Celsjusz
m sgt skala Celsjusza Celsius, the Celsius scale 39 stopni Celsjusza 39 Celsius a. centigrade

Cepelia
(= Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego) the central guild of folk arts and crafts

ceber
m 1. (naczynie) wooden tub, wooden pail 2. (zawartość) tub(ful), pail(ful) (czegoś of sth) leje jak z cebra pot. it's raining cats and dogs, it's bucketing down

ceberek
m dem. 1. (naczynie) small wooden tub, small wooden pail 2. (zawartość) small tub(ful), small pail(ful)

cebion
m (G cebionu) Farm. vitamin C (preparation)

cebrzyk
m (ceberek dem.) 1. (naczynie) small wooden tub, small wooden pail 2. (zawartość) small tub(ful), small pail(ful)

cebula
f 1. (warzywo) onion C/U kilo cebuli a kilo of onions na wiosnę obsadzili pole cebulą in spring they planted the field with onions 2. Bot. (bulwa) bulb cebule tulipanów tulip bulbs 3. pot., przen. (zegarek) pocket watch (kopuła) onion dome błyszczące cebule cerkwi the shining (onion) domes of Orthodox churches ubierać się na cebulę a. cebulkę to wear several layers of clothing

cebularz
m pers. (Gpl cebularzy) 1. daw. onion-seller 2. pot. onion-grower m inanim. (A cebularza) Kulin. a kind of onion-topped roll or flatbread

cebulasty
adv. [kopuła, wazon] onion attr., onion-shaped [nos] bulbous

cebulica
f Bot. scilla, wood squill

cebulka
f 1. dem. (warzywo) (small) onion stek z cebulką steak and onions 2. dem. Bot. (bulwa) bulb 3. (część włosa) bulb spec. hair root odżywka wzmacniająca cebulki włosowe a conditioner for strengthening hair roots

cebulkowaty
adv. 1. [nosek] bulbous [wazonik] onion attr., onion-shaped 2. [rośliny] bulbous

cebulkowy
adv. 1. [sałatka] onion attr. 2. Bot. [rośliny, kwiaty] bulbous

cebulowaty
adv. [zegarek, solniczka] onion-shaped

cebulowy
adv. [zupa, łupina] onion attr. warzywa cebulowe alliums

cech
m (G cechu) 1. (zrzeszenie rzemieślników) guild 2. (budynek) guildhall

cecha
f 1. (właściwość) feature, quality (osoby) characteristic, trait cecha charakterystyczna czegoś a distinctive a. characteristic feature of sth cecha dodatnia/ujemna a positive/negative feature a. characteristic cecha narodowa/rodzinna a national/family characteristic cecha charakteru a (character) trait, a characteristic cechy dziedziczne inherited characteristics cechy wrodzone innate a. inborn characteristics a. qualities druga ważna cecha to. the second important feature is. utwór ma wiele cech powieści historycznej the work has many of the characteristics a. features of a historical novel mimo pewnych cech wspólnych są to jednak odrębne style despite certain common features, these are nevertheless different styles odznaczać się cechami przywódczymi to show leadership qualities miał cechy dobrego organizatora he had the qualities of a good organizer odziedziczyła wiele cech po matce she inherited a lot of her mother's qualities a. characteristics 2. (znak) (urzędu) (official) stamp (fabryki) trademark cecha (probiercza) metalu a. stopu a hallmark 3. Filoz. quality 4. Geog. spot height 5. Techn. tool for marking trees for cutting absolutna cecha rzeczy Filoz. primary quality cecha legalizacyjna Techn. verification mark cecha logarytmu Mat. characteristic cecha recesywna Biol. recessive (trait) cechy nabyte Biol. acquired characteristics cechy palingenetyczne Biol. ancestral characteristics repeated in the embryonic development of an animal cechy podobieństwa/przystawania trójkątów Mat. the properties of similar/congruent triangles wtórne cechy płciowe Biol. secondary sexual characteristics

cechować
impf vt 1. (charakteryzować) to characterize cechują ją spokój i opanowanie her chief qualities are calmness and level-headedness przedsiębiorczość i odwaga cechują wszystkie jego poczynania all his endeavours are marked a. characterized by enterprise and courage 2. (znaczyć) to stamp, to mark [wyroby] to hallmark [złoto, srebro] cechować drzewa do wyrębu to mark trees for cutting cechować się to be marked a. characterized (czymś by sth) styl cechujący się prostotą a style characterized by simplicity

cechowy
adv. [prawo, chorągiew] guild attr.

cedet
m (G cedetu) pot. abbreviated name for the largest department store in Warsaw in the 1950s and 1960s (Centralny Dom Towarowy)

cedować
impf vt Prawo to cede, to relinquish [majątek, prawa, ziemię] (komuś a. na kogoś to sb) scedować

cedr
m (G cedru) 1. Bot. cedar (tree) C/U 2. sgt (drewno) cedar (wood) szkatułka z cedru a cedar casket

cedrowy
adv. [las] cedar attr. [meble] cedar(wood) attr.

ceduła
f 1. Fin. stock exchange index, share price index ceduła giełdy londyńskiej the London Stock Exchange index 2. Transp. waybill, consignment note

cedzak
m 1. pot. strainer (z dwoma uchwytami) colander, cullender 2. Ryboł. (sieć rybacka) sieve net

cedzakowy
adv. 1. (służący do cedzenia) straining attr. łyżka cedzakowa skimmer, skimming ladle 2. Ryboł. [sieć] sieve attr.

