as
1. m pers. (Npl asy) (mistrz) ace pot. as lotnictwa/wywiadu a flying/an intelligence ace był asem w strzelaniu bramek he was a prolific a. an ace goal scorer był asem atutowym polskiej komedii przedwojennej he was the ace a. king of Polish pre-war comedy m inanim. (A asa) 1. Gry (karta) ace as karo a. karowy the ace of diamonds as kier/pik/trefl the ace of hearts/spades/clubs wyjść asem a. z asa to lead with an ace 2. Sport (serw) ace mieć asa w rękawie to have an ace up one's sleeve wyciągnąć asa z rękawa to play one's trump card 2. m (A asa) Antycz. (jednostka ciężaru) as (moneta) as 3. n inv. Muz. A flat As-dur Muz. A flat major as-moll Muz. A flat minor

asafetyda
f sgt Farm. (środek uspokajający) asafoetida, asafetida

asan
zob. acan

asceta
m, ascetka f 1. Relig. ascetic 2. (wiodący surowy tryb życia) ascetic (person) żyć jak asceta to live as an ascetic nie bądź taką ascetką don't be such a stick-in-the-mud pot.

ascetycznie
1. (jak asceta) ascetically [wyglądać] ascetic adv. żyć ascetycznie to live an ascetic a. austere life 2. (bez upiększeń) starkly [wyglądać] stark adv., austere adv. [ubierać się] starkly, plainly ascetycznie urządzone wnętrze a starkly arranged interior ascetycznie zwięzła sztuka a minimalist play

ascetyczność
f sgt 1. (trybu życia) asceticism 2. (surowość) starkness (czegoś of sth) [dekoracji]

ascetyczny
adv. [życie] ascetic, spartan [twarz] ascetic, austere [wnętrze, scenografia, strój] stark

ascetyzm
m sgt (G ascetyzmu) 1. Relig. asceticism praktykować ascetyzm to practise asceticism 2. książk. (surowość, prostota) starkness, severity (czegoś of sth) [formy]

asceza
f sgt 1. Relig. asceticism 2. (surowy tryb życia) asceticism, ascetic way of life 3. (surowość, prostota) starkness, severity asceza w ubiorze severity of dress

aseksualizm
m sgt (G aseksualizmu) książk. asexuality

asekuracja
f sgt 1. (zabezpieczenie się) safeguard, precautionary measure (przed kimś/czymś against sb/sth) asekuracja przed złodziejami a safeguard against thieves asekuracja na wypadek utraty pracy a precautionary measure a. safety net in case one loses one's job postawa asekuracji a play-safe attitude 2. Sport (alpinisty, gimnastyka) safety measure(s) (urządzenia) safety gear, safety device(s) 3. pot., przen. (osoba, grupa osób) back-up (team) stanowili dla siebie nawzajem asekurację they acted as mutual protection a. support for one another (rzecz) security (for the future) insurance (policy) cenne znaczki czy obrazy są pewną asekuracją valuable stamps or paintings are a kind of security a. insurance policy 4. Ubezp. insurance (od czegoś against sth) asekuracja na wypadek powodzi insurance against flooding, flood insurance

asekuracyjny
adv. 1. (ostrożny) (postawa) play-safe pot. (styl walki) defensive 2. (zabezpieczający) [urządzenia, środki, lina] safety attr. przedsięwzięto różne środki asekuracyjne, by chronić prezydenta various security measures were taken to protect the President 3. Ubezp. [polisa, towarzystwo] insurance attr., assurance attr.

asekurancki
adv. pejor. [postawa, zachowanie, wypowiedzi] equivocal książk. non-committal play-safe pot.

