ABS
/'abe'es/ m, m inv. (G ABS-u) Auto Anti-Lock Brakes System, ABS hamulce ABS ABS brakes

Abisynia
f (GD Abisynii) Hist. Abyssinia

Abisyńczyk
m, Abisynka f Hist. Abyssinian

Aborygen
m, Aborygenka f (mieszkaniec Australii) Aborigine

Abraham
m Abraham przenieść się na łono Abrahama żart. to go to meet one's Maker żart. pójść do Abrahama na piwo pot., żart. to pass through the Pearly Gates żart.

Abu Zabi
n inv. Geog. Abu Dhabi

Abudża
f Geog. Abuja

abakan
m (G abakanu) Szt. a massive sculpture made of woven fibres by Magdalena Abakanowicz

abakus
m Archit. abacus

abazja
f (Gpl abazji) Med. paralytic abasia

abażur
m (G abażuru a. abażura) (abażurek dem.) lampshade, shade

abcug
m w krótkich a. szybkich abcugach pot. in a tick pot. załatw to w krótkich a. szybkich abcugach sort it out in a tick, won't you?

abdominalny
adv. Anat. abdominal

abdukcja
f (Gpl abdukcji) Anat. abduction U

abduktor
m Anat. abductor (muscle)

abdykacja
f (Gpl abdykacji) (króla, monarchy) abdication U cesarz został zmuszony do abdykacji the emperor was forced to abdicate

abdykacyjny
adv. abdication attr. akt abdykacyjny the act of abdication pismo abdykacyjne a letter of abdication

abdykować
pf, impf vi to abdicate (the throne) abdykować na rzecz kogoś to abdicate in favour of sb

abecadło
n 1. (alfabet) (the) alphabet uczyć się abecadła to learn the alphabet a. one's ABC 2. przen. (podstawy) the ABC, the rudiments uczyć się abecadła krawieckiego to learn the rudiments of dressmaking abecadło ekonomii/dobrego wychowania the rudiments of economics/good manners

abecadłowy
adv. [porządek, katalog, spis] alphabetical

aberracja
f (Gpl aberracji) 1. książk. aberration C/U aberracja historyczna/umysłowa a(n) historical/a mental aberration zdążyła już przywyknąć do jego dziwactw i aberracji she'd already grown accustomed to his eccentricities and aberrations 2. Astron., Biol., Fiz. aberration U aberracja dobowa/roczna diurnal/annual aberration aberracja chromatyczna Fiz. chromatic aberration aberracja sferyczna Fiz. spherical aberration

aberracyjny
adv. 1. książk. [myślenie, zachowanie] aberrational 2. Astron. [ruch] aberrational przesunięcie aberracyjne gwiazdy an aberrational displacement of a star

abiotyczny
adv. Ekol. [czynniki] abiotic

abisal
m sgt (G abisalu) Geog. abyss

abisalny
adv. Geog. [fauna, osady] abyssal

abisobiont
m zw. pl Biol. abyssal creature

abisofil
zob. abisobiont

abisyński
adv. Hist. Abyssinian

abiturient
m, abiturientka f a secondary-school pupil about to take his/her school-leaving exams

ablacja
f (Gpl ablacji) 1. Geol. ablation U ablacja deszczowa rainwash ablacja lodowcowa glacier ablation 2. Techn. ablation cooling U

ablacyjny
adv. [warstwa, pancerz] ablation attr.

ablaktacja
f (Gpl ablaktacji) Ogr. grafting U

ablaktować
impf vt Ogr. to graft by ablactation

ablegier
m cutting

ablucja
f zw. pl (Gpl ablucji) 1. Relig. ablution C/U książk. 2. żart. ablution zw. pl żart. poranne/wieczorne ablucje morning/evening ablutions dokonywać ablucji to perform one's ablutions

abnegacja
f sgt 1. książk. (niedbanie o swój wygląd) slovenliness, self-neglect po śmierci męża popadła w skrajną abnegację after her husband's death, she began to seriously neglect herself 2. przest. (wyrzeczenie się korzyści, wygód) abnegation książk. self-denial