cedziny
plt (G cedzin) sediment U

cedzić
impf vt 1. (odsączyć) to strain [mleko, ziemniaki, makaron] cedzić coś przez cedzak/sito to strain sth through a strainer/sieve przecedzić 2. (pić) to sip [mleko, kawę, drinka] cedzić herbatę małymi łykami to sip tea siedzieli, cedząc piwo they were sitting there sipping beer 3. (mówić wolno) to drawl cedzić słowa to drawl (out) one's words mówił głośno, dobitnie cedząc każde słowo he spoke in a loud voice, clearly enunciating every word cedzić słowa przez zęby to hiss through clenched teeth wycedzić

cegielnia
f (Gpl cegielni) brickyard

cegielniany
adv. [robotnicy, pomieszczenia, tereny] brickyard attr. przemysł cegielniany the brick-making industry

cegielnictwo
n sgt Budow. (przemysł) the brickmaking industry (rzemiosło) brickmaking

cegielniczy
adv. [przemysł, specjalista] brickmaking attr. [wyroby] brick attr.

cegiełka
f 1. dem. (mała cegła) (small) brick 2. przen. (datek) donation (na coś for a. to sth) (dowód wpłaty) donation certificate sprzedawać cegiełki na budowę szpitala to collect (donations) for a new hospital 3. przen. (udział) share, contribution dołożyć a. dorzucić cegiełkę do czegoś to make one's contribution to sth mieć w czymś swoją cegiełkę to have a share in sth 4. przest. (kostka) brick cegiełka mydła a bar of soap 5. Budow. facing brick

ceglany
adv. [mur, dom, gruz] brick attr.

ceglasto
adv. [pomalowany] brick red adv. ceglasto- w wyrazach złożonych ceglastoczerwony brick-red ceglastopomarańczowy = dark orange

ceglasty
adv. 1. (kolor) brick-red, brick attr. ceglasta czerwień dachówek the bright red of the roof tiles ceglaste rumieńce/wypieki a bright red blush/flush 2. (powstały z cegły) [żwir, nawierzchnia, mur] brick attr.

cegła
f 1. Budow. brick mur/dom z cegły a. cegieł a brick wall/house 2. (kostka) brick cegła lodu a block of ice 3. pot., pejor. (książka) (źle się sprzedająca) remainder (gruba) tome iron. cegła ceramiczna Budow. ceramic brick cegła dolomitowa Budow. dolomite refractory brick cegła dynasowa Budow. silica brick cegła dziurawka Budow. airbrick cegła kominowa radial brick cegła silikatowa Budow. sand-lime brick cegła szamotowa Budow. firebrick surowa cegła Budow. raw brick

cejloński
adv. [herbata] Ceylon attr. [kultura] Sin(g)halese [szafir] Celyonese

cekaem
m (G cekaemu) Wojsk. heavy machine gun

cekaemista
m Wojsk. heavy machine gunner

cekaemowy
adv. [ogień, seria] heavy machine gun attr.

cekin
m 1. (G cekina a. cekinu) sequin, spangle suknia wyszywana cekinami a sequined dress 2. (A cekina) Hist. (moneta) sequin, zecchino

cekinowy
adv. sequin attr., spangle attr.

cel
m (G celu) 1. (obiekt, do którego się strzela) target ruchomy cel a moving target cele naziemne/powietrzne ground/air targets trafić w cel a. do celu to hit the target chybić celu to miss the target brać kogoś/coś na cel to aim at sb/sth 2. (marzeń, dążeń) aim, goal cel życia one's aim in life od tej pory celem jego życia była zemsta from that time on his aim in life was revenge dążyć do wyznaczonego celu to pursue a defined goal dążyć do wyższych celów to aspire to high a. lofty ideals dopiąć celu to achieve one's purpose osiągnąć cel to achieve one's goal a. aim stanąć a. być u celu to achieve one's aim, to attain one's goal gdy byliśmy już prawie u celu, zabrakło funduszy na dalsze badania we were very near to achieving our aim, when our research funds ran out mieć coś za cel a. na celu to be aimed at sth a. at doing sth rozmowy mające na celu rozwiązanie sporu talks aimed at solving the conflict wytknąć a. postawić sobie jakiś cel to set oneself a target, to set one's sights on sth za główny cel obrał sobie zrobienie kariery politycznej he chose a career in politics as his main goal a. ambition dla celów statystycznych/leczniczych/kosmetycznych for statistical/therapeutic/cosmetic purposes na cele dobroczynne for charity wydatki na cele socjalne welfare expenditure wydatki na cele inwestycyjne investment outgoings 3. (podróży, marszu) destination dotrzeć/dojść do celu to reach one's destination chodzić a. włóczyć się bez celu to walk a. wander around aimlessly za pół godziny będziemy u celu we'll be there in half an hour 4. (obiekt działań) target stać się celem ataków to become the target of attacks wziąć a. obrać kogoś za cel kpin/żartów to make sb the butt a. target of one's jokes inter. Wojsk. cel! pal! aim. fire! mijać się z celem to be pointless, to defeat the purpose dalsze czekanie mija się z celem there's no point in waiting any longer spełniać cel a. odpowiadać jakimś celom to serve a. answer a purpose w celu a. celem robienia czegoś książk. (in order) to do sth, with the aim of doing sth napisali do niego w celu nakłonienia go do powrotu they wrote to him (in order) to try and get him to come back w jakim celu? what for? to what purpose? książk. w tym celu musisz. in order to do that, you need to. zmierzać (wprost) do celu to get (straight) to the point cel uświęca środki przysł. the end justifies the means

