Om boka

Kjeldeutgåva for denne boka er utgjeve av “Det Norske Samlaget (Landsmålslaget”, Oslo, i 1919.

Nokre feil i kjelda er retta. ‘aa’ er endra til ‘å’.

Omforming til ebok utførd av Lars Næsheim

Omslagsbiletet er laga ut i frå eit fotografi av Chase Wood, Newbury, lasta ned frå http://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Chase_Wood_-_Newbury.jpg. Det hev ei Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 Generic lisens.

Du kan fritt distribuere denne boka, so lengje du ikkje krev godtgjersle for det. Ver vennleg og ikkje fjern denne innleiinga.

Denne utgåva lagt ut på nettstaden http://www.mobileread.com 24. mai 2013.

KAPTEIN MARRYAT

Nyskogborni

PÅ NORSK VED TORKELL MAULAND

FYRSTE STYKKET.

Dei hendingarne som eg her hev tenkt å fortelja, tok til i året 1647. Når deg tenkjer på Englands soga i den tid vil de koma i hug at underhuset i England hadde sett seg upp mot kong Karl den fyrste, og etter ein innalands ufred på mest fem år hadde kongen tapt og vart halden fanga i kongsgarden Hampton. Kongs-riddarane, eller det partiet som stridde fyr kongen, vart spreidde, og parlament-heri med general Cromwell til hovding hadde teke til å bruka magt mot underhuset.

So i november månad det nemnde året fekk kong Karl ryma ut. Han hadde med seg 3 vener, og dei reid so fort som hestarne vann springa, imot den luten av Hampshire som ligg upp til den Nye Skogen. Kongen venta at venerne hans skulde syta fyr eit skip, so han kunde koma seg av til Frankrike; men i det stykket vart han vonbroten. Der var inkje skip reidugt. So reid han ei tid langsmed sjøkanten, og det var tanken hans at han vilde til Fitchfield; det var ein herregard som jarlen av Southampton åtte. Han samrådde seg lengje med fylgjesveinarne, og på slutten fylgde han deira råd, at han heller skulde tru seg til overst Hammond som parlamentet hadde sett til styrar på øyi Wight; dei trudde han var ein god ven av kongen. Korleis det no var med dette, so heldt overst Hammond fast på sin skyldnad mot herrarne sine, og kong Karl vart sett fast på nytt i kongsgarden Karisbrook.

Men no lyt me lata kongen vera og ganga attende til soga um upphavet til innalands-ufreden. Kongen søkte livd i Fitchfield, og ikkje langt derifrå er byen Lymington. Eit lite stykke frå denne byen, men på hi sida av Southampton-fjorden, låg ein herregard som heitte Arnwood. Det var ein kongsriddar Beverley, som åtte den, og det var ein stor og sers verdfull eigedom. I hagen var det gilde timber-tre, og dei låg upp til den Nye Skogen; det såg ut som eit stykke av den same skogen. Overst Beverley som me lyt kalla honom, for han steig upp til det i kongs-heri, var ein gjæv ven og felage av prins Rupert, og styrde ymse her-deilder av hestfolket. Stødt var han jamsides med prinsen i dei slagi som den djerve prinsen heldt, og på slutten fall han i armarne hans i slaget ved Naseby. Overst Beverley hadde gift seg inn i Villiers-ætti, og han hadde tvo søner og tvo døtter; men då ufreden tok til, laut han fara burt frå kona og borni; dei var att på Arnwood, og det var lagnaden hans at han aldri skulde sjå deim meir. Kona hans hadde halde på å tærast upp av rædsla fyr mannen, og då so daudar-bodet kom, tok ho det so tungt at ho nokre månader etter fylgde honom og lagdest ung i gravi. Ein aldrande skylding kom og skulde sjå etter dei fire borni til dess at Villiers-ætti kunde taka seg av deim; men det vil syna seg av soga vår at dette ikkje kunde lata seg gjera i dei dagar.

Den Nye Skogen, – lesarane mine veit kann henda at det var Wilhelm Landvinnaren som fyrst hadde hegna han inn til sin eigen hugnad; for alle krynte hovud hadde i dei dagar urimeleg hug på veiding. Ein kann og minnast at ettermannen hans, Vilhelm Rufus, fekk sin daude i den same skogens; det var Walter Tyrrell som skaut ut ei pil, og ho snerta innpå kongen. Etter denne tid og alt til våre dagar hev skogen vore kongs-gods. I den tid me her fortel um, var det skogvaktarar og tilsynsmenner med løn av kongen, i alt firti-femti mann. Då innalands-ufreden tok til vart dei i tenesta; men snart fekk dei røyna at dei ingi løn kunde få i ufredstidi. Beverley hadde øvste tilsynet med skogen, og då han drog ut i ufreden fekk han alle dei unge og sterke karar med seg i kongs-heri. Nokre få av teneste-mennerne vart verande; dei var helst so gamle at dei ikkje kunde gjera stort gagn i heri. Millom deim var ein gamall trugen tenar hjå Beverley som heitte Jakob Armitage; han var yver seksti år gamall, og det var Beverley som hadde hjelpt han inn i umbodet. Dei som vart sitjande i tenesta, budde i hyttor mange mil frå kvarandre. Sidan dei ingi løn fekk, tok dei sjølv løn på den måten at dei fellde dyr i skogen og selde kjøt eller nytta det til eige bruk.

Hytta hans Jakob Armitage låg i utkanten av den Nye Skogen, på lag halvonnor mil1) frå Arnwood-husi. Då overst Beverley drog avstad visste han vel at det vilde verta utrygt fyr kona og borni hans i desse ufredstider, og so bad han den gamle mannen at han aldri måtte sleppa Arnwood or tankarne, men ganga og sjå um folki so tidt det var råd, og gjeva kona og borni ei hands-rekking når dei trong det. Oversten vilde helst at han skulde halda seg på herregarden; men det sette den gamle mannen seg imot. Han hadde all si tid vore van til å bu millom grøne tre, og kunde ikkje få seg til å fara or skogen. Han lova oversten at han skulde vaka yver folki hans, og at han alltid skulde vera til hjelp når det trongst. Og han heldt ord. Det vart eit hardt slag for den gamle skogvaktaren at overst Beverley døydde, og han vakta yver enkja og dei farlause med stor umsut; men då enkja fylgde mannen i gravi, då vart han endå meir agtsam, og det var sjeldan at han var burte frå herregarden meir enn nokre timar um gongen. Dei tvo gutarne var felagar som han stødt var saman med, og so unge dei var, lærde han deim upp i alle løyndomar som høyrde hans eige yrke til. Soleis var det den tid då kong Karl fekk ryma frå Hampton. Og no skal me venda attende til fortelnaden.

So snart Cromwell og parlamentet fekk vita at Karl I hadde sloppe ut, vart det sendt riddarflokkar i alle leider sudetter, der som dei kunde tenkja at han hadde fare. Dei fylgde fari etter hestehovarne, og fann ut at han hadde halde fram imot den Nye skogen. Der vart då flokkarne sundskifte i småflokkar på tolv til tjuge mann; desse vart sette til å fara gjenom skogen, medan andre skunda seg til Southampton og Lymington og andre hamner og strender som dei kunde tenkja at kongen hadde søkt til. Gamle Jakob hadde dagen fyrr vore på Arnwood, og han hadde sett seg fyre at han vilde ut etter villt; for Judith Villiers var sers glad i villt, og ho sparde ikkje å minna Jakob um det når matbudi hadde vorte snaud fyr det slaget. So hadde han då gjenge ut. Han hadde fenge teft av eit dyr, og stilla seg fram på den sida som vinden bles åt, og stod attfyre ei kjempe-eik, kravla so gjenom den høge einstapen og vilde koma på skot. Der gjekk ein gild bukk og åt på marki; men med ein gong sprang han sin veg og vart burte i tjukke skogen. I det same fekk Jakob sjå ein liten riddarflokk som reid fort fram gjenom den glenna som bukken hadde gjenge i. Jakob hadde endå aldri set parlament-herfolk; for dei hadde ikkje vore sende til bygderne der frametter; men han kunde sjå på jarn-hjelmarne og bøffel-reimarne og dei myrke klædi deira at soleis måtte dei sjå ut; dei var mykje annleis enn dei glimande kongs-riddarane som prins Rupert styrde. Medan dei reid fram hadde Jakob lege still i einstapen attmed nokre låge slåpe-runnar. Han hadde ingen hug til at dei skulde sjå honom, og so drog han seg attende millom runnarne; han vilde helst halda seg løynt til dess dei hadde ride burt og var komne ut-or syne; for han tenkte som so: «Eg er no kongens skogvaktar, og dei vil halda meg for ein fiendsmann. Og kven veit kva dei då kann finna på?» Men dei reid ikkje sin veg, soleis som Jakob hadde tenkt; tvertum, so snart dei var komne til ei eik eit halvt tjug famnar frå den staden han låg løynd, fekk dei bod at dei skulde stadna og stiga av. Sablarne klirra i jarnslirorne då dei gjorde so. Då tenkte den gamle mannen at han vart opendaga med ein gong; men ein av slåpe-runnarne stod midt imillom honom og hermennerne og løynde han heilt. Til slutt våga han seg til å lyfta hovudet og kika gjenom runnen. Då såg han at mennerne løyste buk-gjordi på dei svarte hestarne sine, eller tok einstape og turka sveiten av hestarne.

Ein sterk-bygd mann som såg ut til å vera hovding yver dei hine, stod og heldt stridshesten sin på manet; hesten såg so frisk ut som nokor tid, endå skumet og sveiten rann av han. «Spare ikkje å turka, mennerne mine», sa han; «for me hev røynt hestarne våre, og no fær me berre ei halv times pusterom. Me lyt fram; for Herrens verk lyt me gjera.»

«Dei segjer at denne skogen skal vera mange mil lang og breid», sa ein annan av mennerne, «so me kann koma til å rida lengje til ingi nytta. Her hev me no James Southwold som ein gong hev vore skogvaktar her, ja, eg trur han sa han var fødd og alen i denne skogen. Var det ikkje so, James Southwold?»

«Det er rett som du segjer,» sa ein ung mann som såg rask ut; «eg er fødd og boren i denne skogen, og far min var skogvaktar fyre meg.»

Jakob Armitage lydde på røda, og han kunde med ein gong kjenna att den unge mannen som det her var tale um. Han var ein av deim som gjekk i kongs-heri saman med dei andre skogvaktarar og tilsynsmenner. Det var sårt å høyra at ein som hadde gjenge frå skogen til å verja kongen, skulde ha vorte ein svikar og slege lag med fienden. Jakob tenkte på kor mykje betre det hadde vore fyr James Southwold um han aldri hadde fare or skogen; so hadde han ikkje vorte skjemd i vondt sellskap. «Han var ein god gut, og no hev han vorte ein svikar og ein hyklar», tenkte Jakob.

«Er du fødd og boren her i skogen, James Southwold, so må du vel kjenna godt til alle smette og villgangar her?» sa hovdingen. «Tenk deg no um; er det nokon stad skogen er so tett at hest og mann kunde løyna seg. Kann henda kunde du syna fram den staden som denne mannen Karl held seg løynd?»

«Eg veit um ei dæld ei mil veg frå Arnwood, som kunde løyna denne flokken vår, og so mange til, fyr augo åt dei mest gløgge,» svara James Southwold.

«Då lyt me rida dit,» sa hovdingen. «Arnwood, segjer du? Er ikkje det eigedomen åt dette illmennet riddar Beverley som vart skoten ved Naseby?»

«Jau visst,» sa Southwold; «og mang ein god dag – det vil segja i den tid fyrr eg vart fødd på ny – mang ein sutalaus dag hev eg fare framum der, og eg hev drukke mange pottor med godt øl der.»

«Og du skal drikka det ein gong til,» sa hovdingen; «det er ikkje berre illmenne som skal hava godt øl, men og slike som tenar trottugt. Når me hev set etter i den dældi du røder um, so skal me rida til Arnwood.»

«Kven veit um ikkje denne mannen Karl kann løyna seg i huset åt dette illmennet?» sa ein annan.

«Ikkje um dagen, trur eg,» svara hovdingen; «men um natti vil riddarane helst hava tak yver hovudi sine. Difyr vil me halda fram dit til natti, men ikkje fyrr.»

«Eg hev røkt etter mange av bustaderne deira, og det hev mest alltid vore fåfengt,» sa ein annan. «Dei hev fyllingar med fjører, og løyndar-dørar, falske loft og duble murar; ein kann leita ei æva og ingen ting finna.»

«Ja, husi deira er fulle av pave-påhit og annan styggedom; men der er ein måte som ein kann lita på,» sa hovdingen. «Og skulde mannen Karl ha løynt seg i noko hus, so torer eg våga at eg skal finna han. Eld og røyk skal driva han fram. Og på huset åt kvart eit illmenne tjuge mil her ikring vil eg bruka tyri-spik. Men det lyt vera um natti; me kann ikkje lita på at han er i hus um dagen. Du er vel kjend i herregarden på Arnwood, du James Southwold?»

«Eg er godt kjend i alle romi i nedste høgdi, i matbudi og kjellaren og kjøken; men eg kann ikkje segja eg er kjend ovanpå.»

«Det trengst ikkje. Kann du syna oss fram i nedste høgdi, so er det nok.»

«Det kann eg, hr. Ingram,» svara Southwold, «og eg veit kvar me skal finna det beste ølet.»

«Det er nok det, Southwold. Me lyt vera onnuge, so me fær gjort ifrå oss.»

«Og no, mennerne mine, spenn att buk-gjorderne! Me skal rida til dældi. Um ikkje han me søkjer, er løynd der, so skal då me verta løynde til det vert natt, og då skal logarne på Arnwood lysa upp yver bygdi, medan me slær ring um huset so ingen fær koma ut. So, jamnarar! på hestarne!»

Hermennerne hoppa upp i sadlarne sine, og sette av stad i hardt tråv; det var Southwold som synte veg. Jakob vart verande millom einstapen til dess dei var ute or syne; då reis han upp. Fyrst stod han og såg eit bil i den leidi som hermennerne hadde fare, og so sa han: «Det er eit Guds forsyn dette; og eit Guds forsyn var det at eg ikkje hadde hunden med; for han hadde aldri halde seg kyrr so lengje. Kven skulde elles ha trutt at James Southwold skulde gjort seg til svikar! Ja, han er meir enn svikar; for no er han reidug til å bita den handi som hev mata han, og brenna det huset som han hev havt det godt i. Det er ei leid verd me liver i, og eg takkar Gud at eg hev halde meg i skogen. Men eg hev ingi tid å missa.» Den gamle skogvaktaren slengde byrsa si på aksli, og so skunda han seg i veg til si eigi hytta.

«Ja so? kongen er rymd,» tenkte Jakob med’ han gjekk, «og dei trur han er i skogen! Kven veit um han kann vera på Arnwood? Han visste vel ikkje mange stader å venda seg og finna tilflukt? Eg lyt skunda meg og finna jomfru Judit. Kva er ein jamnar?» tenkte Jakob.

Lesarane vil kann henda spyrja um det same. Dei lyt då vita at i parlament-heri var det ei stor mengd som hadde teke namnet jamnarar, av di dei hadde gjort seg upp den meining, at alle mann skulde vera like, og eigedomen skiftast likt. Dei hata alle folk som stod yver deim i rang, eller åtte meir, helst dei som høyrde til kongspartiet, av di det jamnast var rike folk som stod høgt i rang; jamnarane var ukjurne og miskunslause og hjertelause so det inkje var vit; mangt av den underlege åtferd og måte å tala på, som fyrr hadde sermerkt puritanarne, vilde dei ikkje vita av. Det var vandt fyr Cromwell å halda age på deim; men sume tider gjorde han det soleis at han hengde og drap mange av deim. Dette visste Jakob ikkje nokon ting um. Alt det han visste, var at Arnwood skulde brennast upp den natti, og at det ikkje var onnor råd enn å få folki ut. Å få hjelp til å setja seg imot hermennerne, det visste han vilde vera rådlaust. Når han tenkte på kva som skulde henda, so takka han Gud at han hadde lenge vita um det, og han skunda seg i veg.

Han hadde vore på lag åtte mil frå Arnwood då han løynde seg i einstapen. Jakob gjekk fyrst til hytta si og sette frå seg byrsa, so sadla han skog-hesten sin og reid til Arnwood. Fyrr tvo timar var gjengne var han utfyre døri. Klokka var ikring tri um ettermiddagen, og det var i november; dei kunde ikkje rekna på at dagen vilde lysa tvo timar til. «Eg fær eit hardt stræv med den stivnakka gamle drosi,» tenkte Jakob då han ringde på. «Eg trur ikkje ho vilde rikka seg or den høge stolen sin, um so Gamle Eirik sjølv kom med heile si her etter seg. Me fær no sjå.»

Fotnotar

1)

Både her og seinare når det er nemnt mil, er det engelsk mil (litt yver 1 1/2 km).

ANDRE STYKKET.

Fyrr Jakob slepp inn til jomfru Judit Villiers, lyt me fortelja litt um korleis dei hadde det på Arnwood. Når me tek undan ein dreng som gjorde tenesta i huset og i stallen, etter som det trongst, hadde alle mannfolk som var i huset, fylgt med overst Beverley, og det er truleg at dei hadde fenge same lagnad som han. Umframt denne drengen var det tri tauser, det var alle dei tenarar som heldt seg i huset. Dei hadde nok god grunn til ikkje å halda meir folk på godset; for det gjekk so som so med innkomorne. Sumt av land-skyldi fekk dei i småplukk, og det meste fekk dei slett ikkje. Folk trudde helst at eigedomen vilde verta kverrsett, no sidan parlamentet hadde fenge magti; men det var endå ikkje gjort. Leiglendingarne vilde ikkje greida ut land-skyldi til slike som ikkje var sette til å taka imot; for dei var rædde dei vart kravde ein gong til. Jomfru Judit Villiers fann det difyr vandt nok å halda hus for dei som var der. Dette fortalde ho ikkje til Jakob Armitage; men likevel var det so at ho tidt ikkje hadde anna kjøt i matbui enn det villtet som han kom til gards med.

Av dei tri tauserne var den eine kokka, den andre uppvartar hjå jomfru Villiers, og den tridje stove gjenta. Sers barnetaus var det ikkje; borni laut helst styra seg sjølv. Det hadde vore ein kappelan i huset; men han hadde slutta fyrr kona døydde, og nokon annan var ikkje komen i staden. No kunde dei ingen venta heller; den fyrre kapellanen hadde ingi løn fenge fyr mange månader, og jomfru Judit Villiers venta kvar dag bod frå folki deira at ho skulde koma til deim med borni; ho sat der i den høge stolen sin og venta på bodet, men i desse uro-tiderne hadde bodet aldri kome.

Den eldste sonen i huset heitte Edvard; han var millom trettan og fjortan år; den andre heitte Humfrey, han var tolv år; Alice, eldste dotteri, var elleve, og Edit åtte. Det er desse unge folki som me skal fortelja um, so me no ikkje skal segja stort um deim her, anna det at dei mange månader hadde vore lite eller inkje i tvang og havt lite eller inkje tilsyn. Felagarne deira var Benjamen, den drengen som var i huset, og so gamle Jakob Armitage, som øyde på deim all den tid han kunde. Benjamen hadde ikkje mykje vit, og dei hadde han helst til å læ åt. Av tauserne vann den eine ikkje meir enn varta upp jomfru Judit som var nøgje på det og hadde urimelegt høge tankar um sin eigen storleik, og dei andre tvo hadde meir enn nok å gjera, sidan alt skulde gjerast heime i huset, av di dei ikkje hadde pengar til å leige nokor hjelp. So kann ein ikkje undrast på at gutarne vart noko villstyrne og gjentorne litt flogsutte. Men sidan dei hadde vorte soleis vilde jomfru Judit sjeldan gjeve deim lov til å koma inn i romet hennar. Det er sant at ein gong um dagen vart det sendt bod etter deim so ho kunde få sjå um dei var til og heldt seg med huset; men dei slapp snart ut att og kunde gjera som dei sjølv vilde. Dei gjekk der på styr og vart sjølvhjelpne og moduge og helsuge, og det gjorde deim meir dugande til å tola dei umskifte som skulde koma so snart på deim.

Benjamen kom og let upp døri. «Eg lyt få tala med den gamle drosi,» sa Jakob.

«Kjem du med villt, Jakob?» sa Benjamen og grein. «Elles spår eg du vert ikkje vel motteken.»

«Nei eg hev inkje villt; men eg hev noko sers å tala med henne um. Send Ågot til henne straks.»

«Ja, eg skal gjera det, og eg skal ikkje nemna noko um villtet.»

Tausi Ågot førde Jakob til romet åt jomfru Judit Villiers. Den gamle drosi var ikring femti år, fin og bretti, ho sat i ein høgryggja stol og sette føterne på ein krakk, og henderne hadde ho lagt i kross framfyre seg. Dei svarte handskarne hadde ho lagt på det snø-kvite forklædet

Den gamle skogvaktaren gjorde ein djup bukk.

«Du hev store ting å fortelja oss, hev eg høyrt,» sa jomfru Judit.

«Ja sers store ting,» svara Jakob. «Fyr det fyrste skal De vita at vår herre og konge er rymd frå Hampton kongsgard.»

«Herren kongen rymd?» svara drosi.

«Ja, og dei trur han hev løynt seg einkvar staden her i grannelaget. Herren kongen er vel ikkje her i huset, kann eg tru?»

«Nei, Jakob, kongen er ikkje her i huset, og um han var, vilde eg heller tola at dei reiv ut tunga mi, enn eg vilde fortelja det, jamvel til deg.»

«Men eg hev meir å segja Dykk, og det laut helst vera under fire augo.»

«Gakk, Ågot! Og, høyr no! du gjeng ned troppi, og gjev deg ikkje til ut-fyre døri.»

Då Ågot hadde fenge denne påminning bunsa ho ut or romet og slo døri etter seg, liksom ho vilde få jomfru Judit til å reisa seg frå stolen.

«Uff, den gjenta, utan folkesed!» skreik jomfru Judit. «No, Jakob Armitage! kann du koma med det.»

Jakob tok upp att kvar den ting han hadde høyrt um morgenen då hermennerne kom dit som han var, og han slutta med å fortelja at herregarden skulde brennast upp til natti. So nemnde han at det var ikkje onnor råd enn at dei med ein gong kom seg burt frå huset; for det vilde vera umoglegt å setja seg upp mot hermagti.

«Og kvar skal eg so av, Jakob?» sa jomfru Judit ottelaust.

«Eg veit mest ikkje. Me hev no mi hytte; men ho er ikkje fin, og er ikkje laga fyr slike folk.»

«Det skulde eg tru, Jakob, og heller ikkje kann eg taka imot tilbodet ditt. Det vilde lite søma seg fyr eit vyrd Villiers-kvende um ho let seg skræma ut or bustaden sin av ein flokk med råe hermenner. Henda kva hendast vil; men eg rikkar meg ikkje ut or mi –, nei ikkje or denne stolen. Ikkje kann eg heller tenkja at fåren er so stor som du trur. Lat Benjamen sadla hesten og halda seg reidug til å rida til Lymington, so skal han få med seg eit brev til borgmeistaren. Då vil han senda hjelp.»

«Men, høyr no! borni kann ikkje vera her. Eg kann ikkje ganga frå deim her; for eg lova oversten –»

«Kjem borni i større fåre enn eg, Jakob Armitage?» svara den gamle drosi stivt. «Dei vågar ikkje å gjera meg noko; matbudi kann dei taka på, og drikka upp ølet, men dei vil snaudt våga å gjera noko vondt med ei dros av Villiers-huset.»

«Eg trur dei vågar seg til kva det skal vera. Korleis det er med det, so vil dei skræma borni, og eg trur dei vil hava det betre i hytta mi.»

«Ja ja, so lyt det vera so då. Tak deim med til di hytta, og tak med Marta til å stella dei små Beverley-droserne. Gakk so ned og bed Ågot koma til meg, og få Benjamen til å sadla hesten so fort han kann.»

Jakob gjekk ut or romet og var glad at han hadde fenge lov å flytja borni. Han visste det var gagnlaust å stridast med jomfru Judit; ho let seg ikkje rikka når ho fyrst hadde sagt si meining.

Han tenkte på um han skulde segja noko til tenarane; men det slapp han; for Ågot hadde stade utfyre døri då han rødde med jomfru Judit, og so snart ho hadde høyrt at huset skulde brennast upp um natti, hadde ho sprunge ned i kjøken og fortalt det til dei andre tenarane.

«Eg vil ikkje vera her og verta innebrend,» sa kokka då Jakob kom inn. «Det er hugnadlegt nytte du er komen med, Jakob. Kva sa drosi?»

«Ho bed um at Benjamen skal sadla hesten straks og rida til Lymington med eit brev. Og du, Ågot, lyt upp til henne.»

«Men kva tenkjer ho å gjera? Kvar skal me fara av?» skreik Ågot.

«Jomfru Judit tenkjer å vera der ho er.»

«Då vert ho her åleine, og det kann ho gjerna fyr meg,» sa stovegjenta; henne var Benjamen glad i. «Det er gale nok å få lite mat og ingi løn; men å verta innebrend –. Benjamen! legg ei puta attanfyr sadlen, so vil eg vera med deg til Lymington. Det skal ikkje vara lengje fyr byltren min skal vera ferdug.» Benjamen svara med eit teikn at han samtykte. So gjekk han åt stallen. Ågot gjekk ovanpå og såg ut som ho var halvgali. Kokka fór òg inn i sitt soverom.

«Dei vil burt alle,» tenkte Jakob. «Då er det greidt kva eg lyt gjera. Eg vil ikkje fara frå borni her i huset.» So fór han ut på leiting etter borni. Dei gjekk og leika i hagen. Han ropte dei tvo gutarne til seg og bad deim fylgja.

«No, Edvard!» sa han. «Du lyt syna at du er son åt far din. Me lyt burt frå dette huset med ein gong. Ver med meg upp på romet, so skal me finna klædi dykkar; me lyt av til mi hytta denne natti. Me hev eingi tid til å hefta burt.»