abnegacki
adv. książk. [wygląd, postawa] slovenly

abnegat
m, abnegatka f książk. sloven

abolicja
f (Gpl abolicji) Prawo (akt łaski) amnesty C/U (zniesienie) (prawa, ustawy) abolition U abolicja podatkowa a tax amnesty abolicji dla szpiegów nie będzie there can be no question of an amnesty for spies

abolicjonista
m, abolicjonistka f abolitionist

abolicjonistyczny
adv. [ruch, organizacja] abolitionist

abolicjonizm
m sgt (G abolicjonizmu) abolitionism

abolicyjny
adv. Prawo [ustawa, dekret, system] amnesty attr. przepisy abolicyjne amnesty regulations

abominacja
f sgt książk. abhorrence książk., abomination książk. wzbudzać uczucie abominacji w kimś to fill sb with abhorrence mieć abominację do czegoś to abominate sth książk. miał wyjątkową abominację do rządów silnej ręki he absolutely loathed a. abominated authoritarianism

abonament
m (G abonamentu) 1. (prawo użytkowania) licence GB, license US (opłata z góry) subscription (na mecze) season ticket (na koncerty) season ticket GB, subscription ticket abonament parkingowy a parking permit 2. (dowód opłaty) coupon book, voucher book (kinowy, teatralny) book of tickets 3. (opłata) (telefoniczny) rental (charge), standing charge (radiowy i telewizyjny) licence fee GB, license fee US (za telewizję kablową) subscription

abonamentowy
adv. 1. (o prawie użytkowania) licence attr. GB, license attr. US (o opłacie z góry) subscription attr. 2. (o blankiecie) coupon book attr., voucher book attr.

abonencki
adv. subscriber attr. abonencka sieć telefoniczna a subscriber telephone network

abonent
m, abonentka f subscriber abonent gazety/pisma a newspaper/magazine subscriber abonent radia a. radiowy a radio-licence holder abonent telefoniczny a. telefonu a telephone subscriber abonent telewizyjnej sieci kablowej a cable TV subscriber nowy konkurs dla abonentów radiowych a new competition for radio listeners

abonować
impf vt to subscribe (coś to sth) abonować gazetę/czasopismo to subscribe to a newspaper/magazine zaabonować

aborcja
f (Gpl aborcji) abortion C/U aborcja na życzenie abortion on demand przeprowadzić a. wykonać aborcję to carry out a. perform an abortion poddać się aborcji to have an abortion

aborcjonista
m abortionist

aborcyjny
adv. [ustawa] abortion attr.

abordaż
m (G abordażu) Żegl. boarding U atakować abordażem a. przez abordaż to board

abordażowy
adv. Żegl. [oddział, haki, kotwica] boarding

aborygen
m, aborygenka f (autochton) aborigine

aborygeński
adv. [malowidło, wierzenia] Aborigine

abp
(=arcybiskup) Abp

abrakadabra
f sgt pot., żart. mumbo-jumbo pot., gobbledegook pot. zadania z matematyki to dla mnie abrakadabra maths problems are a complete mystery to me inter. abracadabra!

abrazja
f (Gpl abrazji) Geol. abrasion abrazja rzeczna river erosion

abrewiacja
f (Gpl abrewiacji) książk. abbreviation

abrewiatura
f książk. abbreviation

abrogacja
f (Gpl abrogacji) Prawo abrogation

abrogować
pf, impf vt Prawo to abrogate [przepis prawny, ustawę, wyrok]

absencja
f (Gpl absencji) książk. absence C/U absencja w pracy/szkole absence from work/school wysoka absencja uczniów a high rate of non-attendance among pupils absencja nieusprawiedliwiona absenteeism absencja wyborcza voter abstention absencja chorobowa = sick leave

absmak
m sgt (G absmaku) distaste także przen.

absolucja
f (Gpl absolucji) Relig. absolution U także przen.