cela
f (więzienna, klasztorna) cell cela śmierci a death cell wspólna a. zbiorowa cela a shared cell

celebra
f 1. (obrzędu, nabożeństwa) celebration, officiation 2. (nabożeństwo) ceremonial service (msza) High Mass 3. sgt pot. (powaga) ceremony robić coś z celebrą to do sth with ceremony

celebracja
f książk. 1. sgt (powaga) ceremony 2. (Gpl celebracji) zw. pl. (czynność) solemnity wygłosił mowę bez zbytnich celebracji he made a speech without excessive pomp

celebracyjny
adv. książk. [styl] ceremonious

celebrans
celebrant m Relig. celebrant

celebrować
impf vt 1. (odprawiać) to celebrate celebrować mszę to celebrate Mass celebrować nabożeństwo to conduct a service 2. książk. (świętować) to celebrate [święto, rocznicę] 3. książk. (wykonywać z powagą) to make a ritual (out) of, to draw out celebrować posiłek to draw out a. make a ritual of a meal nie celebruj tak śniadania, bo się spóźnisz do pracy don't take so long over breakfast, or you'll be late for work bramkarz celebruje wybicie piłki z linii bramkowej the goalkeeper's taking his time over the goal kick

celiakia
f sgt (GD celiakii) Med. coeliac disease GB, celiac disease US

celibat
m sgt (G celibatu) 1. Relig. celibacy 2. (wstrzemięźliwość płciowa) celibacy żyć w celibacie to be celibate, to live in celibacy

celibatowy
adv. [przepisy] celibacy attr., of celibacy celibatowe życie a life of celibacy, a celibate life

cellulitis
/'tselu'litis/ m, m inv. sgt (G cellulitisu) Med. cellulite

celnictwo
n sgt customs (+ v sg/pl)

celniczka
f customs officer

celniczy
adv. [urząd] customs attr. budynek celniczy customs building, custom(s) house

celnie
adv. grad. 1. [strzelać, rzucać, uderzać] accurately 2. (trafnie) appositely, pertinently argumentował celnie i przekonująco his arguments were pertinent and convincing

celnik
m 1. (urzędnik) customs officer 2. Antycz., Hist. (poborca) publican, tax collector

celność
f sgt 1. (strzału, karabinu) accuracy (osoby) marksmanship celność oka/ręki the accuracy of sb's aim 2. (argumentów, działań) aptness pertinence książk. celność pytań the pertinence of the questions celność odpowiedzi the appositeness of the answers książk. 3. książk. (gry, wykonania) excellence, brilliance

celny
1. adv. grad. 1. [strzał, broń, strzelec] accurate celny rzut! brawo! good shot! well done! uderzenie było celne, ale za słabe Sport the shot was on target, but it was too weak mieć celne oko to have a good eye 2. [uwaga, przykład] apt pertinent książk., apposite książk. mieć celny dowcip to have a sharp wit 3. książk. [proza, dzieło, pisarz] excellent, brilliant twórczość najcelniejszych pisarzy epoki the work of the most brilliant writers of the era 2. adv. [urząd, przepisy, urzędnik] customs attr. odprawa celna customs clearance

celofan
m (G celofanu) sgt cellophane owinięty celofanem a. w celofan wrapped in cellophane

celofanowy
adv. [papier, opakowanie, torebka] cellophane attr.

celoma
f Anat. coelom

celować
impf vi 1. (mierzyć) to aim (do kogoś/czegoś at sb/sth) celować w kogoś/coś to aim at a. for sb/sth celować do kogoś z rewolweru/karabinu to aim a revolver/rifle at sb celować w serce/głowę to aim for the heart/head celować (za) wysoko przen. to aim (too) high wycelować 2. (być skierowanym) to point (w kogoś/coś at sb/sth) jej palec celował we mnie her finger was pointing at a. towards me 3. (przodować) to excel (w czymś at a. in sth) celować w sporcie/naukach ścisłych to excel at sport/in the sciences 4. pot. (starać się zdążyć) to aim celowaliśmy na ostatni autobus, ale się spóźniliśmy we were aiming to get the last bus, but we were too late sportowcy celowali z formą na olimpiadę the athletes were aiming to be on form in time for the Olympics wcelować

celowniczy
adv. sighting, targeting przyrządy celownicze sights m Wojsk. (gun-)layer

celownik
m 1. Wojsk., Techn. sight(s) 2. Fot. (view)finder 3. Sport finish, finishing line 4. Jęz. the dative (case)

celownikowy
adv. 1. Fot. (view)finder attr. 2. Jęz. dative

celowo
adv. intentionally, on purpose zrobił to celowo he did it on purpose a. deliberately celowo mi o tym nie powiedział he kept it from me on purpose

celowość
f sgt 1. (działania, postępowania) appropriateness, advisability kwestionować celowość akcji zbrojnej to question the need for military action 2. (przydatność) functionality, usefulness celowość dalszych badań the usefulness of further research 3. Filoz. purpose

celowy
adv. 1. (zamierzony) [zmiana, postępowanie] intentional, deliberate 2. (stosowny) appropriate uznał za celowe poinformować ich o swojej decyzji he considered it appropriate to inform them of his decision ekspedientka nie uznała za celowe odpowiedzieć mi na pytanie the shop assistant didn't deign to answer my question 3. [fundusz] special

celta
f (heavy) canvas U

celtolog
m (Npl celtolodzy a. celtologowie) Celticist, Celtist

celtologia
f sgt (GD celtologii) Celtic studies pl

celtowy
adv. [płaszcz, namiot, pokrowiec] (heavy) canvas attr.