asekurancko
adv. pejor. [postępować, zachowywać się] equivocally książk. non-committally

asekuranctwo
n sgt pejor. equivocation książk., prevarication książk. playing safe

asekurant
m 1. pejor. prevaricator książk. hedger 2. Sport back-up (partner), support 3. przest., Ubezp. insurer

asekurować
impf vt 1. (chronić) to protect (pilnować) to stand by vi, to watch (out for) (o urządzeniu) to protect prezydent asekurowany przez ochronę the President protected by his bodyguards liny asekurują nas przed upadkiem the ropes protect us from falling wchodź po drabinie, a ja cię będę asekurował you go up the ladder, and I'll hold it steady a. support it (for you) 2. przest., Ubezp. to insure [transakcje, inwestycje] asekurować się 1. (zabezpieczać się) to protect oneself, to insure oneself (uchylać się od decyzji) to play safe, to hedge one's bets to cover one's back pot. asekurować się na wypadek roszczeń ze strony klientów to protect a. safeguard oneself against potential claims from clients 2. Sport (ubezpieczać jeden drugiego) to back one another up, to protect one another alpiniści asekurowali się związani liną roped together, the mountaineers protected one another 3. przest., Ubezp. to take out an insurance policy (u kogoś with sb) (samego siebie) to insure oneself

asenizacja
f sgt książk. (usuwanie fekaliów) sewage disposal

asenizacyjny
adv. książk. [pracownik] sanitation attr. [wóz] sewage attr. dół asenizacyjny a cesspit

aseptycznie
adv. aseptically aseptycznie czyste pomieszczenie an aseptic a. sterile environment

aseptyczność
f sgt Med. (narzędzi chirurgicznych, pomieszczeń) sterility

aseptyczny
adv. Med. (jałowy) [środek, rana] aseptic [opatrunek] sterile, aseptic (sterylny) [laboratorium, pomieszczenie] sterile

aseptyka
f sgt Med. (stan, postępowanie) asepsis

asertywnie
adv. assertively

asertywność
f sgt Psych. assertiveness trening asertywności assertiveness training

asertywny
adv. [zachowanie, postawa, osoba] assertive

asfalt
m (G asfaltu) 1. zw. sg (nawierzchnia) asphalt U, tarmac U 2. pot. (beton asfaltowy) bituminous concrete 3. Geol., Tech. asphalt, bitumen

asfaltować
impf vt 1. (pokrywać asfaltem) to asphalt, to tarmac, to blacktop US [drogę, ulicę] wyasfaltować 2. Techn. to bituminize [rury] papier asfaltowany bitumen paper

asfaltowy
adv. [nawierzchnia, szosa] asphalt attr., tarmac attr. papa asfaltowa bitumen paper

asfiksja
f sgt Med. asphyxia

askarydoza
f Med., Wet. ascariasis U

asocjacja
f (Gpl asocjacji) 1. Psych. (skojarzenie) association asocjacje słów word associations luźne asocjacje loose associations asocjacja przez podobieństwo/kontrast association through similarity/contrast 2. (zespół) association asocjacja poetów a poets' association 3. Chem. (molecular) association asocjacja gwiazd Astron. association asocjacja mineralna Geol. (mineral) association asocjacja roślinna Bot. association

asocjacjonizm
m sgt (G asocjacjonizmu) Psych. associationism

asocjacyjnie
adv. by (way of) association

asocjacyjny
adv. [pamięć, myślenie] associative

asonans
m (G asonansu) Literat. assonance

asortyment
m (G asortymentu) 1. Handl. range, assortment oferować bogaty asortyment mebli/kosmetyków/usług to offer a wide range of furniture/cosmetics/services 2. książk., żart. (repertuar) range bogaty asortyment obelg a wide range a. rich assortment of insults

asortymentowo
adv. in terms of range

asortymentowy
adv. selected asortymentowy sklep a shop with a selected range of goods

asparagina
f sgt Chem. asparagine

asparagus
m Bot. asparagus U gałązki asparagusa asparagus shoots

aspekt
m (G aspektu) 1. książk. (punkt widzenia) aspect aspekt prawny/gospodarczy zagadnienia the legal/economic aspect of a problem uwzględnić wszystkie aspekty czegoś to consider all aspects a. every aspect of sth rozpatrywać coś w dwóch aspektach to examine sth from two points of view a. aspects jest drugi aspekt tej sprawy there's another side a. facet to this question 2. Astrol., Jęz. aspect

aspektowy
adv. Jęz. aspectual

aspergiloza
f sgt Med., Wet. aspergillosis

aspermia
f sgt (GD aspermii) Med. aspermia

aspiracja
f (Gpl aspiracji) 1. Jęz., Med. aspiration U 2. Techn. (przewietrzanie zboża) winnowing U aspiracje plt (ambicje) aspirations aspiracje artystyczne/polityczne artistic/political aspirations mieć aspiracje do pióra to aspire to be a writer ona ma aspiracje, żeby zrobić karierę polityczną she has political aspirations