«Men kvifyr, Jakob? Eg lyt vita kvifyr?»

«Av di parlaments-hermennerne vil brenna huset upp denne natti.»

«Brenna det upp? Husi er mine, er det ikkje sant? Kven vågar seg å brenna upp desse husi?»

«Dei vil våga det, og dei vil gjera det.»

«Men me vil stridast med deim, Jakob. Me kann stengja og læsa; eg kann skjota med byrsa, og råma og, som du veit. So hev me Benjamen og deg.»

«Og kva kann du og tvo mann til gjera mot ein flokk av hestmenner? Kunde me verja huset imot deim, so skulde Jakob Armitage vore den fyrste; men det er rådlaust, gode guten min. Kom i hug systerne dine. Vilde du vel at dei skulde brenna inne? eller verta skotne av desse umenne? Nei, Edvard, du lyt gjera som eg segjer, og ikkje hefta burt nokor tid. Lat oss binda i hop det som er mest gagnlegt, so skal me leggja byltrarne på Kvite Belly. So lyt de alle koma til hytta mi, og der skal me laga alt so godt me kann få det til.»

«Det skal verta moro,» sa Humfrey; «kom, Edvard.»

Men Edvard Beverley trong meir yverteljing fyrr han vilde burt frå huset. På slutten vann Jakob. So hatt dei klædi i byltrar so fast som dei kunde.

«Morsyster Dykkar sa at Marta skulde vera med systerne dykkar; men eg tvilar på um ho vil,» sa Jakob. «Og so er eg rædd det vert lite rom åt henne; for hytta er trong.»

«Å nei, me skal ikkje vanta henne,» sa Humfrey; «Alice klæder på både Edit og seg sjølv; det hev ho gjort sidan mor døydde.»

«No skal me bera ned byltrarne, so kann de gyra deim fast på hesten med eg gjeng etter systerne dykkar.»

«Men kvar skal moster Judit av?» spurde Edvard.

«Ho vil ikkje ut or huset; ho er tenkt å vera og tala til he rmennerne.»

«Og slikt gamalt kvinnfolk som ho vert verande og vil møta fiendarne; men eg skal springa min veg fyr deim,» sa Edvard. «Nei eg vil ikkje.»

«Ja ja, Edvard,» sa Jakob, «du fær gjera som du vil; men det vil vera hjartelaust å lata systerne dine vera her. Dei og Humfrey lyt fylgja meg, og eg kann ikkje få deim til hytta utan du er med. Det er ikkje lenger enn at du kann ganga attende um eit lite bil.»

Dette samtykte Edvard i.

Hesten hadde snart fenge klyvi på. Små-gjentorne gjekk endå og leika i hagen; men Humfrey ropa deim inn. Det vart fortalt at dei skulde vera i hytta med natti, og dei vart glade då dei høyrde det.

«No, Edvard, lyt du taka systerne dine i hand og leida deim til hytta,» sa Jakob. «Her hev du lykjelen til døri.» So tok han Edvard tilsides og sa: «Eg skal fortelja deg ein ting som eg ikkje vil nemna fyr bror din og systerne. Alle hermennerne er ikring i den Nye skogen; kong Karl hev rymt og dei leitar etter honom. No må du ikkje ganga frå bror din og systerne fyrr eg kjem. Lat att døri til hytta so snart det vert myrkt. Du veit korleis du skal kveikja ljoset på framskåpet. Byrsa mi er ladd og heng yver mantelen. Du lyt gjera det du kann um dei skulde freista å brjota seg inn. Men framum alt lyt du lova meg at du ikkje skal ganga frå deim fyrr eg kjem. So vert eg verande her so lengje og vil sjå kva eg kann gjera fyr moster di. Når eg so kjem etter kann me tala um kva meir me skal gjera.»

Dette siste knipet gjorde god verknad. Edvard lova at han ikkje skulde sleppa handi av systerne. Det var berre nokre få minuttar fyre skymringi då den vesle flokken fór burt frå Arnwood. Med same dei gjekk ut gjenom porten, fór Benjamen framum; han reid tråv og hadde Marta att-fyre seg på ei puta, og ho heldt på ein bylter so lang som ho var sjølv. Ikkje eit ord vart sagt, og Benjamen og Marta var snart ute or syne.

«Kvar skal Marta av?» sa Alice. «Er ho attkomi når me kjem heim i morgon?»

Edvard svara inkje på dette, men Humfrey sa: «Ho hev allvisst teke klæde nok med seg i den store byltren, når det skal vera berre fyr ei natt.»

So snart som Jakob hadde fenge borni i veg, gjekk han attende til kjøken. Der fann han Ågot og kokka; dei heldt på sanka i hop eignaluterne sine, det var greidt at dei og snart vilde fara sin veg.

«Hev du set um jomfru Judit, Ågot?»

«Ja; og ho sa meg at ho vilde vera her, og at eg skulde standa att-fyre stolen hennar, so ho kunde taka imot hermennerne med vyrdnad; men eg lika ikkje den måten. Dei kann lata henne vera fyr den ho er; men eg er stød på dei vil fara stygt med meg.»

«Når sa Benjamen at han vilde koma attende?»

«Han var ikkje tenkt å koma attende. Han sa han kom i alle høve ikkje fyrr i morgon tidleg; då vilde han rida ut denne vegen og sjå um det var sant som var sagt. Men Marta fylgde med honom.»

«Eg skulde ynskja at eg kunde yvertelja den gamle drosi til å koma seg burt,» sa Jakob tankefull. «Eg er rædd at dei ikkje vil vyrda henne so mykje som ho reknar på. Gakk upp, Ågot, og seg at eg ynsker å tala med henne.»

«Nei, ikkje eg; eg lyt skunda meg burt; for det er longe myrkt.»

«Kvar vil du so av?»

«Til Gossip Allwood. Det er ei stiv mil, og eg lyt bera med meg alt det eg eig.»

«Godt Ågot; men vil du hjelpa meg inn til den gamle drosi, so skal eg sidan hjelpa deg å bera.»

Ågot samtykte i dette. Ho tok lampa med seg, for det hadde vorte heilt myrkt, og Jakob kom då ein gong til inn til jomfru Judit.

«Eg skulde ynskja at De vilde lata Dykk yvertelja til å taka burt frå huset denne natti,» sa Jakob.

«Veit du ikkje kva eg hev sagt, Jakob Armitage? Eg vil ikkje flytja burt, um so huset var fullt av hermenner.»

«Men, høyr no –»

«Eg vil ikkje høyra eit ord meir; du er vågsam,» svara den gamle drosi byrg.

«Men, høyr no –»

«Gakk frå meg, Jakob Armitage, og kom aldri fyr augo mine meir! Ut herifrå, og send Ågot inn.»

«Ho er fari sin veg, ho, og det same er kokka. Marta fylgde med Benjamen. Når eg gjeng, vert De åleine her.»

«Hev dei våga seg til å fara?»

«Dei våga seg ikkje til å vera.»

«Burt med deg, Jakob Armitage, og lat att døri når du gjeng ut.» Jakob stod endå eit bil. «Lyd meg no straks!» sa den gamle drosi. Den gamle skogvaktaren skyna at det var gagnlaust å segja meir, og so gjekk han. Han lydde henne i det siste ho hadde sagt: han stengde døri etter seg.

Jakob fann Ågot og den andre tausi på tunet. Han tok byltrarne deira og fylgde deim til Gossip Allwood, som han hadde lova. Denne Allwood hadde eit lite øl-hus ei mil veg ifrå Arnwood.

«Men, hjelpe oss! kva skal det verta av borni?» sa Ågot best som dei gjekk. Ho hadde vore so rædd fyr sin eigen part at ho reint hadde gløymt deim. «Stakars ting! Og Marta som hev fare frå deim!»

«Ja, kva skal det verta av dei gilde borni?» sa kokka, ho var mest innpå gråten.

No visste Jakob at born åt slikt eit «illmenne» som overst Beverley vilde lida ei syrgjeleg medferd um dei vart uppdaga. Han visste ög at kvinnfolk ikkje alltid er å lita på, og so sette han seg fyre at han ikkje vilde fortelja korleis det var gjort med deim. Difyr svara han:

«Kven vilde såra slike unge born som dei? Nei, dei kann vera trygge. Jamvel hermenner vilde verja deim.»

«Eg skulde og vona det,» sa Ågot.

«Du kann lita på det; ingen mann vil såra småborn,» sa Jakob. «Hermennenne tek deim med seg til Lymington, vil eg tru. Eg hev ingi sut fyr deim; men det er den storlåtne gamle drosi dei vil fara stygt med.»

Med dette enda røda, og i rimeleg tid kom dei til vertshuset. Jakob hadde nett sett byltrarne frå seg på bordet; då fekk dei høyra dun av hestehovar. Straks etter kom hermennerne til døri og steig av hestarne. Jakob kjende att den flokken som han hadde set i skogen, og millom deim var Southwold. Hermennerne kravde øl og vart verande eit bil i huset; dei lo og rødde med kvinnfolki, helst med Ågot som var ei sers ven gjenta. Jakob vilde ha lurt seg ut; men der stod ein vaktmann attmed døri, so ingen skulde sleppa ut. So sette han seg ned att og lydde på røda deira; då kom Southwold og gav seg til å røda med honom. Jakob torde ikkje lata som han ikkje kjende honom; for det visste han var gagnlaust. Southwold kom med mange spursmål um kven som no heldt seg på Arnwood.

Jakob svara at borni var der og nokre få tenarar. Han vilde ha nemnt jomfru Judit Williers; men då fekk han eit hugskot, at han kann henda kunde berga den gamle drosi.

«De skal til Arnwood, skynar eg, og eg veit kven de leitar etter,» sa Jakob. «Høyr no, Southwold, eg skal gjeva deg ein vitt. Eg kann taka i mist; men skulde du koma yver ei gamalt dros eller eitkvart som likjest på sovore, so få henne til å sitja bak med deg og kom deg til Lymington so fort du kann. Du skynar meg?» Southvold nikka glad med hovudet og tok Jakob fast i handi.

«Eit ord, Jakob Armitage! Hev eg lukka til å fanga den som du meiner, so er det ikkje meir en rimelegt at du fær eitkvart fyr bryet. Kvar kann eg finna deg i yvermorgen?»

«Eg lyt fara or denne bygdi no i natt. Eg er i naud. Men når alt er vel yver skal eg finna deg upp. No er det ikkje verdt at du talar lenger med meg.» Southwold tok endå ein gong Jakob fast i handi og gjekk frå honom.

Straks efter fekk dei bod at dei skulde stiga på hestarne, og hermennerne drog sin veg.

Jakob fylgde seint etter, so ingen skulde gå til det. Dei kom til herregarden og slo ring um huset. Snart såg han tyrispiki lyste, og eit korter etter steig den tjukke røyken upp mot den myrke men klåre himmel. Til sist braut logen ut or dei nedste vindauga i herregarden, og snart lyste det upp heile bygdi rundt ikring.

«No er det gjort» tenkte Jakob, og gjekk so fort som han kunde og vilde heim til hytta. Då fekk han høyra at det var ein som kom ridande i tansprang, og at det vart fæle skrik. Ein augneblink etter reid James Southwold framum, og den gamle drosi sat bakpå, fast bundi; men ho spende og sparka so hardt som ho kunde. – Då laut Jakob smila; for han tenkte at med denna pretta hadde han berga livet åt den gamle drosi.

Det var greidt at Southwold tenkte det var kong Karl som hadde klædd seg ut til eit gamalt kvinnfolk. Sidan gjekk Jakob heim til hytta so fort som han kunde. Ein halv time hadde Jakob gjenge gjenom den tjukke skogen som var millom herregarden og hans eigi hytta; av og til hadde han set seg attende og såg at logen steig høgare og høgare og kasta ljos vidt utyver. Han banka på døri, og Smoker, ein stor hund, blanding av revehund og blodhund, gav seg til å gøy til dess at Jakob tala til han. Då let Edvard upp døri.

«Systerne mine hev lagt seg og søv godt,» sa Edvard. «Humfrey hev halde på duppa ein halv time; hadde det ikkje vore betre han hadde lagt seg fyrr me gjekk attende?»

«Kom ut og sjå, Edvard,» sa Jakob. Edvard såg logarne og det ville ljoset millom trei, og han vart kyrr.

«Eg sa deg at det vilde ganga so, og hadde de no lege i sengerne so hadde de vorte innebrende alle; for dei såg ikkje etter kven som var inne, men kveikte på med same dei hadde slege ring um huset.»

«Enn gamle moster mi?» skreik Edvard og slo i hop henderne.

«Ho er berga og er no i Lymington.»

«Me lyt fara til henne i morgo.»

«Eg er rædd me torer ikkje det; det vilde vera for stor vågnad fyr deg. Desse jamnarar sparer ingen, og det beste du kunde gjera, var å lata deim liva i den tru at du er innebrend.»

«Men gamle moster veit at det ikkje er so.»

«Ja, det hev du rett i, eg hadde reint gløymt det. Ja ja, eg skal fara til Lymington i morgon og finna den gamle drosi; men du lyt vera her og sjå etter systerne dine til eg kjem att, og då skal me tenkja på kva meir me kann gjera. Logen stend ikkje so høgt no som han hev gjort.»

«Nei. Det er mitt hus som desse rundhovudi hev brent upp,» sa Edvard og knytte neven.

«Det var ditt hus, Edvard, og det var din eigedom; men kor lengje det skal vera so, det fær me sjå. Eg ræddast fyre at retten vert broten.» «Skam få det folket som vågar å taka eigedomen!» skreik Edvard; «um eg liver skal eg verta ein mann når det lid på.»

«Ja, Edvard, og då vil du tenkja meir yver kva du gjerer enn no, og ikkje forvåga deg; men no er det best me gjeng inn; det er inkje gagn i å standa ute i denne kjølden. Det er bitande frost no i natt.»

Edvard fylgde seint etter Jakob inn i hytta. Det vesle hjarta hans var fyldt. Han var ein byrg og god gut, men øgdeleggingi av herregarden hadde vekkt upp vonde tankar i hjarta hans – det hata sambandsmennerne som hadde drepe far hans og no brent upp eigedommen – hemn yver deim! Han lagde seg i sengi, men kunde ikkje få sova. Han snudde seg gong på gong, og i den vesle heilen hans øksla seg tankar og hemnråder. På slutten sovna han; men han drøymde vonde draumar, og rett som det var skreik han ut um natti, so bror hans og systerne vakna av det.

TRIDJE STYKKET.

Morgenen etter sette Jakob av stad til Arnwood so snart som han hadde gjeve borni morgonsmat. Benjamen hadde sagt at han vilde koma attende og sjå kor det hadde gjenge, og han kjende karen so godt at han var stød på han gjorde det. Han tenkte det var best å finna honom um det var råd, so han kunde få greida på korleis det hadde gjenge med jomfru Judit. Det heldt endå på å rjuka på tufti då Jakob kom dit. Der var ikkje lite folk, størsteparten av deim som budde nokre miler ikring; sume var det forvitna som drog, og sume heldt på å henta upp tunge blystykke som hadde smelta i hop frå taket. Mange stykke var endå so heite, at dei ikkje kunde taka i deim fyr dei hadde lagt snø uppå og kjølt deim; for det hadde snøa um natti. Um eit bil såg han Benjamen koma ridande i mak og stemnde beint på Jakob, og han gjekk straks til møtes med honom.

«Dette er eit øgjelegt syn, Benjamen. Kva nytt kjem du med frå Lymington?»

«Heile byen er full av hermenner, og dei er ikkje tydare en det trengst,» sa Benjamen.

«Enn den gamle drosi, kvar er ho?»

«Ja det var ei syrgjeleg soga,» sa Benjamen, «og dei stakars borni og. Stakars Edvard! han hadde vorte ein gild herreman.»

«Men den gamle drosi er berga?» sa Jakob. «Såg du noko til henne?»

«Ja, eg såg henne. Dei tenkte det var kong Karl. Stakars gamle sjæl.»

«Men no hev dei vel funne ut at dei tok i mist?»

«Ja, og James Southwold fekk og finna det; for tenk, ho braut av nakkabeinet hans,» svara Benjamen.

«Kva segjer du? – braut av nakkabeinet hans? Kor gjekk det til?»

«Ho sleit og sparka so fælt at han ikkje kunde halda seg, og so datt dei av, og han braut halsen av seg.»

«Ja so? Det var ein dom, ei refsing yver ein svikar,» sa Jakob.

«Dei hermennerne som kom etter, tok deim upp, samanbundne som dei var, og førde deim med seg til Lymington.»

«So? Og den gamle drosi, kvar er ho no? Fekk du sjå henne og tala med henne?»

«Eg såg henne ja; men tala ikkje med henne. Eg gløymde nok å segja at då ho braut halsen av på Southwold, braut ho av sin egen hals med det same.»

«Døydde den gamle drosi då?»

«Ja det gjorde ho,» svara Benjamen «men kven bryr seg um henne? Det er dei stakars borni eg ynkar. Marta hev grete i eino sidan.»

«Eg kann ikkje undrast.»

«Eg var burti «Riddaren», og der kom hermennerne og; dei skrøytte av det som dei hadde gjort og tykte det var fagnaverk. Eg kunde ikkje halda meg og spurde ein av deim, um han tykte det var fagnaverk å brenna upp småborn i sengi. Då snudde han seg rundt og slo med sverdet i golvet, og spurde um eg var ein av deim. «Kva er du då?» sa han. Eg miste modet og svara at eg var ein fatig rottefangar. «Er du rottefangar? Godt so! Når du held på å drepa rottor og finn eit bøle med ungar i, drep du ikkje ungarne då? Eller let du deim liva, so dei kann veksa til og gjera ugagn? Kva?» «Eg drep ungarne og, kann du vita!» «Godt og det same gjerer me med illmenne, kvar me kann finna deim,» sa han. Då sa eg ikkje eit ord; men eg gjekk ut or huset so fort eg kunde.»

«Hev du høyrt noko um kongen?» spurde Jakob.

«Nei, ikkje eit ord! men hermennenne er ute att. Eg høyrer dei hev teke til skogen.»

«Ja ja, Benjamen, far vel då! Eg lyt burt frå bygdi her! det nyttar ikkje at eg ventar her lenger. Kvar er Ågot og kokka?»

«Dei kom til Lymington idag tidleg.»

«Seg deim farvel frå meg, Benjamen.»

«Kvar etlar du deg av?»

«Eg kann ikkje visst segja det; men eg tenkjer helst eg tek til London. Eg heldt meg her berre til å vaka yver borni, og no, dei er burte, fer eg burt frå Arnwood for godt.»

Jakob vart rædd då han høyrde at hermennerne var i skogen, og han vilde heim til hytta si. Han tok Benjamen i handi og skunda seg i veg. «Det var vondt at det skulde ganga so med den stakars gamle drosi,» tenkte Jakob med’ han gjekk; «men kven veit um det ikkje kann vera godt fyr eitkvart, det og? Kva tru dei kunde finna på å gjera med desse borni? Drepa heile bølet likso vel som rottorne, kann henda? Men dei lyt no finna bølet fyrst.» Og den gamle skogvaktaren gjekk i djupe tankar.

Me lyt tru at Jakob Armitage ikkje hadde turvt vera so rædd jamnarane som han var. Mange av deim var nok mordiske; men me trur ikkje at dei hadde gjort borni noko, um han hadde lete Villiers-folki vita at dei var til. Det er sant at hadde ikkje han fenge greida på kva dei tenkte å gjera, so hadde borni vore i seng og umkomest i logen; men at det skulde vera nokon fåre for borni av di at far deira hadde vore slik ein stød hjelpar fyr kongssaki er ikkje truleg, og sam-stavar ikkje med soga frå den tid. Men den gamle skogvaktar tenkte onnorleis; han bar på hat til puritanarne, og ordet um ugjerningarne deira hadde gjort deim verre en dei var, so han trudde fullt og fast at livet åt borni ikkje var trygt. Denne tanken hadde han, og han kjende seg bunden av det han hadde lova overst Beverley, og no hadde han sett seg fyre at dei skulde vera hjå honom i skogen og verta uppfødde som hans eigne barnebarn. Han visste at det kunde ingen betre stad vera til å løyna deim; for det var få som visste kvar hytta hans var. Ho låg langt frå alle vanlege vegjer og inne millom høge tre, so det var liten tanke um at nokon skulde finna henne eller få vita at ho var til. Difyr sette han seg fyre at borni skulde vera hjå honom til tiderne vart betre. Då var han tenkt at dei andre greiner av ætti skulde få vita um deim, men ikkje fyrr.

Med slike tankar i hovudet kom Jakob til hytta; han fann borni utanfyr døri, dei venta på honom. Dei skunda seg alle til møtes med honom. «No, Edvard; eg hev fare so fort som eg kunde få det til. Korleis er det med Humfrey og systerne? Men me kann ikkje halda oss ute idag; for hermennerne fer gjenom skogen, og dei kunde sjå dykk. Lat oss koma inn straks; for det vilde vera leidt um dei kom her.» «Vil dei brenna upp hytta?» sa Alice, ho tok Jakob i handi. «Ja eg er rædd dei vilde gjera det, so sant som dei visste at du og brørne dine var her; men me skal ikkje lata deim sjå dykk.»

So gjekk alle inn i hytta. Der var det eit stort rom fremst, og tvo bakrom som var sengjarom. Attfyre desse tvo romi var det eit sengjarom til; men der var det ingi husgogner.

«No lyt me sjå kva me kann finna til middagsmat. Eg trur det skal vera nok av villt,» sa Jakob; «kom no so skal me gjera gagn alle. Kven vil vera kokk?»

«Det skal eg vera, so framt du vil syna meg,» sa Alice.

«Det skal du, gjenta mi, og eg skal syna deg,» sa Jakob. «Me lyt hava noko vatn; kven vil ganga etter det?»

«Det skal eg gjera,» sa Edvard; han tok ei bytta og gjekk til kjelda.

Borni vaska og flyskja nokre potetor, Jakob og Edvard hogg sund kjøtet, gryta vart gjort rein, og so lagde dei kjøt og potetor ned i og slo vatn yver og hengde på elden.

«No skal eg skjera sund lauken,» sa Jakob; «for de vilde vatlast um augo av det.»

«Det skil ikkje meg; eg skal skjera og gråta med ein gong,» sa Humfrey. Han tok kniven og skar mannsleg, endå han tidt laut turka augo sine med ermi.

«Du er ein god kar, du Humfrey,» sa Jakob. «No skal me hava lauken i og lata alt koka upp saman. No ser de at de hev koka middagsmaten sjølv; er ikkje det gildt?»

«Jau,» skreik dei alle; «og me vil eta maten som me sjølve hev laga, so snart han er ferdug.»

«No lyt du Humfrey taka ned nokre av dei talikane som er på skåpet. So lyt du Alice finna nokre knivar i skuffa. Lat meg so sjå kva vesle Edit kann gjera? Jau ho lyt taka ned salt-strykkje frå skåpet. Sjå no ut, du Edvard, og ser du nokon, so lat meg få vita det. Me lyt setja deg på vakt til dess hermennerne er farne or skogen.»

Borni heldt på med arbeidet, og Humfrey skreik ut som han var van: «No er det moro.»

Medan maten koka, synte Jakob borni korleis dei skulde gjera alt i lag. Golvet vart sopa og gruva gjort rein. Han synte Alice korleis ho skulde vaska upp eit klæde, og Humfrey korleis han skulde turka av stolarne. Dei stræva alle med gaman, og vesle Edit klappa med henderne.

Men straks fyrr maten var ferdug, kom Edvard springande og sa: «Eg høyrer hermenner som sprengrid i skogen.» Jakob gjekk ut og høyrde at dei for i ei leid som vilde føra dem nær innåt hytta.

Han gjekk inn, og då han hadde tenkt seg um sa han: «Gode borni mine! desse kararne kann koma og leita her i hytta; no lyt de gjera som eg segjer, og halda dykk stille. Du Humfrey og systerne lyt leggja dykk og lata som de er sjuke. Tak av frakka di, Edvard, og hav på deg den gamle veidekufta mi; du lyt vera i soveromet og hjelpa bror din og systerne. Kom Edit; me lyt leika å vera sjuk; mat skal du få sidan.»

Jakob fekk borni inn i soveromet og tok av deim ytreklædi; for på deim kunde folk sjå at dei ikkje var born åt fatigfolk. So la han deim i seng og breidde klædi upp til hoka. Edvard hadde teke på seg den gamle veidekutta som nådde nedfyre knei, og stod med ei skål med vatn framfyre dei tvo gjentorne. So gjekk Jakob ut i det ytre romet og flutte talikane som var sette fram på bordet. So snart som han hadde gjort det fekk han høyra hermennerne utanfyr, og snart etter banka det på døri.

«Kom inn!» sa Jakob.

«Kven er De, venen min?» sa hovdingen då han kom inn gjenom døri.

«Ein fatig skogvaktar, herre, og i stor naud,» sa Jakob.

«Kva er som vantar Dykk, mann?»

«Borni mine er alle i sengi og lid av småpoka.»

«Men endå lyt me få sjå i hytta.»

«De skal vera velkomne,» sa Jakob; «men kunde de laga det so at de ikkje skræmer borni, so var det gildt.»

Mannen hadde no fleire med seg, og dei tok på med leitingi. Jakob let upp alle dører, og dei gjekk gjenom alle rom. Vesle Edit sette i eit skrik då ho såg deim; men Edvard klappa hende og bad henne ikkje vera rædd. Hermennerne lagde inkje merke til borni; men dei såg vel etter alle stader, og sidan kom dei ut att i det ytre romet.

«D’er inkje gagn i å vera her,» sa ein av hermennerne. «Skal me taka ut? Eg er trøytt og svolten av all ridingi.»

«Det same er eg. Det angar av god mat her,» sa ein annan. «Kva er det, gode mann?» heldt han fram og tok loket av gryta.

«D’er middagsmat til meg fyr ei heil vika,» svara Jakob. «Eg hev liti tid til å koka åt meg, og kann ikkje kveikja eld kvar dag.»