celtycki
adv. [języki, mitologia, monety, muzyka] Celtic

celująco
adv. napisać/zdać egzamin celująco to pass an exam with flying colours

celujący
pa celować adv. 1. (wzorowy) excellent celujący uczeń a model a. first-class student 2. [ocena] top celująca odpowiedź an excellent answer m Szkol. = starred A (grade) ocenić pracę na celujący to give a piece of work a starred A (grade) dostać celujący z matematyki to get a starred A for maths

celularny
adv. Biol. cellular, cell attr.

celulaza
f sgt Biol. cellulase

celuloid
/tselu'lojit/ m sgt (G celuloidu) Techn. celluloid

celuloidowy
/tseluloi'dovi/ adv. [błona fotograficzna, taśma filmowa, lalka] celluloid attr.

celuloza
f sgt Chem. cellulose celuloza sosnowa pine cellulose

celulozowy
adv. [włókno, masa, przemysł] cellulose attr.

cembrowacz
m (Gpl cembrowaczy) worker employed on the casing of wells

cembrowanie
sv cembrować n cembrowina

cembrowany
pp cembrować adv. [studnia] cased [brzeg rzeki] reinforced [basen] lined

cembrować
impf vt to case [studnię] to shore up, to reinforce [brzeg rzeki] ocembrować

cembrowina
f (studni) (well) casing (rzeki) embankment, reinforced bank (kanału, basenu) lining

cement
m sgt (G cementu) Budow., Stomat. cement cement magnezjowy Chem. magnesia cement cement portlandzki Budow. Portland cement cement szybkowiążący Budow. quick-setting cement

cementować
impf vt 1. (spajać cementem) to cement [płyty] scementować 2. (osadzać w cemencie) to cement (in) [wspornik, słupy, filary] 3. (wypełniać cementem) to cement (over) [dziury, szczeliny, spoiny] (zalewać cementem) to cement (over), to concrete (over) [strop, fundamenty] zacementować 4. Geol. to cement [minerały, skały] piaskowiec cementowany krzemionką sandstone cemented by a. with silica cementowanie osadu skalnego cementation of rock sediment 5. przen. to cement, to seal [związek, przyjaźń] to seal, to cement [umowę, porozumienie] cementować wspólnotę rodzinną to strengthen a. reinforce a. cement family ties scementować 6. Techn. to case-harden, to cement [stal] cementować się 1. (być spajanym za pomocą cementu) to bond, to become cemented scementować się 2. książk., przen. [związek] to be cemented [więzi] to strengthen, to become stronger [grupa ludzi] to be drawn (closer) together, to be brought (closer) together

cementownia
f (Gpl cementowni) cement plant, cement works

cementowy
adv. 1. [przemysł, zaprawa, podłoga] cement attr. 2. Stomat. cement attr.

cena
f 1. price (czegoś of sth) cena okazyjna/wygórowana a bargain/an exorbitant price cena promocyjna a special price cena wywoławcza a reserve (price) ceny konkurencyjne competitive prices przystępne ceny reasonable a. affordable prices słone ceny steep prices cena kupna/detaliczna purchase/retail price cena wstępu (price of) admission ceny biletów ticket prices ceny na zboże grain prices cena za metr/kilogram the price per metre/kilogram podwyżka/obniżka cen a price rise/reduction sezonowa obniżka cen a sale kupić coś za pół ceny to buy sth half price sprzedać coś po cenie kosztów własnych to sell sth at cost price komplet w cenie 1000 złotych 1,000 zlotys for the set 2. przen. price, cost płacić za coś wysoką cenę to pay a high price for sth zanieczyszczenie środowiska to cena, jaką płacimy za postęp techniczny environmental pollution is the price we pay for technological progress za cenę czegoś at the cost of sth zdobył fortunę za cenę zdrowia he made a fortune at the cost of his own health cena fabryczna Ekon. cost price cena gwarantowana Ekon. guaranteed price cena limitowa a. limitowana Ekon. threshold price cena netto Handl. net price cena nominalna Ekon. nominal a. face value naznaczyć a. wyznaczyć cenę na czyjąś głowę to put a price on sb's head być bez a. nie mieć ceny to be priceless prawdziwa przyjaźń nie ma ceny you can't put a price on true friendship być w cenie to be in (great) demand informatycy/lekarze są teraz w cenie computer scientists/doctors are very much in demand these days w tym roku zboże nie jest w cenie there's not much demand for grain this year za każdą a. wszelką cenę at all costs, at any cost chciał to osiągnąć za wszelką cenę he was determined to do it, regardless of the cost za wszelką cenę chciał tam pojechać he was absolutely determined to go za żadną cenę not at any price za żadną cenę nie chciała się zgodzić na wyjazd córki she didn't want to let her daughter go at any price

