole grawitacyjne Ziemi the Earth's gravitational field oddziaływanie grawitacyjne Słońca the Sun's gravitational force

grawitować
impf vi 1. Fiz. to gravitate (ku czemuś toward(s) sth) 2. książk., przen. (skłaniać się) to gravitate książk. (ku czemuś toward(s) sth) poglądy premiera grawitują ku liberalizmowi the prime minister's views are leaning a. tending towards liberalism

grać
impf vt 1. (rozgrywać) to play [partię, spotkanie] gramy dzisiaj mecz we're playing a game today gramy już trzeci set we are playing the third set graliśmy dzisiaj świetną koszykówkę pot. we played great basketball tonight (w) co gramy? pot. what's trumps? gramy (w) piki pot. spades are trumps zagrać 2. Kino, Teatr [aktor] to play [rolę, Hamleta] grać w teatrze to act on stage grać u Altmana to appear in an Altman film grał postać księdza he played a priest role żeńskie grane przez mężczyzn female roles played by men świetnie grana sztuka a very well-acted play aktorzy grali fatalnie/świetnie the acting was terrible/great kto gra Bonda w "Goldeneye"? who plays Bond in 'Goldeneye'? zagrać 3. (udawać) to play grać głupka/niewiniątko to play the fool/the innocent grać przed kimś komedię to put on an act for sb grać rolę dobrego przyjaciela to play the good friend zagrać 4. (spełniać funkcję) grać rolę czegoś to serve as sth grać rolę klasowego wesołka to be the classroom clown walory estetyczne grają drugorzędną rolę the aesthetic merit is of secondary importance największą rolę grają pieniądze money is the key factor pieniądze nie grają roli money is no object zagrać 5. Kino, Teatr (wystawiać, wyświetlać) to play gramy teraz "Sen nocy letniej" we are playing 'A Midsummer Night's Dream' nasz teatr często gra Szekspira our theatre often plays Shakespeare co dzisiaj grają w kinie? what's on at the cinema? w Odeonie grają dzisiaj "Gwiezdne Wojny" 'Star Wars' is playing at the Odeon tego już nie grają it's not playing any more 6. Muz. to play [utwór, Mozarta] często gracie Bacha? do you often play Bach? zagrać 7. pot. (odtwarzać) to play w radiu bez przerwy grają tę piosenkę they play the song all the time on the radio vi 1. (brać udział w grze) to play vt grać w piłkę nożną/karty/szachy to play football/cards/chess dobrze grać w brydża/tenisa to be good at bridge/tennis grać w ataku/na bramce to play attack/(in) goal grać z kimś w tenisa to play tennis with sb grać na wyścigach to bet at the races, to put money on a. to play the horses grać na pieniądze to play for money grać o mistrzostwo to play for the title grać środkiem boiska to play down the centre grać skrzydłami to play down the wings grać w Bayernie/reprezentacji to play for Bayern/one's country Real gra dziś z Barceloną Real takes on a. plays Barcelona today z kim dzisiaj gramy? who are we playing today? grasz z nami? do you want to play with us? zagrać 2. Muz. to play vt grać na skrzypcach/gitarze/fortepianie to play the violin/guitar/piano grać do tańca to play music for dancing grać na cztery ręce to play duets zagrać 3. (dźwięczeć) [muzyka, instrument, radio] to play w tle cicho grała muzyka some music was playing softly in the background radio grało na cały regulator the radio was going at full blast grający zegar a musical clock monotonne granie silnika the monotonous hum of an engine aż jej w piersiach a. płucach grało przen. she was panting and wheezing zagrać 4. pot. (być włączonym, działać) to be on telewizor gra na okrągło the TV is on all the time magnetofon nie chce grać the tape recorder is out of order 5. Ekon., Fin. to play vt grać na giełdzie to play the stock market zagrać 6. przen. (rywalizować) to play grać uczciwie to play fair gramy o wysoką stawkę we're playing for high stakes zagrać 7. (wykorzystywać coś) to play grać na czyichś emocjach to play on sb's emotions politycy umiejętnie grający na uczuciach narodowych politicians who skilfully play on national sentiments zagrać 8. książk. (być obecnym) ciepłe tony grały w jego głosie there was a caring note in his voice jej twarz grała tysiącem uczuć all sorts of emotions flickered across her face zagrać 9 książk. (mienić się) jego pejzaże grają wszystkimi kolorami his landscapes are full of ever-changing colours kolory grały w słońcu the colours danced in the sunlight zagrać 10 pot. (współgrać) to match te kolory świetnie ze sobą grają the colours match perfectly 11 Myślis. [pies myśliwski] to bay psy grały w oddali the hounds were baying in the distance granie cietrzewi mating calls of black grouse zagrać grać na czas Sport to waste time grać na zwłokę to play for time w to mi graj! pot. it couldn't be better!, I love it! konkurencji tylko w to graj our competitors would love it coś tu nie gra pot. something's wrong here wszystko gra! pot. everything is shipshape! pot. co jest grane? pot. what's going on? czas gra na naszą korzyść/niekorzyść time is on our side/we're running out of time

grań
f 1. (grzbietu górskiego) ridge (w alpinizmie) arete granica biegnie granią Karpat the border follows the ridge of the Carpathian Mountains 2. (krawędź) edge ostra grań bloku marmuru the sharp edge of a slab of marble

grażdanka
f sgt Hist. Cyrillic (alphabet) książka pisana grażdanką a book printed in Cyrillic

grdyka
f Anat. Adam's apple wystająca grdyka a protruding Adam's apple

grecki
adv. [alfabet, bogowie, tragedia, krzyż] Greek [amfora, architektura] Grecian mity greckie Greek myths sałatka grecka a Greek salad m sgt (język) Greek (mieć) grecki nos/profil to have a Grecian nose/profile

greckokatolicki
adv. Relig. [kościół, nabożeństwo, duchowny] Greek Catholic, Greek Uniat(e) być wyznania greckokatolickiego to be a Greek Catholic

gregoriański
adv. Hist., Relig. [kalendarz, chór, msza] Gregorian chorał a. śpiew gregoriański Muz. plainsong, Gregorian chant

grejpfrut
m (A grejpfrut a. grejpfruta) 1. Bot. (drzewo) grapefruit (tree) 2. (owoc) grapefruit sok z grejpfruta grapefruit juice wycisnąć sok z grejpfruta to squeeze a grapefruit

grejpfrutowy
adv. [sok, drzewo, plantacja] grapefruit attr.

greka
f sgt 1. (język i literatura starogrecka) (ancient a. classical) Greek greka biblijna Biblical Greek studiować grekę to study (classical) Greek uczyć się greki to study a. learn (classical) Greek 2. pot. (lekcja) Greek (class)

grekokatolicki
adv. kryt. greckokatolicki

grekokatolik
m, grekokatoliczka f Relig. Greek Catholic

gremialnie
adv. książk. [powstać, brać udział, ruszyć] en masse posłowie gremialnie wyszli z sali members of parliament left the chamber en masse

gremialny
adv. książk. [udział, strajk, śpiew] mass gremialny protest pracowników stoczni a mass protest of shipyard workers

gremium
n (Gpl gremiów) książk. (wszyscy uczestnicy) members pl, membership U (osoby pełniące funkcje kierownicze) executive committee gremium związkowe the union members gremium doradcze the advisory committee gremia opiniotwórcze influential circles uchwała gremium a members' resolution zasiadać w wysokich gremiach to participate in high-level decision-making processes

grenadier
m Hist., Wojsk. grenadier

grenadierski
adv. Hist., Wojsk. [mundur, oddział, pułk] grenadier attr., grenadier's

greps
m (G grepsu) 1. Kino, Teatr gag, joke (słowny) one-liner pot. komedia oparta na sytuacyjnych grepsach a comedy based on situational gags 2. pot. (dowcip) joke (wise)crack pot. jego grepsy powtarzała cała szkoła the whole school told and re-told his jokes

gres
m sgt (G gresu) milled rock tiles podłoga wyłożona gresem a floor covered with milled rock tiles płytki z gresu milled rock tiles

grill
m 1. (przenośny ruszt) (barbecue) grill upiec coś na grillu to grill a. barbecue sth upiekliśmy kiełbaski na grillu we grilled a. barbecued some sausages z grilla grilled, barbecued żeberka z grilla barbecued ribs przyjdźcie do nas na grilla come over for a cook-out a. a barbecue 2. (ruszt w piekarniku) grill z grilla grilled soczysta polędwica z grilla juicy grilled tenderloin

grizzly
/'grizli/ m inv. Zool. grizzly (bear)

grobla
f (Gpl grobli a. grobel) Techn. (do spiętrzania wody) weir (do przejazdu) causeway usypać groblę to build a causeway

grobowiec
m tomb, vault grobowiec rodzinny the family tomb a. vault grobowce królewskie na Wawelu the royal tombs in Wawel Castle