«Hev De slikt mål kvar dag, so må eg segja at De liver godt. Eg skulde hava hug til å smaka ei skei eller tvo.»

«Ver so god,» sa Jakob; «eg kann koka noko meir til meg sjølv.»

Hermennerne tok honom på ordet. Dei sette seg med bordet, og det var ikkje lang stundi fyrr alt det som fanst i gryta, var upp-ete. Då dei hadde metta seg, reis dei upp og sa honom at maten smaka so framifrå at dei hadde hug til å koma att snart. So lo dei hjarteleg og steig på hestarne. Og so reid dei.

«Middagsmaten skal vera deim vel unnt,» sa Jakob; «eg tenkte ikkje å sleppa so lett.» So snart dei var burte ropa Jakob på Edvard og borni at dei kunde koma inn att, og det gjorde dei.

«Dei er farne no,» sa Jakob, han kom inn gjenom døri

«Og middagsmaten er og faren,» sa Humfrey, han såg i den tome gryta og på dei skitne talikane.

«Ja, men me kann koka på nytt, og då skal maten verta betre, veit de,» sa Jakob. «Gakk etter vatn, Edvard; skjer sund lauken, Humfrey! Og du, Alice, lyt vaska potetor, og Edit lyt hjelpa alle, med eg høgg sund meir kjøt.»

«Eg vonar maten skal verta likso god som den fyrste; han anga so godt,» sa Humfrey.

«Likso god um ikkje betre; for me kjem oss etter kvart, og me fær større mathug,» sa Jakob.

«Stygge menner åt maten vår,» sa Edit. «Dei skal ikkje få meir. Denne skal me eta sjølv.»

Og det gjorde dei so snart han var kokt; men dei var skrubb-svoltne fyrr dei sette seg åt bordet.

«Dette er moro,» sa Humfrey med munnen full av mat.

«Ja, Humfrey. Eg skal tvila på um kong Karl fær so god mat i dag. Du er so tung og tagall du Edvard.»

«Ja eg er so, Jakob. Kann du undrast på det? Å, kunde eg berre slege dei hermennerne!»

«Men det kann du ikkje, og so er det ingi råd. Du lyt taka det so lett som du kann. Dei segjer fyr eit gamalt ord at kvar hund hev sin dag, og kven veit um ikkje kong Karl kunde koma på si trona att!» – Det var ingen annan å sjå i hytta den dagen. Um kvelden gjekk alle i seng og sov godt.

Morgonen etter var Jakob sers forviten etter nytt, og han sadla hesten; men fyrst sa han Edvard fyre korleis han skulde fara åt um det kom hermenner til hytta. Han skulde segja at borni låg i kveis-sott, liksom dagen fyrr. So reid Jakob til Gossip Allwood; der fekk han høyra at kong Karl var sett fast att og var på øyi Wight, og at hermennerne fór attende til London likso fort som dei var komne. Han visste då at det ikkje var meir å ræddast frå deim, og so reid han til Lymington so fort som han kunde. I ei bud kjøpte han tvo bonde-klædnader som han tenkte vilde høva åt dei tvo gutarne, og i ei onnor kjøpte han kjolar åt gjentorne. So kjøpte han andre ferduge klæde, og andre ting som han trong til huset. Alt dette laga han til ei klyv som han lagde på hesten, og fór heim so fort at han kunde hava tilsyn med matlagingi. Den dagen hadde dei steikt kjøt og kokte potetor.

Då dei hadde halde middag tok Jakob upp det han hadde kjøpt, og sa at sidan dei no skulde bu i ei hytta so var det best at dei hadde slike klæde som kunde høva der. Han hadde kjøpt nokre som dei kunde fara ikring i skogen med, sa han, og då turvte dei ikkje syta at dei skulde riva seg sund, Alice og Edit gjekk inn i soveromet, og Alice klædde på både Edit og seg sjølv; dei kom ut att vel nøgde med dei nye klædi. Humfrey og Edvard hadde sine på seg i daglegstova; klædi var måta store og høvde sers godt.

«No lyt de koma i hug at de er barnaborni mine,» sa Jakob; «no vil eg ikkje kalla dykk «jomfru» og «herre» lenger, for det brukar me ikkje i ei hytta. Du skynar meg vel, Edvard?»

Edvard bukka. Jakob sa då at no kunde dei gjerna ganga ut og leika. Dermed sette dei ut og var reint glade med klædi som hadde gjeve deim slik fridom.

No lyt me fortelja korleis hytta hans Jakob Armitage såg ut, den som borni skulde bu i heretter. Me veit fyrr at der var ei stor daglegstova eller kjøk; i den var det ei stor gruva og peis, bord og krakkar, skåp og benk. Dei tvo soveromi som var ut av stova, var tillaga eit fyr Jakob sjølv, og det andre fyr dei tvo gutarne. Det innste soveromet hadde dei laga til åt gjentorne; for det låg mest fyr seg sjølv og var tryggast. So var det uthus som høyrde til: stall og skytja og grishus, uvandt tillaga. Eit stykke jord låg ikring husi, yver 5 mælingar i vidd og godt inngjerda; største-parten av det var dyrka til hage og potetåker. Soleis var bustaden. Hesten og nokre få fuglar, ei su og tvo smågriser, og so Smoker, hunden, var dei dyri dei hadde på stykket.

FJERDE STYKKE.

Den gamle skogvaktar låg vaken heile den natti, og tenkte på korleis han skulde fara åt med desse borni. Han kjendte det store andsvaret som han hadde teke på seg, og han vart forfærd når han tenkte på kva det skulde verta av deim um han fall ifrå. Kva skulde det verta av deim når dei budde på ein so avbakleg stad at mest ingen visste dei var til, og dei var heit utestengde frå verdi og berre hadde seg sjølve å lita på? Han hadde ingen otte på seg soframt han fekk hava liv og helsa; men skulde han falla frå fyrr dei hadde vorte så vaksne at dei kunde hjelpa seg sjølv, so kom dei til å starva av. Edvard hadde ikke fyllt fjortan år endå; det var sant at han var ein strævall og dugande kar, og tenksam etter aldren; men han hadde enno ikkje den magt og dugleike som trongst. Med Humfrey såg det og godt ut; men endå var dei berre born. «Eg lyt læra deim upp til å verta gagns folk, so dei kann lita på seg sjølv,» sa han.

Morgonen etter sa han dette til deim. Det vart ingi onnor råd en at dei laut vera hjå honom og læra seg upp til å veida i skogen og stella det som trongst i huset og på jordstykket. Dei laut kalla seg Armitage og lata som dei var hans borneborn.

«Det er ingen augneblink å spilla, og han skal heller ikkje verta spillt. Eg skal gjera det so godt eg kann, og lita på Gud. Det spyrst berre um tvo-tri år, so tenkjer eg dei skal greida seg utan meg. I morgon den dag skal dei taka til å liva som skogvaktarborn.»

Jakob hadde bibelen liggjande på bordet, og den slo han upp so snart borni var klædde um morgonen og kom inn i daglegstova. So sa han:

«De veit, gode borni mine, at de lyt vera her i hytta, so ikkje dei ryggjalause hermennerne skal få i dykk. Dei drap far dykkar, og hadde ikkje eg fenge dykk ut, so hadde dei brent dykk inne medan de låg og sov. Difyr lyt de vera her som mine born, og de lyt kalla dykk Armitage og ikkje Beverley. De lyt klæda dykk som andre born i skogen, so som de no er klædde, og de lyt arbeida som born i skogen gjerer, det vil segja de lyt gjera alt sjølv; for de kann ikkje hava tenarar til å hjelpa dykk. Me lyt stræva alle, men det vil de lika godt når de hjelpest åt; for då vert strævet berre som ein leik. Edvard er den eldste, og han lyt vera med meg ut i skogen, og eg skal læra honom å skjota dyr og anna villt som me treng til mat. Når so han hev lært det, skal Humfrey sleppa ut og læra skjota.»

«Ja, eg vil læra det snart,» sa Humfrey.

«Men ikkje endå, Humfrey; for det er sumt anna som du lyt gjera so lengje. Du lyt sjå etter hesten og griserne, og du lyt læra deg til å grava i hagen, so du kann hjelpa Edvard og meg der når me ikkje er ute på veiding. Sume tider gjeng eg ut åleine, og då skal Edvard vera med deg og arbeida når det er eitkvart å gjera. Du, gode Alice, lyt kveikja eld og få Humfrey med deg og gjera huset reint um morgonen. Humfrey skal ganga åt kjelda etter vatn og gjera alt tungarbeide. So lyt du læra å vaska, gode Alice; eg skal læra deg korleis du skal fara åt, – og læra deg til å hava middagsmaten ferdug når Humfrey hjelper deg, og reida upp sengjerne. Vesle Edit skal passa på fuglarne, og gjeva deim mat kvar morgon, og taka inn eggi. Vil du det, Edit?»

«Ja, og so gjeva dei små kjuklingarne mat, når dei er framkomne; det gjorde eg på Arnwood,» sa Edit.

«Ja, og du vil vera til stor nytta. No veit de det at de kann ikkje gjera alt dette med ein gong. De treng å prøva og prøva upp att; men lengje vert det ikkje fyrr de greider det, og då vert alt berre som ein leik. Eg lyt læra dykk alle, og kvar dag vil de gjera det betre, til de ikkje treng meir upplæring. «Og so, gode borni mine,» sa han tilslutt, «sidan me ikkje hev nokon prest her, so lyt me lesa eit stykke i bibelen kvar morgon. Edvard veit eg kann lesa; kann du Humfrey?»

«Ja, alt so nær som dei lange ordi.»

«Godt; deim vil du læra litt um senn. Edvard og eg skal læra Alice og Edit å lesa um kveldarne når me ikkje hev anna å gjera. Det vil vera ein hugnad. Seg meg no um de likar det som eg hev sagt dykk?»

«Ja,» svara dei alle. So las Jakob eit stykke i bibelen, og sidan lagde dei seg alle på kne og bad Herrens bøn. Etter den tid vart det same gjort kvar morgon og kveld, so me treng ikkje um å nemna det oftare.

Alice vart snart sers dugande til å steikja kakor; og vesle Edit hjelpte til når Alice hadde anna stræv. Men kjøtet var no mest upp-øydt, og då dei var ferduge med morgonsmaten ein dag tok Jakob og Edvard Smoker med seg og gjekk ut i skogen. Edvard hadde ingi byrsa; han gjekk med berre til å læra korleis dei kunde koma innåt villt; for med det trongst det stor varsemd. Elles hadde Jakob ikkje meir en ei byrsa.

«No, Edvard skal me ut etter ein gild hjort, um me kann finna ein – og det tvilar eg ikkje på –; men vanden er korleis me skal koma han på skot. Kom ihug at du alltid må vera løynd, for han hev skarp syn; aldri må du verta høyrd, for han hev gløgt øyra; aldri må du koma innåt han med vinden, for han hev godt vêr-korn. So lyt du laga deg etter kva tid det er på dagen. På denne tid gjeng han og et; tvo timar seinare vil han liggja i den høge einstapen. Hunden er det inkje gagn i utan hjorten skulde verta skamskoten; då kann hunden taka han. Smoker veit godt kva han skal gjera, og kann løyna seg sjølv likso godt som me. Me skal no inn i den tjukke skogen rett framfyre oss; for der er mange snaude små-flekkjer, og der kann me finna dyret; men me lyt halda oss meir til vinstre, for no blæs det austanvind, og me lyt koma fram-åt imot vinden. No er me komne inn i skogen, og då lyt du koma ihug at inkje eit ord må verta sagt, og du lyt ganga so stillt som det er råd, og halda deg attfyre meg.»

Dei fór varleg fram; men hjorten hadde vist høyrt eitkvart og lagde på sprang. Dei laut då fara ein annan veg til dei kom inn-åt, so det ikkje var yver firti famnar til dyret. Då tok Jakob byrsa og sette kolben mot aksli og reiste seg upp til å skjota. Det klikka då han drog upp hanen, og med same rette hjorten seg upp og snudde hovudet i den leidi som ljodet kom ifrå. Då sigta Jakob på bogen åt hjorten og skaut. Hjorten gjorde eit hopp, kom ned att og seig i kne, freista endå å springa, men datt so ned daud; men kollorne lagde i veg so fort som ein vind.

Edvard spratt upp og sette i eit glederop. Jakob heldt på å la byrsa si att og stadga Edvard då han vilde springe fram til hjorten.

«Edvard, du må læra kunsti,» sa Jakob. «Slikt må du aldri gjera meir, Edvard,» sa Jakob.

«Kvi so? Hjorten er daud.»

«Ja, det er han, men det kunde vera ein hjort til her attmed, og då vilde du skræma den.»

Då dei var komne inn-åt veidnet, sa Jakob:

«Å, Edvard, dette var eit gildt beist. Eg tenkte det var ein kronhjort, og no ser eg det er so.»

«Kva er ein kronhjort, Jakob?»

«Jau, ein hjort vert kalla tviæring og triæring til han er tri år; når han er fire vert han han kalla eikhjort; fem-års-gamall er han hjort, og seks år kronhjort.»

«Og kor kann du vita alderen hans?»

«Den ser eg på taggarne. Denne hev nie taggar; triæringen hev tvo, firæringen tri, hjorten fire, og kron-hjorten meir. Frå seks-års-alderen veks talet; sume tider kann dei hava upp til tjuge-tretti. Dette er eit ovgildt beist, og kjøtet er sers godt på denne tid. No lyt du sjå korleis eg fer åt.» So gav han seg til å flå bukken og lema’n sund.

«Er du trøytt Edvard?» sa Jakob.

«Nei, ikkje det minste.»

«Godt. Me er no fire-fem mil frå hytta, vil eg tru. Trur du at du kann finna vegen heim? Det er elles ingen vande; for Smoker vil syna deg den beinaste vegen. No vert eg her, so kann du leggja klyv-sal på Kvite Billy og koma att-ende med han; han lyt bera kjøtet heim. Det er meir en me vinn med, ja det skal kosta um både me og Billy greider det. Det er yver fjortan bismarpund kjøt som ligg her, kann eg segja deg.»

Edvard var viljug straks. Halvannan time etter kom Edvard attende med hesten; Smoker hadde synt vegen. So lagde dei dei tyngste lemerne på hesta-ryggen. Jakob tok eit stort stykke på aksli si, og Edvard bar eitt. Då Smoker hadde gjort seg til godar med innvolen kom han etter deim. So snart dei kom heim vart kjøtet upp-hengt og hesten sett inn i stallen, og so sette dei seg til middagsbordet; dei hadde framifrå mathug etter den lange morgons-ykti. Alice og Humfrey hadde laga maten åleine; Alice var ikkje lite byrg av den ros ho fekk, både av Jakob og Edvard. Dagen etter sa Jakob at han etla seg til Lymington; han vilde venda mykje av kjøtet og få heim att ein sekk med mjøl. Edvard spurde um ikkje han kunde vera med; men då svara Jakob:

«Du må ikkje tenkja på å syna deg i Lymington eller nokon annan stad, enno på lengje, Edvard, fyrr folk hev gløymt deg av. Det vilde vere dårskap, og du kunde setja på spel livet åt bror din og systerne likso vel som ditt eige. No skal du høyra, Edvard, kva eg tenkjer på. Eg hev litt pengar gøymt og eg tenkte å kjøpa deg ei byrsa, so du kann læra deg til å veida dyr på eigi hand; Humfrey skal få dei snikkargogner som han ynskjer seg; for eg skynar at han kann koma langt den vegen, og det vilde vera gagnlegt. Eg lyt kjøpa andre ting til Humfrey og deg, so me kann greida å arbeida alt det me treng. Alice skal få nåler og tråd, so ho kann sauma litt; ho vil snart verta hæv til det.»

Jakob fór til Lymington som han var tenkt, og kom heim att seint um kvelden med ei tung klyv. Han hadde ein sekk med havremjøl, nokre spador og grev, ei sag og hoggejarn og anna verkty, tvo ljåar og tvo tri-anga greiper. Då Edvard kom imot honom fekk han ei byrsa.

«Eg kjenner denne byrsa,» sa Jakob, «og hev set på ho meir en ein gong. Det var ein av skogridarane som åtte ho, og han var halden fyr ein av dei beste skyttarar i skogen. Han fall ved Naseby saman med far din, og enkja hans vilde no selja byrsa fyr naud skuld.»

«Mange takk, Jakob,» sa Edvard; «eg vil prøva um eg ikkje kann skjota so mykje villt at eg kann tena pengarne inn att. Du kann lita på eg skal gjera det.»

Edvard hadde skote fyrr, og han hadde eit sers godt auga. Morgonen etter skulde han prøva, og då han hadde halde på tvo-tri timar, råma han blinken hundrad meter burte mest kvar einaste gong.

«Eg skulde ynskja du vilde sleppa meg ut åleine,» sa Edvard, han var so glad av di han greidde det so godt

«Du vilde ikkje koma heim med noko, gut,» sa Jakob. «Nei, du hev sumt å læra enno. Men eg skal segja deg korleis me skal hava det. Kvar gong når me ikkje er sers i naud fyr kjøt skal du få skjota fyrst.»

«Godt eg er nøgd med di,» sa Edvard.

Det vart snø og frost og streng vinter, og dei heldt seg jamnast innandørs alle. Jakob og gutarne gjekk ut etter ved og drog den heim på snøen.

«Eg skulde ynskja, Jakob, at eg kunde gjera ei kjerra,» sa Humfrey; «det vilde vera sers gagnlegt, og Kvite Billy vilde då og få noko å gjera. Men eg kann ikkje laga kvéli, og so hev me ingen sele.»

«D’er ingen tåpeleg ting du der nemner,» sa Jakob; «me skal tenkja på det. Um du ikkje kann gjera ei kjerra, so kunde eg kann henda kjøpa ei. Det vilde vera gagnlegt um det ikkje var anna en til å køyra myki ut på potet-stykket. Til dessar hev jeg bore den ut i korgjer, og det er tungt.»

«Ja, og so kunde me saga veden i småstykke og køyra han, og sleppa bera han den lange vegen. Eg er beint fram sår på akslerne etter reipet; det gneg meg so.»

«Når me no fær anna vêr skal me sjå kva me kann gjera, Humfrey. Som no det er, er vegjerne so stengde, at eg trur snaudt me kunde koma med kjerra frå Lymington og hit, endå det er fram-kjømt med hest.»

Men um dei heldt seg innandørs i det harde vêret, so var dei ikkje late. Jakob nytta dette høvet til å setja borni fyre korleis dei skulde stella seg med alle ting. Alice lærde korleis ho skulde vaska og koka. Av og til hende det nok at ho skålda seg i vatnet eller brende fingrane sine på glodheite ting. Elles vart dei fyr andre vanheppor av di dei ting som dei drogst med var for tunge; men vane og hagleik hjelpte deim snart, um dei ikkje hadde so stor magt, og uheppor vart det mindre av fyr kvar dag som gjekk. Humfrey med snikker-verktyet sitt gjorde i det fyrste mange mistak; han skamfor neglerne og øydde veden; men litt um senn lærde han å bruka ambodi med større hagleike og kunde gjera ymse gagnlege ting. Vesle Edit kunde no og gjera sumt; ho baka alltid havremjøls-kakor og sparde på den måten mykje tid fyr Alice. Det var utrulegt kor mykje borni kunde gjera no sidan ingen gjorde det fyr deim, og Jakob synte deim til rettes kvar dag. Um kvelden sette Alice seg til med nål og tråd og bøtte klædi; fyrstundes var det ikkje sers fint gjort, men ho kom seg kvar dag. Edit og Humfrey lærde å lese kvar kveld so lengje Alice arbeidde; sidan lærde Alice. På denne måten gjekk vinteren so fort, at då dei hadde vore fem månader i hytta tykte dei snaudt det kunde vera so mange vikor. Alle var glade og vel nøgde. Det einaste var at Edvard sumtid kunde verta tung i hugen; han vilde gjerne vita kva som hende i verdi, og det fekk han aldri.

At Edvard Beverley sumtid vart tung i hugen og utolug, er ikkje å undrast på. Han var upptødd som erving til Arnwood; og ein gut syg snart inn tankar um stoda si, helst når ho gjev von um eitkvart stort. Han var ikkje tvo mil burte frå den eigedomen som med retten var hans. Herregarden hans var brend; sjølv var han løynd i skogen, og han hadde berre ei kjensla av stoda si. Han lengta etter den tid då kongs-saki skulde vinna fram att til heider, og då han sjølv kunde verta gamall nok til å vera med og stydja og hjelpa saki fram. Han lengta etter å verta hovding som far hans hadde vore; so vilde han føra folki sine fram til siger, og vinna att eigedomen sin og få hemna seg på deim som hadde fare so fælt med han.

FEMTE STYKKET.

Tidi gjekk fort som sagt er. Når me tek undan ein eller tvo turar etter villt, so heldt dei seg i hytta, og Jakob kom aldri til Lymington. Frosten var det slutt med, og snøen var gjengen; lauvet tok til å spretta. Soli fekk magt, og i mai månad tok skogen til å grønkast.

Ein dag dei sat med morgonsmaten sa Jakob: «No Edvard lyt me ut att og sjå etter villt som me kann selja i Lymington; eg lyt kjøpa Humfrey ei kjerra og ein øykjasele. Lat oss taka byrsorne våre og ganga ut denne fagre morgonen. Hjorten held seg helst fyr seg sjølv på denne tid, med’ kollorne fylgjer dei unge kalvarne. Me lyt finna far etter eit dyr og fylgja faret til lega hans. Du skal hava det fyrste skotet um det kann laga seg so; elles rår hjorten meir fyr det en eg.»

Dei hadde gjenge fire-fem mil då dei fekk sjå far etter eit dyr; men so van som Jakob var med dette strævet kunde han fortelja Edvard at det ikkje var verdt å fylgja det faret; for det var berre etter eit ungt dyr. Dei gjekk framyver til dei fann eit anna far som Jakob sa var etter ein fullvaksen hjort, og den var verd å fara etter, for kjøtet var godt.

Dei fylgde faret på lag ei mil lenger, og då kom dei til eit stykke med tjukk skog, på lag so stort som fire mælingar.

«Her er han, Edvard; men lat meg no fyrst sjå um han held seg heime.»

Dei gjekk rundt ikring tykket og kunde ikkje finna far som synte at han hadde gjenge ut. Då sa Jakob at hjorten måtte løyna seg der inni.

«Vil no du, Edvard, standa her med eg gjeng attende til le sida av tykket, so tek eg Smoker med meg og gjeng inn. Skulde då hjorten verta upp-skræmd so er det mest visst at han vil springa ut imot vinden. Då vil du få godt skot på han. Kom ihug at du skyt so du råmar han attanfyre bogen. Men det skal du vita at fær eg skot på han inne i tykket so skyt eg; for me treng kjøtet, og då skal me finna ein annan so du kann få prøva deg.»

So gjekk Jakob ned på le sida og gav seg inn i tykket. Edvard stod attfyre ein klunger som voks nokre få alner frå tykket, og snart høyrde han det knaka i greinerne.

Det gjekk eit lite bil, og so kom ein gild hjort tråvande ut. Han snudde på hovudet og sette i eit sprang. Då skaut Edvard, og hjorten fall. Han kom ihug det Jakob hadde sagt og vart standande kyrr på same staden; men han ladde byrsa si. Snart etter kom Jakob og hunden.

«Godt gjort, Edvard,» sa skogvaktaren med låg røyst, han heldt handi fyr panna til å skyggja for solskinet, og såg ihuga til ei høg kjørr millom nokre klungrar på lag ei halv mil burte imot vinden. «Eg trur eg ser noko der. Sjå du, Edvard, du hev yngre augo en eg. Er det greiner av eit tre eg ser der i einstapen, eller er det noko anna?»

«Eg ser kva du meiner,» svara Edvard. «Det er ikkje tre! det rører seg.»

Det var seint um kvelden fyrr dei hadde fenge heim alt kjøtet, og dei var trøyte og ut-kjasa fyrr dei hadde fenge alt under tak. Edvard var glad for han hadde gjort det so godt; men gamle Jakob var det ikkje mindre. Morgonen etter fór Jakob til Lymington; han hadde ei tung klyv med villt på hesten. Han selde både det han førde og tvo klyvjar til som han lova å koma med dei dagarne som kom. So såg han etter ei kjerra og var heppen til å finna ei som nett var høveleg åt ein liten hest; hans Billy var liten men sterk som alltid hestarne er i den Nye Skogen. Han fekk seg og ein sele; den lagde han på Billy, beitte so fyre og steig uppi kjerra og vilde køyra heim; men Billy lika ikkje å verta sett fyr kjerra; ei tid var han stad, hopa seg attende og reis enda og gjekk alle vegjer anna en den som han skulde. Men med lokking og leiding fekk dei han til å lyda, og då gjekk han rett fram. Då han so høyrde kjerra skramla etter seg, stokk han og lagde i veg. På slutten då han hadde trøyta seg ut, tenkte kan at han kunde likso godt fara vislegt åt um han hadde sele på seg; for han kunde so ikkje koma ut or den korso. So gav han seg og dei kom vel til hytta. Humfrey var glad då han fekk sjå kjerra, og sa at no skulde dei taka på med mod. Dagen etter tok Jakob resten av kjøtet i kjerra, og hesten fór då vislegt åt. Han drog alt til Lymington og kom att so lognt og so snild som han all si tid skulde ha gjenge med sele og fyr kjerra.

«Jau, Edvard, eg fekk kjerra fyr kjøtet i minsto,» sa Jakob. «Og no skal du få vita kva nytt eg høyrde i Lymington. Kaptein Burly hadde freista å stæla folk til å berga kongen; men no er han dømd som ein svikar og er hengd og sundlema og lagt på stegle.»

«Det er svikarar som dømde honom,» sa Edvard harm.

«Ja, dei er so; men eg høyrde nytt som var gildare; jarlen av York er rymd til Holland.»

«Ja, det var gildt å høyra. Enn kongen?»

«Han sit enno fange i kongsgarden Karisbrook. Det vert fortalt so mykje; men ingen veit kva som er sant; men du kann lita på at dette kann ikkje vara lengje. Kongen fær snart det som han hev rett på.»