cenestetyczny
adv. [wrażenia] coenaesthetic

cenestezja
f sgt Psych. coenaesthesis, coenaesthesia

ceniony
pp cenić adv. 1. [antyki, towary, futra] (highly) valued, sought-after obrazy wysoko cenione przez krytyków paintings highly valued by critics 2. [artysta, fachowiec] highly regarded

cenić
impf vt 1. (szanować) to value cenić kogoś za coś to value sb for sth wysoko kogoś/coś cenić to think highly of sb/sth którego z poetów ceni pani najbardziej? which of the poets do you value most highly? była wysoko ceniona jako pielęgniarka she was highly valued as a nurse cenić sobie czyjeś zdanie to value sb's opinion cenić w kimś rzetelność/prawdomówność/odwagę to value sb for their reliability/truthfulness/courage 2. (szacować) to price, to value cenić coś na dwa miliony to value sth at two million na ile pan to ceni? how much are you asking for it? wycenić cenić się 1. (znać swoją wartość) to know one's own worth cenić się wysoko/nisko to have a high/low opinion of oneself 2. pot. (wyznaczać cenę za swoją pracę) to charge drogo/tanio się ceni s/he charges high/low prices

cennik
m price list, list of prices

cennikowy
adv. price-list attr. pozycje cennikowe the items on a price list

cenny
adv. grad. 1. (kosztowny) [biżuteria, obraz] valuable, precious [kamień szlachetny] precious cenne futro an expensive fur cenne przedmioty valuables 2. (ceniony) [rada, uwaga, współpracownik] valuable [czas] valuable, precious [pamiątka] treasured, precious [zabytek] treasured, prized rower był najcenniejszą rzeczą jaką posiadałthe bicycle was his most prized possession

cenocyt
m (G cenocytu) Biol. 1. (komórczak) coenocyte 2. (pierwotniak pasożytniczy) plasmodium

cenogeneza
f sgt Biol. caenogenesis

cenotaf
m (G cenotafu) cenotaph

cenotwórczy
adv. [czynnik, mechanizm] price-determining, price-related

cenowy
adv. [katalog, wykaz] price attr.

cenoza
f sgt Biol. biotic community

cent
m (A centa) 1. (moneta) cent 2. Fiz. cent 3. Muz. cent wydać co do centa to spend everything, down to the last penny

centaur
m (Npl centaury a. centaurowie) Mitol. centaur

centnar
zob. cetnar

centra
f 1. środ., Sport centre GB, center US 2. pot. (w rowerze) buckled wheel

centrala
f (Gpl centrali a. central) (instytucja) head a. central office headquarters (+ v sg/pl) (magazyn) main depot, main warehouse musimy czekać na zarządzenie centrali we need to wait for instructions from head a. central office centrala telefoniczna Telekom. (budynek) telephone exchange (urządzenie) (telephone) switchboard wielofunkcyjna centrala cyfrowa Telekom. a multi-functional digital switchboard

centralistycznie
adv. [rządzić] centrally gospodarka sterowana centralistycznie a centrally planned economy

centralistyczny
adv. [władza, system, rządy] centralist, centralized [tendencje, dążenia] centralist

centralizacja
f sgt książk. (władzy, gospodarki, kraju) centralization centralizacja kapitału Ekon. centralization of capital

centralizacyjny
adv. książk. [zarządzanie] central, centralized

centralizm
m sgt (G centralizmu) Polit. centralism centralizm demokratyczny Polit. democratic centralism

centralizować
impf vt książk. to centralize [państwo, produkcję] scentralizować

centralka
f 1. (aparatura) (sygnalizacyjna, pożarowa) equipment U 2. (pomieszczenie) control room centralka telefoniczna Telekom. switchboard

centralnie
1. [położony, usytuowany] centrally, in the centre budynek ogrzewany centralnie a centrally heated building 2. Ekon., Polit. [zarządzać, sterować] centrally

centralny
adv. 1. (środkowy) central centralne miejsce na stole/ścianie the middle of the table/wall opady w centralnej Polsce precipitation in central Poland 2. (główny) central, main centralna postać w dramacie the main a. central character in a drama centralna baza danych central database 3. (nadrzędny) [władza, urząd] central 4. Ekon., Polit. [zarządzanie, gospodarka] centralized [planowanie] central 5. Techn. centralne ogrzewanie central heating centralny zamek central locking centralne n sgt pot. central heating centralny układ a. system nerwowy Anat. central nervous system

centrolewica
f Polit. Centre-Left U (+ v sg/pl) GB, Center-Left U (+ v sg/pl) US

centrolewicowy
adv. Centre-Left attr. GB, Center-Left attr. US

centromer
m (G centromeru) Biol. centromere

centroprawica
f Centre-Right U (+ v sg/pl) GB, Center-Right U (+ v sg/pl) US

centroprawicowy
adv. Polit. Centre-Right attr. GB, Center-Right attr. US

centrosom
m (G centrosomu) Biol. centrosome

centrować
impf vt Techn. to centre GB, to center US, to align centrować koło to align a wheel scentrować vi Sport to centre vt GB, to center vt US centrować do środkowego napastnika to centre the ball to a striker zacentrować