grobowo
adv. książk. milczeć grobowo to be dead silent, to be as silent as the grave

grobowy
adv. 1. [krypta, kaplica] sepulchral [kamień, płyta] tomb attr. 2. przen. (pełen przygnębienia) [nastrój, mina] gloomy sepulchral książk. [milczenie] dead przemówił grobowym głosem he spoke in a gloomy voice w pokoju panowała grobowa cisza there was a deathly silence in the room do grobowej deski pot. till the day one dies

groch
m sgt (G grochu) 1. Bot. (roślina) pea C grządka grochu a bed of peas 2. (strąki) pea C łuskać groch to shell peas 3. (nasiona) pea C dwa ziarnka grochu two peas groch puree pureed peas grochy plt 1. (wzór) polka dot sukienka w żółte grochy a yellow polka dot dress 2. (materiał) polka dot cloth a. fabric U kupiła grochy na bluzkę she bought some polka dot fabric for a blouse groch cukrowy Bot. sugar (snap) pea groch z kapustą pot. hotchpotch GB, hodgepodge US, mishmash rzucać grochem o ścianę pot. to waste one's breath

grochodrzew
m (G grochodrzewu) Bot. black locust, false acacia

grochóweczka
f dem. pieszcz. (zupa) pea soup U

grochówka
f pot. 1. Kulin. (zupa) pea soup U grochówka z kiełbasą pea soup with sausage wojskowa grochówka army-style pea soup 2. (gatunek jabłek) a small sweet thick-skinned apple 3. Ogr. (gatunek jabłoni) an apple tree bearing small sweet thick-skinned apples

grodowy
adv. Hist. osada grodowa a fortified medieval settlement starosta grodowy medieval town reeve

grodzić
impf vt 1. (otaczać płotem) to fence (off) [ogród, plac] grodzić pastwiska to fence off the pastures 2. przest. (stanowić granicę) [płot, siatka, zarośla, rów] to enclose wysoki płot grodził plac budowy the construction site was enclosed a. surrounded by a high fence

grodzki
adv. 1. Hist. (dotyczący grodu obronnego) [brama, straż, fosa, mur obronny] castle attr. 2. (dotyczący miasta) [rada] town attr., city attr. [prawo, urząd] municipal sąd grodzki Prawo petty offence court = magistrates' court GB

grog
m (G grogu) grog U

grom
m (G gromu) przest. thunderbolt poet. mieć ciuchów/roboty od groma pot. to have loads a. tons of clothes/work pot. ludzi/mrówek było od groma pot. there were loads a. tons of people/ants pot. ciskać a. miotać a. rzucać gromy na kogoś/coś to lambast(e) sb/sth ściągać gromy na siebie a. na swoją głowę to incur sb's wrath książk. to make sb furious ta decyzja ściągnie na niego gromy a. ściągnie gromy na jego głowę that decision is going to get him in deep trouble gromy posypały się na niego a. mu na głowę he was lambasted paść/stanąć jak rażony gromem to be thunderstruck zamilknąć jak rażony gromem to be dumbfounded a. struck dumb padł/stanął jakby w niego grom strzelił pot. he was thunderstruck ta wiadomość spadła na mnie jak grom z jasnego nieba the news was like a bolt out of a. from the blue

gromada
f 1. (ludzi) bunch gromada rozwydrzonych dzieci a bunch of rowdy children iść gromadą to go (all) together 2. (ptaków, owiec) flock (psów, wilków) pack 3. Admin., Hist. (jednostka administracyjna) the smallest administrative unit in Poland between 1954 and 1972 4. Astron. cluster gromada kulista a globular cluster gromada otwarta a (galactic) cluster 5. Zool. class gromada głowonogów the class Cephalopoda

gromadka
f dem. cluster, small group zbita gromadka dzieci a tight cluster of kids stać gromadką to cluster zbić się w gromadkę to gather a. cluster closely together owce zbiły się w ciasną gromadkę the sheep clustered closely together

gromadnie
adv. [odwiedzać, zwiedzać, przybywać] in large numbers [żyć] gregariously

gromadny
adv. 1. (tłumny) crowded gromadne przybycie gości the arrival of crowds of guests nie lubił gromadnych zabaw he didn't like crowded parties 2. Biol. [życie, instynkt] gregarious połowy ryb gromadnych shoal fishing

gromadzić
impf vt 1. (zbierać) to stock up on [zapasy] to collect [książki, dzieła sztuki] to amass [pieniądze] system gromadzenia i porządkowania danych a data-gathering and organizing system zgromadzić 2. (skupiać) to concentrate [wojsko, oddziały] [serial, koncert] to draw, to attract [widzów, słuchaczy] gromadzić wokół siebie zwolenników/wyznawców to attract a following zgromadzić gromadzić się 1. (zbierać się) to gather, to congregate protestujący gromadzą się przed budynkiem protesters are gathering in front of the building ludzie gromadzą się na ulicy/na rynku/na stadionie crowds are gathering in the street/in the marketplace/at the stadium wieczorami cała rodzina gromadzi się przy kominku/przed telewizorem in the evening the whole family gathers around the fireplace/in front of the TV zakaz gromadzenia się a ban on (public) assembly zgromadzić się 2. (występować w dużej liczbie) to gather, to accumulate na niebie gromadziły się ciemne chmury dark clouds were gathering in the sky pod łóżkiem łatwo gromadzi się kurz dust gathers quickly under the bed na jej książkach gromadził się kurz dust was accumulating on her books w organizmie gromadzą się zapasy tłuszczu fat deposits accumulate in the body zgromadzić się

gromić
impf vt książk. 1. (krytykować) to reprimand [ucznia, pracownika, dziecko, parafianina] gromić kogoś spojrzeniem a. wzrokiem to give sb a reprimanding look zgromić 2. (zwyciężać) to rout [wroga, nieprzyjaciela, armię, najeźdźcę]

gromki
adv. książk. [śmiech, okrzyk] thunderous gospodarzy powitały gromkie oklaski the home team was greeted by thunderous applause

gromko
adv. książk. [krzyknąć, zaśmiać się, skandować] loudly

gromnica
f Relig. blessed candle

gromniczny
adv. świeca gromniczna a blessed candle święto Matki Boskiej Gromnicznej Candlemas

gromowładny
adv. 1. Mitol. [bóg] thunder-wielding 2. książk., przen. (groźny) gromowładny kaznodzieja a gloom-and-doom preacher, a hellfire(-and-damnation) preacher gromowładny głos a voice full of gloom and doom, a voice full of hellfire and damnation

gronko
n dem. 1. (mała grupa ludzi) core group, inner circle spotkanie w wąskim gronku rodzinnym a meeting in the family circle 2. (porzeczek, kwiatów) cluster (winogron) (small) bunch, cluster

gronkowcowy
adv. Med. [zakażenie] staphylococcus attr. spec., staphylococcal spec. staph

gronkowiec
m Biol., Med. staphylococcus spec.

grono
n 1. (grupa osób) circle ścisłe grono kierownicze the inner management circle wąskie grono przyjaciół a small circle of friends wąskie grono specjalistów a narrow circle of specialists grono nauczycielskie the teaching staff w gronie rodzinnym in the family circle 2. (kiść drobnych owoców) bunch, cluster czerwone grona jarzębiny clusters of red rowanberries grona kwiatów akacji clusters of acacia 3. Bot. cluster

gronostaj
m (Gpl gronostajów a. gronostai) Zool. ermine gronostaje plt 1. (wyprawiona skórka) ermine U płaszcz podszyty gronostajami an ermine-lined coat 2. (futro) ermine U rektor wystąpił w gronostajach the vice-chancellor of the university wore ermine robes

gronostajowy
adv. 1. [pyszczek, ogon] ermine attr., ermine's 2. [czapka, futro, kołnierz] ermine attr. gronostajowe podbicia szat królewskich the ermine lining of the royal robes

gronowy
adv. [wino, napój, sok, cukier] grape attr.

gros
1. m (dwanaście tuzinów) gross gros agrafek a gross of safety-pins dziesieć grosów butelek ten gross of bottles 2. /gro/ n inv. (większość) majority gros miejscowej ludności the majority of the local population gros czasu spędzał w kawiarni he spent most of a. the majority of his time in the cafe gros książek rozeszło się na początku most of a. the majority of the books were sold at the beginning

grosiwo
n sgt przest. pelf przest. money uciułał sobie trochę grosiwa he's put aside a little money

grosz
m 1. (moneta polska) grosz (a Polish monetary unit) 2. (moneta austriacka) groschen (an Austrian monetary unit) 3. Hist. groschen 4. sgt pot. (pieniądze) money lichy a. nędzny a. marny grosz next to nothing, very little money ciężki a. ładny grosz good money uciułać trochę grosza to put away a. aside a little money ciułać grosz do grosza to save every penny wdowi grosz książk. widow's mite książk. co do grosza pot down to the last penny down to the last (red) cent US pot. kupić coś za drogi grosz pot. to pay a pretty penny for sth kupić/sprzedać coś za grosze to buy/sell sth for next to nothing to buy/sell sth dirt cheap a. for peanuts pot. liczyć się z każdym groszem pot. to count a. watch one's pennies nie mieć grosza przy duszy pot. to be penniless, not to have a penny to one's name a. two pennies to rub together nie mieć wstydu/rozumu za grosz pot. to have no shame/sense nie śmierdzieć groszem pot. to be broke pot., to be skint GB pot. wtrącać a. wtykać a. wsadzać (swoje) trzy grosze pot. to add a. put in one's (two) pennyworth GB pot., to add a. put in one's two cents' worth US pot. nie ufam im za grosz pot. I don't trust them an inch pot. to nie jest warte trzech groszy a. złamanego grosza pot. it's not worth a brass farthing GB pot., it's not worth a red cent a. a plugged nickel US pot.