Edvard vart reint tunglyndt ei tid.

«Eg vil lita på Vårherre at me alle skal få retten vår endå,» sa han til slutt. «Eg skulde ynskja eg var vaksen.»

Med dette slutta røda, og dei gjekk og lagde seg. Det vart då ei strævall tid fyr folki i hytta. All myk skulde ut or stallen og grishuset; dei skulde hava ho ut på potetåkeren og i hagen, for fræet skulde i jordi. Då var kjerra sers gagnleg. Då myki var utkøyrd og breidd var Edvard og Humfrey med og hjelpte Jakob å spa åkeren, og sidan få ut sådet. Dei sette ut kålrenningarne og sådde næpa og gulerot. Fyrr månaden var ende var dei ferduge med hagen og potet-åkeren. Humfrey tok då på seg å lugga sengerne og halda alt reint. Vesle Edit hadde og noko å gjera no; for hønorne tok til å verpa, og so snart som ho høyrde deim kakla, sprang ho etter eggi og tok deim inn. Fyrr månaden var slutt hadde Jakob lagt fire hønor på egg. Billy vart no sleppt på beite i skogen, og han kom heim av seg sjølv kvar kveld.

«Eg skal segja kva me no vantar,» sa Humfrey, han tok liksom styringi yver heile jordvegen. «Me skulde havt ei ku.»

«Å ja, ei ku!» sette Alice i; «eg hev god tid til å mjølka henne.»

«Kven eig dei kyrne som eg ser i skogen sume tider?» sa Humfrey til Jakob.

«Er det nokon eigar, so er det kongen,» svara Jakob; «det er elles fe som hev villa seg burt og teke vegen til skogen, og dei hev vore her aldri so lengje. Dei er meir ville en tame, og du lyt agta deg at du ikkje gjeng for nær deim; for uksarne vil renna etter deg. Talet på feet aukar fort. Det var ikkje meir en seks fyr nokre år sidan; men no er det minst femti.»

«Eg vil prøva å taka ei, um det er råd,» sa Humfrey.

«Eg er rædd det vil falla litt vandt det, gut,» sa Jakob. «Og eg segjer endå ein gong: agta deg fyr uksarne!»

«Eg bryd meg ikkje um nokon ukse,» sa Humfrey; «men ei ku vilde gjeva oss mjølk, og då vart det meir myk til hagen. Me skulde få meir poteter.»

«Ja, kunde du fanga ei ku, so skulde ingen hava noko imot det; men eg er rædd det vert ikkje lett, og det kann verta fårlegt.»

«Eg vil sjå etter ei,» sa Humfrey.

Alt fræet hadde no runne, og dagarne vart lange. Då vart arbeidet ljost og lett imot som det hadde vore.

Humfrey var ein hendig og trottug kar, full av mange påhit. Han hadde laga ei hjulbår åt Edit, endå han hadde kje mykje å hjelpa seg med, og han bygde hønsehus og gjorde grishuset betre. Jordber flutte han inn i hagen og fekk deim til å veksa godt. Lauken som han hadde i hagen, var framifrå god. Idet siste heldt han på hogga pålar i skogen; dei skulde vera til fjøs; for han vilde hava ei ku på ei eller onnor vis. Juni kom, og det vart tid til å slå, so dei kunde hava høy til vinteren; Jakob hadde tvo ljåar. Han synte gutarne korleis dei skulde bruka ljåen, og dei vart snart dugande slåttarar. Det var mengdi med langt gras dette årsens bil, og dei kunde slå so mykje dei vilde. Snart fekk Kvite Billy nok å gjera då høyet skulde draskast heim. Smågjentorne hjelpte til i høy-sjauen, for Humfrey hadde gjort tvo rivor åt deim. Jakob tenkte at dei hadde høy nok, men Humfrey sa at det kunde vera nok til hesten, men ikkje nok åt kui.

«Men kvar skal kui koma frå, Humfrey?»

«Der som villtet kjem ifrå, or skogen,» sa han.

Og Humfrey heldt på å slå høy og turka det; men Edvard og Jakob gjekk ut på veiding.

Då alt høyet var slege og stekkt fann Humfrey upp ein måte å tekkja stakken med einstape; dette hadde han kome på av seg sjølv. Sidan tok dei på å hogga ned einstape til fór. Då vilde og Humfrey hava ein gong til so mykje som Jakob fyrr hadde samla; han laut hava det til underburd åt kui, sa han. Til slutt vart det eit ordtøke millom honom og Edvard; når Edvard kom heim med meir kjøt en som kunde halda seg i varmt vêr, so sa han alltid til Humfrey at resten skulde vera åt kui. Endå vilde ikkje Humfrey gjeva upp denne tanken. Kvar morgon og kveld var han jamt burte ein time eller tvo, og dei fann ut at han vakta på den ville buskapen som gjekk på beite og sume tider kunde vera tett inn-med, sume tider langt burte. Han bruka å kravla upp i eit tre og sjå på dyri når dei gjekk inn-under og ikkje lagde merke til honom.

Ein kveld kom Humfrey seint heim, og morgonen etter var han ute or huset fyrr det var ljost. Dei var ferduge med morgonsmaten, og endå hadde dei ikkje set noko til guten; dei kunde ikkje skyna kva han dreiv med. Jakob vart leid, men Edvard berre lo og sa: «De kann lita på at han kjem attende, og de skal sjå han hev kui med seg.»

So vidt han hadde sagt desse ordi kom Humfrey blodraud i andlitet og dyvåt av sveite.

«No, Jakob og Edvard, lyt de koma og fylgja meg.» sa han. «Me lyt setja Billy fyr kjerra og taka Smoker med oss, og so eit reip. Det er best de tek byrsorne med og, so me kann hava deim å truga med.»

«No skal me høyra! Kva er tids?»

«Eg skal segja det med’ me gjeng; men eg lyt få Billy fyr kjerra straks, her er ingi tid å hefta burt. Dermed sprang Humfrey; men Jakob sa med Edvard: «Kva kann det vera?»

«Det kann ikkje vera anna en den kui som han er so galen etter,» svara Edvard. «Me fær vel vita det når han kjem med øyken. Lat oss taka byrsorne og få med oss Smoker, som han bed.»

Humfrey kom då med øyk og kjerra, og dei tok i veg.

«No vonar eg du vil segja oss kva det er me skal gjera,» sa Edvard.

«Ja det skal eg. De veit eg hev vakta på buskapen no lengje, av di eg ynskte ei ku. Eg hev site i eit tre medan kyrne hev gjenge att og fram mange gonger under meg. So lagde eg merke til at ei eller tvo av kvigorne var innpå beringi. Igår kveld såg eg at ei vilde bera snart, og medan eg vakta fekk eg sjå ho var sjuk og at ho drog seg burt frå bølingen og gjekk inn i nokre små ris-runnar. Eg vart verande tri timar og vilde sjå um ho kom ut att; men ho kom ikkje. Det var myrkt då eg kom heim, som de veit. I dag gjekk eg fyrr det var ljost, og fann bølingen. Ho er lett å kjenna, svart med kvite flekkjer, og då eg hadde set vel etter såg eg at ho ikkje fylgde dei andre, so eg er stød på ho vilde bera inne i runnarne, og at ho hev bore fyrr me kjem fram.»

«Det kann vel vera!» sa Jabob; «men ikkje skynar eg kva me skal gjera.»

«Heller ikkje eg,» sa Edvard.

«Ja so lyt eg fortelja korleis eg hev tenkt,» sa Humfrey. «Eg vilde hava hest og kjerra med so me kann køyra kalven heim, so framt me fær taka han, og det tenkjer eg ikkje skal vera so vandt. Eg vilde hava Smoker med til å setja på kviga, so ho fekk noko å tenkja på med’ me tek kalven upp i kjerra. Reipet skal me binda kui med um me kann, og so må de halda den hine bølingen burte med byrsorne, um dei skulde koma ho til hjelp. Skynar de no kva eg vil?»

«Ja, og eg tykkjer det høyrest ikkje urimeleg ut,» sa Jakob, «og eg skal segja at påfundet ditt er godt. Me skal hjelpa deg so godt me kann. Kvar er runnarne?»

«Ikkje fullt ei halv mil herifrå,» svara Humfrey. «Me skal snart nå deim.»

Då dei nådde fram såg dei at bølingen gjekk og åt eit godt stykke frå runnarne, og det var godt og vel.

Dei fylgde faret etter kviga og gjekk varleg inn i tjukke riset, og rett som det var kom dei yver henne. Det såg ut som ho hadde bore for ein times tid sidan; ho heldt på å sleikja kalven, og han var endå ikkje komen på føterne. So snart dyret såg Jakob og Edvard riste ho på hovudet og vilde setja på deim; men Jakob hissa hunden etter ho, og han flaug på ho med ein gong. Då hunden tok på laut kviga draga seg attende inn i tjukkaste riset, og medan hunden hoppa kringum henne, snart til ei sida og snart til hi, so han kunde vera fri horni hennar, vart kviga skild frå kalven.

«No då, Edvard og Humfrey! tak kalven mellem dykk og lyft han upp i kjerra!» sa Jakob. «Smoker og eg skal passa på mori.»

Gutarne stakk armarne under vombi åt kalven og bar han burt. Kviga heldt på å verja seg mot hunden so ho fyrst ikkje gådde at kalven var burte. Då ho gådde det kalla Jakob hunden til seg, so han skulde vera millom kviga og gutarne med’ dei gjekk ut or riset. Til slutt sette kviga i ei høg beijing og fór ut or runnen og vilde fylgja etter kalven. Smoker heldt henne i øyro, so ho eit heilt bil ikkje kunde koma lenger en ho var.

«Haldt henne, Smoker!» sa Jakob, han gjekk og vilde hjelpa gutarne. «Haldt henne, gut! Er kalven i kjerra?»

«Ja, og bunden fast,» sa Edvard; «me er uppi kjerra, me og.»

«Det er rett,» sa Jakob. «No skal eg og stiga uppi, so kann me køyra. Ho fylgjer etter oss, det kann de lita på. Her, Smoker! Smoker! lat henne vera!»

Då kom Smoker hoppande ut or kjerret, og kviga fylgde etter beljande, so det var fælt å høyra. Kalven i kjerra sette og i å bura, og ho sprang fram åt kjerra som ho var gali.

«Driv på, Humfrey!» sa Jakob; eg trur eg høyrde nokre av bølingen svara på beljingi hennar. Di snarare me er framme, di betre er det.»

Humfrey hadde taumarne, og han dreiv på. Kviga fylgde og rende bil um bil etter hunden og etter kjerra; sumtid nådde ho mest burti bakste kanten av kjerrekista; men no svara det i ein grov tone på beljingi hennar. Då sa Jakob:

«Haldt byrsa reidug, Edvard; eg er rædd bølingen kjem etter. Men skjota må du ikkje fyrr eg segjer. Me lyt laga oss etter det me ser. Driv på, Humfrey!»

Nokre minuttar etter såg dei på lag ein fjordung ifrå, ikkje heile bølingen men ein einaste ukse som kom etter og sprang fort med halen i vêret og riste på hovudet; han belja med grovt mæle og svara på beljingi åt kviga.

«Det er berre ein som kjem etter,» sa Jakob. «Den skal me råda med. Smoker, kom inn! Kom inn straks!» skreik Jakob, han såg at hunden tenkte å taka på uksen.

Smoker lydde, og uksen kom etter til han var ikring eit halvt hundrad famnar ifrå deim.

«Haldt deg reidug, Edvard! Sigta på bogen! Stans på farten, Humfrey!»

Humfrey heldt hesten, og uksen heldt på koma nærre. Det såg ut som uksen ikkje visste kven han fyrst skulde taka på. Då han var ikring treti famnar ifrå, skaut Edvard. Uksen seig i kne og gav seg til å stanga i marki med horni.

«Det vil hjelpa,» sa Jakob. «Driv på att, Humfrey! Me skal sjå um den karen når det lid av eit bil. No er det best me kjem oss heim; for dei andre kann koma. Han er uppe att; men han stend på same flekken. Han må vera hardt såra.»

Kjerra dreiv på, og kviga fylgde; men dei såg ikkje til fleire av den ville bølingen, og dei nådde snart til hytta.

«Kva skal me no gjera?» sa Jakob. «Seg det Humfrey; for du hev havt med skipingi av heile denne ferdi, og gjort det godt.»

«Ja me lyt køyra kjerra inn i garden og so stengja grindi att fyr kui til eg hev gjort mitt.»

«Det er snart gjort når me hisser hunden på ho,» svara Jakob; «men, hjelpe meg! der kjem Alice og Edit ut springande. Kviga kann stanga deim ihel. Gakk inn, Alice! Spring fort inn i huset og lat att døri til me kjem.»

Alice og Edit høyrde dette. Edvard sette og i å ropa til deim, og dei gjekk fort inn.

Humfrey fekk då hopa kjerra inn-åt plankegjerdet, so det vart råd fyr Edvard å koma seg yver på hi sida og vera reidug til å opna grindi. So hissa dei Smoker på kviga, so han liksom fyrr tok alle tankarne hennar. Då vart grindi upp-leti so mykje at dei kunde køyra inn, og med same dei var komne inn-fyre, smikka dei grindi i att, so kviga vart standande utanfyre.

«No er me komne so langt, Humfrey; kva vil du so?»

«Lytt no kalven ut og få han inn i fjoset. Eg skal ganga inn i fjoset med eit reip med rennesnar i enden, og hengja det yver bjelken uppyver og få lykkja kring horni hennar medan ho held på å sleika kalven, og det vil ho gjera so snart de hev sleppt henne inn. Den hine enden av toget skal eg lata vera utanfyre, so de kann hala, so snart som eg er reidug, og då skal me halda henne fast til dess me fær binda henne betre. Når eg ropar ut «Reidug!» då kann de lata upp grindi og sleppa henne inn. De kann springa uppi kjerra med same de hev lete upp grindi, um de skulde vera rædde at ho renner på dykk; men det trur eg ikkje ho vil, for det er kalven ho spring etter og ikkje nokon av dykk.»

So snart som Humfrey var ferdug med reipet, ropa han ut som han hadde sagt, og dei let upp grindi. Kui sprang inn med ein gong, og då ho høyrde kalven remja sprang ho inn i fjoset, og døri vart stengd etter henne. Ein augneblink etter ropa Humfrey ut til deim at dei skulde hala i reipet, og det gjorde dei.

«Det er vel,» sa Humfrey inne i fjøset. «Gjer no reipet fast, so kann de koma inn.»

Då dei kom inn såg dei at kviga stod bundi klåss inn-åt den eine fjosveggen med reipet kringum horni.

«Ja, det er godt, Humfrey; men kva skal me so?»

«Fyrst vil eg saga av den øvste enden av horni, so ho ikkje skal såra oss vondt um ho slepp laus og tek på oss. Venta med eg gjeng etter sagi.»

So snart tuppen av horni var av-saga kom Humfrey med eit anna tog-stykke og batt fast um horni og so hin enden fast i veggen. Det var so langt at ho kunde leda hovudet litt og eta av krubba.

«Sjå der!» sa Humfrey; «no fær tid og tolmod gjera resten. Me lyt kausa og klappa henne, so skal ho snart temjast. Lat henne no fyr det fyrste vera åleine med kalven. Ho hev band som er ein halv famn langt, og det er nok til at ho kann sleikja kalven; anna bryd ho seg ikkje um no. Imorgon skal me slå noko gras åt henne.»

Dei gjekk då ut og stengde fjos-døri.

«Godt, Humfrey; du hev vore meister fyr oss alle, og no er det du som kann læ,» sa Jakob. «Der som det er vilje, der er og veg; det er visst. Eg kann segja deg at då du slo so mykje høy og fekk inn slik mengd med einstape og bygde på fjoset, då hadde ikkje eg meir vit på korleis me skulde få ei ku en det skulde vore ein elefant. No vil eg segja at du er verd mykje ros for den måten du hev fare fram på.»

«Ja det er visst,» sa Edvard. «Du hev meir umlaup i hovudet du bror en eg. Men no må middagsmaten vera ferdug, so framt Alice hev gjort det som ho skal. Kva trur du, Jakob, skal me etter middagen ut og sjå um uksen?»

«Ja det lyt me gjera. Han er godt etande, og eg vil selja so mykje som eg kann køyra i kjerra til Lymington. Og so hev me hudi som og er pengar verd.»

SETTE STYKKET.

Alice og Edit hadde brennande hug til å sjå kui, og helst kalven; men Humfrey sa at dei ikkje måtte ganga inn fyrr han var med; då skulde dei få sjå alt. Då dei var ferduge med mat-målet tok Jakob og Edvard byrsorne sine, og Humfrey sette Billy fyr kjerra og fylgde deim. Uksen stod der han hadde vore og radt stillt. Han rugga på hovudet då dei kom, men sette ikkje etter deim.

«Det er min tanke at han hev blødt seg mest ihel,» sa Jakob; «men det beste er å vera viss. Set ei kula tri tumar attanfyr bogen hans, Edvard, so kann me vera trygge.»

Edvard gjorde so, og dyret fall daudt. Dei gjekk fram til kroppen og gjeta på at han vog minst fem og treti bismarpund.

«Det er eit gildt dyr,» sa Edvard. «Eg undrast på at me ikkje fyrr hev tenkt på å skjota ein.»

«Det er ikkje villt,» svara Jakob.

«Nei det er det ikkje,» sa Humfrey. «Når du og Edvard krev alt viltet, so vil eg krevja feet; det skal vera min part av skogen. Kom i hug at der er fleire, og eg tenkjer at eg skal hava endå meir av deim.»

«Ja ja, Humfrey; eg gjev upp all min rett, um eg hev nokon.»

«Og eg all min,» lagde Edvard til.

«Lat det vera so då,» sa Humfrey. «Ein god dag skal de få sjå kva eg vil gjera. Hugs at eg vil selja feet fyr meg sjølv til dess eg kann kjøpa meg ei byrsa og eit par andre ting som eg vantar.»

«Eg held med deg i det, Humfrey,» sa Jakob. «Og no lyt me flå karen.»

Dei bruka heile ettermiddagen til å flå uksen og lema han sund. Billy hadde tungt lass då han drog kjerra heim. Dagen etter fór Jakob til Lymington og selde kjøtet og hudi. Han var vel nøgd med vinningi då han kom heim att. Nokre ting som Humfrey bad um, hadde han kjøpt, nokre mjølkekollor og ei liti kima og mjolkebytta fyr det han hadde fenge, og endå hadde han pengar att. Humfrey fortalde at han endå ikkje hadde set um kviga; for han trudde det var best å venta.

«Ho skal vera tam i morgon tidleg, det kann de lita på,» sa han.

«Men når du ikkje gjev ho mat, so fær ikkje kalven suga.»

«Eg kann ikkje tru anna. Eg skal ikkje svelta ho; men eg vil gjera ho takksam fyr maten fyrr ho fær noko. Eg skal slå noko gras åt ho i morgon tidleg.»

Me kann likso godt segja med same at morgonen etter gjekk Humfrey inn til kviga. Fyrst stod ho og spratla og var reint ustyrleg.

Han gav ho noko gras og klappa og kausa henne eit langt bil, til ho let han få taka lett burtpå seg. Kvar dag dei fyrste fjortan dagarne gav han henne mat, og ho roa seg meir fyr kvar dag som gjekk. På slutten slo ho ikkje med horni når han gjekk upp til henne. Kalven var reint tam, og då kviga såg at kalven var kyrr, so vart ho meir kyrr sjølv. Då fjortan dagar var lidne vilde Humfrey aldri lata andre en Alice gjeva kviga noko, so ho kunde verta kjend med henne. Då kalven var ein månad gamall freista Humfrey å mjølka kui. Det vilde ho ikkje vita av og spende fælt; men då tie dagar var lidne gav ho ned mjolki. Humfrey løyste henne då og let henne ganga laus i garden nokre dagar; men alltid heldt han kalven inne i fjoset, og let kviga få koma inn kvar kveld; då mjolka han henne fyrr kalven fik lov til å suga. Etter dette våga han seg til med den siste freistnad; det var å sleppa henne ut or garden på beite i skogen. Ho gjekk langt burt, og han var mest rædd at ho skulde slå lag med den vilde bølingen; men um kvelden kom ho attende til kalven sin. Då var Humfrey nøgd, og slepte henne ut kvar dag, og dei hadde ikkje meir møda med henne. Likavel vilde han ikkje venja kalven av fyrr det vart vinter, då ho vart stengd inne i garden og skulde liva av høy. Då vart kalven avvand; det var ein kvige-kalv, og då hadde dei ingi møda meir med mori. Alice lærde snart å mjolka henne, og det vart ei godsleg ku som var lett å hand-sama. Soleis var det dei tok til å få mjølk i hytta.

«Jakob,» sa Humfrey; «kva tid tenkjer du å fara til Lymington?»

«Eg veit ikkje,» svara Jakob. «No er me i enden av august, og september månad er det ikkje godt um villt, so eg skynar ikkje at eg hev noko å fara med.»

«Det var det at når du fer, so vilde eg gjerna få noko til Alice og sumt til meg sjølv.»

«Kva er det so Alice Vantar?»

«Ho vilde hava seg ein katt.»

«Det trur eg alltid det skal verta ei råd med. Og kva er det du vantar, Humfrey?»

«Eg vantar ein hund. Smoker er berre din, og eg vilde hava ein sjølv som eg kunde læra upp på min eigen måte.»

«Ja eg skulde ha set etter ein hund. Um ikkje Smoker er gamall, so skulde me havt tvo hundar, ein til kvar byrsa, um eit-kvart skulde koma på.»

«Det trur eg og,» sa Edvard. «Sjå um du kann få tvo kvelpar, ein til Humfrey og ein til meg.»

«Men det tarv eg ikkje fara til Lymington etter. Eg lyt ganga tvert igjenom skogen so kann eg sjå um nokre av venerne mine som eg ikkje hev set på lengje, og hjå deim kann eg få kvelpar av det rette slaget, like Smoker. Eg fær gjera det med det fyrste, for det er ikkje sagt eg fær deim med meg, um eg fær lov på deim.»

«Må eg vera med deg, Jakob?» sa Edvard.

«Eg vilde heller du let det vera. Dei kann spyrja um so mykje.»

«Og eg vilde helst det same; for gjekk han med so vilde han lura seg frå arbeidet her,» sa Humfrey.

«Kva er det her er å gjera då?»

«Her er arbeid nok, og stridt arbeid. Eikeneterne er mogne, og me treng mange skjeppor av deim til griserne. No hev me tri som skal gjødast og tvo til å føda med vinteren. Eg kann ikkje godt hjelpa meg berre med Alice og Edit. Er du ikkje alt for lat so trengst det at du er med oss.»

«Aldri skal du Humfrey tenkja på anna en griserne og jordbruket.»

«Og du er so god veidemann at du aldri tenkjer på anna en ein hjort; men ein fugl i handi er meir verd en tvo i skogen, etter mi meining. Og eg skal gjera meir ut av jordbruket mitt en du nokor tid kann tena or skogen.»

«Humfrey hev ingen rett på fuglarne og eggi; hev han vel, Edvard? Dei høyrer Edit og meg til, og Jakob skal taka eggi med til Lymington og selja deim åt oss, so me kann få oss nye sundags-klæde; for desse ser slitne ut, som ventande kann vera.»

«Nei, gode, fuglarne er dykkar, og eg skal selja deim fyr dykk so snart du vil, og kjøpa det de treng fyr pengarne,» svara Jakob. «So kann Humfrey tena pengar med griserne.»

«Ja, og smøret høyrer meg til når eg steller det,» sa Alice.

«Nei, det er ikkje rett at eg skal finna kyr og ingen ting få fyr deim,» sa Humfrey. «Me lyt i minsto skifta likt, Alice.»

«Godt, eg hev ingen ting imot det,» sa Alice; «for d’er du som finn kyrne og føder deim. Eg fekk eit pund smør igår; eg vilde prøva um eg kunde. Er det ikkje fint, Jakob?»

«Eg hev set kvinnfolk laga smør, og kann det,» sa Jakob. «Ein annan gong skal eg vera med deg. Eg er rædd du ikkje hev knoda saupet vel utor det, og ikkje salta det.»

«Nei salt hadde eg ikkje i det.»

«Men det lyt du; elles vil smøret ikkje halda seg.»

Det vart so avgjort at Edvard skulde vera heime og hjelpa til å samla eikeneter til griserne, og at Jakob skulde fara tvert yver skogen åleine og tinga kvelparne. Han lagde i veg morgonen etter. So var han burte tvo dagar fyrr han kom att. Han hadde fenge lov på tvo kvelpar, fortalde han, og han hadde vald deim ut. Dei var av same slaget som Smoker; men dei var ikkje meir en fjortan dagar gamle, og kunde ikkje takast frå mori fyrr det leid av eit bil; det var so avgjort at han skulde koma att når dei var tri-fire månader gamle; då kunde dei ganga gjenom skogen. Han fortalde og at det var lite som skilde at han hadde vorte såra av ein hjort som vilde taka på honom; hjorten var det årsens bil vill og reint fårleg. Han laut skjota og hadde skote av han det ene hornet; då snudde hjorten.

«Du lyt vera var, Edvard, når du gjeng i skogen denne tid.»

«Eg hev ingen hug til å ganga i skogen no,» sa Edvard. «D’er ikkje noko gagn i det når me ikkje kann veida; men i november skal me taka på att.»

«Ja det er tidleg nok, det,» sa Jakob. «Imorgon skal eg hjelpa dykk med eikeneterne, og dagen etter vil eg til Lymington med eggi hennar Alice, so sant eg er frisk.»

«Ja, og når du so kjem att lyt du hjelpa meg å kima; eg fær mykje rjome til den tid.»

«Og so må du ikkje gløyma å kjøpa katten,» sa Edit.

«Kulta mi er noko sliti, og det same er di, Edvard. Me lyt finna på ein måte, liksom Alice, og få utveg til nye.»