centrowy
adv. [partia] centre attr. GB, center attr. US [polityk] centrist, moderate

centrum
n (Gpl centrów) 1. (środek) centre GB, center US w centrum parku in the centre of the park w centrum kraju in the central part of the country centrum (miasta) the city centre GB, downtown US znajdować się w centrum uwagi to be the centre of attention 2. (ośrodek) centre GB, center US centrum przemysłowe/polityczne/handlu an industrial/a political/a commercial centre centrum handlowe a shopping centre centrum badań naukowych a scientific research centre centrum życia kulturalnego a cultural centre Centrum Sztuki Współczesnej the Centre for Contemporary Arts 3. Polit. the centre GB, the center US centra nerwowe Anat. nerve centres

centusiowy
adv. pot., pejor. [nawyki] penny-pinching pot., pejor.

centuś
m pot., pejor. penny-pincher pot., pejor.

centy-
w wyrazach złożonych Miary centi- centygram centigram centylitr centilitre GB, centiliter US

centym
m (A centyma) centime

centymetr
m 1. (jednostka) centimetre GB centimeter US szpary w dachu miały pół centymetra szerokości the cracks in the roof were half a centimetre wide 2. (taśma) tape measure, measuring tape centymetr krawiecki a tailor's measuring tape a. tape measure centymetr kwadratowy/sześcienny square/cubic centimetre silnik o pojemności 1500 centymetrów sześciennych a 1500 cc engine

centymetrowy
adv. 1. [odstęp, szczelina] (one-)centimetre attr. GB, (one-)centimeter attr. US 2. [linijka, podziałka] centimetre attr. GB, centimeter attr. US -centymetrowy w wyrazach złożonych -centimetre GB, -centimeter US półtoracentymetrowa szpara a one-and-a-half-centimetre gap w sześćdziesięciocentymetrowej odległości sixty centimetres away

cenzor
m pers. (Npl cenzorzy a. cenzorowie) 1. (książek, filmów, audycji) censor 2. Antycz. censor m inanim. Psych. censor

cenzorka
f censor

cenzorski
adv. 1. [uwagi, skreślenia] censor's 2. Antycz. censor's urząd cenzorski the office of censor

cenzura
f 1. sgt Admin., Polit. censorship przejść przez cenzurę to get past the censors każda jego książka podlegała cenzurze every one of his books was censored 2. sgt pot. (urząd) the censorship board the censor(s) pot. cenzura zatrzymała sztukę the censors withheld permission for the play to go ahead jego książki całymi latami leżały w cenzurze his books lay around for years at the censor's office 3. sgt przen. (ocena) appraisal, criticism 4. Szkol. school report 5. sgt Psych. censorship 6. sgt Relig. canonical censure cenzura prewencyjna Admin., Polit. preventive a. preventative censorship cenzura represyjna Admin., Polit. censorship repressive censorship rzadk.

cenzuralnie
adv. grad. (przyzwoicie) [wyrażać się] decently

cenzuralny
adv. Admin., Polit. [ustawa, przymus, ograniczenia] censorship attr. adv. grad. (przyzwoity) [zachowanie, słowo] decent cenzuralne dowcipy clean jokes słowo było dosadne, ale cenzuralne the word was strong, but not improper

cenzurka
f 1. dem. Szkol. (school) report 2. (opinia) appraisal, judgement (negatywna) censure C/U wystawiać komuś cenzurkę to appraise sb, to judge sb (negatywnie) to pass censure on sb

cenzurowane
być na cenzurowanym książk. = to be in the spotlight a. public eye czuć się jak na cenzurowanym to be in the hot seat pot.

cenzurować
impf vt 1. to censor [filmy, gazety, książki] ocenzurować 2. przen. to criticize to censure książk. [osobę, postępek, zachowanie] cenzurować czyjś wygląd to criticize sb's appearance ocenzurować

cenzus
m (G cenzusu) książk. 1. [majątkowy, naukowy] qualification cenzus wieku/wykształcenia an age/educational qualification 2. (świadectwo) diploma, certificate dziennikarz/informatyk z cenzusem a qualified journalist/computer specialist 3. Hist. census cenzus wyborczy Polit. voting a. electoral qualifications

cep
m pers. (Npl cepy) pot., obraźl. blockhead pot., dolt pot. m inanim. 1. zw. pl Roln. flail 2. przest., Wojsk. flail 3. Roln., Techn. beater

cepeliada
f Polish folk art and craft festival (organized by Cepelia)

cepeliowski
adv. [narzuta, stół, ceramika] Cepelia attr.

ceper
m (Npl cepry) dial., pejor. lowlander townee GB pot., pejor. townie US pot., pejor.