groszak
m (A groszaka) pot. penny przez całe życie ciułał groszaki he's been saving pennies all his life

groszek
m (G groszku) 1. sgt (ziarna grochu) peas pl marchewka z groszkiem peas and carrots groszek konserwowy tinned peas GB, canned peas US 2. Bot. (kwiat) sweet pea 3. Górn. pea coal U groszki plt 1. dem. (deseń) (polka) dots pl, spots pl w groszki spotted sukienka w groszki a polka-dot(ted) dress 2. (materiał) dotted a. polka-dot(ted) material U, spotted material U groszek ptysiowy Kulin. choux pastry balls spec.

groszkowy
adv. 1. (o kolorze) pea-green 2. (w groszki) dotted a. polka-dot(ted), spotted tkanina w groszkowy deseń polka-dot(ted) fabric

groszorób
m (Npl groszoroby) pot., pejor. money-grubber pot., pejor. to beznadziejne groszoroby, świata poza forsą nie widzą they're hopeless money-grubbers, all they think about is money

groszoróbstwo
n sgt pot., pejor. moneygrubbing pot., pejor.

groszowy
adv. 1. (wart 1 grosz) groszowa moneta a one-grosz coin 2. (warty niewiele) [wydatki, sprawunki] petty, negligible [pensja, zarobki, emerytura] paltry, pitiful [sprawa] trivial, petty -groszowy w wyrazach złożonych moneta dziesięciogroszowa/dwudziestogroszowa a ten-/twenty-grosz coin

groszówka
f (igła) = darning needle

grot
1. m (G grotu) 1. (strzały) (arrow)head (włóczni) tip (of a spear) 2. Myślis. (antler) point 3. Techn. point chisel 2. m (G grotu) Żegl. mainsail podnieść grot to hoist the mainsail grot- w wyrazach złożonych Żegl. main grotreja a main yard

grota
f cave, cavern (niewielka) grotto skalna grota a rock(y) cave Wieliczka słynie z pięknych solnych grot Wieliczka is famous for its beautiful salt caverns

groteska
f 1. (utwór) Muz., Szt. grotesque piece a. work, piece a. work in the grotesque style 2. Archit., Szt. (ornament) grotesque spec. 3. książk., przen. grotesquerie a. grotesquery książk. parody obchody tej rocznicy były ponurą groteską the ceremonies commemorating the event were a grim parody a. farce zakrawać na groteskę to sound grotesque

groteskowo
adv. [wykrzywiać się, powykręcany, zniekształcony] grotesquely [wyglądać, brzmieć] grotesque adv. zachować się groteskowo to behave ludicrously generał przemówił groteskowo cienkim głosem the general spoke in a ludicrously a. incongruously reedy voice

groteskowość
f sgt 1. Literat., Muz., Szt. grotesqueness, grotesquerie groteskowość utworu/postaci the grotesqueness of the work/character 2. przen. grotesquerie a. grotesquery, ludicrousness groteskowość sytuacji the ludicrousness of the situation

groteskowy
adv. 1. Literat., Muz., Szt. [styl, utwór] grotesque 2. przen. grotesque, ludicrous (czyjeś) groteskowe zachowanie sb's ludicrous behaviour groteskowy pomysł a ludicrous idea to spotkanie miało groteskowy charakter the meeting was grotesque cała sytuacja była groteskowa the whole situation was grotesque a. ludicrous

grotmaszt
m (G grotmasztu) Żegl. (na dwu- i trzymasztowcu) mainmast (na pięciomasztowcu) (trzeci) middle-mast (czwarty) mizzen-mast

grotołaz
m (Npl grotołazi a. grotołazy) (sportowiec) caver, potholer GB, spelunker US (badacz) speleologist

groza
f sgt (poczucie zagrożenia) danger (lęk) terror, dread atmosfera grozy a pervasive sense of dread chyba nie pojmujesz grozy naszego położenia I'm not sure you understand the danger we're in w miasteczku sieją grozę bandyci the town lives in terror of criminals stare zamczysko budziło grozę the old castle looked very forbidding scena pełna grozy a terrifying scene zdjęty grozą seized with terror

grozić
impf (grożę) vi 1. (straszyć) to threaten vt grozić komuś śmiercią/karą to threaten to kill/punish sb grozić komuś nożem to threaten sb with a knife 2. (przestrzegać) to threaten vt grozić komuś palcem to shake a warning a. threatening finger at sb, to shake a finger at sb in admonishment grozić komuś batem/kijem to threaten sb with a whip/stick pogrozić 3. (w przepisach prawnych) za ukrywanie poszukiwanego przestępcy grozi kara pozbawienia wolności do lat pięciu concealing a wanted criminal is punishable by up to five years in prison 4. książk. (stwarzać niebezpieczeństwo) budynek grozi zawaleniem the building is in danger of collapsing dotknięcie przewodów elektrycznych grozi śmiercią touching power cables can be fatal 5. (zagrażać) miastu grozi powódź the city is in danger of flooding firmie/systemowi ubezpieczeń społecznych grozi bankructwo the company/social security system is in danger of going bankrupt sukces/zwycięstwo/awans mu nie grozi iron. he's in no danger of succeeding/winning/getting promoted iron.

groźba
f 1. (pogróżka) threat list zawierał same groźby the letter was full of threats czcze groźby empty threats 2. sgt (niebezpieczeństwo) threat, menace groźba wybuchu epidemii the threat of an epidemic pod groźbą under threat zgodziła się pod groźbą utraty stanowiska she complied under threat of losing her job groźba karalna Prawo unlawful menace

groźnie
adv. grad. [krzyknąć, spojrzeć, zmarszczyć brwi] threateningly, menacingly [wyglądać, brzmieć] threatening adv., menacing adv. lew zaryczał groźnie the lion roared menacingly

groźny
adv. grad 1. (niebezpieczny) [przeciwnik] dangerous [przełęcz, działalność] dangerous, hazardous [choroba, rana] serious groźny stwór/rywal/wirus a dangerous creature/rival/virus najgroźniejszy polski gangster the most dangerous Polish gangster grypa może spowodować groźne komplikacje the flu can lead to serious a. dangerous complications sytuacja groźna dla firmy/szkoły a dangerous situation for the company/school 2. (niepokojący) [spojrzenie, mina, twarz] ominous, menacing [wieści, wróżba] ominous groźny głos a menacing voice

grubachny
grubaśny adv. pot., żart. [osoba] chubby, plump [sweter] thick, heavy grubachny pień drzewa a sturdy tree trunk

grubas
m, grubaska f (Npl grubasy, grubaski) pot. fat person fatso pot., pejor. fatty pot. w społeczeństwie przybywa grubasów there are more and more fat people these days

grubasek
m dem. (Npl grubaski) pot. (o dziecku) (little) dumpling żart.

grubawy
adv. [osoba] chubby, (rather) heavy [zwierzę] (rather) fat [sweter, materiał] (rather) thick, (rather) heavy [głos] (rather) deep [głos kobiecy] (rather) masculine a. mannish

grubaśny
zob. grubachny

grubianin
m przest., pejor. (niemiły) churl książk., pejor. (źle wychowany) boor pejor., oaf pejor. przestań zachowywać się jak grubianin stop acting so boorishly

grubianka
f przest., pejor. (niemiła) churlish woman (źle wychowana) boorish woman

grubiański
adv. przest., pejor. (niemiły) churlish książk., pejor. (nietaktowny) crude pejor., boorish pejor. grubiańska obelga a crude insult

grubiańsko
adv. przest., pejor. (niemiło) churlishly książk., pejor. (nietaktownie) crudely pejor., boorishly pejor.