«Eg skal kjøpa alt det du treng, Humfrey,» sa Jakob; «eg litar på at eg fær pengarne att når du fær.»

«Det var so eg tenkte,» sa Humfrey. «So lyt du kjøpa meg ei byrsa og ein klædnad fyrst; når eg hev greidt ut fyr det, vilde eg gjerna hava noko meir verkty, og nokre naglar og skruvor og eit par andre ting; men det skal eg ikkje tala meir um no. Lat meg få ei byrsa so skal me sjå kva eg kann vinna ut or skogen, helst når eg hev fenge hunden.»

«Ja eg fær no sjå. Kann henda vilde du lika å koma med meg ut i skogen og læra veiding; for no kann Edvard likso mykje som eg, og kann godt ganga ut på eigi hand.»

«Sjølvsagt vilde eg lika det; eg ynskjer å læra, alt slag.»

«Godt! Eg trur det skal vera att litt pengar i pungen endå, og i morgon skal eg til Lymington. No tenkjer eg d’er tid å koma i seng, og er alle so trøytte som eg, so skal me sova godt.»

Dagen etter fór Jakob til Lymington med på lag firti av dei kjuklingarne som Alice hadde; dei andre skulde få liva, so hønsetalet deira skulde auka.

Han kom heim att ved solarglad med alt det han hadde kjøpt. Alice og Edit fekk nye klæde og dertil nåler og tråd og ullgarn, og so nokre pengar som han hadde att av det han fekk fyr kjuklingarne. Han hadde og kjøpt nye klæde til Edvard og Humfrey, og ei byrsa til Humfrey. Den lika Humfrey sers godt, for ho hadde større lød og trong tyngre kula en Jakob og Edvard sine. So var det ein liten kvit katt til Alice og Edit. Jakob hadde inkje nytt å fortelja, anna det at jamnarane hadde sett upp mot Cromwell, og han hadde bruka dei andre hermennerne på deim. Det såg ut som dei heldt på trættast og slåst med kvarandre, sa Jakob.

Tidi gjekk. November månad kom, og det var ingi ugreida med stellet hjå folki i skogen.

No kom den andre vinteren. Jakob og Edvard gjekk ut på veiding til vanlegt eit par gonger um vika. Den gamle skogvaktar hadde vorte stiv i kroppen og var plåga av ikt, og han kjende seg ikkje so lett og leug som han hadde vore. Humfrey fylgde no Edvard gjernast ein dag um vika, men ikkje tidare, og det var sjeldan dei kom att med inkje; for Edvard hadde lært sine ting godt no, so han ikkje trong um rettleiding av Jakob. Då vinter-kjølden kom, slutta Jakob å fara ut på veiding. Han fór til Lymington og selde villtet, og kjøpte att det som var naudsynleg til huset. Men det var greidt at jamvel desse ferderne åleitte honom, og alle kunde sjå at krafti åt den gamle mannen heldt på å minka fort.

Humfrey hadde alltid noko å gjera. Ein kveld heldt han på med ein ting som dei alle undrast på. Dei spurde kva det skulde vera til; men det vilde han ikkje segja.

«Det er ein ting eg vil prøva,» sa han, han heldt på å bøygja ein haslekvist. «Fær eg det til so skal de få vita kva det er, og fær eg det ikkje til, so kann det vera det same; eg hev berre havt eit liti stræv til ingi nytta. Eg vonar du ikkje gløymer salt, Jakob, når du fer til byen i morgon. Griserne mine lyt slagtast, og me lyt salta største-parten av flesket. Når føterne og bogarne hev lege lengje nok i salt, vil eg prøva um eg ikkje kann røykja deim, og fær eg det til so skal eg røykja noko skinka.»

«Sa ikkje du, Jakob, at askegreiner var det beste til å røykja flesk med?»

«Jau, gut. Når du er ferdug skal eg segja deg korleis du skal gjera. Mor mi, stakar, bruka å røykja i denne peisen, og det vart godt.»

«Eg trur eg skal få det til,» sa Humfrey, han let haslestokken springa ut etter han hadde bøygt han; «men i morgon skal eg finna knipet.»

«Men kva er det til, Humfrey?» sa Edit.

«Gakk ifrå meg, pus, og leika med katten din,» sa Humfrey, han gøymde verktyet og vyrket sitt i eit hyrna. «Eg hev ikkje lite under henderne no; men eg lyt slagta griserne fyrr eg kann tankja på noko anna.»

Dagen etter fór Jakob til Lymington med kjøtet, og kom att med salt og dei andre ting han var beden um. Griserne vart slagta og flesket salta under Jakob sitt tilsyn. lkti hans gjorde at han ikkje kunde gjera det sjølv, men Humfrey og Edvard gnidde saltet inn, og Alice bar fleskestykki burt til saltetunna. Humfrey hadde vore lengje ute um dagen med den tingen som ingen visste namn på. Dagen etter fór han ut tidleg fyre morgonsmaten, og då kom han att med ein hare som han slengde på bordet.

«Der,» sa han. «Eg fekk til fjøri mi, og her ser de kva eg hev tent med ho. No vil eg laga fleire, some kann få noko til matabyte.»

Dei var glade at Humfrey hadde fenge det til, og han var ikkje lite byrg av det sjølv.

«Kor fann du ut korleis ho skulde vera?»

«Eg las i den gamle ferdaboki som Jakob kom heim med i sumar, um korleis folk fanga kaninar og harar på ein slik måte. Eg kunde ikkje skyna det fullt, men det gav meg tanken.»

Me skulde fortalt at Jakob meir en ein gong hadde kome heim med ei gamall bok eller tvo som han hadde fenge eller funne. Desse hadde Humfrey og Edvard av og til set i, men berre no og då; dei hadde so mykje å gjera at det ikkje vart stor tid til lesing. Det var helst sume tider um kveldarne dei tok deim fram. Dette kann ingen undrast på når ein kjem i hug kor unge dei var, og kor ansamt dei alltid hadde det.

SJUANDE STYKKET.

Humfrey fór no etter mange ting. Han hadde gjort nokre snaror og kom heim mest kvar dag med kaninar og harar. Han hadde og gjort ei fugle-snara og hadde fanga tvo gullfinkor åt Alice og Edit; dei sette deim i buri som han hadde gjort åt deim. Men som me hev sagt, Humfrey fór med mange ting elles.

Um morgonen var han ute i otta, og ute var han til seine kvelden når månen var uppe, han kom heim lengje etter dei andre hadde lagt seg; men aldri visste dei kvar han heldt seg, og ikkje vilde han fortelja det. Det lagdest ned mykje snø, og då var Humfrey ute lenger en han hadde vore. Ein morgon, på lag ei vika etter snøen hadde lagt seg, kom han inn med ein hare og ein kanin, og då sa han:

«Edvard, eg hev fanga større ting en hare og kanin. Du lyt koma og hjelpa meg; me lyt hava byrsorne med. Jakob er vel so plåga av gikti at han ikkje kann fylgja med.»

«Jau eg trur eg kann. Det er skodda som gjerer meg so låk. Denne frostlufti vil kann henda gjera meg godt. Eg hev kjent meg mykje betre sidan snøen kom. Kom, lat meg få sjå kva du hev fanga.»

«Det er tvo mil å ganga,» sa Humfrey då dei var komne ut.

«Eg skal nok greida det. Berre syn oss vegen.»

Humfrey gjekk fyre til dei kom tett innåt ein dott med store tre; der førde han deim til ei fall-grav som han hadde grave; ho var ikring seks fot breid og åtte fot lang og ni fot djup.

«Der er den store snara mi,» sa Humfrey. «Kom og sjå kva eg hev fanga i ho.»

Dei sågs ned i gravi og der såg dei ein ung ukse. Smoker hadde fylgt med, og han gav seg til å gøy rasande.

«Kva skal me gjera no?» sa Humfrey. «Eg trur ikkje han er såra. Kann me få han upp?»

«Det vert ikkje godt det. Var det ein kalv so kunde det lete seg gjort; men denne er for tung. Og kunde me få han upp so laut me slagta han etterpå, so det er vel likso godt å skjota han med ein gong.»

«Ja det hev eg tenkt,» sa Humfrey.

«Men korleis fekk du det til å fanga han?» sa Edvard.

«Eg las um det i den same boki som eg las um snaror til harar,» sa Humfrey. «Eg grov upp gravi, og sidan tekte eg med greiner og skuffa snø yver. Dette er det tykket som bølingen helst held seg i vinters dag; der er vidt turt, og dei store trei liver for uvêr; det var difyr eg valde denne flekken. Eg tok ein stor bundel med høy og strådde yver gravi og so nokre små-dottar i kring på snøen, so feet kunde finna det; eg visste at dei gjerna vilde hava det no med snøen ligg yver marki. Og no ser de kor det gjekk.»

«Godt Humfrey; eg lyt segja du er meistar fyr oss,» sa Edvard. «Skal eg skjota han?»

«Ja gjer det no med han ser upp.»

Edvard sende kula gjenom skallen hans, og han fall daud. Dei vart no nøydde til å ganga heim etter hesten og kjerra og eit reip til å få han upp or gravi med. Det vart eit hardt tak; men dei sette hesten fyre og drog sjølv av all magt, og so fekk dei han upp til slutt.

«Eg skal gjera det lettare til ein annan gong,» sa Humfrey. «Eg skal laga til ei vinda so snart eg fær tid, so me kann vinda han upp liksom ei vatsbytta or brunnen.»

«Det er godt ungt kjøt,» sa Jakob, han flådde uksen. «Han er ikkje yver halvtanna år, vil eg tru. Hadde det vore ein fullvaksen ein liksom den me skaut sist, so hadde me aldri fenge han upp.»

«Jau, Jakob, det skulde me. Eg skulde gjenge ned i gravi og lema han sund, og so fenge han upp stykke fyr stykke, um me ikkje fekk han upp heil.»

Dei lagde kjøtet og hudi i kjerra og køyrde det heim.

«Dette skal hjelpa langt til å greida ut fyr byrsa, um det ikkje vert til meir,» sa Jakob.

«Eg er glad fyr det,» sa Humfrey, «og eg vonar at det ikkje vert den siste eg tek.»

«Eg kjem i hug ein ting, Humfrey,» sa Jakob. «Eg tenkjer du lyt koma att med kjerra og få burt innvolen og alt det blodet som ligg i snøen; for eg hev set at feet vert reint villt når det ser eller kjenner angen av blod. Eit par gonger hev eg set at dei hev kome der som eg hadde stukka ein hjort, og so snart som dei stakk nosi i marki der som blodet var, so rette dei halsen i vêret og belja som dei var galne. Eg hev jamvel høyrt at når ein hev vorte drepen i skogen og dei leitar etter liket, so er det betre å driva ein bøling med fe yver marki, en å bruka ein blodhund.»

«Takk skal du hava, Jakob, at du segjer meg det; eg hadde ikkje kome til å tenkja på det. No skal du høyra kva eg vil. Eg vil taka kjerra full med einstape og kasta i botnen, so ei kviga eller ein kalv som måtte koma i gravi, ikkje skal skamslå seg.»

«Det må ha gjenge lang tid fyrr du fekk grava den gravi, Humfrey.»

«Ja det gjekk ikkje fort, og strævet vart tyngre etter kvart som eg kom djupare. So var det å få burt all jordi og spreida alt rundt ikring. Det gjekk yver ein månad frå eg tok til med arbeidet til eg vart ferdug. I det siste laut eg taka jordi i ei korg og ganga upp stigen med ho; det var for djupt til å kasta det upp.»

«Ingen ting kann liknast med tolmod og trott; du hev meir av det, du Humfrey, en eg,» sa Jakob.

«Og eg veit visst at eg ikkje kann mæla meg med honom, og kjem visst aldri til å gjera det,» sa Edvard.

Den andre vinteren gjekk fort, og det var ikkje mange hendingar, som hadde stort å segja. Gamle Jakob laut halda seg inne i hytta fyr ikti, og Edvard gjekk på veiding åleine, eller av og til i lag med Humfrey. Humfrey var so heppen at han fekk taka ein uksekalv og ein kvigekalv i fallgravi. Båe var godt og vel årsgamle. Han fekk Edvard med seg og dei heisa deim upp med ei vinda som dei hadde laga til. Dei vart slepte inn i garden og laut svelta til dei vart meir tame. Sidan gjekk det som det hadde gjenge med kviga og kalven hennar. Den einaste vanheppa som dei hadde, var at gamle Jakob laut halda seg inne; då det leid frampå vinteren var han ikkje god til å koma til Lymington. Dei kunde då ikkje selja noko villt; men Humfrey prøvde seg fram og røykte nokre lår, og dei vart upphengde saman med det som dei hadde fyrr.

Ein annan ting som dei tykte var reint leidt, var at gamle Jakob ikkje kunde koma gjenom skogen etter dei hunde-kvelparne. Tidi som var avtala, var lidi – det var no i januar – . Edvard og Humfrey naudbad den gamle mannen at han skulde lata ein av deim fara etter kvelparne; men det einaste svaret dei kunde få, var at han skulde snart verta betre. Til slutt fann han at han vart verre og ikkje betre, og so samtykte han i at Edvard skulde av stad. Han sa honom fyre korleis han skulde fara åt, og fortalde kvar han skulde finna bustaden åt skogvaktarn. Ikkje måtte han gløyma å kalla seg Armitage og gjeva seg ut fyr dotterson hans, det var det Jakob mest bad um. Edvard lova at han skulde lyda honom, og morgonen etter sette han seg på Billy og tok litt pengar med seg i pungen, um han skulde tronga det.

«Eg var tilfreds at eg kunde fylgt med deg,» sa Humfrey, han gjekk jamsides med hesten.

«Ja det skulde eg og ynskt,» sa Edvard. «Eg fyr min part kjenner meg som ein slave som hev sloppe ut. Eg er glad med gamle Jakob og veit at han er god og vil det vel, og eg veit at me aldri kann full-takka honom. Men likevel – å verta stengt inne her i skogen, aldri sjå eller tala med nokon, og vera utestengd frå verdi, det er ikkje etter Edvard Beverley sin hug. Far vår var ein dugande hermann, og var eg gamall nok so trur eg at eg vilde ryma min veg og gjeva meg i lag med kongsmennerne, so gale som det vilde vera på denne tid, etter alt det me no kann skyna. Det kann vera vel nok å veida dyr; men eg trår etter vilt som er høgare.»

«Eg kjenner det sameleis som du, Edvard,» sa Humfrey; «men kom i hug, Edvard, at den gamle mannen er svært kruksen. Og kva skulde det verta av systerne våre um me fór?»

«Eg veit vel um det, Humfrey. Eg hev ingen tanke um å fara frå deim, kann du skyna; men eg skulde ynskja dei sat trygt hjå skyldfolki våre; då kunde me gjera som me vilde.»

«Ja det kunde me Edvard; men du lyt koma i hug at me ikkje er vaksne enno. Gutar på femtan og trettan år kann ikkje gjera stort, um det er mangt dei ynskjer.»

«Ja, det er sant at eg berre er femtan,» sa Edvard; «men sterk nok er eg, og det same er du. Hadde eg eit godt hogg på hovudet åt ein mann, so trur eg at eg skulde gjera han mjuk, um han var so stor som ein bøffel. So ung som eg er til å vera med i ufred, so veit eg vel det. Og eg minnest at far min gav meg lov på at eg skulde få vera med honom so snart eg var femtan år.»

«Det som plågar meg mest, er den otte som gamle Jakob hev fyr at me skal syna oss i Lymington,» sa Humfrey.

«Ja, kva er no der å ræddast?»

«Det kann ikkje eg segja meir en du. Etter mi meining er det ei rædsla som han sjølv hev gjort seg. Dei vilde visst ikkje gjera oss noko (um me gjekk våpenlause som andre folk) av di at far hev stridt fyr kongen. Det er sant at dei hev halshogt nokre; men dei hadde gjort løyndar-råder fyr kongssaki eller sett seg upp mot parlamentet på annan måte. Dette hev eg høyrt av Jakob; men eg kann ikkje skyna at det skulde vera noko fyr oss å ræddast når me held oss kyrre. Men no kjem spursmålet, Edvard (; for Jakob trur eg hev sagt meir til meg um dette en han hev sagt til deg). Tenk no at du vilde burt frå skogen; kva var so det fyrste du vilde gjera?»

«Eg vilde sjølvsagt fortelja kven eg er, og taka imot farsgarden på Arnwood som er erveluten min.»

«Ja vel; det er det Jakob tenkjer, og han segjer det vilde verta ulukka fyr deg; for eigedomen er kverrsett, som dei kallar det, eller forbroten til parlamentet, av di far hev stridd imot det på kongen si sida. Eigedomen høyrer ikkje lenger deg til, og du fekk ikkje lov til å taka han. Tvert um, det er mest trulegt at du vart sett i fangehol, og kven veit kva som då kunde henda? Du ser der er fåre.»

«Hev Jakob sagt dette til deg?»

«Ja, det hev han. Han sa at han torde ikkje nemna noko til deg um det; for du var so brådlyndt. Fekk du vita at godset var teke, so kom du visst til å for-renna deg, og når du gjorde det so kunde dei leggja hand på deg. So sa han at han visst ikkje kom til å liva lengje; for han kjende seg veikare kvar dag; han vilde berre ynskja at han fekk liva eit år eller tvo til, so han kunde halda deg i ro til tiderne vart betre. Han sa at når dei fekk liva i den tru at me alle hadde brunne inne, so vilde det ikkje godt vera høve fyr deim til å døma deg fyr ein svikar og fara åt med deg der-etter, og at det var mange som hadde hug på å få eigedomen til gjevings, og det vilde vera tusund på tusund av deim som vilde skyva etter når dei vilde gjera ende på deg. Han sa at um du vilde gjera kunnugt kven du er, og krevja att eigedomen, so var det den vegen som uvenerne dine helst ynskte du skulde fara, og då vilde det verste som kunde upp-tenkjast fylgja etter skulde du prova at du var Edvard Beverley, sa han, so laut du fortelja at eg og systerne våre er i skogen hjå honom, og denne opendaging vilde gjeva oss alle yver til dei verste uvenerne våre. Kva det skulde verta av systerne var umogleg å segja; mest truleg var det at dei vilde verta sette burt til eit puritanar-hus, og der vilde det vera den største gledskap som folki hadde, å møykja deim og fara ille med døtterne etter slik ein som overst Beverley.»

«Og kvi fortalde han ikkje meg alt dette?»

«Han var rædd å segja noko til deg; for han tenkte at når du fekk høyra um denne uretten so vilde du verta leid og finna på eitkvart ravgale. Og so sa han: Eg bed kvar kveld um at Vårherre vil spara livet mitt som i alle andre måtar er verdlaust; for kom eg til å døy, so veit eg at Edvard vilde koma seg burt frå skogen.»

«Aldri, so lengje systerne mine er under mi vern,» sa Edvard; «var dei trygge, so fór eg i morgon den dag.»

«Eg trur, Edvard, at d’er mykje sant i det som Jakob segjer. Det vilde ikkje vera til noko godt um du gjorde kunnugt no at du skilde lag med oss; for eigedomen vilde dei ikkje lata deg få att, men det kunde verta til mykje leida. Venta til di tid kjem er ei god råd i slike urotider. Eg trur difyr at eg vilde fara sers varleg um eg var deg; men endå trur eg ikkje det vilde vera nokon fåre um du eller eg tok oss ein tur ut or skogen, når me kalla oss Armitage og var klædde soleis som no me er. Ingen vilde kjenna oss att; for du hev vakse deg stor, og det same hev eg. Og me er so barka og solbrende av vêret og strævet, at me ser likare ut til skogborn en til søner etter overst Beverley.»

«Du talar sers vitugt, Humfrey, og eg er samd med deg. Eg er ikkje fullt so brålyndt som den gamle mannen trur. Og brenn bringa mi av harm, so hev eg då visst so mykje magt at eg kann løyna det når det er naudsynt. Eg kann finna meg i urett når det ikkje er onnor råd, og etter det du hev sagt, lyt eg tru at det er so. Ein ting er viss, at so lengje som kong Karl sit fanga og folki hans er spreidde eller farne ut or landet, so kann eg ingen ting gjera, og det vilde vera urett mot meg sjølv og mot oss alle, um eg skulde gjere kunnugt kven eg er. Ver trygg på at eg skal liva som eg no gjerer under eit falskt namn; men endå lyt eg og vil eg koma saman med andre folk, so eg fær høyra kva som hender. Eg er viljug til å bu i skogen og verja systerne mine, solenge det er naudsynt; men um eg vil bu i skogen so vil eg ikkje vera innestengd der.»

«Det er nett det same som eg tenkjer og ynskjer, Edvard; men lat oss ikkje forhasta oss med det heller. Og no vil eg ynskja deg ein god tur. Og kunde det laga seg so, vilde eg gjerna du skulde beda tilsyns-mannen senda meg nokre smågriser.»

«Det skal eg koma i hug. Farvel, bror min.»

Humfrey snudde heim att til garden sin; men Edvard heldt fram på ferdi gjenom skogen. Av denne røda kann me få ein tanke um korleis dei tvo brørne var. Edvard var modig og framfus, rask til å taka ei avgjerd. Han var uppfødd som erving til godset og kjende meir en Humfrey kunde gjera, kor krenkjande det var å verta fatigmann etter slike store voner i barne-åri. Dei hemnfuse kjenslorne hans mot motmennerne var difyre beiskare. Toet og tåtten hans var vanlegt hermannslag, og faren hadde ale upp den tåtten då han var barn. Likevel kunde ein aldri finna ein gut som hadde betre hjarta og var finare i all si åtferd.

Humfrey hadde eit lynde som var mykje meir avdøyvt og grundande, kann henda ikkje fullt so lagleg til å styra og rettleida. I honom var det stor varsemd saman med mod; men modet hans var meir viljelaust en idugt; vart han påteken so vilde han verja seg djervt, men han vilde vera vár og tenkja seg vel um fyrr han gjorde åtak. Han hadde ikkje slik riddar-hug som Edvard. Han var yngre son og hadde på sin måte tent si eigi lukka, og kjende seg meir laga til fred en til strid. Dertil hadde han givnader som Edvard ikkje åtte; han skyna seg på gongverk og hadde hug til å granska so langt som han med den vesle upplæringi kunde nå. Han var meir laga til ein maskin-makar eller jordbrukslærar en til hermann, endå me tarv ikkje tvila på at han hadde vorte ein djerv hermann um det hadde laga seg so at han kom inn på den vegen. Godhjarta og fin i all si åtferd var han liksom broren, og det var grunnen til at det aldri fall eit vondt ord imillom deim. Spursmålet millom deim var aldri kven som skulde få sitt fram, men kven som skulde gjeva mest upp fyr det som hin ynskte. Me treng ikkje fortelja at det aldri kunde finnast tvo brør som var meir glade i kvarandre, og som kvar på si sida hadde meir vyrdnad fyr kvarandre en desse tvo.

OTTENDE STYKKET.

Edvard reid i tråv, og um tvo timar var han på hi sida av Nyskogen.

Han kom godt i hug vegen som Jakob hadde sagt, og fyre middag var han utfyr døri til huset åt tilsyns-mannen. Han steig av hesten og batt han etter beitslet i hagagjerdet. So gjekk han gjenom ein liten hage som var fint halden; men det var so tidleg på året at det voks ikkje mykje; krokus og snøklokkor var det einaste grøne som tedde. Han knakka på døri med knuarne, og ei gjente på ikring fjortan år, sers nett klædd, kom og let upp.

«Er Osvald Partridge heime?» sa Edvard.

«Nei, han er ikkje heime. Han er i skogen.»

«Kva tid kjem han att?»

«Imot kvelden er han ventande, utan han skulde vera meir heppen en vanleg.»

«Eg hev fare nokso langt til å finna honom, og det vilde vera leidt um eg skulde ljota fare attende utan å finna han,» sa Edvard. «Hev han kona eller nokon annan som eg kunde få tala med?»

«Nei, kona hev han ikkje; men eg skal gjerna taka imot eit bod, eg.»

«Det var nokre hundar som han hev lova Jakob Armitage, skyldingen min; men den gamle mannen er sjuk og hev vore det eit heilt bil, so han ikkje kann koma etter deim sjølv, og so sende han meg.»

«Der er hundar, både unge og gamle, store og små, i hundehuset; so mykje veit eg og ikkje meir heller.»

«Då er eg rædd eg lyt bia til han kjem,» sa Edvard.

«Eg skal tala til far min um det, so framt De vil venta ein augneblink,» sa den unge gjenta.

Ein minutt eller tvo etter kom gjenta att, og sa at far hennar bad han koma inn; han vilde tala med honom. Edvard bukka og fylgde gjenta inn i eit rom; der sat det ein mann som var klædd i sivorne klæde som rundhovudi bruka i dei dagar. Tårnhatten hans låg på ein stol, og sverdet under den. Han sat attmed eitt bord som var yver-klædd med papir.

«Her, far, er ungdomen,» sa gjenta, og dermed gjekk ho yver golvet og sette seg attmed peisen. Mannen, eller me skulde heller segja herremannen – for det såg han ut til, endå klædi hans var so myrke og underlege – sat og las eit brev som han nett hadde brote.

«Kva er det du fer etter, unge mann?» sa herremannen ved bordet då det leid på.

«Det var noko, herre! som eg skulde hjå tilsyns-mannen Osvald Partridge; eg skulde få tvo hundungar som han hev lova Jakob Armitage, morfar min».

«Armitage?» sa den andre og såg etter i ei lista som han hadde liggjande på bordet. «Armitage, Jakob – jau eg ser han er ein av skogvaktarane. Kvifyr hev han ikkje vore her og helsa på meg?»

«Kvi skulde han helsa på Dykk, herre?» sa. Edvard.

«Det skal eg segja Dykk med ein gong, unge mann,» sa mannen ved bordet; «beint fram av di at parlamentet hev sett meg til å styra yver Nyskogen. Det er sendt bod til alle som hadde noko å gjera der, at dei skulde koma her til meg og få lov til å verta verande eller få avskil etter som me måtte finna slet mest rådelegt.»