absolut
m sgt (G absolutu) 1. Filoz. the absolute 2. książk. (ideał) absolute sztuka była dla nich absolutem for them art was an absolute

absolutnie
adv. 1. (zupełnie) completely, absolutely był ze mną absolutnie szczery he was completely open with me to absolutnie niemożliwe that's completely a. absolutely impossible absolutnie zapomniałam I completely a. totally forgot absolutnie o tym nie wiedzieliśmy we had absolutely no idea absolutnie się z tobą nie zgadzam I totally a. completely disagree with you 2. Polit. [rządzić, sprawować władzę] despotically, absolutely 3. (bezwzględnie) absolutely, unquestionably twierdzenie absolutnie prawdziwe an absolutely true statement part. (nacisk) absolutely absolutnie nikt o tym nie wie absolutely no one knows about it on absolutnie nic sobie nie robi z moich uwag he takes absolutely no notice of what I say nie będzie to absolutnie nic złego there'll be absolutely nothing wrong in it inter. kryt. (potwierdzenie) absolutely "idziesz z nami?" - "absolutnie!" 'are you coming with us?' - 'absolutely!' "kawa nie za mocna?" - "absolutnie nie" 'the coffee's not too strong, is it?' - 'no, not at all'

absolutność
f sgt absoluteness absolutność prawdy/zasad etycznych the absoluteness of truth/ethical principles

absolutny
adv. 1. [cisza, zaufanie] absolute, utter masz absolutną rację you are absolutely right 2. Polit. [monarchia, władca] absolute 3. Filoz. [ocena, wartość, normy] absolute

absolutorium
n (Gpl absolutoriów) 1. Prawo vote of approval 2. Uniw. certificate of completion

absolutoryjny
adv. 1. Prawo approval vote attr. 2. Uniw. completion certificate attr.

absolutysta
m Filoz., Polit. absolutist

absolutystyczny
adv. 1. Polit. [rządy, ustrój] absolute, absolutist 2. Filoz. [poglądy] absolutist

absolutyzacja
f sgt Filoz. absolutization

absolutyzm
m sgt (G absolutyzmu) Polit., Filoz. absolutism absolutyzm oświecony Hist. enlightened absolutism

absolutyzować
impf vt książk. to absolutize [ideę, poglądy, tezę]

absolwencki
adv. (dotyczący szkoły średniej) former pupils' attr. GB, old boys'/girls' attr. GB, alumni attr. US, graduates' attr. US (dotyczący wyższej uczelni) graduates' attr. GB, alumni attr. obóz absolwencki a school-leavers' camp zjazd absolwencki a school/college reunion GBa. class/alumni reunion US

absolwent
m (szkoły średniej) former pupil, old boy GB, alumnus US (uczelni) (male) graduate (kursu) somebody who has completed a course absolwent Akademii Muzycznej a graduate of the Academy of Music absolwent szkoły teatralnej/filmowej a drama/film school graduate absolwent prawa a law graduate

absolwentka
f (szkoły średniej) former pupil, old girl GB, alumna US (uczelni) (female) graduate (kursu) somebody who has completed a course

absorbat
m (G absorbatu) Chem., Fiz. absorbate

absorbe r
m Fiz., Techn. absorber, absorption apparatus

absorbent
m (G absorbentu) Chem., Fiz. absorbent

absorbować
impf vt 1. książk. (angażować) [praca, książka, film] to absorb [uwagę, osobę] to engross [osobę] [rodzina, prowadzenie domu] to occupy [osobę, czas] absorbować kogoś swoimi sprawami to occupy sb with one's problems absorbować czyjeś myśli to occupy sb's mind a. thoughts cudze problemy absorbowały ją bardziej niż własne she was more absorbed by other people's problems than by her own absorbująca rozmowa an absorbing conversation absorbujące zajęcie an absorbing activity absorbujący gość a demanding guest przerwać absorbującą lekturę to break off some fascinating reading zaabsorbować 2. Chem., Fiz. (wchłaniać) to absorb [wilgoć, zanieczyszczenia, promieniowanie] niektóre metale absorbują światło some metals absorb light zaabsorbować