grubiańskość
f sgt przest., pejor. (brak życzliwości) churlishness książk., pejor. (brak delikatności) coarseness pejor., boorishness pejor. grubiańskość czyjegoś zachowania the boorishness of sb's behaviour

grubiaństwo
n przest., pejor. (brak życzliwości) churlishness książk., pejor. (brak delikatności) coarseness pejor., boorishness pejor. był znany z grubiaństwa he was known for his boorishness

grubieć
impf (grubieję, grubiał, grubieli) vi 1. (zwiększać objętość) to get thicker, to thicken lód na rzece stale grubieje the ice on the river is thickening all the time futro lisa grubieje na zimę a fox's fur gets thicker for the winter grubiejące akta sprawy the thickening case files zgrubieć , pogrubieć 2. (tyć) to get fatter, to put on weight chłopiec coraz bardziej grubieje the boy is getting fatter and fatter ostatnio coś grubieję I've been putting on weight recently zgrubieć , pogrubieć 3. (tracić delikatność) [skóra, rysy] to coarsen, to become coarse zgrubieć , pogrubieć 4. pot. [głos] (stawać się niższym) to get deeper, to deepen głos chłopca grubieje w okresie dojrzewania a boy's voice changes during puberty zgrubieć , pogrubieć

grubiutki
adv. pieszcz. [niemowlę] chubby [kotleciki] nice and fat [koc] nice and thick

grubo
adv. grad. 1. [smarować] thickly [trzeć, szatkować] coarsely [ubrać, owinąć] warmly grubo mielona kawa coarsely ground coffee grubo pokrojone mięso thick(ly) sliced meat grubo tkana narzuta a thick a. heavy coverlet 2. [wyglądać] fat adv. 3. [mówić, śpiewać] in a deep voice [brzmieć] deep adv. jeleń zaryczał grubo the stag gave a deep bellow adv. 1. pot. (znacznie) grubo się mylić to be seriously mistaken, to be completely wrong grubo przesadzić to exaggerate greatly to go over the top GB pot. grubo przepłacić za coś to pay way over the top for sth GB pot. zarabiać grubo ponad 5 tysięcy miesięcznie to earn way over five thousand a month pot. posiedzenie skończyło się grubo przed czasem the session ended much a. a lot a. far earlier than expected 2. (wulgarnie) grubo żartować to make crude jokes

grubokościsty
adv. big-boned, heavy-boned człowiek o grubokościstej budowie ciała a big-boned person

gruboskórność
f sgt (niewrażliwość) thick skin przen. toughness (brak taktu) callousness, insensitivity

gruboskórny
adv. (niewrażliwy) thick-skinned, tough (nietaktowny) [zachowanie, postępek] callous, insensitive gruboskórne uwagi callous remarks

gruboziarnisty
adv. [cukier, sól] coarse-grained [skała] rudaceous spec. chleb gruboziarnisty coarse bread gruboziarnisty papier ścierny coarse sandpaper

grubość
f sgt 1. (wymiar) thickness grubość murów the thickness of the walls deska ma dwa centymetry grubości the plank is two centimetres thick blat kuchenny (o) grubości trzech centymetrów a worktop three centimetres thick zeszyt (o) grubości 100 kartek a 100-page notebook 2. (tusza) fatness (chorobliwa) obesity 3. (brzmienia) deepness

gruby
adv. grad. 1. (otyły) fat, overweight była gruba w talii she had a thick waist miał grube nogi he had fat legs gruby jak bela a. beczka (as) fat as a pig 2. (nie cienki) [krata, warkocz, deska] thick patrzył przez grube szkła okularów he peered through his thick (eye)glasses gruby druk/gruba czcionka bold a. heavy print miała na twarzy grubą warstwę pudru she was wearing a thick layer of powder te mury są grube na pół metra the walls are half a metre thick 3. (ciepły) [sweter, kurtka, spódnica] thick, heavy 4. [głos] deep 5. (nie drobny) coarse gruby cukier coarse sugar kasza/mąka z grubego przemiału coarse a. coarsely ground groats/flour adv. pot. 1. (prostacki) crude, coarse grube żarty crude jokes gruby kawał a crude joke 2. (duży) gruba przesada a gross exaggeration będę miała grube nieprzyjemności I'm going to be in serious trouble w grubym uproszczeniu można powiedzieć, że. at the risk of grossly oversimplifying, we could say. 3. (o dużej sumie) odziedziczyć grube miliony to inherit millions wygrać grube pieniądze to win big money pot. wziąć grube odszkodowanie to get hefty compensation grub|y m, gruba f pot., pejor. fatso pot., pejor. gruby, odsuń się! get out of the way, fatso! grube plt pot. (o pieniądzach) = big money pot. pozbyć się drobnych i zachować grube to get rid of the small change and keep the big notes z grubsza adv. pot. (w przybliżeniu) roughly, in the neighbourhood of GB, in the neighborhood of US (niedokładnie) more or less będzie cię to z grubsza kosztować jakieś dwa tysiące złotych the cost will be in the neighbourhood of two thousand zlotys objaśnić coś z grubsza to give a rough a. sketchy explanation of sth oceniać z grubsza koszty/zyski to give a rough estimate of the costs/profits z grubsza już posprzątałam I've given the place a quick once-over pot.

gruchać
impf vi 1. (o gołębiach) to coo gruchanie gołębi the cooing of the pigeons zagruchać 2. żart. (o ludziach) to bill and coo przen. to whisper sweet nothings godzinami gruchają ze sobą na ławce w parku they bill and coo for hours on the park bench gruchająca para zakochanych a pair of lovebirds przen. zagruchać

gruchnąć
pf (gruchnęła, gruchnęli) vt [orkiestra] to blast a. blare out [marsza] vi 1. (nagle zabrzmieć) [śmiech] to burst out [strzał, śmiech] to ring out pluton gruchnął z karabinów the platoon fired their rifles 2. [wiadomość] (wyjść na jaw) to get out pot. (w mediach) to break dzien. (roznieść się) to get a. go around pot. to spread (like wildfire) gruchnęła nowina, że mają zwalniać word got out a. went around that there were going to be lay-offs 3. pot. (mocno uderzyć lub rzucić) to slam a. bang vi/vt (czymś sth) to slam a. bang [sth] down gruchnęła talerzem o ścianę she hurled the plate at the wall gruchnąć kogoś w łeb to bash a. smash sb over the head pot. gruchnąć pięścią w stół to pound one's fist on the table 4. pot. (upaść) cała sterta książek gruchnęła o podłogę the whole pile of books crashed to the floor potknął się i gruchnął na ziemię he tripped and crashed to the ground

gruchot
m pers. (Npl gruchoty) pot., obraźl. = decrepit old fossil pejor. m inanim. 1. sgt (G gruchotu) (łoskot) clatter ściana zawaliła się z gruchotem the wall came crashing down 2. (A gruchot a. gruchota) pot. (mebel, urządzenie) broken-down piece of junk pot. (pojazd) banger GB pot., crate US pot., jalopy pot.

gruchotać
impf (gruchoczę a. gruchocę) vt (miażdżyć) to smash, to crush gruchotać komuś czaszkę to crush sb's skull zgruchotać , pogruchotać vi (wydawać odgłos) to rattle w szklance gruchotały kostki lodu ice cubes rattled in the glass

gruczoł
m (G gruczołu) Biol. gland gruczoł hermafrodytyczny Zool. hermaphroditic gland gruczoł krokowy Anat. prostate (gland) gruczoł łojowy Anat. sebaceous gland spec. oil gland gruczoł łzowy Anat. lachrymal gland spec. tear gland gruczoł mleczny Anat. mammary gland gruczoł nadnerczowy Anat. adrenal a. suprarenal gland gruczoł potowy Anat. sweat gland gruczoł przytarczowy a. przytarczyczny Anat. parathyroid gland gruczoł sutkowy Anat. mammary gland gruczoł ślinowy Anat. salivary gland gruczoł śluzowy Anat. mucous gland gruczoły dokrewne Anat. endocrine a. ductless glands gruczoły rozrodcze Anat. reproductive glands gonads spec. gruczoły trawienne Anat. digestive glands gruczoły wewnątrzwydzielnicze Anat. endocrine glands gruczoły woskowe Zool. wax glands

gruczołowy
adv. gland attr., glandular komórki gruczołowe gland cells wydzielanie gruczołowe glandular secretion

gruda
f 1. sgt przest. (zamarznięta ziemia) frozen ground wóz wolno toczył się po grudzie the carriage trundled slowly across the frozen earth 2. (bryła) lump gruda złota a lump of gold w kleiku porobiły się grudy there were lumps in the gruel 3. Wet. pastern dermatitis U iść jak po grudzie [nauka, działalność] to be hard work a. hard going

grudka
f dem. 1. (small) lump grudka ziemi a lump a. clod of earth w sosie/owsiance porobiły się grudki the sauce/oatmeal turned lumpy 2. Med. papule

grudkowaty
adv. 1. (zawierający grudki) lumpy grudkowaty budyń/sos lumpy pudding/gravy grudkowata mąka/sól lumpy flour/salt grudkowate ciasto lumpy dough 2. (w formie grudek) grudkowata wysypka a bumpy rash

grudniowy
adv. December attr.