«Det bod hev Jakob Armitage ikkje fenge,» sa Edvard. «Han var sett til skogvaktar og tente under kongen; no hev han ingi løn lenge i tvo-tri år, og so hev han butt i si eigi hytta som han ervde etter far sin, og den er hans eigedom.»

«Fær eg spyrja, unge mann, um du bur hjå Jakob Armitage?»

«Ja, eg hev butt der no yver eit år.»

«Og når skyldingen din ikkje hev fenge nokor løn, som du segjer, seg meg so kva han hev havt å liva av?»

«Korleis hev dei andre skogvaktarane livt?» sa Edvard.

«D’er ikkje De som skal koma med spursmål til meg,» svara herremannen; «men ver so god og svara på mitt. Kva hev Jakob Armitage havt til å hjelpa seg med og liva av?»

«Er det so De trur at han ikkje hev havt noko å hjelpa seg med, so tek De i mist, herre,» svara Edvard. «Me hev jord som me eig, og den dyrkar me; so hev me hest og kjerra, og griser og kyr.»

«Hev so det vore nok?»

«Hadde patriarkane meir?» svara Edvard.

«De er fyndig til å svara, unge mann; men me veit sumt um Jakob Armitage,» og han sette fingren på noko som var skrive attmed namnet hans på lista. «Me veit kven han hev tent hjå, og kven han hev halde lag med. Lat meg no få spyrja um ein ting til. De kjem, segjer De, etter tvo hunde-kvelpar. Skal dei brukast til griserne og kyrne dykkar, eller kva anna skal dei vera til?»

«Me hev so god hund som kann finnast i skogen; men me vilde hava fleire, um so skulde henda at me miste den me hev.»

«So god hund som finst i skogen? Kva er han god til?»

«Til veiding.»

«De vedgjeng då at De driv med veiding?»

«Eg vedgjeng ingen ting fyr Jakob Armitage; han kann svara fyr seg sjølv,» sa Edvard; «men eg lyt få lov til å segja at um han hev skote villt, so kann ingen segja noko på han fyr det.»

«Kann henda De vil greida ut kvifyr?»

«Ingen ting er lettare. Jakob Armitage tente under kong Karl, som hadde sett han til skogvaktar og gav han løn. So fann dei som ikkje hadde noko med det, på at dei sette upp mot kongen og tok frå honom både magti og det han skulde hava til å løna teneste-mennerne sine med. Dei var endå tenarane til kongen; for dei var ikkje avsette. So hadde dei ikkje noko anna å liva av, og dei meinte at den gode herren deira berre vilde gleda seg når dei syrgde fyr seg sjølv, og veida so mykje at dei kunde liva; for dei kunde ikkje lenger gøyma villtet åt kongen på annan måte.»

«De vedgjeng då at Jakob Armitage hev skote villt i skogen?»

«Eg vedgjeng ingen ting fyr Jakob Armitage.»

«De vedgjeng då at De sjølv hev skote?»

«Det spursmålet skal eg ikkje kunna svara på, herre; fyr det eine er eg ikkje komen her til å klaga meg sjølv, og fyr det andre laut eg fyrst vita kven som hev gjeve Dykk rett til å spyrja um det.»

«No er du nasavis, unge mann,» svara den andre i ein hard tone. Yver desse ordi laut Edvard furdast, men han håtta seg snart, beit i hop tennerne og stod still. «Vil du vita kven som hev gjeve meg retten, so kann du her sjå umbots-brevet mitt. Parlamentet hev sett meg til å styra og hava tilsyn med Nyskogen med den same. Eg hev fenge magt til å setja inn eller setja av folk som eg tykkjer råd vera. Eg tenkjer du lyt tru på mitt ord; for du kann vel korkje lesa eller skriva.»

Edvard steig fram åt bordet og tok med stor ro upp papiret og las det. «Det er nok som De hev sagt, herre,» sa han, og lagde det ned att, «og brevet ser eg er dagsett 20de desember, so det er ikkje meir en attan dagar gamalt.»

«Og kva hev De tenkt å finna ut av det, unge mann?» spurde herremannen, og såg upp på honom med undring.

«Beint fram det, herre, at Jakob Armitage hev lege sjuk av ikt i tri månader, og i den tid er eg stød på han ikkje hev skote villt. No ser De, herre, til den tid parlamentet tok skogen under sine hender, kann det ingen tvil vera um at kongen åtte skogen, um han ikkje gjerer det enno. Skulde då Jakob Armitage ha drepe noko, so er det ingen annan han skylder rekneskap en herren sin, kong Karl.»

«Det er lett å skyna kva slag skule De hev gjenge i, unge mann, um det ikkje hadde stade her i brevet at ættarfar Dykkar tente under riddaren overst Beverley, og den karen hev lært Dykk upp til å tenkja på same måten som han.»

«Herre! Det er låk hund som bit den handi som matar han,» sa Edvard med varme. «Jakob Armitage heldt seg mykje hjå Beverley-mennerne, og far hans fyre honom; det var deim dei hadde å takka at dei hadde fenge tenesta her i skogen, og dei hadde mykje anna å takka deim fyre; difyr vyrde dei mannen og heidra namnet hans, og dei heldt høgt den saki som han stridde fyre, og det same gjerer eg.»

«Eg må segja, unge mann, um De ikkje talar viselegt so talar De allvisst takksamt. Eg hev heller ikkje eit ord å segja til vanvyrdnad på minnet um øverst Beverlejr; han var ein djerv mann og trugen mot den saki han hadde vigt livet sitt, endå det ikkje var nokor heilag sak; men i det umbod som eg er sett, lyt eg fara rett åt mot deim som hev sett meg til det, og kann difyr ikkje gjeva rom og løn til slike som hev havt og, etter det De hev sagt, hev meiningar som er imot det styret som no er.»

«Herre,» svara Edvard; «når De talar med slik vyrdnad um overst Beverley, so lyt eg segja at eg fær vyrdnad fyr Dykk, som eg ikkje hadde fyrstundes, eg vedgjeng det. Det som De segjer, er rett. Eg trur ikkje De gjerer urett mot Jakob Armitage; for det eine veit eg at han ikkje vilde tena under Dykk, og for det andre er han for gamall og sjukleg til å tena lenger; heller ikkje hev han trong til det; for huset og jordi eig han sjølv, og De kann ikkje jaga honom frå det.»

«Torer eg spyrja korleis De er skyld Jakob Armitage?»

«Eg trur eg hev sagt det fyrr, at eg er dotterson hans.»

«Bur De hjå honom?»

«Ja det gjerer eg.»

«Og De skal erva honom når han døyr?»

Edvard smilte; han snudde seg til den unge gjenta og sa; «No spyr eg Dykk, jomfru, um ikkje far Dykkar spyrr um meir en tenesta hans krev.»

Den unge gjenta lo og sa: «Han hev magt.»

«Ikkje yver meg, og ikkje yver morfar min; for honom hev han sett av.»

«Er De uppfødd der i hytta, unge mann?»

«Nei, herre, eg er uppfødd på Arnwood. Eg var ein leikebror til borni åt overst Beverley.»

«Vart De uppfødd saman med deim?»

«Ja, presten var alltid reidug til å læra meg, når trassugskapen min ikkje var i vegen.»

«Kvar var De då Arnwood brann upp?»

«Då var eg i hytta,» svara Edvard, han skar tenner av harme og såg vill ut.

«Ja eg kann tilgjeva Dykk at De legg kjenslorne fram i dagen, unge mann, når nokon minner Dykk um denne fæle og miskunslause ugjerning. Det er ein flekk so stygg at han aldri kann verta utstroken, ei ugjerning som var reint djevelsk og som me tenkte vilde kalla ned hevnen frå himmelen. Kunde bøner venda han burt eller hev vendt han burt, so hev det ikkje vanta på deim frå vår sida.»

Edvard tagde stillt. Dette at ein av rundhovudi kunde medgjeva so mykje, gjorde at det døyvde ein spreng frå hans sida. Han kjende det so at ikkje alt var so gale som han hadde trutt. Etter ei lang togn sa han:

«Når eg kom her, herre, var det Osvald Partridge eg vilde finna, og få dei hundarne som han hadde lova oss; men det er vel so at ferdi mi no vert gagnlaue.»

«Kvi so?»

«Av di De hev tilsynet med skogen, og De vil vel ikkje høyra gjete at nokon gjev veidehundar til slike som ikkje er tilsette av den magti som no sit med styret.»

«De dømer rett i det at dette er min skyldnad; men sidan lovnaden vart gjeven fyrr eg kom her,» sa han og smilte, «skal eg ikkje leggja meg uti det. Berre det lyt du merkja deg vel, at logjerne er dei same fyr deim som stel dyr i skogen. Du skynar meg?»

«Ja, herre, eg skynar; men vil De ikkje verta tykkjen so skal eg gjeva Dykk eit ærlegt svar.»

«Tala ut, då.»

«Eg held fyre at dyri her i skogen høyrer til kong Karl som er den rette herren min, og eg kannast ikkje ved nokor magt som ikkje er frå honom. Drep eg noko dyr so held eg fyre at eg lyt svara berre fyr honom, og eg er viss på at han gjev meg lov og full tilgjeving fyr det som eg måtte gjera.»

«Det kann vera Dykkar meining, gode herre; men den magti som rår no, hev ei onnor meining. Vert De teken so vert De reist, og det lyt eg gjera fyr skuld den magt som eg sit inne med.»

«Godt herre; når det er so lyt det vera so. De hev sett av Armitage-folki av den grunn at dei held med kongen; men då kann De ikkje undrast um dei held endå meir på honom. Heller ikkje kann De undrast um ein skogvaktar som er avsett, vert ein tjuvskyttar.»

«Og De kann heller ikkje undrast um ein tjuvskyttar når han vert teken, vil få si refsing,» svara rund-hovudet. «No lyt det vera ende på denne røda. Vil De no gange ut i kjøkken so skal De få noko til å friska kroppen med. Og vil De so bia til Osvald Partridge kjem heim, so skal De vera velkomen?»

Edvard tykte det var skamlegt at han skulde verta send ut på kjøken; men han nikka med hovudet og smilte til den vesle gjenta, og gjekk so ut or romet. «Det er snodigt nok,» tenkte han med seg sjølv då han gjekk fram i gangen; «eg kom her etter tvo hund-ungar, og eg hev funne eit rundhovud. Eg veit ikkje kor det kann hava seg; men eg er ikkje so harm på honom som eg tenkte eg hadde vorte. Denne kjøk er det herren til Arnwood er synt ut i, og det er ein samlags-bror og eit rundhovud som syner meg hit, truleg ein kræmar eller fredlaus som hev tent saki. Men lat no so vera; eg skal bia til mi tid kjem, som Humfrey segjer. Men det er ingen her, so eg trur eg lyt finna ein stall åt Kvite Billy; han er trøytt av å standa ute, kann eg skyna.»

Edvard gjekk ut den vegen han var komen, gjenom hovud-døri og hagen og tok hesten og leita etter ein stall. Til slutt fann han ein attanfyr huset og sette hesten inn; han fyllde krubba med høy og gjekk attende til huset; der sette han seg i ei sval attmed den døri som gjekk inn til bakromi; for huset åt tilsynsmannen var stort og vel innreidt.

Edvard sat i djupe tankar då han stokk upp av at den unge gjenta kom inn, dotter til intendanten og yver-styraren i skogen som nett var tilsett.

«Eg er rædd, unge herre, at det var liten hugna fyr Dykk å koma i kjøken, sidan der ingen var til å taka imot Dykk,» sa ho. «Eg visste ikkje at Føbe hadde gjenge ut. Vil De no fylgja meg so kann eg kann henda finna eitkvart til Dykk.»

«Takk, gjenta! De er god og hæv mot ein som er lyst fyr tjuvskyttar,» sa Edvard.

«Å, men eg veit visst De vil ikkje stela villt, og um De gjorde det, vil eg beda Dykk laus um eg kann,» svara ho og lo.

Edvard fylgde henne inn i kjøken, og ho kom snart med ein kald fugl og ein postei av villt, dette sette ho på bordet. So gjekk ho ut og kom snart inn att med ei krus øl.

«Der,» sa ho og sette ølet på bordet. «Dette er alt som eg kann finna.»

«Far Dykkar heiter Heatherstein, kann eg skyna. Det stod so i brevet.»

«Ja, han heiter so.»

«Enn De då?»

«Det same som far min, kann De vita.»

«Ja, men døypenamnet Dykkar?»

«Det var eit løgje spursmål, unge herre; men endå skal eg svara. Døypenamnet mitt er Patience.»

«Eg takkar Dykk for De var so gild,» sa Edvard. «Bur De her?»

«Ja no, gode herre. Og no gjeng eg frå Dykk.»

«Det er ei makalaust fin liti gjenta,» tenkte Edvard, «endå ho er dotter til eit rundhovud. Og ho kallar meg «herre». Eg kann då ikkje sjå ut som dotterson åt Jakob og lyt vera vár.» Edvard tok til seg med god mathug av dei retterne som var sette fram. Han var nett ferdug og hadde ete framifrå godt då Patience Heatherstein kom att.

«Osvald Partridge er no komen heim,» sa ho.

«Takk, jomfru!» svara Edvard. «Må eg spyrja Dykk eit spursmål? Kvar er kongen no?»

«Eg hev høyrt at han er i Hurst-slottet,» svara gjenta; «men,» lagde ho til med låg røyst, «det nyttar ikkje å freista sjå um honom; det vilde vera gagnlaust og berre sårande både fyr kongen og deim som freista på det.» Då ho hadde sagt dette gjekk ho ut.

NIANDE STYKKET.

Edvard var ferdug med maten og kjende godt kor ølet reiv; det var ein drykk som han ikkje hadde smaka på lange tider. Han reiste seg frå bordet og gjekk ut gjenom bakdøri; der fann han Osvald Partridge. Han tala til honom og sa kva han var komen fyre. «Eg visste ikkje at Jakob hadde nokon dotterson, og det som meir er, jeg hev aldri visst at han hadde noko barn. Hev de butt lengje hjå honom?»

«Yver eit år,» svara Edvard, «og fyre den tid heldt eg meg på Arnwood.»

«Då er De av deim som held med kongen, kann eg tru?» sa Osvald.

«Ja, til dauden,» svara Edvard, «når den tid kjem.»

«Det gjerer eg og; det kann De vel skyna, for eg vilde aldri gjeva ein hund til ein som ikkje heldt med kongen. Men det er vel best me gjeng til hundehuset. Hundar kann høyra, men dei hermer ikkje.»

«Eg tenkte ikkje at eg hadde funne nokon annan her en Dykk, og no vil eg fortelja alt det som hende millom meg og den nye intendanten.» So fortalde han korleis røda hadde falle.

«De hev vore djerv,» sa Osvald, «men kann henda er det det rettaste. Eg skal få vera der eg er, og det same skal tvo andre. Men det er mange nye komne og skal vera tilsynsmenner. Eg veit ingen ting um deim anna det at dei duger lite til det dei her vert sette til; men skjella på kongen gjerer dei heile den lange dag, og det er venteleg det som er det beste ved deim, allvisst i deira ango som sette deim på den staden. Ein ting veit eg visst, at um dei ikkje kann lura seg inn-på eit dyr sjølve, so vil dei gjera alt dei kann til å hindra andre, so det gjeld å vera vaken; for det vert hard reising.»

«Eg ræddast deim ikkje. Det verste er at det vil verta mest rådlaust å selja villt,» svara Edvard.

«Å fyr den skuld tarv du ikkje hava stort hovud-brot. Eg skal gjeva deg namn på folk som vil taka av deg alt villtet du hev, so det vert ingen annan vågnad fyr deg en skjotingi. Dei vil møta deg i lunden og leggja ned reide pengar og fara med kjøtet. Eg veit ikkje um det er so, men eg hev ein tanke at den nye intendanten ikkje er fullt so streng som han ser ut. Eg tykkjer jamvel at det var eit godt merke i det stykket at han let deg få segja so mykje som du gjorde, og at han sjølv sa dei ordi um overst Beverley.»

«Veit du elles noko um honom?»

«Nei, ikkje stort. Han skal vera ein god ven av general Cromwell, og dei segjer han hev vore ein god mann fyr parlament-saki. Men me skal snart røda meir; for skogen er fri i alle høve.»

«Skulde du koma her,» heldt Osvald fram, «er det best at du ikkje hev byrsa med, og ikkje ser etter noko på heimvegen. Der er hundarne som morfar Dykkar skal hava. Men seg meg kor gamall De er? for Jakob er ikkje meir en seksti år eller so ikring.»

«Eg hev fyllt femtan år likevel.»

«Eg vilde helst trutt at du var attan eller nittan i minste. Du ser vaksen ut etter alderen. Godt, ingenting kann gjera ein gut til mann soleis som skoglivet. Kann du lura deg inn-på eit dyr?»

«Eg gjeng sjeldan ut utan eg tek med noko heim att.»

«Ser du det! Jakob er ein meistar til å veida. Men du er for ung til at du longe skulde hava lært det. Kann du skilja faret etter ein tviæring frå ein hjort?»

«Ja, og faret etter ein tviæring frå ei kolla.»

«Betre endå. Me skulde vore ute saman. Og so skulde eg visst kvar hytta åt den gamle mannen er (for det hev eg ikkje greida på); fyrst hadde eg hug å koma til dykk, og so vilde eg gjerna setja andre på gale spor. – Veit du um dei store eikerne som dei kallar Kongs-eikerne?»

«Ja, eg veit um deim.»

«Vil du møta meg der i yvermorgon i grålysingi?»

«So sant eg liver og hev helsa.»

«Det er vel. Tak so hundarne i bandi og kom deg i veg.»

«Mange takk! men eg kann ikkje setja hesten etter; han er i stallen.»

Skogvaktaren nikka farvel, og Edvard gjekk åt stallen etter hesten. Han sâla Kvite Billy; so reid han av stad gjenom skogen, og tøymde hundarne etter seg.

Edvard hadde mykje å tenkja på då han reid heim. Han såg at stoda hans var fullare av vandar en ho hadde vore. Gamle Jakob kunde ikkje gjera det lengje, det var han viss på. Han hadde skrokkast inn so han såg ut som ei beingrind, full av verk og våde. Det var visst at det vilde vera fårlegt no heretter å taka livemåten or skogen, sidan fridomen var teken attende. Og han gledde seg yver at Humfrey med stræv og dugleike hadde gjort garden so lønsam som han såg ut til å verta. Han trudde beint fram at dei kunde liva av garden um det skulde knipa, so dei kunde sleppa å koma i naud fyr veiding. Desse tankarne og mange andre heldt han på med til dess han kom heim seint um kvelden. Der hadde alle lagt seg, so nær som Humfrey; han var uppe og venta på bror sin. Edvard fortalde alt det som hadde hendt. Humfrey svara ikkje stort til det; han hadde hug til å tenkja yver det fyrr han sa si meining. Jakob hadde vore reint låk heile dagen, fortalde Humfrey, og han hadde fenge Alice til å lesa i bibelen åt seg um kvelden.

Jakob hadde i det siste lote halda sengi. Morgonen etter gjekk Edvard inn til honom og fortalde stuv og stakje korleis det hadde gjenge i bustaden åt skogvaktaren.

«Du hev vore meir djerv en klok,» sa Jakob; «men eg kunde ikkje venta anna en du vilde tala soleis. Du er for byrg og for mannsleg til å segja ei lygn, og eg er glad at det er so. At du held av kongen um han er ein fange i deira hender, det kann dei ikkje lasta eller reisa deg fyre so lengje du ikkje hev teke til våpen; men når dei hev teke skogen under sitt styre, so lyt du vera var; for dei er den styrande magti no, og ein lyt lyda deim eller og taka løn fyr brot. Endå skal eg ikkje beda deg gjeva meg nokon lovnad, korkje um eitt eller anna. Eg vil berre nemna at systerne dine vil lida når du skulde vera uvár; fyr deira skuld lyt du tenkja deg um. Eg segjer deg dette, Edvard, av di eg kjenner at dagarne mine er talde, og at eg snart skal verta kalla herifrå. Då vil du få heile den byrdi som i det seinste hev lege på meg. Eg hev ingen otte fyr det som skal koma, so framt du er vár. Det hev synt seg desse månaderne då eg berre hev vore til ei byrda fyr dykk, at du og Humfrey kann finna livemåte her både fyr dykk sjølve og fyr systerne. Det kjem vel med no sidan skog-logi skal setjast i verk, at de hev gjort garden so lønsam. Skulde eg gjeva ei råd so trur eg helst de ikkje skulde veida i skogen anna en den ville bølingen. Den gjeld ikkje fyr villt, og skoglogi rekk ikkje til den. Kjøtet er likso mykje verdt som villt; for um ein ikkje fær so mykje fyr det so er det meir av det. Men haldt dykk på garden so mykje de kann! for du ser, Edvard, at du ikkje kann tenkja liksom dei træl-borne skogvaktarar, og ikkje er det verdt du gjerer det heller, og di meir kyrr du kann halda deg, di betre er det. Osvald Partridge kann du tru deg til; honom kjenner eg, og han vil vera venen din for mi skuld, so snart han høyrer at eg hev falle frå. No lyt du ganga frå meg; eg vil tala meir med deg i kveld. Lat Alice koma inn til meg, gode guten min.»

Edvard vart reint leid då han såg kva vending det hadde teke med gamle Jakob. Ein kunde sjå at han var mykje verre; men Edvard hadde ingen tanke um kor mykje verre han var. Edvard hjelpte Humfrey med jordarbeidet, og um kvelden gjekk han inn til Jakob att; då fortalde han um avtalen med Osvald Partridge, at dei skulde møtast morgonen etter.

«Gakk du, guten min,» sa Jakob, «og gjer deg vel kjend med honom. Er det naudsynt so kann du godt segja honom kven du er. Eg hadde mest tenkt å gjera det sjølv; for det kunde koma den dag då du trong eit vitne. Eg tenkjer det var best du tok han med hit i morgon kveld. Seg han at eg ligg på det siste og vilde gjerna tala med honom fyrr eg døyr. No vil Alice lesa i bibelen åt meg; eg vil røda med deg ein annan gong.»

Tidleg um morgonen etter sette Edvard i veg til den møtestaden han hadde avtala med Osvald Partridge. Kongs-eikerne kalla dei staden, av di trei var so uvanleg store og fine; det ikring sju mil frå hytta. På den tid som var avtala, stod Edvard og studde seg til ein av desse skog-kongarne; han hadde byrsa i handi, og Smoker låg attmed; Det var ikkje lengje han venta. Osvald Partridge kom sameleis utreidd, og Edvard gjekk fram til møtes med honom.

«Velkomen Osvald!» sa Edvard.

«Og velkomen skal du og vera, gode guten min,» svara Osvald; «Det hev vore ei strid spyrjing um deg sidan me skildest. Fyrst var det no rundhovudet Heatherstein: som nytta alle dei råder han visste, og vilde finna ut um du var det som du sa, ein dotterson av Jakob, eller du var ein annan kar. Eg trur beint fram han drøymde um at du kunde vera jarlen av York1); men han kunde ikkje få vita av meg meir en eg visste sjølv. Den fagre dotteri var endå meir forviti; ho spurde meg i kross på alle slag måtar når far hennar ikkje var inne. Til slutt bad ho meg gjera henne ei beina; eg skulde beda deg ikkje taka dyri; for far hennar var svært nøgjen på det når det galdt hans skyldnad, og kom det på deg so vart du sett fast.»

«Helse henne mange takk fyr hennar umsut; men endå tenkjer eg å taka eit no i dag,» svara Edvard. «Eit rauddyr er ikkje mat fyr rundhovud, endå kongs-tenarane kann halda fest på det.»

«Det er sant sagt. Men no lyt eg sjå kva du duger til i skogen; Du skal styra veidingi.»

«Tenkjer du me kann finna ein hjort her ikring?»

«Ja eg tvilar ikkje på det, denne månaden.»

«Lat oss ganga då,» sa Edvard. «No blæs det frisk austan-vind; me skal kring-ganga han, eller rettare lata det blåsa på høgre kjaken vår.»

«Det er rett,» sa Osvald. So gjekk dei på lag ein halv time.

«Der er far etter ei hjortkolla,» sa Edvard med lågt mål og peika. «Det tykket der tykkjest meg vera eit høvelegt herbyrge åt hjorten.» Dei gjekk lenger, og Edvard synte Osvald far som gjekk inn i tykket. Sidan gjekk dei rundt og kunde ikkje finna noko merke på at dyret hadde gjenge ut or lega si.

«Han er her,» kviskra Edvard, og Osvald gjorde teikn at han skulde ganga inn i tykket med’ han sjølv gjekk til den andre sida. Edvard gjekk varleg inn. Midt inni fekk han sjå millom trei ein liten skoglaus flekk som var yvergrodd med høg einstape, og han tyktest vera stød på at hjorten låg der. Han kraup på knei til han kom ein stad som han betre kunde sjå inn i flekken, og då spende han hanen på byrsa. Smellen gjorde at dyret leda på horni sine, so det synte kvar han låg. Edvard kunde nett sjå auga på dyret gjenom kjørri; men han venta til det hadde roa seg att; då tok han godt sigte og skaut. Smellen gjorde at ein annan hjort spratt upp og lagde på sprang. Osvald skaut og såra dyret, men det kom seg av, og hundarne sette etter. Edvard visste mest ikkje anten han hadde skote i mist eller ikkje; men han tyktest vera trygg at han hadde råma, og so sette han ut or tykket og vilde vera med og setja etter. Då han sprang yver einstape-flekken såg han at veidni hans låg der daud. So sette han i veg, og han var so spræk at han snart nådde att Osvald; han sprang framum utan å tala. Hjorten gjekk yver ei blaut myr og rymde sistpå til vatnet på hi sida. Då bidde Edvard på Osvald, og då han var komen fram-til sa Edvard: «Han hev sett på vatnet; no kann du ganga fram og drepa han.»

Osvald var ihuga og skunda seg til den staden som hundarne og hjorten var i vatnet. Då sende han ei kula gjenom hovudet åt dyret.