aspirancki
adv. [praca, studia] postgraduate

aspirant
m pers. 1. książk. (kandydat) aspirant książk. (do czegoś to sth) candidate (do czegoś for sth) aspiranci do fotela prezydenckiego aspirants to the presidency aspirant do zawodu scenografa an aspirant set designer 2. (w policji) = inspector (w straży pożarnej) = fire officer 3. Uniw. (pracownik naukowy w Rosji) postgraduate student (in Russia) aspirant matematyki a postgraduate maths student m inanim. (drzewo) = nursery tree

aspirantka
f aspirant 1, 3

aspirantura
f sgt 1. Uniw. postgraduate studies, postgraduate studentship 2. (w policji) rank and post of inspector (w straży pożarnej) rank and post of fire officer

aspirata
f Jęz. aspirate

aspirator
m Techn., Med. aspirator, suction apparatus

aspirować
impf vt Jęz. to aspirate spółgłoski aspirowane aspirated consonants vi książk. (ubiegać się) to aspire (do czegoś to sth) [władzy, miana pisarza] aspirować do roli znawcy to aspire to the role of expert państwa aspirujące do członkostwa w UE countries aspiring to membership of the EU nigdy nie aspirował do wyróżnień i stanowisk he never aspired to honours or position

aspiryna
f Farm. 1. sgt (lek) aspirin 2. pot. (tabletka) aspirin (tablet) wzięła dwie aspiryny she took two aspirins

aspołecznie
adv. [zachować się] asocially

aspołeczność
f sgt asocial nature

aspołeczny
adv. [osoba, postawa] asocial

astazja
f sgt Med. astasia

astenia
f sgt (GD astenii) Med., Psych. asthenia

asteniczny
adv. asthenic, ectomorphic

astenik
m Psych. asthenic (type), ectomorph

astenopia
f sgt (GD astenopii) Med. asthenopia

astenotymia
f sgt (GD astenotymii) Psych. = hypersensitive nature

aster
m (A aster a. astra) Bot. aster (chiński) China aster

astereognozja
f sgt Psych. astereognosis, astereognosia

asteryks
m (G asteryksu) Druk. asterisk

astma
f sgt Med. asthma atak astmy an asthma attack on choruje na astmę he suffers from asthma astma oskrzelowa Med. (bronchial) asthma astma sercowa Med. cardiac asthma

astmatycznie
adv. [kaszleć] asthmatically

astmatyczny
adv. (chory na astmę) [dziecko, staruszek] asthmatic (świadczący o astmie) [kaszel] asthmatic astmatyczny oddech asthmatic breathing

astmatyk
m, astmatyczka f asthmatic (sufferer)

astragal
m (G astragalu) Archit. astragal

astralny
adv. Astrol., Astron., Relig. astral ciało astralne one's astral body astralne światło stellar light

astro-
w wyrazach złożonych astro- astrobiologia astrobiology astronawigacja astronavigation

astrofizyczny
adv. Astron., Fiz. [obserwacje, instrumenty, badania] astrophysical

astrofizyka
f sgt Astron. astrophysics

astrokompas
m (G astrokompasu) Lotn., Żegl. astrocompass

astrolabium
n (Gpl astrolabiów) Hist. astrolabe

astrolaria
f sgt (GD astrolarii) Relig. astrolatry

astrolog
m (Npl astrolodzy a. astrologowie) astrologer, astrologist

astrologia
f sgt (GD astrologii) astrology

astrologiczny
adv. [przyrząd, wykres] astrological

astromancja
f sgt książk. astromancy

astrometria
f sgt (GD astrometrii) Astron. astrometry

astronauta
m, astronautka f astronaut

astronautyczny
adv. astronautical

astronautyka
f sgt astronautics

astronom
m (Npl astronomowie) astronomer

astronomia
f sgt (GD astronomii) 1. (nauka) astronomy 2. pot. (wydział) astronomy department astronomia gwiazdowa Astron. stellar astronomy astronomia nautyczna Żegl. nautical astronomy astronomia podczerwona Astron. infrared astronomy astronomia pozagalaktyczna Astron. extragalactic astronomy astronomia rentgenowska Astron. radar astronomy

astronomicznie
adv. (ogromnie)astronomically pot. astronomicznie wysoka suma an astronomically large sum

astronomiczny
adv. 1. Astron. [obserwatorium, obserwacje, obliczenia] astronomical 2. przen. (ogromny) [suma, koszty, rachunek] astronomic(al) pot.