grudzień
m December pierwszego grudnia on the first of December w grudniu in December

grunt
m (G gruntu) 1. (gleba) soil U grunty urodzajne fertile soil próbka gruntu księżycowego a sample of lunar soil 2. (teren) land C/U grunty uprawne arable land gospodarka gruntami land use grunty komunalne communal property 3. (dno) bottom sięgać gruntu to reach the bottom, to touch (the) bottom masz grunt? can you touch (the) bottom? 4. (podkład) primer położyć grunt na płótnie to apply primer to the canvas 5. (podstawa, zasada) basis strajki przygotowały grunt pod reformę prawa pracy the strikes laid the ground for a reform of the labour laws 6. sgt (najważniejsze) the main thing grunt to (mieć) zdrowie/pieniądze health/money is the main thing grunt to się nie przejmować the main thing is not to worry grunt, że się dobrze uczą the main thing is that they're doing all right at school do gruntu adv. (zasadniczo) thoroughly, through and through znać kogoś do gruntu to know sb through and through z gruntu adv. (zupełnie) completely, totally (zasadniczo) thoroughly z gruntu zły evil to the core a. to the bone z gruntu uczciwy chłopak a thoroughly honest lad diagnoza z gruntu mylna a completely mistaken diagnosis grunt pali się pod nogami things are getting a little too hot czuł, że grunt usuwa mu się spod stóp a. że traci grunt pod nogami (był w szoku) he felt as if his world was collapsing around him a. around his ears (był niepewny) he felt all at sea poczuć (pewny) grunt pod nogami a. stopami to be on firm a. sure ground spotkać się na neutralnym gruncie to meet on neutral ground trafić na podatny grunt to be well received w gruncie rzeczy in (actual) fact, essentially

gruntować
impf vt 1. (mierzyć głębokość) to sound the depth of [rzekę, jezioro] 2. (przygotowywać) to prime [płótno, drewno, metal] gruntować ściany to prime the walls zagruntować 3. książk. (utrwalać) to consolidate, to reinforce [władzę, wiedzę] gruntować swoją pozycję to consolidate one's position ugruntować vi (przy pływaniu) to (be able to) touch the bottom

gruntownie
adv. grad. thoroughly był gruntownie przygotowany do egzaminu he had prepared thoroughly for the exam

gruntowny
adv. thorough przeprowadzono gruntowną reformę szkolnictwa a thorough reform of the education system was implemented

gruntowy
adv. 1. (dotyczący gruntu) [warzywa] soil-grown [renta, podatek] land attr. [wędkarstwo, przynęta] ledger a. leger attr. droga gruntowa a dirt road wody gruntowe groundwater 2. (dotyczący podkładu) primer attr. farba gruntowa primer

grupa
f 1. (osób lub rzeczy) group grupa młodzieży/sympatyków/zwiedzających a group of young people/fans/sightseers grupa drzew a group a. cluster of trees rozejść się grupami to break up into groups 2. (zespół ludzi) group grupa przestępcza a gang of criminals grupa literacka a literary group a. circle grupa folklorystyczna a folk group 3. (zbiorowość) group grupa społeczna/rówieśnicza/religijna a social/peer/religious group grupa etniczna an ethnic group 4. Wojsk. grupa operacyjna an operational group grupa szturmowa a unit of storm troops grupa wywiadowcza an intelligence unit grupa uderzeniowa a strike force 5. Geol. system 6. (jednostka klasyfikacyjna) witaminy z grupy B B group vitamins słowiańska/germańska grupa językowa the Slavic/Germanic language group gryzonie to najliczniejsza grupa ssaków rodents comprise the largest order of mammals 7. Chem. (periodic) group grupa atomowa Chem. atomic group grupa krwi Biol., Med. blood type grupa metylowa Chem. methyl group grupa nacisku Polit. pressure group grupa nadtlenowa Chem. peroxide group grupa nitrowa Chem. nitro group grupa ryzyka risk group grupa wysokiego ryzyka high risk group grupa systematyczna Nauk. taxonomic group, taxon grupa zerowa Med. blood type 0 (w klasyfikacji zabytków) Grade A (in classification of landmarks)

grupka
f dem. (small) group ludzie stali w małych grupkach people were standing around in little groups

grupować
impf vt 1. (łączyć w grupy) to group, to classify [ludzi] to sort, to classify [fakty, dane, dokumenty, przykłady] grupować wyniki według daty to sort the results by date grupować znaleziska według stopnia zniszczenia to classify the artefacts according to their condition pogrupować 2. (skupiać wokół siebie) to gather, to bring a. draw together grupować wokół siebie przedstawicieli różnych dyscyplin/osoby o różnych poglądach politycznych/osoby w różnym wieku to bring together experts from various disciplines/people of assorted political views/people of various ages zgrupować grupować się to gather (round a. around), to congregate ludzie grupowali się na rynku people were congregating in the square wokół mówcy grupowali się liczni słuchacze numerous listeners were gathering round the speaker zgrupować się

grupowo
adv. [pracować, zwiedzać] in a group, as a group

grupowy
adv. [zdjęcie, terapia, seks, zajęcia] group attr. więź grupowa group ties interes grupowy group interests grupow|y m, grupowa f group leader był grupowym na koloniach he was group leader at the summer camp

grusza
f 1. Bot. (drzewo) pear (tree) 2. sgt (drewno) pearwood stół z gruszy a pearwood table grusza pospolita Bot. wild pear

gruszka
f 1. Bot. (owoc) pear (drzewo) pear tree 2. (kształt) bulb 3. (betoniarka) cement mixer (on a truck) (zawartość betoniarki) cement mixer load 4. Sport (worek treningowy) punchbag GB, punching bag US gruszka do lewatywy enema bag a. syringe gruszka do nosa nasal syringe gruszka żarowa Techn. hot bulb gruszki na wierzbie pot. pie in the sky pot. obiecywać komuś gruszki na wierzbie to promise sb the earth wszystkie jego plany to gruszki na wierzbie his plans are nothing but pie in the sky ni z gruszki, ni z pietruszki pot. out of the blue wlazł na gruszkę, rwał pietruszkę pot. = he's gone batty a. bats pot.

gruszkowaty
adv. [balon, wazon] pear-shaped

gruszkowy
adv. [kompot] pear attr.

gruz
m sgt (G gruzu) rubble, debris na placu leżały zwały gruzu there were heaps of rubble in the square gruzy plt (ruiny) ruins pl także przen. pod gruzami domów byli żywi ludzie there were people still alive in the rubble dźwignąć a. podnieść coś z gruzów to rebuild sth from ruins a. rubble miasto dźwignęło się z gruzów the city rose from the ruins ich małżeństwo rozpadło się w gruzy their marriage was in ruins lec w gruzach [plany, nadzieje] to fall apart, to come to nothing

gruzeł
m 1. (gruda) clod, lump rozgniatać gruzły ziemi to break up clods of earth 2. zw. pl (nieforemne zgrubienie) bulge, protuberance na jego rękach było wyraźnie widać gruzły żył you could see the veins bulging on his hands

gruzełek
m dem. 1. (grudka) (small) lump (wyprysk) bump 2. Med. tubercle

gruzełkowaty
adv. 1. [twór, narośl] lumpy, bulging 2. [ziemia, gleba] cloddy, lumpy

gruziński
adv. [pismo, mnich, cerkiew] Georgian m sgt (język) Georgian

gruzowisko
n rubble heap gruzowisko zburzonego miasta the ruins of the city

gruzłowaty
adv. lumpy

gruźlica
f sgt Med. tuberculosis, TB prątek gruźlicy Koch('s) bacillus tubercle bacillus spec. gruźlica jamista Med. cavernous tuberculosis spec. gruźlica otwarta Med. open tuberculosis spec. gruźlica prosówkowa Med. miliary tuberculosis spec. gruźlica zamknięta Med. closed tuberculosis spec. gruźlica zwierząt Wet. animal tuberculosis

gruźliczy
adv. Med. [kaszel, rumieniec] tuberculous, tubercular [objawy] tuberculosis attr., TB attr.

gruźlik
m, gruźliczka f Med. tuberculosis a. TB patient, tubercular sanatorium dla gruźlików a sanatorium for tuberculosis a. TB patients, a tuberculosis a. TB sanatorium

gryczany
adv. buckwheat attr. kasza gryczana buckwheat groats

gryf
1. m Mitol. griffin, gryphon, griffon 2. m (G gryfu) Muz. fingerboard

gryka
f sgt Bot. buckwheat

grylaż
m sgt (G grylażu) = praline

grylażowy
adv. [cukierek] = praline attr.