Edvard gjekk framåt og hjelpte honom å draga hjorten upp or vatnet. Osvald skar av barken og heldt fram med det som skulde gjerast.

«Korleis kunde det hava seg at du skulde missa dyret?» sa Osvald; «for d’er eg som hev skote han.»

«Eg hev aldri skote på denne,» sa Edvard; «mi veidn ligg i einstapen og er daud. Ein gild kar er det, ein kongehjort, det skal du sjå når me gjeng attende.»

So snart Osvald hadde gjort det han skulde, hengde han partarne av hjortekjøtet på ei eik og fylgde Edvard attende.

«Kvar råma du han, Edvard?» sa Osvald med dei gjekk.

«Eg kunde ikkje sjå anna en auga gjenom einstapen; eg hev vel råma der ein stad.»

Då dei kom til flekken fekk Osvald sjå at kula hadde gjenge beint inn i auga på hjorten.

«Eg kunde mest skyna på deg at du hadde lært sumt av kunsti,» sa han; «men eg trudde aldri du hadde vore so dugande som du heldt deg sjølv. No ser eg at du er reint ein meistar, og det, so vidt eg kann skyna, i alle greiner av kunsti. Jau dette er ein kronhjort. Tenk fem og tjuge taggar so visst som eg liver. Kom med kniven so me kann gjera oss ferduge. Skal eg fylgja med deg heim so hev me ingi tid å hefta burt. Det vert myrkt um ein halv time.»

Dei hengde upp alle partarne liksom fyrr, og so tok dei i veg til hytta hans Jakob. Edvard meinte at Osvald skulde taka hesten og kjerra og køyra kjøtet fram morgonen etter, so vilde han sjølv fylgja og køyra heim att.

«Det vilde vera makalaust,» sa Osvald. «No er me ved bustaden um eg minnest rett; eg vonar at det er eitkvar mat å få.»

«Ja du tarv ikkje syta. Alice vil laga noko åt oss,» svara Edvard.

Middagsmaten stod reidug, og Osvald skrøytte av maten. Han vart reint undren då han såg at Jakob hadde fire barnaborn. Etter matmålet gjekk han inn i romet til Jakob og vart verande der yver ein time. Medan dei rødde, fortrudde Jakob Osvald at dei fire borni var søner og døtter etter overst Beverley, dei som folk trudde hadde brunne inne på Arnwood. Osvald kom ut att storleg undren og attåt glad yver det han hadde høyrt, og fyr den tillit som var synt honom. Han tala til Edvard og Humfrey med vyrdnad og sa: «Eg visste ikkje kven eg var i sellskap med, herre; det kunne De vel skyna; men når eg no veit det, er eg hjartans fegen.»

«Nei Osvald,» sa Edvard. «Kom i hug at eg enno er Edvard Armitage, og at me er barnaborn til gamle Jakob.»

«Visst og sant, herre, fyr Dykkar eigi skuld skal eg ikkje gløyma at folk trur so. Eg kann elles segja Dykk at det kunde verta gagnlegt at Jakob hev sagt meg dette; dermed vert eg god til å hjelpa um det trengst. Eg hadde aldri tenkt at dotter til overst Beverley skulde koma til å laga mat åt meg.»

Dermed kom dei inn i ei lang røda, og då sa Osvald at etter hans meining gjekk det fort ned-yver med den gamle mannen, og han kunde visst ikkje hava att meir en tri-fire dagar. Osvald fekk seg ei flatseng på golvet i det romet som Edvard og Humfrey sov i. Um morgonen tidleg tok dei i veg tvert yver skogen; dei hadde hest og kjerra med og køyrde hjortekjøtet til skogvaktar-bustaden. Det var seint då dei kom fram, so Edvard samtykte i å vera der med natti og fara heim att morgonen etter. Osvald gjekk inn i daglegstova og rødde med intendanten, og Edvard var att i kjøken hjå Føbe, tausi. Osvald fortalde tilsynsmannen at han kom med fint villt, og vilde vita kva han skulde gjera med det. Han fortalde og at han hadde havt god hjelp av Edvard Armitage, og at Edvard hadde køyrt kjøtet hit i kjerra si og no var på kjøken; han vart nøydd til å vera der med natti. Intendanten spurde meir etter, og Osvald var romhendt med ros yver kva Edvard dugde til og kunde; «han er min meistar i alle ting,» sa han.

«Det viser seg at den unge mannen hev havt godt tilhøve til å prøva seg,» sa Heatherstein og smilte. «Han hev livt på kongens kostnad; men han må ikkje halda fram på parlamentet sin kostnad. Det vilde vera vel um me kunde taka den unge mannen til tilsynsmann; for um han er imot meg vilde han verta ein trugen tenar, so framt han tok tenesta, det er eg stød på. De kann nemna det til han, Osvald. Låri av den kronhjorten lyt me senda til general Cromwell i morgon; resten skal de få høyra um so snart eg hev gjort upp med meg sjølv kva det skal nyttast til.»

Osvald gjekk ut or romet og kom attende til Edvard. «General Cromwell skal hava bakpartarne av hjorten Dykkar,» sa han og smilte. «Og intendanten slær på at De skulde taka tenesta som ein av tilsynsmennerne.»

«Eg segjer takk,» svara Edvard; «men eg hev ingen hug til å leita upp villt åt general Cromwell og rund-hovudi hans. Det kann De segja til intendanten, og elles helsa han mange takk fyr godviljen imot meg.»

«Eg tenkte det mest; men mannen meinte det vel, det er eg stød på. No, Føbe, kva hev du til mat åt oss? me er svoltne.»

«De skal få straks; eg hev noko steik yver elden,» svara Føbe.

«Og so lyt du finna ei seng til den unge venen min her.»

«Eg hev ingi seng i huset; men der er mykje halm på stall-loftet.»

«Det er vel,» svara Edvard; «eg er ikkje vand.»

«Eg tenkte det. Kva skulde De vera vand fyre?» svara Føbe, ho var heller gamalt og noko bøs. «Når De gjeng upp stigen som stend upp til veggen, vil De finna ei god seng der uppe.»

Osvald vilde til å segja noko; men Edvard heldt upp fingren, og so vart det ikkje sagt meir.

So snart dei var ferduge med kveldsmaten meinte Føbe at dei fekk leggja seg; det leid langt, sa ho, og ho vilde ikkje vera uppe lenger. Edvard reiste seg og gjekk ut, og Osvald fylgde. Han hadde lete intendanten og dotter hans få tilsynsmanns-huset, og sjølv låg han i ei hytta åt ein skogvaktjar ein fjordung veg ifrå. Dei rødde eit bil, so tok dei kvarandre i hand og skildest. Edvard var tenkt å taka på heimvegen tidleg um morgonen; for han vilde gjerna sjå kor det var med gamle Jakob.

Edvard gjekk upp til stalltrevet. Der var ingi dør til å stengja fyr vinden og han bles bitande kaldt, og då det leid på fraus han so at han ikkje kunde sova. Han reis upp og vilde sjå um han ikkje kunde finna livd fyr vinden lenger inne i eit hyrna; for um Føbe hadde sagt at der var god tid på halm; so var det ikkje stort som var på loftet, berre so vidt at han hadde noko å leggja seg uppå. Ei tid etter gjekk Edvard ned stigen og tenkte å ganga att og fram i: tunet so han kunde få varme i kroppen. Medan han, gjekk der kom han til å kasta augo upp til vindauga i det sove-romet som var upp-yver kjøken, og då såg han at der endå brann ljos. Han tenkte det var Føbe som heldt på å leggja seg, og henne var han ikkje sers takksam imot, av di ho hadde spillt nattesvevnen fyr honom; han ynskte at ho måtte hava tann-verk eller eitkvart anna vondt som kunde halda henne vaki. So med ein gong såg han gjenom det kvite umhenget fyr vindauga eit breidt ljos inne i romet, og det vart større kvar stundi. Han såg ein kvindeskapnad som kom farande og freista å få upp vindauga. Teikningi på umhenget synte at det var eld laus i romet. Han tenkte seg um ein augneblink, og so sprang han etter stigen, og sette den imot vindauga. Logen var ikkje so klår lenger, og han kunde ikkje sjå det kvende som han hadde set med vindauga då han gjekk etter stigen; men han steig fort upp og slo inn vindauga. Røyken kom veltande ut, so tjukk at han mest kjøvde honom; men han steig inn. So snart han var komen inn snåva han i kroppen åt det menneske som hadde freista å få upp vindaugo; no låg ho sanselaus på golvet. Då han hadde reist upp likamen tok elden til å brenna att; han hadde vore døyvd so lengje alle dører og vindaugo var att, for han vanta luft; men no rådde han upp att fyrr Edvard hadde fenge i stigen. Han gjekk med likamen i armarne sine og fekk henne ned. Då såg han at det var eld i klædi. Han tok og sløkte elden med handi, og då fyrst gådde han at det var dotter åt intendanten. Der var ingi tid å hefta burt. Ho var endå sanselaus, men han bar henne inn i stallen og la henne på noko halm, og skunda seg so å vekkjar folk i huset. Bytta som dei brynde hestarne med, stod utfyre stallen; den tok Edvard og fyllde ho med vatn, sprang so upp stigen og slo vatnet inn i romet, og gjekk so ned etter meir.

Edvard hadde heile tidi ropa: «Brand! Brand!» og det hadde vekkt husens folk, og dei med som var i andre hus. Heatherstein sjølv kom ut halvnaken og såg livskræmd ut. Føbe fylgde etter skrikande, og dei andre folki kom springande ut or hyttorne.

«Berga henne! Dotter mi er der i romet!» ropa Heatherstein. Å berga henne, eller lat meg få gjera det!» ropa mannen i daude-rædsla; men elden gauv ut gjenom vindaugo med sovori magt, at det hadde vore fåfengt å gjera nokon freistnad.

«Osvald!» ropa Edvard, «set folki til å langa vatn upp til meg so fort som råd er. Dei gjerer inkje gagn med å sjå på.»

Osvald sette folki i arbeid, og Edvard fekk no vatn so fort at elden tok til å døyvast. Det vart då råd å koma til vindauga. Nokre få byttor til, so kunde Edvard setja den eine foten inn i romet, og då minka logen og røyken kvar augneblink.

Imedan var intendanten i slik daudar-angst at det ikkje er råd å segja det. Han hadde sprunge upp stigen og inn i logen, hadde ikkje folk teke og halde han. «Å, dotter mi! å, barnet mit! – brend – brend i hel!» klaga han og slo ihop henderne.

Då var det ei røyst som ropa ut frå flokken:

«Det var fire som vart inne-brende på Arnwood!»

«Gud i himmelen!» klaga Heatherstein og seig i uvit; då tok dei og bar han inn i ei granne-hytta.

Medan fekk Edvard so mykje vatn at han var god til å sløkkja elden heilt. Innbuet i romet hadde brunne; meir vondt hadde ikkje elden gjort. Då Edvard var trygg at det ikkje var meir fåre, gjekk han ned stigen og let andre sjå etter at alt var trygt. Då ropa han Osvald til seg og bad honom fylgja med til stallen.

«Å, herre!» sa Osvald, dette var skræmelegt. «Og slik ei søt ung gjenta ho var og.»

«Ho er berga og utan fåre, ikkje rettare en eg veit,» sa Edvard. «Eg tok henne ned stigen og fekk henne inn i stallen fyrr eg freista å sløkkja elden. Sjå der er ho, ho hev enno ikkje rådt or uvitet. Kom med noko vatn. Ho andar, Gud vera takk! Dette gjorde godt Osvald; no rår ho or. Lat oss no sveipa henne inn i kåpa di og få henne inn til deg, so skal me få henne til å rå heilt or der.»

Osvald sveipte kåpa um gjenta; ho var sanselaus endå; og bar henne på armarne, men Edvard fylgde.

Alle som var i hytta, hadde nok å gjera med huset åt tilsynsmannen. Gjenta vart lagd i ei seng, og då var det ikkje lengje fyrr ho sansa seg.

«Kvar er far?» var det fyrste ho spurde um.

«Han er berga og utan fåre, jomfru,» svara Osvald.

«Er huset upp-brunne?»

«Nei. Elden er sløkkt.»

«Kven var det som berga meg? Seg meg det.»

«Unge Armitage, jomfru.»

«Kven er han? Å jau eg minnest det; men eg lyt ganga til far. Kvar held han seg?»

«I den andre hytta, jomfru.»

Patience freista å risa upp; men ho var for veik, og ho seig ned att i sengi. «Eg er ikkje god til å stå,» sa ho. «Lat far koma hit.»

«Eg skal springa etter han, jomfru,» sa Osvald. «Vil De vera her, Edvard?»

«Ja,» svara Edvard. Han gjekk ut or døri og stod der med Osvald gjekk til Heatherstein.

Han var ved sans og samling då Osvald kom, men fælt sorgfull som ein kann tenkja. «No er elden sløkkt,» sa Osvald.

«Eg bryd meg ikkje um det. Men stakars barnet mitt!»

«Dotter Dykkar er berga, herre,» sa Osvald.

«Berga, segjer De?» skreik Heatherstein og spratt upp. «Berga! Kvar?»

«I mi hytta. Ho hev sent bod etter Dykk.»

Heatherstein sprang ut og framum Edvard som stod med døri i den andre hytta, og var snart i fanget åt dotter si. Osvald kom ut til Edvard, og då fekk han full greida på korleis han hadde berga gjenta.

«Hadde kje ho, Føbe, vore so vond i seg at ho sende meg av ein stad som det ingen ting var å liggja i, so hadde dei brunne inne,» sa Edvard.

«Ho gav Dykk eit høve til å gjera godt fyr vondt,» sa Osvald.

«Ja; men eg hev brent meg stygt på den eine armen,» sa Edvard. «Hev ikkje du noko som kunde gjera godt på den?»

«Jau, eg trur det. Venta ein augneblink.»

Osvald gjekk inn i hytta og kom att med noko salve som han smurde på armen; det viste seg at armen var stygt brend.

«Kor takksam intendanten må verta, og vil verta, det er eg stød på,» sa Osvald.

«Og av den grunn vil eg sâla hesten og rida heim so fort eg kann. Og – høyr no, Osvald! Du må ikkje syna honom kvar eg bur.»

«Eg veit mest ikkje um eg kann negta å gjera det når han spyrr.»

«Men det lyt du. Han vil bjoda meg ein post i skogen av takksemd; men eg vil ikkje taka imot noko. Eg hadde inkje imot å berga dotter hans; for eg vilde ha berga dotter åt min verste uven, ja um det var den verste uvenen sjølv, frå slik ein fæl daude; men eg treng ingi takk fyr det eller tilbod um tenesta. Eg tek ikkje imot noko frå eit rundhovud. Og villtet i skogen, det høyrer kongen til, og eg skal hjelpa meg sjølv når eg treng det. Farvel, Osvald! Kom og sjå um oss når du fær tid.»

«Eg skal koma fyrr denne vika er ute, det kann De lita på,» svara Osvald.

Då bad Edvard Osvald at han skulde sâla hesten hans; for armen var so vond at han ikkje kunde gjera det sjølv. So snart det var gjort reid han sin veg heim.

Edvard reid fort; han vilde koma heim og sjå korleis det stod til med den stakars gamle Jakob, og so verkte det fælt i armen. Ikring ei mil ifrå hytta møtte han Humfrey. Han sa at han kunde ikkje tenkja at den gamle mannen kunde greida det mange timar til, og at han lengta sårt etter Edvard. Hesten var reint ut-trøytta av spreng-reidi, og Edvard steig av og gjekk det stykket han hadde att. Medan dei då gjekk fortalde han Humfrey alt det som hadde hendt.

«Gjerer det svært vondt i armen din?»

«Å ja,» sa Edvard; «men det er det ingi råd fyre.»

«Nei visst; men det kunde lindra noko. Eg veit kva som vilde gjera godt; for eg minnest kva me lagde på då Benjamen hadde brennt handi si på Arnvood, og det vart til stor lindring.»

«Ja det var vel; men eg veit ikkje av at me hev urter eller lækjeråder her i hytta. Men her er me framme. Vil no du setja Billy inn i stallen so gjeng eg inn til gamle Jakob.»

«Gud vere takk at du er komen, Edvard,» sa den gamle skogmannen; «eg hadde hug til å sjå deg fyrr eg døyr, og det kjem soleis fyre meg at eg ikkje hev. lang tid att til å vera her.»

«Kvi skal du no segja so? Hev du mykje vondt?»

«Nei ikkje vondt; men eg kjenner at det gjeng fort ned-yver. Kom ihug at eg er ein gamall mann, Edvard.»

«Å ikkje so svært gamall, Jakob; Osvald sa at du ikkje var yver seksti år.»

«Det veit Osvald ingen ting um. Eg hev fyllt seks og sjutti, Edvard; og du veit kva som stend i bibelen, at dagarne åt mannen er sjutti år, so eg hev kome yver merket. Og no, Edvard, d’er ikkje mange ord eg hev å segja. Ver umhugsam, um ikkje fyr di eigi skuld, so fyr dei små systerne dine. Du er ung men sterk og mannsleg etter alderen, og kann stydja deim betre en eg kunde. Eg ventar at tidi vert endå myrkare; men det er Guds vilje, og kven kann då tvila på at det er rett? Eg vil beda deg at du ikkje skal gjera kunnugt kven du er eller noko um ætti di; for enno kann det inkje godt gjera, men mykje vondt, og kunde du få det so til at du budde her og livde av garden, so vilde det vera best; han er so god no at de kann liva her alle. Tak ikkje på å kava etter villt, no dei gjerer krav på å eiga det. Du vil finna nokre pengar i pungen min i kista. Det er nok til å kjøpa det de treng ei lang tid; passa på deim, men ingen skal segja noko um du tek det de treng.

Eg er full av synd, som me er alle; men eg trøystar meg til Guds miskunn ved Jesus Kristus. Eg hev gjort min skyldnad imot deg, so godt som eg hev fenge det til, Edvard; men no skal du lova meg ein ting, at du når eg er burte, skal lesa bibelen og bønerne morgon og kveld soleis som eg alltid hev gjort. Lovar du meg det, Edvard?»

«Eg lovar deg, Jakob, at det skal verta gjort,» svara Edvard, «og eg skal ikkje gløyma dei andre råderne dine.»

«Gud signe deg, Edvard! Få no inn borni.»

Edvard ropa på systerne sine og Humfrey.

«Humfrey, gode guten min,» sa Jakob, «hugs at midt i livet er me i dauden, og at der er ingi trygd korkje fyr ung eller gamall. Du eller bror din kann falla ifrå i ungdomen; den eine kann verta teken og den andre spara. Hugs at systerne dykkar litar på dykk, men forvåga deg ikkje. Eg er rædd at du vil våga for mykje til at få tak i villt fe; for du trår alltid etter å taka det. Ver var, Humfrey, for dei treng deg. Hald deg til garden som no han er, de kann liva alle av den. – Gode Alice og Edit, no skal eg døy, og snart skal brørne dykkar leggja meg i gravi. Ver gode born og sjå upp til brørne dykkar i alle ting. Kyss meg no, Alice, du hev vore til stor hugnad fyr meg, for du hev lese i bibelen åt meg når eg ikkje kunde gjera det sjølv. Eg vil ynskja at du må få so god tilsyn som eg hev fenge, når du ligg på det siste. Gjev at du må liva vel og døy som ein god kristen! Far vel! og Gud signe deg! Signe deg Edit! måtte du få veksa upp so god og skuldlaus som du no er.

Far vel, Humfrey! far vel, Edvard! Augo mine dimmest, bed fyr meg born. Å Gud! tilgjev meg av nåde dei mange synderne mine! og tak imot min ande fyr Jesu Kristi skuld. Amen, amen!»

Dette var dei siste ordi som den gamle skogvaktaren sa. Borni låg på kne attmed sengi og bad som han hadde sagt. Då dei reis upp var han slokna. Dei gret sårt alle; for dei elska hjarteleg den gode gamle mannen. Alice låg i armarne hans Edvard og gret so ho hiksta, og Edit sameleis i armarne hans Humfrey, og det var lengje fyrr brøderne fekk trøysta og stagga deim.

Til sist sa Humfrey til Alice: «Du sårer armen hans Edvard, og du veit ikkje kor vond han er. Kom, lat oss ganga inn i hitt romet og finna eitkvart til å leggja på armen hans, eitkvart som kann lindra fyr verken.»

Denne bøni drog tankarne burt og fyllde på same tid smågjentorne med frisk medynk. Dei gjekk alle inn i daglegstova. Humfrey gav systerne sine nokre potetor til å skrapa og riva på eit stykke linty, medan han tok av Edvard kufta og brette upp skjurte-ermi. Potetskrapet vart då lagd på det brende, og Edvard sa at han med ein gong kjende lindring. Smågjentorne skrapa noko meir, men dei kunde endå ikkje halda seg fyr snykting av og til. So fortalde Humfrey at Edvard ingen mat hadde fenge, so dei laut finna noko kveldsmat åt honom. Då og fekk dei noko å gjera eit bil, og då kveldsmaten var ferdug sette dei seg alle åt bordet. Dei lagde seg tidleg; men fyrst las Edvard eit stykke i bibelen og dei bønerne som gamle Jakob hadde bruka. Det gjorde at tårorne tok til å renna på nytt.

«Kom no, Alice! du og Edit lyt ganga og leggja dykk,» sa Humfrey.

Smågjentorne kasta seg i fanget åt brørne sine. Då dei hadde grete ei tid reis Alice upp; ho tok Edit i handi og leidde henne inn i soveromet.

Fotnotar

1)

Jarlen av York var den andre son åt kong Karl, seinare kong Jakob II.

TIANDE STYKKET.

«Humfrey!» sa Edvard; «di snarare alt dette er yver, di betre er det. So lenge liket åt Jakob er i huset vert det inkje anna en sorg med dei stakars gjentorne.»

«Eg held med deg i det,» svara Humfrey. «Kvar skal me leggja han?»

«Under det store eiketreet attfyre hytta,» svara Edvard. «Eg minnest ein gong den gamle mannen sa med meg at han skulde lika å verta gravlagd under ei av dei store eikerne i skogen.»

«Godt! So vil eg ganga og kasta upp ei grav i natt,» sa Humfrey. «Månen skin klårt og eg skal vera ferdug med gravi fyre morgonen.»

«Det var leidt at ikkje eg kann hjelpa deg, Humfrey.»

«Det var leidt at du fekk skade; men hjelp treng eg ikkje. Vil du prøva å leggja deg litt, so fekk du kann henda sova. Lat oss byta potet-umslaget fyrr du legg deg.»

Humfrey lagde nytt umslag på armen, og Edvard var reint magtstolen; han lagde seg rund på sengi. Humfrey gjekk ut, og då han hadde funne tølorne sine gav han seg til å grava. Han stræva hardt, og fyrr det vart morgon var han ferdug. Då gjekk han inn og såg at Edvard sov godt; han lagde seg på sengi att-med. Då det grydde av dag reis Humfrey upp og vekte Edvard. «Alt er reidugt, Edvard; men eg er rædd du lyt hjelpa meg og få liket i kjerra. Trur du at du kann det?»

«Åja; armen er mykje betre no. Det er ingi likning som det var igårkveld. Vil du ganga og få i kjerra so skal eg sjå kva eg kann gjera den stundi.»

Då Humfrey kom att hadde Edvard funne eit lakan som han vilde sveipa liket i; meir kunde han ikkje gjera fyrr Humfrey kom og hjelpte til. So sveipte dei lakanet kringum liket og tok og bar det ut or huset og lagde det i kjerra.

«No, Edvard, skal me vel ropa systerne våre?»

«Nei, ikkje enno. Lat oss fyrst få liket ned i gravi, so skal me ropa deim.»

Dei køyrde liket til gravi og fekk det nedi. So fór dei heim att og sette hesten inn i stallen.

«Er det ingi bøner som høver til å lesa yver lik?» sa Humfrey.

«Eg trur der er det; men dei stend ikkje i bibelen, me lyt lesa nokre andre stykke,» sa Edvard.

«Ja, eg trur at ein av salmarne vilde høva godt,» sa Humfrey og bladde i boki. «Sjå der hev eg det, den 90de salmen; du veit det er der det stend at ‘vår livstid ho varer sytti år’.»

«Ja,» svara Edvard; «og so skal me lesa denne og, den 146de.»

«Er systerne våre uppe, trur du?»

«Eg er viss på dei er,» svara Humfrey; «eg skal ganga til deim.»

Humfrey gjekk til døri og sa: «Alice! Alice og Edit! Kom ut straks!» Dei var båe klædde og ferduge.

Edvard tok bibelen under armen og Alice i handi. Humfrey leidde Edit til dei kom åt gravi; der fekk smågjentorne sjå at liket hans Jakob låg yverbreidt.

«Lat oss leggja oss på kne,» sa Edvard, han slo upp bibelen. Då alle hadde lagt seg på kne attmed gravi, las Edvard dei tvo salmarne, og so lagde han boki i hop. Smågjentorne såg seinste gongen ned på liket hans Jakob; so snudde dei seg og gret, og gjekk heim att. Edvard og Humfrey grov yver liket og fyllde gravi; so fylgde dei etter systerne heim.

«Eg er glad det er yver,» sa Humfrey og turka augo sine. «Stakars gamle Jakob! Eg vil laga ein stav-gard kringum gravi hans.»

«Kom inn, Humfrey!» sa Edvard.

Edvard sette seg i stolen til gamle Jakob, og fekk Alice og Edit burt til seg. So lagde han ein arm kringum kvar av deim og so sa han:

«Alice og Edit, gode små systerne mine! me hev mist ein god ven, og minnet hans kann me aldri gøyma takksamt nok. Han berga oss, so me ikkje umkomst i logen då dei brende upp farshuset vårt, og her hev han hjelpt oss alle dagar sidan. No er han faren; for Gud vilde det so at han skulde koma til honom, og det er ingi onnor råd en at me lyt bøygja oss under hans vilje. Her er me no brør og syster; me er farlause og hev ingen til å hjelpa oss anna Vårherre. Me er her burte frå verdi og liver fyr kvarandre. Kva skal me so gjera? Me lyt elske kvarandre hjarteleg og hjelpa kvarandre. Eg skal gjera det som fell på meg, og det same vil Humfrey, og det vil de, gode systerne mine. Eg kann svara fyr alle. No er det inkje gagn i å klaga, men me lyt alle arbeida og vera glade og nøgde. Og me vil beda kvar morgon og kvar kveld at Gud vil signa strævet vårt og gjera oss føre til å syta fyr oss sjølve, so me kann liva her i fred og ro. Kyss meg, gode Alice og Edit, og kyss Humfrey, og kyss kvarandre. Lat desse kyssarne vera seglet på bandi millom oss. Og lat oss lita på honom som åleine er ein far fyr enkjor og farlause. Og lat oss so beda.»