ceperski
adv. pejor. townee attr. GB pot., pejor. townie attr. US pot., pejor. tourist's

cepisko
n przest. 1. (cep) flail 2. (dłuższy kij cepa) flail staff, flail handle

cepowaty
adv. przest. [pięść] flailing

cepowisko
n przest. flail staff, flail handle

cera
1. f sgt (o skórze twarzy) complexion, skin U Kosmet. skin C/U, complexion, skin U blada/rumiana/smagła cera a pale/ruddy/swarthy complexion cera mieszana Kosmet. combination skin nabrać cery to take on some colour 2. f (w tkaninie) darn

ceramiczny
adv. 1. [przemysł, wydział, piec, tworzywo] ceramic, ceramics attr. 2. [wyroby, cegły, rury] ceramic

ceramik
m ceramicist, ceramist

ceramika
f sgt 1. (sztuka) ceramics, pottery (przemysł) the pottery a. ceramics industry 2. (wyroby) ceramics pl, pottery ceramika architektoniczna architectural ceramics ceramika budowlana sanitary ware, bricks and tiles ceramika grzebykowa Archeol. combed ware ceramika sznurowa Archeol. corded ware ceramika wstęgowa Archeol. ribbon ware

ceramografia
f sgt (GD ceramografii) ceramic painting

cerata
f (do nakrywania stołu) (tkanina) oilcloth U, plastic cloth U (kawałek tkaniny) oilcloth cover, plastic (table)cloth (do produkcji fartuchów, pokrowców) (tkanina) oilskin U (kawałek tkaniny) a piece of oilskin (pod prześcieradło) plastic sheet

ceratka
f (do kompresów) small piece of plastic or other waterproof material used to cover compresses (pod pieluszkę niemowlęcą) waterproof nappy wrap GB, waterproof diaper wrap US ceratka elektroizolacyjna Tech. varnished cloth

ceratowy
adv. [fartuch, pokrowiec, torba] oilskin attr., oilcloth attr.

cerber
m pers. watchdog m inanim. Szt. piece of art representing Cerberus

cerebralny
adv. Anat. [krążenie] cerebral

ceregiele
plt (G ceregieli) pot. fuss U performance sg przyjęła prezent po długich ceregielach she accepted the gift after making a big fuss (over it) robić a. stroić ceregiele to make a fuss robić z kimś/czymś ceregiele to make a fuss over a. of sb/sth bez (żadnych/zbędnych) ceregieli (bezceremonialnie) without ceremony a. further ado (bez skrupułów) without thinking twice, without any qualms

ceregielić
się impf v refl. 1. pot. (postępować zbyt uprzejmie) to make a fuss to make a performance pot. ceregielić się z kimś/czymś to make a fuss over a. of sb/sth w szkole nie będą się z tobą tak ceregielić, jak w domu you won't be made such a fuss of at school as you are at home 2. (krygować się) to refuse out of politeness ceregielił się trochę, ale wziął jeszcze jeden kawałek he refused at first (out of politeness), but then he helped himself to one more piece 3. (robić coś wolno) to take a long time (z czymś over sth) ceregielić się z obiadem/ze sprzątaniem to take a long time over dinner/the cleaning

ceremonia
f (GDGpl ceremonii) 1. (uroczystość) ceremony ceremonia chrztu/koronacji a christening/coronation ceremony ceremonia zaślubin a wedding a. marriage ceremony żałobna ceremonia a funeral ceremony ceremonia wręczenia Oscarów the Oscar ceremony 2. (czynność) ceremony ceremonia powitania/prezentacji gości the ceremony of greeting/introducing the guests ceremonia pożegnania the ceremony of saying goodbye ceremonie plt (w zachowaniu) ceremony sg przywitać kogoś z wielkimi ceremoniami to greet sb with much ceremony nie rób ceremonii, siadaj (nie wstawaj) don't bother getting up po długich ceremoniach zgodził się wreszcie zaśpiewać after making a lot of fuss, he finally agreed to sing robić z kimś/czymś ceremonie to make a fuss over a. of sb/sth bez ceremonii (nie krępując się) without any fuss (zwyczajnie) without ceremony a. further ado przyjęła zaproszenie bez ceremonii she accepted the invitation without any fuss mów bez ceremonii, o co ci chodzi don't beat about the bush, say what's on your mind oznajmił mi bez ceremonii, że jestem już wolny he announced without ceremony that I was free to go chińskie ceremonie the niceties, punctilio(s)

ceremonialnie
adv. ceremonially

ceremonialność
f sgt ceremony

ceremonialny
adv. 1. (uroczysty) ceremonial 2. (konwencjonalny) [zachowanie, ukłon] ceremonious

ceremoniał
m (G ceremoniału) 1. (etykieta) ceremonial U, etiquette U przestrzegać ceremoniału to observe the rules of etiquette zgodnie z ceremoniałem młoda para pokroiła tort in accordance with the time-honoured tradition, the young couple cut the cake 2. (uroczystość) ceremonial, ceremony ceremoniał zmiany warty the ceremony of the changing of the guard 3. żart. (przesadna powaga) ceremony U ceremoniał wspólnych posiłków/odjazdu the ceremony attending communal meals/a departure ceremoniał picia herbaty the ceremonial drinking of tea

ceres
m sgt (G ceresu) former brand name for a Polish cooking fat made from copra

cerka
f 1. dem. (mała cera w ubraniu) darn 2. (rodzaj mereżki) darning stitch

cerkiew
f 1. Archit. (obrządku prawosławnego) Orthodox church (obrządku greckokatolickiego) Uniat(e) church 2. Relig. (prawosławna) the (Eastern) Orthodox Church (greckokatolicka) the Uniat(e) Church

cerkiewizm
m (G cerkiewizmu) Jęz. Old Church Slavonic borrowing

cerkiewka
f dem. (small) Orthodox/Uniat(e) church

cerkiewny
adv. (prawosławny) Orthodox (greckokatolicki) Uniat(e) cerkiewny obraz an icon cerkiewna kopuła the dome of an Orthodox/a Uniate church