grymas
m (G grymasu) (na ustach, na twarzy) grimace grymas niezadowolenia a dissatisfied grimace grymas bólu a wince of pain grymas rozpaczy a grimace of despair grymasy plt (miny) faces (narzekanie) moans, complaints stroić grymasy (robić miny) to pull faces GB, to make faces (marudzić) to fuss, to sulk

grymasić
impf vi 1. (okazywać niezadowolenie) to whine, to sulk grymasić przy jedzeniu to whine a. sulk about one's food 2. (nie móc się zdecydować) to be fussy, to be picky grymasić przy zakupach to be fussy a. picky when shopping

grymaśnie
adv. grad. sulkily [brzmieć] sulky adv., whiny adv. nie zachowuj się grymaśnie don't be picky grymaśnie wydęła usta she pouted sulkily

grymaśny
adv. grad. (wybredny) fussy, choosy (marudny) sulky, whiny grymaśna klientka a fussy client dziecko było grymaśne the child was sulky

grypa
f zw. sg. Med. influenza książk. flu epidemia grypy a flu epidemic zachorować a. zapaść na grypę to come down with (the) flu powikłania po grypie flu-related complications zaszczepić się przeciwko grypie to get a flu vaccination szczepionka na grypę a flu vaccination grypa koni Wet. horse influenza a. flu grypa prosiąt Wet. swine influenza a. flu

grypka
f dem. 1. pot. flu 2. (przeziębienie) cold

grypowy
adv. Med. influenza attr., flu attr. influenzal spec. infekcja grypowa a flu infection

gryps
m (G grypsu) pot. = kite GB pot. (a note smuggled in or out of prison)

grypsera
grypserka f prison slang mówić grypserą to speak prison slang

grys
m sgt (G grysu) 1. Budow. grit 2. Kulin. grits grys kukurydziany corn grits

grysik
m sgt (G grysiku) 1. Kulin. grits 2. Górn. coal grit 3. Budow. grit

grysikowy
adv. Kulin grits attr.

grysowy
adv. Budow. grit attr.

grywać
impf vt 1. Kino, Teatr [aktor] to play [Hamleta, rolę] grywał czarne charaktery he used to play the villain from time to time rzadko grywana sztuka a rarely performed piece 2. Muz. to play [koncert, sonatę] grywał trochę po knajpach he used to play in pubs from time to time vi 1. (w gry) to play vt grywam w karty/szachy/tenisa I play cards/chess/tennis (from time to time) grywać w drużynie to play in a team (from time to time) 2. (na instrumencie) to play vt grywam na skrzypcach/fortepianie I play the violin/the piano (from time to time)

gryzak
m (gryzaczek dem.) teething ring

gryzipiórek
m (Npl gryzipiórki) pejor. 1. (urzędnik) pen-pusher pot., pencil-pusher US pot. 2. (literat) scribbler pot.

gryzmolić
impf pejor. vt 1. (pisać, rysować niestarannie) to scribble (down) pot., to scrawl pot. [litery, rysunek] gryzmolić napisy na murach to scribble things on the walls gryzmolił (coś) w notesie he was scribbling a. scrawling (something) in his notebook nagryzmolić 2. pejor. (pisać złe utwory) to scribble pot. [wiersz] dalej gryzmoli te swoje artykuły he still scribbles those articles of his nagryzmolić vi (mieć brzydki charakter pisma) strasznie gryzmolisz! you have terrible handwriting!

gryzmoły
plt (G gryzmołów) 1. (napis, rysunek) scribbles pot., scrawl pot. nie mogę odczytać twoich gryzmołów I can't read your scribbles 2. (utwór) pejor. scribble pot.

gryzoń
Zool. m rodent gryzonie plt (rząd) rodents

gryzący
pa gryźć adv. 1. (piekący) [dym, smak, zapach] acrid 2. (złośliwy) [dowcip, ironia, satyra] biting 3. książk. (przejmujący) [wstyd, żal, wspomnienie] bitter

gryźć
impf (gryzę, gryziesz, gryzł, gryzła, gryźli) vt 1. (zaciskać zęby na czymś) to bite (into) (żuć) to chew [chleb, mięso] [pies] to gnaw (on) [kość] koń gryzie wędzidło the horse is champing on the bit bolący ząb utrudnia mi gryzienie my aching tooth makes biting difficult gryźć palce z bólu to bite one's fingers in pain gryźć wargi ze zdenerwowania to bite one's lip nervously 2. (zadawać rany) [pies, komar] to bite gryźć kogoś w rękę to bite sb's hand czy ten pies gryzie? does this dog bite? komary strasznie gryzą (nas) po nogach the mosquitoes are biting our legs horribly usiądź koło niej, przecież ona nie gryzie przen. you can sit next to her, she doesn't bite 3. (podrażniać) [dym] to sting [materiał, sweter] to itch dym gryzł nas w oczy the smoke stung our eyes wełniana bluzka mnie gryzie this woollen shirt itches 4. (niepokoić) [uczucie, tęsknota] to nag (at) sumienie go gryzie his conscience is bothering him co cię gryzie? what's eating you? gryzie mnie, że ojciec nie rozumie moich problemów it bothers a. irritates me that (my) father doesn't understand my problems gryźć się 1. (walczyć) [psy] to bite each other psy gryzły się na podwórku the dogs were biting each other in the yard 2. (kłócić się) to bicker gryzą się ze a. między sobą they are bickering with each other a. amongst themselves 3. (nie pasować do siebie) [elementy] to clash kolory się gryzą the colours clash 4. (martwić się) to fret (czymś over sth) gryźć się utratą pracy to fret over the loss of a job gryźć ściany pot. to go hungry gryźć ziemię a. piach pot. to be six feet under pot.

grzaniec
m (A grzańca a. grzaniec) pot. mulled wine

grzanka
f 1. (tost) piece a. slice of toast grzanka z masłem a piece a. slice of buttered toast dwie chrupiące grzanki two crunchy pieces a. slices of toast grzanka z serem cheese on toast befsztyk z jajem na grzance steak with fried egg on toast 2. zw. pl (dodatek do zupy) crouton zw. pl 3. (alkohol) mulled mead

grzany
pp grzać adv. Kulin. [piwo, wino] mulled

grzać
impf (grzeję) vt 1. (podgrzewać) to heat up [zupę, wodę] to warm (up) [ręce, nogi] to mull [wino, piwo] grzać wodę grzałką elektryczną to heat up water with an immersion heater siedzą i grzeją ręce nad ogniskiem they're sitting warming their hands over the fire 2. (powodować, że komuś jest ciepło) [ubranie, kołdra] to keep [sb] warm jemu nie jest zimno, bo tłuszcz go grzeje he's not cold, his fat keeps him warm wypity alkohol grzeje człowieka alcohol warms you up 3. (przygotowywać do działania) to warm up [silnik] 4. posp. (bić) to thrash grzać konia batem to thrash a horse with a whip vi 1. (dostarczać ciepło) to heat grzać gazem/prądem elektrycznym to heat with gas/electricity grzać w samochodzie to have the heating on in the car kaloryfery nie grzeją the heaters are off, radiators are cold już grzeją pot. the central heating's already on słońce grzeje the sun is warm 2. pot. (strzelać) to blast (away) pot. grzać z karabinu to blast away with a rifle 3. pot. (pędzić) [osoba, pojazd] to tear (along) pot. kierowca grzał chyba ze 100 km/godz. the driver was tearing along at about 100 km/h 4. posp. (pić alkohol) grzali całą noc they were boozing all night pot. grzać się 1. (ogrzewać się) to warm oneself (z przyjemnością) to bask grzać się przy ognisku to warm oneself in front of the fire grzać się w słońcu to bask in the sun 2. pot. (ogrzewać pomieszczenie) grzać się piecykiem elektrycznym to have an electric stove a. fire on 3. (być podgrzewanym) to heat up zupa się grzeje the soup is heating up 4. (rozgrzewać się zbytnio) [komputer, żarówka] to overheat kable za bardzo się grzeją the cables are overheating 5. (pocić się) [zwierzę, produkt] to sweat w złym opakowaniu surowiec się grzeje the material sweats if it isn't packaged properly 6. pot. (bić się) to wallop each other pot. grzali się czym popadło they were walloping each other with whatever came to hand 7. posp. (odbywać stosunek) to screw wulg. grzać ławę Sport to sit on the bench

grzałka
f immersion heater

grzbiet
m (G grzbietu) 1. (u ludzi, zwierząt) back zgięty/zgarbiony grzbiet bent/stooping back kot wygiął grzbiet the cat arched its back klepać konia po grzbiecie to pat a horse on the back dźwigać na grzbiecie ładunek to carry a load on one's back ściągać z grzbietu koszulę to take the shirt off one's back nie mogła rozprostować grzbietu she couldn't straighten her back dreszcz przebiegł mu po grzbiecie a shiver ran down his spine dostać po grzbiecie to get whipped (across a. on the back) 2. (dłoni, grzebienia, piły) back (czegoś of sth) (nasypu) ridge (czegoś of sth) grzbiet wydmy the ridge of a dune grzbiet fali the crest of a wave 3. (w książce) spine 4. Geog. ridge grzbiet górski a mountain ridge 5. pot. (styl grzbietowy) backstroke pływać grzbietem to swim backstroke grzbiet śródoceaniczny Geog. mid-ocean ridge