astygmatyczny
adv. [soczewka, oko] astigmatic

astygmatyzm
m sgt (G astygmatyzmu) Fiz., Med. astigmatism

asumpt
m sgt (G asumptu) książk. (impuls, bodziec) rise, cause dać asumpt do dyskusji to give rise to discussion swoim zachowaniem dał asumpt do żartów his behaviour gave rise to a. cause for amusement asumptem do tej debaty stały się dwie sprawy two issues gave rise to the debate dać asumpt do szerszych rozważań to prompt a. stimulate broader deliberations

asygnata
f 1. Ekon. (dokument) cash transaction slip, voucher 2. (przydział, talon) coupon, voucher członkowie partii dostawali samochody na asygnaty party members were able to acquire cars with special coupons 3. przest., książk. (pieniądz papierowy) banknote

asygnować
pf, impf vt 1. książk. (przeznaczać pieniądze) to allocate, to assign asygnować pieniądze z kasy miejskiej na budowę dróg to allocate money from city a. municipal funds for road construction wyasygnować 2. (zlecić wypłatę) to issue, to make out [czek]

asymetria
f sgt (GD asymetrii) asymmetry

asymetrycznie
adv. asymmetrically

asymetryczność
f sgt asymmetry

asymetryczny
adv. [wzór, kompozycja, ornament] asymmetric(al)

asymilacja
f sgt 1. Biol., Psych., Socjol. assimilation, absorption 2. Jęz. assimilation asymilacja magmowa Geol. magmatic assimilation

asymilacyjny
adv. [proces] assimilative [aparat] assimilatory, assimilation attr.

asymilować
impf vt 1. Biol., Psych., Socjol. to assimilate, to absorb był żydowskiego pochodzenia, z rodziny asymilowanej he was of Jewish descent, from an assimilated family zasymilować 2. Jęz. to assimilate zasymilować asymilować się 1. (przystosowywać się) to become assimilated, to assimilate z trudem asymilował się w nowym środowisku he had difficulty assimilating into his new surroundings dobrze asymilowali się do panujących warunków they adapted well to prevailing conditions 2. (wchłaniać się) to be absorbed, to be(come) assimilated pokarm płynny asymiluje się łatwiej niż stały liquids are more easily absorbed than solids

asynergia
f sgt (GD asynergii) Med. asynergia, asynergy

asyst.
(=asystent) asst.

asysta
f sgt książk. 1. (orszak) entourage w asyście kogoś accompanied by, in the company of król w asyście dworzan a king attended by his courtiers lekarz w asyście pielęgniarek a doctor accompanied by nurses 2. (towarzyszenie) company, presence nie znosić czyjejś asysty to detest sb's company przywyknąć do czyjejś asysty to grow accustomed to sb's company a. presence

asystencki
adv. [posada, pensja, etat] junior lecturer's attr. hotel asystencki university junior staff accommodation

asystent
m 1. Uniw. (stanowisko, osoba) junior lecturer, assistant lecturer 2. (tytuł służbowy, osoba) assistant asystent redaktora an assistant editor 3. (pomocnik) assistant asystent reżysera/chirurga an assistant director/an assisting surgeon

asystentka
f 1. (pomocnica) assistant asystentka stomatologa a dental assistant 2. Uniw. junior lecturer, assistant lecturer

asystentura
f 1. Uniw. junior lectureship, assistant lectureship 2. (praca pomocnika) post of assistant

asystować
impf vi 1. (towarzyszyć) to accompany vt szefowi gangu zawsze asystowali dwaj goryle the gang boss was always accompanied by two gorillas pot. mąż asystował przy porodzie her husband was present at the birth 2. (pomagać) to assist vt asystować przy operacji to assist during an operation 3. przest. (zalecać się) to court vt asystować pannie to court a young lady