absorpcja
f sgt 1. Chem., Fiz. absorption absorpcja gazu przez ciecz the absorption of gas by a liquid absorpcja energii/promieniowania/światła energy/radiation/light absorption 2. przen. (środków finansowych) absorption absorpcja kapitału zagranicznego przez przemysł krajowy the absorption of foreign capital by domestic industry absorpcja międzygwiazdowa Astron. extinction

absorpcyjny
adv. [zdolności, własności] absorptive [materiał] absorbent

abstrahować
impf vt pojęcia matematyczne są abstrahowane z rzeczywistości materialnej mathematical concepts are abstracted from material reality wyabstrahować vi 1. książk. (pomijać) to disregard, to leave aside (od czegoś sth) to prescind rzad. (od czegoś from sth) autor całkowicie abstrahuje od faktu, że nauczyciele nie popierają reformy the author entirely disregards a. passes over the fact that teachers do not support the reforms abstrahując od stylu, uważam ten artykuł za ciekawy leaving aside a. apart from the question of style, I find the article interesting abstrahując od tego, że się spóźnił, nie był przygotowany do zajęć quite apart from the fact that he was late, he wasn't prepared for his classes niedopuszczalne jest abstrahowanie od przyczyn konfliktu it's impossible to put aside a. ignore the reasons for the conflict 2. (tworzyć idee ogólne) to think abstractly, to think in the abstract potrafić abstrahować to be capable of abstract thinking

abstrakcja
f (Gpl abstrakcji) 1. książk. abstraction żyć w świecie abstrakcji to live in a world of abstraction(s) ten pomysł to czysta abstrakcja the idea is totally abstract a. unreal wszelkie rachunki to dla mnie abstrakcja for me bills and accounts are a totally abstract notion 2. Filoz. (pojęcie ogólne) abstraction (proces) abstraction U operować abstrakcjami to deal in abstractions piękno samo w sobie jest abstrakcją beauty in itself is an abstraction 3. Szt. abstract, abstraction abstrakcja ekspresyjna an abstract expressionist work a. piece

abstrakcjonista
m, abstrakcjonistka f 1. (myślący abstrakcyjnie) abstractionist 2. Szt. abstract artist, abstractionist

abstrakcjonistycznie
adv. Szt. [malować] in an abstract manner

abstrakcjonistyczny
adv. Szt. [malarstwo, obrazy] abstract, abstractionist

abstrakcjonizm
m sgt (G abstrakcjonizmu) Szt. abstract art, abstractionism

abstrakcyjnie
adv. [myśleć, rozumować] abstractly, in abstract terms

abstrakcyjność
f sgt 1. książk. (teoretyczność) abstractness (nierealność) abstractness, lack of reality abstrakcyjność języka niektórych polityków the abstract language of some politicians abstrakcyjność pomysłu the abstractness of an idea abstrakcyjność planu the plan's lack of reality 2. Filoz., Szt. abstractness

abstrakcyjny
adv. 1. [rozważania, pomysł] abstract abstrakcyjny obraz świata an abstract image of the world milion złotych to dla wielu zupełnie abstrakcyjna suma for many people a million zlotys is a totally abstract sum a. figure 2. Filoz. [pojęcie, myślenie] abstract 3. Szt. [malarstwo, kompozycja, rzeźba] abstract

abstrakt
m (G abstraktu) 1. Filoz. abstraction 2. książk. (streszczenie) abstract

abstynencja
f sgt abstinence abstynencja od wódki abstinence from alcohol, teetotalism abstynencja seksualna sexual abstinence od kilku lat zachowuje abstynencję s/he's been a teetotaller for several years now

abstynencki
adv. [klub, ruch] teetotal

abstynent
m, abstynentka f (powstrzymujący się od alkoholu) teetotaller

absurd
m (G absurdu) 1. (nonsens) absurdity mówić absurdy to talk absurdities doprowadzić coś do absurdu to take sth to absurd levels to absurd zdawać jeszcze raz ten sam egzamin it's absurd to take the same exam twice 2. Log. (wyrażenie sprzeczne) absurdity sprowadzenie do absurdu reductio ad absurdum inter. (bzdura) that's absurd! podejrzewacie go? to absurd! you suspect him? that's absurd absurd! nigdy tego nie mówiłem ridiculous! I never said anything of the kind