grzbietowy
adv. 1. Anat., Zool. [mięśnie, płetwa] dorsal 2. Druk. margines grzbietowy the inside margin m sgt Sport (styl pływania) backstroke przepłynął grzbietowym 50 m he swam backstroke for 50 m

grzebanina
f sgt pot. rigmarole dość miała tej grzebaniny w archiwach she was fed up with all this digging about in the archives

grzebać
1. impf (grzebię) vt 1. (umieszczać w grobie) to bury grzebać zmarłych to bury the dead budynek zawalił się, grzebiąc setki ludzi the building collapsed, burying hundreds (of people) upadek, grzebiący jego szanse na zwycięstwo przen. a fall that put paid to his chances of winning pogrzebać 2. (przysypywać) [ziemia, lawina] to bury pogrzebać 3. przen. (niweczyć) to ruin grzebać czyjeś/swoje szanse to ruin sb's/one's chances pogrzebać vi (w piasku, ziemi) to dig (around) (w czymś in sth) (w śmieciach, kieszeni, szufladzie) to rummage (around a. about) (w czymś in sth) grzebać po kieszeniach, szukając czegoś to rummage in one's pockets, looking for sth ktoś grzebał w moich rzeczach someone's been going a. rummaging through my things grzebać pogrzebaczem w piecu to poke the fire grzebać w słownikach to dig about in dictionaries pogrzebać grzebać się 1. (w piasku) to dig (around) (w czymś in sth) (w śmieciach) to rummage (around) grzebać się w czymś to rummage through a. in sth dzieci cały dzień grzebały się w piasku the kids spent the whole day digging around in the sand grzebać się w starych rupieciach to rummage through old junk 2. pot. (nie śpieszyć się) to dawdle (around a. over) grzebać się ze śniadaniem to dawdle over breakfast zawsze się grzebie z ubieraniem he always takes his time getting dressed 2. impf grzebnąć

grzebień
m 1. (do włosów) comb gęsty/wyszczerbiony grzebień a fine-toothed/toothless comb plastikowy/szylkretowy grzebień a plastic/tortoiseshell comb przeczesać włosy grzebieniem to comb one's hair grzebień wpięty w czyjeś włosy a comb stuck in sb's hair włosy, które nie pamiętają grzebienia hair needing a good comb 2. Zool. crest (u koguta) comb 3. (górna część) crest grzebień fali the crest of a wave grzebień Tatr the ridge of the Tatras grzebień na hełmie a crest on a helmet 4. Anat. bone crest 5. Archit. comb 6. Techn. comb grzebień do gwintów Techn. screw pitch gauge grzebień kierujący Lotn. aerodynamic fence

grzebnąć
pf - grzeb|ać2 impf (grzebnęła, grzebnęli - grzebię) vi to scratch (around) (w czymś in sth) kura grzebnęła pazurem w ziemi the hen scratched around in the ground kury grzebały w ziemi, szukając pożywienia the hens were scratching around in the ground, looking for food

grzebuła
m, f (Npl m grzebuły, Gpl m grzebuł a. grzebułów Npl f grzebuły, Gpl f grzebuł) pot. dawdler

grzebyk
grzebyczek m dem. (small) comb

grzech
m (G grzechu) 1. Relig. sin grzech ciężki a cardinal sin grzech pychy/gnuśności the sin of pride/sloth grzech przeciw czemuś a sin against sth popełnić grzech to commit a sin wyznać swoje grzechy to confess one's sins żałować za grzechy to repent one's sins odpuścić komuś grzechy to absolve sb's sins zmazać czyjeś grzechy to cleanse sb of their sins to grzech mówić o kimś złe rzeczy it's a sin to speak ill of somebody 2. przen. sin grzech zaniedbania a sin of omission przen. grzech przeciw dobremu smakowi an affront to good taste grzech pierworodny Relig. original sin grzech powszedni Relig. venal sin grzech śmiertelny Relig. mortal sin grzechy główne Relig. deadly sins ona jest grzechu warta she's a real stunner pot. za jakie grzechy.? why on earth.?

grzechot
m (G grzechotu) rattle grzechot dziecięcej grzechotki the sound of a child's rattle oddalony grzechot karabinów maszynowych the distant rattle of machine-guns

grzechotać
impf (grzechoczę, grzechocze a. grzechoce) vi to rattle grzechotać czymś [osoba] to rattle sth cukierki grzechotały w puszce the sweets were rattling in the box grzechotały karabiny maszynowe machine guns were rattling zagrzechotać

grzechotka
f 1. (do potrząsania, obracania) rattle 2. Techn. ratchet

grzechotnik
m Zool. rattlesnake rattler US pot.

grzecznie
(grzeczniutko dem.) adv. grad. 1. (uprzejmie) [kłaniać się, odpowiedzieć] politely 2. (o dzieciach) [bawić się] nicely

grzeczniutki
adv. dem. pieszcz. [dziecko] very good iron. [ukłon] very polite [uśmiech] saccharine

grzecznościowy
adv. [formułka, zwrot] polite ze względów grzecznościowych for politeness's sake

grzeczność
f 1. sgt (uprzejmość) politeness (wobec kogoś to sb) zasady grzeczności rules of politeness, etiquette przyjąć kogoś z najwyższą grzecznością to give sb a very polite welcome zrobić coś z wymuszoną grzecznością to do sth with forced politeness przez grzeczność a. z grzeczności out of politeness silić się na grzeczność to affect politeness grzeczność nakazuje wstać politeness requires that you stand 2. sgt (dobre zachowanie dziecka) good behaviour 3. (przysługa) favour wyświadczyć komuś grzeczność to do sb a favour grzeczności plt (uprzejmości) politenesses wymiana grzeczności exchange of politenesses rozpływał się w grzecznościach he was politeness itself zrób mi tę grzeczność i. iron. do me a favour and. iron.

grzeczny
adv. grad. 1. (uprzejmy) [osoba, obsługa, uśmiech] polite być grzecznym wobec kogoś to be polite to sb 2. (posłuszny) [dziecko] well-behaved bądź grzeczny! be a good boy! 3. pejor. (konwencjonalny) [film, płyta] cliched

grzejnik
m heater, radiator grzejnik elektryczny an electric heater

grzejny
adv. Techn. [komora, instalacja, przewód, urządzenia] heating attr.

grzeszek
m (G grzeszku) petty sin grzeszki peccadillos grzeszki młodości sins of one's youth

grzesznie
adv. sinfully

grzesznik
m, grzesznica f sinner

grzeszność
f sgt sinfulness

grzeszny
adv. grad. [osoba, czyn, myśl] sinful

grzeszyć
impf vi 1. Relig. to sin grzeszyć ciężko to commit a mortal sin grzeszyć myślą/uczynkiem to sin in thought/in deed grzeszyć przeciwko Bogu/piątemu przykazaniu to sin against God/to break the fifth commandment zgrzeszyć 2. (posiadać negatywną cechę) grzeszyć nieskutecznością/przesadą to lack efficiency/moderation grzeszyć brakiem taktu to lack a. have no tact nie grzeszą inteligencją/urodą iron. they're not blessed with intelligence/good looks 3. (naruszać zasady) [osoba] to sin (przeciw czemuś against sth) grzeszyć przeciw zasadom dobrego wychowania to be guilty of bad manners grzeszyć przeciwko dobremu smakowi [dobór kolorów, ilustracja] to be in bad taste zgrzeszyć 4. książk. (cudzołożyć) to sin książk. (z kimś with sb) kto śpi, nie grzeszy = sleep is a good thing

grzewczy
adv. [sezon, piec, instalacja] heating attr.