cerkiewszczyzna
f sgt pot. 1. (język cerkiewny stosowany w liturgii) Church Slavonic 2. (język staro-cerkiewno-słowiański) Old Church Slavonic

cerowaczka
f 1. (zajmująca się cerowaniem odzieży) darner 2. (wykańczająca tkaniny fabryczne) finisher

cerować
impf vt to darn [skarpetki, dziurę] zacerować

certolić
się impf v refl. pot. 1. (traktować ceremonialnie) to make a fuss (z kimś of sb) przestań się certolić stop making a fuss! 2. (robić powoli) to make a fuss (z czymś over sth) nie certol się tak z tym malowaniem don't make such a fuss over the painting

certować
się impf v refl. 1. (wzbraniać się) to hesitate (odmawiając) to make a show of refusing to hum and haw GB pot. certowały się przy drzwiach, która ma pierwsza wejść they hesitated at the door, unsure who should go in first certował się z przyjęciem propozycji he hummed and hawed over the offer nie certuj się, weź! don't be silly! - take it 2. (okazywać względy) to make a fuss (z kimś over sb) z nikim się zbytnio nie certował he didn't make much fuss over anyone

certyfikat
m (G certyfikatu) 1. książk. (zaświadczenie pisemne) certificate, written certification certyfikat ubezpieczeniowy a certificate of insurance, an insurance certificate certyfikat imigracyjny an immigration permit a. certificate certyfikat jakości a quality (control) certificate otrzymać/wystawić certyfikat to receive/issue a certificate 2. Ekon. (obligacja państwowa) government bond 3. Handl. (potwierdzający pochodzenie towaru) certificate of origin certyfikat bezpieczeństwa Żegl. safety certificate certyfikat okrętowy Żegl. ship's certificate of registry

cerówka
f dial. darning needle

cesarka
f pot. (cesarskie cięcie) Caesarean, Caesarian

cesarski
adv. [dwór, pałac, korona] imperial [doradcy, rozkaz] emperor's

cesarstwo
1. n (państwo) empire (system) imperial rule w stylu cesarstwa Szt. in the Empire style meble z epoki cesarstwa Szt. Empire furniture 2. plt (GA cesarstwa, L cesarstwu) (cesarz z żoną) the imperial couple, the Emperor and Empress oboje cesarstwo zwiedzili Paryż both the Emperor and the Empress visited Paris

cesarz
m (Gpl cesarzy) Polit. (osoba, tytuł) emperor

cesarzowa
f (Gpl cesarzowych) Polit. (osoba, tytuł) empress

cesarzówna
f emperor's daughter

cesja
f (Gpl cesji) 1. Prawo (majątku, nieruchomości, wierzytelności) transfer, conveyance 2. Prawo (terytorium, miasta) cession

cetnar
m 1. (sto kilogramów) quintal centner rzad. 2. (pięćdziesiąt kilogramów) metric hundredweight centner rzad. cetnar amerykański a quintal, a short hundredweight cetnar angielski a (long) hundredweight lepszy funt szczęścia niż cetnar rozumu przysł. = sometimes it's best to throw caution to the winds and simply trust to luck

cetnarowy
adv. centner attr.

cetyna
f sgt freshly detached conifer branches

cetynowy
adv. [pokrycie szałasu] conifer branch attr.

cewka
f 1. Anat. tubule (łzowa, wydalnicza) duct cewka moczowa the urinary tract 2. zw. pl Bot. tracheid 3. Elektr. (indukcyjna, magnesująca) coil 4. Myślis. (noga sarny) a roe deer's leg 5. Myślis. (sidła) snare 6. Włók. (w krawiectwie) reel, spool (w tkactwie) (walcowa) bobbin (stożkowa) cone 7. (rurka) tube, pipe cewka nerwowa Biol. neural tube cewka wątkowa Włók. (czółenka tkackiego) pirn (the spool of a shuttle) cewka zapłonowa Elektr. ignition coil

cewkowaty
adv. [kształt, przedmiot, część, serce] tubular

cewkowy
adv. 1. Elektr. [mikrofon] tube attr., moving-coil attr. 2. Włók. szpula cewkowa bobbin, spool

cewnik
m Med. catheter

cewnikować
impf vt Med. to catheterize [pacjenta, serce, żyłę] cewnikowanie catheterization cewnikowanie moczu ureteral catheterization cewnikowanie serca cardiac a. heart catheterization cewnikowanie żył nerkowych catheterization of the renal veins

cewnikowy
adv. catheter attr.

cez
m (G cezu) sgt Chem. caesium GB, cesium US

cezar
m (Npl cezarowie) Antycz. Caesar

cezariański
adv. książk. [okres, epoka] Caesarean, Caesarian

cezowy
adv. caesium GB attr., cesium US attr. zegar cezowy caesium clock

cezura
f 1. książk. (granica) dividing line (punkt zwrotny) turning point, landmark wynalezienie druku stanowiło wyraźną cezurę w dziejach ludzkości the invention of printing was a turning point a. watershed in the history of mankind trudno wskazać ostrą cezurę między tymi epokami it is difficult to point to any clear dividing line between these two eras cezura nowej epoki the dawn(ing) of a new era 2. Literat. caesura 3. Muz. caesura, rest