absurdalnie
adv. [zachować się] absurdly [wyglądać] absurd adv., ridiculous adv. absurdalnie wysokie ceny ridiculously high prices

absurdalność
f sgt (sytuacji, wypowiedzi) absurdity absurdalność podejrzeń/skojarzeń the absurdity of sb's suspicions/associations

absurdalny
adv. [pomysł, skojarzenia, zarzuty] absurd cóż za absurdalne przypuszczenie! what a ridiculous a. an absurd assumption! sytuacja jest wręcz absurdalna it's a totally absurd a. ludicrous situation

absurdzik
m dem. (G absurdziku) pot. an instance of absurdity

absyda
zob. apsyda I

absydowy
adv. Archit. apsidal

absynt
m (G absyntu) absinthe U

absztyfikant
m żart. beau pot., żart. admirer miała kilku absztyfikantów she had several admirers

abulia
f sgt (GD abulii) Psych. abulia, aboulia

abuliczny
adv. Psych. abulic

abulik
m Psych. person suffering from abulia

aby
conj. 1. książk. (dla wyrażenia celu, skutku) (przed bezokolicznikami) (in order) to, so as to (przed zdaniami) so (that) wyciągnął rękę, aby zerwać kwiat he stretched out his arm to pick a flower dałam ci kożuch, abyś nie zamarzł I gave you the sheepskin so (that) you wouldn't freeze (to death) aby krata nie rdzewiała, pokryj ją lakierem to prevent rusting, coat the grating with varnish aby nie lest książk. aby nie było żadnych nieporozumień lest there should be any misunderstandings, in order that there should be no misunderstandings nie powiedziałem im prawdy, aby ich nie obrazić I didn't tell them the truth, so as not to offend them a. lest I (should) offend them a. lest they (should) be offended 2. (dla wyrażenia woli, sądu) to chcę, abyś przyszedł I want you to come nie prosiłem, aby mi pomagała I didn't ask her to help me nie wydaje mi się, abyście mogli go znać I don't think you know him wątpię, aby to się udało I doubt if it's going to work 3. (wyrażające następstwo) only to zbudził się, aby po chwili znowu zasnąć he woke up, only to soon fall asleep again 4. (dla wyrażenia intensywności) to jest zbyt wrażliwy, aby tego spokojnie słuchać he's too sensitive to be able to sit calmly and listen to that na tyle dobrze znasz polski, abyś mógł się swobodnie porozumieć you know Polish well enough to be able to communicate freely łóżko jest zbyt szerokie, abyście mogli je wnieść przez drzwi the bed is too wide for you to (be able to) carry it through the door 5. (byle) as long as, just so long as kup jakikolwiek stół, aby drewniany buy any table at all, provided (that) a. as long as it's wooden możesz wziąć tę książkę, abyś tylko odłożył ją potem na miejsce you can take the book, as long as you put it back where it belongs pojadę za miasto, aby tylko była pogoda I'll be going to the country, as long as a. just so long as the weather's fine part. 1. (wyrażające życzenie) aby zdążyć przed deszczem! let's hope we make it before the rain comes a. it rains! abyście tylko wrócili cali i zdrowi! I hope you get back safe and sound! aby nam się (dobrze działo)! (toast) cheers! pot., here's to us! pot. 2. (wyrażające wątpliwość) czy te informacje są aby pewne? is the news really reliable? czy aby potrzebnie się tym martwisz? is there really anything to worry about? czy on aby się nie przeziębił? are you sure he hasn't cought a cold? aby nie za późno na wizytę? isn't it rather late for a visit aby zbyć a. aby-aby pot. [zrobić] anyhow any old how pot. zreperował to aby-aby he repaired it just anyhow a. any old how na nasze pytania odpowiadał aby zbyć he answered our questions offhandedly