grzmieć
impf (grzmisz, grzmiał, grzmieli) vi 1. (głośno brzmieć) [armata, oklaski] to thunder grzmią brawa there is a thunder of applause zagrzmieć 2. (głośno mówić) [osoba] to thunder (na kogoś/coś at a. against sb/sth) ksiądz grzmiał z ambony the priest thundered from the pulpit "nigdy!", grzmiał 'never!,' he thundered zagrzmieć v imp. (podczas burzy) to thunder grzmi it's thundering podczas burzy padało i grzmiało straszliwie during the storm it rained and thundered terribly zagrzmieć

grzmocić
1. impf wulg. vt (odbywać stosunek) to hump wulg., to bang wulg. [kobietę] wygrzmocić grzmocić się wulg. (odbywać stosunek) to fuck wulg. 2. impf grzmotnąć1

grzmot
m pers. (Npl grzmoty) pot., pejor. (potężna osoba) hulk pot., pej. baba-grzmot a hulk of a woman m inanim. 1. (G grzmotu) (huk) thunderclap nagle rozległ się grzmot suddenly a thunderclap was heard słychać było przytłumione grzmoty you could hear the muffled sound of thunder grzmot dział artyleryjskich the thunder of artillery guns 2. (A grzmota) pot., pejor. (duży przedmiot) hulk pot., pejor ten samochód to stary grzmot this is an old hulk of a car inter. pot. nagle ona grzmot na podłogę! she suddenly fell with a thump to the floor

grzmotnąć
1. pf - grzmo|cić2 impf (grzmotnęła, grzmotnęli - grzmocę) pot vt 1. (uderzyć) to whack pot. grzmotnąć kogoś czymś to whack sb with sth grzmotnąć kogoś w głowę to whack sb on the head grzmocić kogoś pięściami po plecach to pummel sb on the back grzmotnąć pięścią w stół to pound one's fist on the table grzmotnąć głową w ścianę to bang one's head against the wall 2. (rzucić) to hurl (czymś sth) grzmotnąć czymś o podłogę to hurl sth to the floor grzmotnęła talerzem o ścianę she smashed the plate against the wall vi (huknąć) grzmocić z karabinów maszynowych to fire machine guns grzmotnąć się - grzmocić się to whack grzmotnąć się w głowę o coś to bang one's head against sth grzmotnąłem się w kolano I've whacked my knee grzmocić się pot. (bić się) to whack each other pot. (czymś with sth) grzmocili się kijami po głowach they were whacking each other on the head with sticks grzmocili się pięściami they were pummelling each other (with their fists) 2. pf (grzmotnęła, grzmotnęli) pot. vi (upaść) to thump pot. grzmotnąć na podłogę [osoba] to fall with a thump to the floor talerz grzmotnął na ziemię the plate smashed on the floor grzmotnąć się to thump pot. grzmotnąć się na ziemię to fall with a thump to the ground grzmotnąć się na łóżko hit the bed pot.

grzyb
m pers. (Npl grzyby) pot. old fogey zrobił się z niego zupełny grzyb he's become quite senile m inanim. (A grzyba a. grzyb) Biol. fungus (z kapeluszem i nóżką) mushroom grzyby jadalne/trujące edible/poisonous mushrooms zbierać grzyby to pick mushrooms chodzić na grzyby to go mushrooming z kapustą i grzybami with cabbage and mushrooms grzyb na ścianach mould on the walls grzyby plt Biol. (typ organizmów) fungi grzyb atomowy Fiz. mushroom cloud grzyb chorobotwórczy Med. mycotic fungus grzyb prawdziwy Bot. edible boletus grzyb skalny Geol. rock mushroom dwa grzyby w barszcz too much of a good thing po (ja)kiego grzyba? pot. what (on earth) for? wyrastać a. rosnąć a. mnożyć się jak grzyby po deszczu to spring up a. pop up like mushrooms

grzybek
m (A grzybka a. grzybek) 1. dem. (mały grzyb) mushroom grzybki solone/marynowane salted/pickled mushrooms 2. (do cerowania) darning mushroom a. egg 3. Kulin. omelette (made with beaten egg whites and flour) 4. Techn. mushroom valve posłać kogoś na grzybki pot. to sack sb pójść na grzybki to be sacked, to get the sack

grzybiarz
m (Gpl grzybiarzy) mushroom picker

grzybica
f Med. mycosis grzybica skóry dermatomycosis, dermatophytosis grzybica płuc pneumomycosis

grzybicowy
grzybiczy adv. Med. [objawy, choroby] mycotic

grzybieć
impf (grzybieję, grzybiał, grzybieli) vi 1. (pleśnieć) [ściana, budynek] to be attacked by fungus (zagrzybieć) 2. pot. [osoba] to grow senile zgrzybieć

grzybień
m (A grzybień a. grzybienia) Bot. water lily

grzybkowy
adv. 1. Biol. [komórka, choroba] fungal 2. Techn. [zawór] mushroom attr.

grzybnia
f (Gpl grzybni) Biol. mycelium

grzybny
adv. [las] abounding in mushrooms dawno nie było tak grzybnej jesieni there hasn't been such a good autumn for mushrooms for years

grzybobranie
n mushroom picking, mushrooming pojechać na grzybobranie to go mushroom picking a. mushrooming

grzybowy
Kulin. adv. [zupa, sos] (wild) mushroom attr. grzybowa f (wild) mushroom soup

grzywa
f 1. (u zwierząt) mane lwia/końska grzywa lion's/horse's mane lew potrząsnął grzywą the lion shook its mane 2. pot. (u człowieka) mane ognistoruda grzywa a mane of fiery red hair jego lwia grzywa his lion's mane 3. Żegl. (na falach) crest białe grzywy fal white crests of waves

grzywiasty
adv. [lew] long-maned grzywiaste fale white-crested waves

grzywka
f (damska) fringe GB, bangs US podciąć komuś grzywkę to trim sb's fringe a. bangs uczesanie z grzywką a hairstyle with a fringe a. with bangs zapuszczać grzywkę to grow a fringe

grzywna
f Prawo fine wymierzyć komuś grzywnę to fine sb podlegać grzywnie to be subject to a fine zapłacić grzywnę w wysokości 100 dolarów a. zapłacić 100 dolarów grzywy to pay a hundred-dollar fine a. a fine of a hundred dollars

grządka
f 1. Ogr. bed grządka kwiatowa a flower bed grządka warzywna a vegetable patch a. bed grządka tulipanów a bed of tulips grządka truskawek a strawberry bed a. patch 2. dem. (dla ptaków) (small) perch

grząski
adv. 1. [ziemia, grunt] marshy, swampy [błoto] sticky buty tonęły nam w grząskim błocie our boots sank into the sticky mud 2. przen. [teren, grunt, sprawa] sticky, tricky

grząsko
adv. ostrożnie, bo tu grząsko! be careful, the ground here is swampy!

grzęda
f 1. (dla ptaków) roost, perch kurza grzęda a hen roost 2. Ogr. bed grzęda kwiatowa/jarzynowa a flower bed/vegetable bed a. patch 3. Geol. bar grzęda piaszczysta/wydmowa a sandbar/a dune bar 4. (w alpinizmie) rock ridge

grzęzawisko
n 1. (bagno) quagmire 2. przen., pejor. quagmire przen., pejor.

grzęznąć
impf (grzązł) vi 1. (zagłębiać się) to get bogged down (w czymś in sth) wozy grzęzły w błocie the wagons got bogged down in the mud ugrzęznąć 2. przen. grzęznąć w długach to be up to one's ears in debt grzęznąć w kłamstwach to be tangled in a web of lies grzęznąć w domysłach to be deep into guesswork ugrzęznąć

grób
m (G grobu) 1. (miejsce pochówku) (ziemny) grave (grobowiec) tomb, crypt odwiedzać groby bliskich to visit one's relatives' graves chodzić na groby to visit graves złożyła kwiaty na grobie matki she put flowers on her mother's grave pochowano go w grobie rodzinnym he was interred in the family grave/tomb już od dawna leży w grobie s/he's been dead for quite some time now 2. przen. grave przen. małżeństwo jest grobem miłości marriage is the grave of love 3. Relig. a representation of the Holy Sepulchre displayed for veneration in Catholic churches on Good Friday and Saturday groby szkieletowe Archeol. (Neolithic/Bronze Age) ossuaries spec. Grób Nieznanego Żołnierza the Tomb of the Unknown Soldier Grób Święty a. Pański the Holy Sepulchre GB, the Holy Sepulcher US będę ci wierny/wdzięczny po grób I'll be faithful/grateful to you to the day I die będzie mi to wypominał po grób I'll never hear the last of it miłość po grób undying love wesoło jak w rodzinnym grobie pot. about as lively a. cheerful as a funeral pot., iron. zza grobu from beyond the grave głos/wołanie zza grobu a voice/call from beyond the grave przewracać się w grobie pot. to turn in one's grave spocząć w grobie książk. to be laid to rest spoczywać w grobie to lie in the grave stać nad grobem to have one foot in the grave wpędzić kogoś do grobu to be the death of sb te ciągłe awantury/te dzieci wpędzą mnie do grobu these constant fights/those kids are going to be the death of me kopać sobie grób to dig one's own grave swoim zachowaniem sam kopie sobie grób he's digging his own grave with that behaviour zabrać a. wziąć coś (ze sobą) do grobu to take sth to the grave [tajemnicę]

gród
m (G grodu) 1. Hist. (obronny) castle (miasto) town gród warowny a fortified town 2. książk. (miasto) town, city gród Kraka Cracow syreni gród książk. Warsaw

grąd
m (G grądu) 1. (las liściasty) broadleaved forest 2. (pastwisko) high mountain pasture

grążel
m (A grążel a. grążela) Bot. water lily grążel żółty a yellow water lily

gręplarnia
f (Gpl gręplarni) Włók. carding mill

gręplowany
pp gręplować adv. Włók. [wełna, bawełna, len] carded

gręplować
impf vt Włók. to card [wełnę, bawełnę, len]