Edvard og borni bad då Herrens bøn, og so reis dei upp. Dei gjekk kvar til sitt stræv, og dagsens arbeid gjorde deim ottelause, endå det var lengje fyrr dei såg ein smil på nokon av deim, utan det skulde vera av eit reint sers hende.

Soleis gjekk ei vika. I den tid vart armen hans Edvard so god at han kjende ingen verk, og han kunde vera med Humfrey og hjelpa til med gards-arbeidet. Snøen hadde no gjenge, og våren kom med fart, endå det hadde gjenge smått eit bil. Både det at dei stødt hadde eitkvart å gjera, og det at god-vêret kom attende, gjorde so mykje at dei fekk fred i hugen. Medan Humfrey heldt på å laga til stavgarden kringum gravi hans gamle Jakob, tok Alice og Edit dei ville fiolar som nett pipla fram på livdar-stader, og sette røterne på gravi. Edvard tok og alle dei tidlege blomar som han kunde finna, og hjelpte systerne med strævet deira. Soleis vart gravi åt den gamle mannen ein arbeidsstad; der heldt dei seg jamt og sette blomar og bygde gard. Ognår arbeidet var gjort vart dei helst verande der ei tid og tala um kva han hadde sagt. Sundagen etter likferdi var det fint vêr og varmt, då meinte Edvard at dei skulde lesa dei stykke som Jakob hadde valt ut, med gravi hans og ikkje inne som fyrr. Og det heldt dei på med sidan alltid når vêret var til det. På den måten vart kvilestaden hans gamle Jakob liksom kyrkja deira, og dei vart fyllde med kjenslor av kjærleik og gudelege tankar som gjorde deim føre til bøn. So snart som istavgarden var ferdug, sette Humfrey upp ei namnefjøl attåt eiki; der var desse einfelde ordi inngravne: «Jakob Armitage».

Edvard hadde venta kvar dag at Osvald Partridge skulde koma; men til hans store undring hadde dei enno ikkje set noko til honom. Det gjekk ein heil månad, og armen hans hadde vorte god att, men nokon Osvald kom endå ikkje. Ein morgon heldt Humfrey og Edvard på å røda um mange ting, men mest um at Edvard laut taka seg ei ferd til Lymington, for dei hadde ikkje meir mjøl. Då kom Edvard til å tenkja på det som gamle Jakob hadde sagt um pengar som han skulde finna ikista hans. Han gjekk inni romet hans Jakob og let upp kista; då fann han ned-på botnen under klædi ein skinn-pung som han tok og gjekk ut til Humfrey med. Til stor undring fekk dei sjågat der var yver seksti gullstykke umframt mange sylvpengar.

«I vissa er dette ei heil mengd med pengar,» sa Humfrey. «Eg veit ikkje visst kor mykje desse pengarne gjeld; men eg skynar at me må kunna liva eit heilt bil.»

«Eg trur og det,» svara Edvard. «Eg skulde ynskja at Osvald Partridge vilde koma; for eg hev mykje å spyrja han um. Eg veit ikkje prisen på mjøl og andre ting som me lyt kjøpa, og ikkje veit eg kva eg skal taka fyr villtet. Difyr hev eg ingen hug å fara til Lymington fyrr eg hev funne honom. Kjem han ikkje no snart so trur eg at eg lyt rida der burt og høyra kva som er i vegen.»

Edvard lagde pengarne ned att i kista og sidan gjekk han og Humfrey ut på arbeid.

Det var seks vikor etter likferdi fyrr Osvald Partridge kom.

«Kor liver den gamle mannen?» var det fyrste han spurde um.

«Han vart gravlagd nokre dagar etter du var her sist,» svara Edvard.

«Eg venta det,» sa skogvaktaren. «Fred vere med honom! han var ein god mann. Og korleis er det med armen din?»

«Han er mest god,» svara Edvard. «Set deg no, Osvald; eg hev mykje å røda med deg um. Lat meg no fyrst få spyrja kva som hev vorei vegen sidan du ikkje kunde koma hit som du hadde lova?»

«Beint fram og med eitt ord: mord.»

«Mord?» skreik Edvard.

«Ja, beint fram mord, herre. Stutt sagt, dei hev halshogd kongen; kong Karl, herren vår, er halshogd.»

«Hev dei våga det?»

«Ja, det hev dei,» svara Osvald. «Her i skogen veit ein lite um kva som hender; men då eg sist såg deg høyrde eg at kongen var i London på forhøyr.»

«På forhøyr?» sa Edvard. «Korleis kunde dei forhøyra ein konge? Etter logjerne her i landet skal det vera ein jamlikar som held forhøyr yver ein mann; og kvar fann dei hans jamlikar?»

«Kongar tyder ingen ting kann eg tenkja,» svara Osvald; «men endå er det som eg segjer. Tvo dagar etter du var hjå oss fór intendanten brått til London, og etter det eg kunde skyna, var han reint imot at kongen skulde rettast, og gjorde alt det han kunde til å hindra det; men han vann ikkje noko med det. Då han fór lagde han strengt på meg at eg ikkje måtte ganga frå hytta nokor tid, for dotter hans vart åleine. Dette lova eg, og so kunde eg ikkje koma til dykk; men Patience fekk brev frå honom og fekk vita det som eg no fortel.»

«Du hev vel ikkje fenge middag, Osvald?»

«Nei, det hev eg ikkje.»

«Vil du Alice vera so gild og laga noko middagsmat. Og so lyt du orsaka meg, Osvald, med’ du et. Det du fortel hev gjort meg mest hovudgalen, so eg kann ikkje høyra på noko anna fyrr eg hev tenkt meg um eit bil og slege harmen min ilogn.»

Edvard var og so uppøst at han trong um å kjøla seg. Han fór ut or huset og langt inn i skogen; der gjekk han i djupe tankar.

Då han hadde kolna noko gjekk han attende til huset og høyrde på at Osvald greidde ut alt det som han hadde høyrt. Sidan spurde Edvard um intendanten var komen attende.

«Ja, elles hadde ikkje eg vore her,» svara Osvald. «Han kom igår og såg reint nedtyngd ut, og eg høyrer han skal til London att når det lid av nokre dagar. Dette fortalde han meg sjølv då eg bad um lov til å fara hit og sjå um morfar dykkar. Han sa eg kunde fara, men eg laut koma attende snart, for han laut til London att. Eg lyt tru, etter det som jomfru Patience hev sagt meg, og det eg sjølv hev set, at han er hardt fortulla og uppøst av det som hev hendt. Og det same er mange andre; dei var imot kongen fyr styremåten hans, men hadde ingen tanke um at det skulde venda seg soleis som no det hev gjort. Eg hev eit bod til deg frå honom; han bed deg koma til honom so han kann få takka deg for du berga dotter hans.»

«Eg skal taka takki hans frå deg, Osvald; det gjerer det same som at han kom med ho sjølv.»

«Ja, kann henda det; men eg hev eit bod til, og det er frå den unge drosi sjølv. Ho bad meg segja deg at ho aldri vil kjenna seg vel fyrr ho hev set deg og takka deg fyr modet ditt, og den hjelpi du gav henne. Ho segjer at det er urett av deg at du aldri kann laga det so at ho fær høve til å segja deg kva ho tenkjer. No er eg viss på at ho meiner dette ålvorsamt, og ho fekk meg til å lova at eg skulde telja deg til å koma. Dette kunde eg ikkje negta henne, for ho er ein gild liten skapning. Sidan far hennar fer til London um nokre dagar, so tarv du ikkje vera rædd at du møter honom eller fær noko tilbod frå honom, um du fer avstad og møter henne.»

«Godt,» svara Edvard; «eg skulde ikkje hava mykje imot å sjå henne att; for ho var sers gild mot meg. Og når du segjer at intendanten ikkje vil vera heime so kann det henda at eg kjem. Men no lyt eg tala med deg um andre ting.»

Osvald svara på alle spursmåli, og Edvard skreiv upp det som han hadde bruk fyre.

Osvald kvart verande hjå deim tvo dagar, og so baud han farvel; men fyrst fekk han Edvard til å lova at han skulde koma til skogvaktar-hytta so snart han kunde. «Skulde intendanten koma att fyrr han hev tenkt, so skal eg koma hit og segja frå; men etter det han sa, trur eg han gjorde rekning på å verta minst ein månad i London.»

Edvard lova at Osvald skulde sjå honom seinast innan ti dagar, og so tok Osvald på vegen.

So snart Osvald var gjengen sa Edvard: «Humfrey! Eg etlar meg til Lymington i morgon. Me lyt hava noko mjøl og mange andre ting som Alice segjer at ho treng.»

«Kvi kann me ikkje fara båe tvo?» sa Humfrey.

«Nei, ikkje denne gongen,» sa Edvard. «Eg lyt sjå på mange ting og finna mange folk, so eg helst lyt vera eine. Elles kann eg ikkje lata systerne vera att åleine. Eg trur ikkje der er nokon fåre; men skulde eitkvart henda deim, so vilde eg aldri få det frå meg. Likevel er det naudsynt at du er med meg til Lymington ein gong, so du kann få vita kvar du skal handla når det trengst. Eg hadde helst tenkt å beda Osvald koma her og vera eit par dagar. Då vil han halda handi yver systerne våre, og so kann me fara båe tvo.»

«Du hev rett, Edvard; det vil vera det beste.»

Med same Humfrey sa dette, kom Osvald att.

«Eg skal segja kvi eg kjem att, Edvard,» sa han. «Det er det same anten eg kjem heim i dag eller i morgon. No er det tidleg på dagen, og sidan du etlar deg til Lymington kom det so fyre meg, at eg helst skulde vera med. Eg kann då syna deg alt som du ynskjer, og det vil vera mykje betre en um du var åleine.»

«Takk, Osvald! Eg er glad fyr det,» sa Edvard. «Humfrey! lat oss få kjerra ut med ein gong, elles vert det for seint. Vil du gjera kjerra ferdug, Humfrey? for eg lyt finna nokre pengar og tala med Alice.»

Humfrey gjekk straks og sette hesten fyr kjerra, og då sa Edvard:

«Du Osvald må koma i hug at du ikkje skal kalla meg «meistar Edvard», utan me skulde vera åleine. Du kunde koma til å segja so når framande folk høyrde det; kalla meg rett og slett Edvard i framtidi.»

«Sidan du ynskjer det, skal eg gjera so,» svara Osvald. «Eg trur nok og det er rettast; for framande folk kunde få mistankar.»

Hesten og kjerra var snart fyr døri. Edvard hadde fenge mange ærend frå Alice. So tok han på vegen til Lymington med Osvald til fylgjesvein.

ELLEVTE STYKKET.

So snart dei kom til Lymington styrde Osvald vegen til eit lite herbyrge som skogvaktarar og tilsynsmenner vanleg tok inn i. Det var helst verten der som tok alt villtet deira og gjorde det i pengar. Dei køyrde inn i tunet og let stalldrengen taka hesten og kjerra, og so gjekk dei inn.

Verten hadde ikkje høyrt fyrr at Jakob var avfallen. Han lova Edvard at han skulde taka villt heile den årstidi fyr ein viss pris. Sidan det vilde vera fårlegt å koma inn i byen med det, vart dei samde um at når Edvard hadde noko so skulde han koma med bod, so vilde verten senda folk og henta det um natti. Sidan gjekk dei ut i byen til å kjøpa det dei skulde. Osvald fylgde Edvard til alle dei krambuder som dei hadde slike ting å selja. Millom anna trong Edvard krut og kulor, og dei gjekk til ein byrsesmed som hadde slikt å selja. Medan han heldt på handla kom Edvard til å sjå eit sverd som han trudde han hadde set fyrr; det hekk på veggen millom andre våpen.

«Kva er det fyr sverd?» sa han til den mannen som vog upp krutet.

«Det er ikkje for vel mitt sverd,» svara mannen, «og endå kann eg ikkje lata eigaren få det eller folki hans. Det var ein av overst Beverley sine folk som kom med det; eg skulde reinska det, og fyrr dei henta det att brende dei upp huset, og kvart livet vart øydt. Det var eit av sverdi til overst Beverley, det er eg stød på; for det stend «E. B.» inngrave på sylvplata. Eg hev ei rekning fyr arbeid som eg hev gjort åt deim på Arnwood, og no veit eg ingi råd til å få dei pengarne, so eg veit mest ikkje anten eg skal setja sverdet eller kva eg skal.»

Edvard tagde stillt eit lite bil for han våga seg ikkje til å tala. Til sist sa han: «Eg skal segja sanningi til Dykk: eg er, og alle folki mine hev vore fylgjesveinar til Beverley-folki, og det vilde gjera meg vondt um sverdet skulde koma i framande hender. Difyr tenkjer eg at eg fær greida ut den rekningi, og so lyt De lata meg få sverdet til trygd fyr pengarne. Det er sjølvsagt at eg skal gjeva det frå meg um nokon av Beverley-folki skulde gjera krav på det.»

«Det kann ingen ting verta avgjort greidare og meir rimelegt,» sa Osvald.

«Eg tykkjer og det, unge mann,» sa handelsmannen. «De lyt sjølvsagt lata meg få namnet og bustaden Dykkar?»

«Ja, og venen min her vil åbyrgsla at det er rett,» svara Edvard.

Handelsmannen fann då upp rekningi, og den greidde Edvard ut. Edvard tok sverdet og gav frå seg eit brev med namnet på: Edvard Armitage. So greidde han ut fyr krutet og kulorne, og dermed skunda han seg ut; han var so glad at han mest ikkje kunde løyna det,

«Osvald!» ropte Edvard; «eg vilde ikkje skilja meg med det sverdet um eg fekk tusund pund. Eg vil aldri skilja meg med det med’ eg liver.»

«Eg trur gjerna det,» sa Osvald. «Og eg trur meir, at sverdet aldri vil verta vanskytta i dine hender. Men tala ikkje so høgt; for det er spejarar som lyer alle stader. Er det no meir som du treng?»

«Nei, det trur eg ikkje. Elles må eg segja at dette sverdet hev teke alt anna ut or hovudet mitt. Skulde eg havt meir, so hev eg gløymt det. Lat oss koma attende til herbyrget, so skal me sela øykjen og få tak i mjølsekkjerne.»

Då dei kom til herbyrget gjekk Osvald i tunet og vilde gjera reidug kjerra med’ Edvard gjekk inn i romet åt verten og vilde høyra kor mykje villt han kunde taka med ein gong. Osvald hadde teke sverdet og lagt det i kjerra medan han lagde selen på. Då kom det ein mann fram åt kjerra og nidstirde på sverdet. Han sa:

«Dette var sverdet åt overst Beverley, den gamle husbonden min. Eg kjende det att straks. Eg sette det inn til byrsemakar Philips til reinskings.»

«Ja so?» sa Osvald. «Kva heiter De då?»

«Benjamen White,» svara mannen. «Eg tente på Arnwood alt til den natti då husi vart upp-brende; sidan hev eg vore her.»

«Kva steller De med her?»

«Eg er kjellarsvein i Borgarsamlaget i Fiskegata.»

«Vil De vera so gild og sjå etter hesten og ikkje lata nokon taka noko or kjerra med’ eg gjeng inn etter sume småting?»

«Ja det skal eg; men eg lyt spyrja Dykk, skog-vaktar, kor kom De til dette sverdet?»

«Eg skal segja det når eg kjem ut att,» svara Osvald.

So gjekk Osvald inn til Edvard og fortalde kven han hadde funne.

«Han vil visst kjenna deg, og du må ikkje kom ut fyrr eg fær han or vegen,» sa han.

«Du hev rett, Osvald. Men spyrr han fyrr han gjeng, kva det hev vorte av gamlemoster mi, og kvar ho vert gravlagd. Spyrr so kvar dei andre tenarane er. Kann henda dei og er i Lymington.»

«Eg skal få greida på det,» sa Osvald og gjekk. Edvard gjekk inn att til verten og heldt fram med røda.

Då Osvald kom attende til Benjamen fortalde han korleis dotterson til gamle Armitage hadde løyst att sverdet frå byrsemakaren.

«Eg visste aldri at han hadde born,» sa Benjamen; «heller ikkje veit eg at han er avliden.»

«Kvar vart det av alle dei kvinnfolki som var på Arnwood?» spurde Osvald.

«Ja, ho Ågot gifte seg med ein av hermennerne og flutte til London.»

«Enn dei andre?»

«Kokka fór heim til venerne sine som bur ikring ti mil herifrå, og eg hev aldri spurt til henne sidan.»

«Men det var tri gjentor?»

«Å ja, so var det Føbe,» svara Benjamen, han såg ut mest som han var tryllt. «Ho gifte seg med ein hermann, den geiti, og flutte til London sameleis som Ågot. Hadde eg tenkt at ho vilde fare soleis åt so skulde eg eit mindre en teke henne med meg på hesten frå Arnwood; ho kunde brunne inne liksom dei stakars borni, so hadde eg sloppe det bryet.»

«Enn den gamle drosi? Vart ikkje ho drepi?»

«Jau; det vil segja ho drap seg sjølv heller enn ho drap Southwold.»

«Kvar vart ho gravlagd?»

«På kyrkjegarden ved St. Farthskyrkja; det var borgmeistaren og borgarskapet som kosta likferdi, for dei fann ikkje so mange pengar på henne at det vart nok.»

Då Benjamen endelig gjekk ein gong, ropa Osvald på Edvard. So fekk dei tak i alt som dei hadde kjøpt og gav seg på heimvegen. Det leid langt på kvelden då dei kom heim.

Dei sat uppe berre ei stutt tid for dei var trøytte. Osvald hadde sett seg fyre at han vilde taka ut fyrr det vart dag, og det gjorde han. Humfrey var uppe og klædd likso snart som Osvald, og fann til noko mat fyrr Osvald gjekk. Alle dei andre sov godt. Humfrey fylgde Osvald ei mil på vegen. Han var på heim-vegen då han kom til å tenkja på at han ikkje hadde set um fallgravi på mange dagar, og det var best han gjorde det no med same. Han tok av vegen og gjekk burt-åt, og kom dit i ljosningi.

Det var i siste enden av mars, og det var mildt i vêret til på den tid å vera. Humfrey kom til gravi og det var so ljost at han kunde sjå at yverbreidsla hadde vorte nedbroti, so eitkvart måtte vera fanga. Han sette seg ned og venta på dagsljoset. Best som det var tykte han at han høyrde ei tung pusting og ein gong ein låg sukk. Dette gjorde han endå meir forviten, og han såg gong på gong ned i gravi; men det var lengje fyrr han kunde sjå nokon ting. Til slutt tykte han at han såg noko som likna på ei menneskja nede i botnen. Humfrey ropa og spurde um der var nokon. Han høyrde ei stynjing; anna svar fekk han ikkje. Humfrey vart forfærd og tenkte at nokon hadde dotte ned i gravi og hadde umkomest eller heldt på å umkomast av vant på hjelp. Han kom i hug den stigen som han hadde gjort til å ganga, i når han bar upp jordi, og at den stod attfyre ei eik tett attmed. Han sprang etter den same og sette han ned i gravi, og gjekk so varleg ned. Då fekk han sjå at det var som han trudde; for der låg ein halv-klædd gut med andlitet ned. Han prøvde å leda på kroppen og vilde sjå um der var liv, og han vart glad då han såg at der var. Guten stunde nokre gonger og let so upp augo. Humfrey var rædd at han ikkje var sterk nok til å bera han upp stigen; men då han prøvde, kjende han at guten var so lett at han greidde det. So bar han guten upp og lagde han varleg frå seg attmed gravi.

Han kom i hug vatnet som feet drakk av, og so sprang han og tok halv hatten sin med vatn. Guten kunde ikkje tala, men var slid etter vatnet, og nokre augneblink etter såg Humfrey at han hadde kome seg mykje. Humfrey gav honom noko meir og vaska guten i andlitet og yver tunnvangarne. Soli hadde no runne, so det var fullt dagsljos. Guten freista å tala; men han var so lågmælt og målet høyrdest framandt, so Humfrey ingen ting kunde skyna. Då gjorde han teikn til guten at han gjekk burt, men vilde koma att snart. Då han hadde gjort dette so han trudde guten hadde skyna det, sprang han heim so fort som han vann. Med same han nådde fram ropte han på Edvard og fekk honom ut. Humfrey fortalde då med få ord kva som hadde hendt. Edvard gjekk inn etter noko mjølk og kaka medan Humfrey sette hesten fyr kjerra.

Det var ikkje lang stundi fyrr dei var av att og snart var dei attmed fallgravi; der låg guten på same staden. Dei bløytte kaka i mjølk og gav honom noko. Då det leid av eit bil svelgde han godt, og kom seg so mykje at han kunde sitja uppe. So lytte dei honom i kjerra og køyrde stillt heim til huset.

«Kva trur du han er, Edvard?» spurde Humfrey.

«Ein stakars tiggar-gut som hev fare kring i skogen.»

«Nei ikkje beint so. Eg tykkjer helst han ser ut til å vera av tatarne eller ein fant som dei kallar deim. Han er svært myrk og hev svarte augo og kvite tenner, nett lik deim som eg såg attmed Arnwood då eg var ute med gamle Jakob. Jakob sa at ingen visste kvar desse folki kom frå, men at dei var yver heile landet og at dei var stor-tjuvar og spådde åt folk og gjorde fantastykke på alle måtar.»

«Kann henda det er so. Eg trur ikkje han kann i tala engelsk.»

«Eg er reint takksam mot Vårherre for det laga eg so at eg denne morgonen kom til å sjå um fall-gravi. Tenk berre um eg hadde funne den stakars guten ihelsvelt! Eg hadde vorte so yvergjeven at eg aldri hadde havt hug til å sjå i gravi meir etter kyr; for eg hadde alltid kome i hug dette syrgjelege hende.»

«Det er sant, Humfrey; men no vart du spard fyr den vanlukka, og kann takka Herren at det gjekk so. Kva skal me gjera med honom no?»

«Hev han hug til å vera hjå oss, so kunde han verta til stort gagn i ku-hagen,» sa Humfrey.

«Ja visst,» sa Edvard og lo. «Han vart teken i fallgravi, og so lyt han i ku-hagen liksom alle dei andre me hev fanga på same måten.»

«Godt, Edvard. Lat han no fyrst verta fullgod att, so kann me sidan tenkja på kva me skal gjera med han. Kann henda hev han aldri hug til å vera hjå oss.»

So snart dei var komne heim lytte dei guten or kjerra og fekk han inn i romet åt gamle Jakob. Dei lagde honom i sengi; for han var so veik at han kunde ikkje setja fot under seg.

Alice og Edit var reint fortenkte yver denne nye framand-karen og den måten dei hadde fanga han på. Dei skunda seg å laga noko havresupa åt honom. Då han hadde fenge det seig han attyver i sengi i magtløysa og fekk ein god svevn. Han sov godt heile den natti, og då han vakna morgonen etter såg dei at han var mykje betre, men svært svolten. Denne siste plåga var det snart gjort å hjelpa på, og sidan stod guten upp og gjekk inn i dagleg-stova.

«Kva heiter du?» sa Humfrey til guten.

«Pablo,» svara guten.

«Kann du tala engelsk?»

«Ja, litt,» svara han.

«Kor bar det til at du fall ned i gravi?»

«Såg ikkje holet.»

«Er du tater?»

«Ja tatar; det er det same.»

Humfrey kom med ei mengd med spursmål, og fekk ut av guten på det klene engelsk, det som me no skal høyra.

Han var i sellskap med sume andre av det same folket; dei var på ei av dei vanlege ferderne sine, og skulde ned til sjøkanten, og dei hadde sett upp tjeldi sine ikkje langt ifrå fallgravi. Um natti hadde han gjenge av og skulde setja upp nokre snaror til kaninar. Då han so gjekk attende var det stum-myrkt, og so hadde han falle ned i holet. Han hadde vore i gravi tri dagar og næter og hadde gjort alt det han kunde til å koma seg ut, men det var rådlaust. Mor hans hadde vore med i tatar-fylgjet; men far hadde han ikkje. Han hadde ingen tanke um kvar dei etla seg anna til strandkanten. Det var ikkje gagn i å leita etter deim, i og han brydde seg ikkje stort um han kom ifrå deim; for dei hadde ikkje vore gode med honom. Då dei spurde um han vilde lika å vera hjå deim og vera med og arbeida på garden, svara han at det skulde han lika framifrå godt, so framt dei var gode med honom og ikkje sette han til arbeid som var for tungt. Han kunde koka mat og fanga kaninar og fuglar og gjera mange ting.

«Vil du vera ærleg mot oss og ikkje ljuga når du fær vera hjå oss?» spurde Edvard.

Guten tenkte seg um eit bil; so bukka han til samtykke.

«Godt Pablo, me skal prøva deg, og er du ein god gut, so skal me gjera kva me kann til at du skal få det gildt,» sa Edvard; «men fer du stygt åt, so vert me nøydde til å jaga deg. Skynar du?»

«Vera so god som eg kann,» svara Pablo, og dermed enda røda den gongen.

Pablo var ein stutt-vaksen gut og såg ut til å vera femtan-sekstan år gamall. Han var myrkdæmd i andlitet, men hadde fagre andlitsdrag, vene kvite tenner og store myrke augo. Vitug var han å sjå til, so det beint fram var sumt som såg lovande ut, og so hadde han krav på at dei var gode med han, sidan han var komen soleis upp-i det, venelaus og hjelpelaus, fyr skuld vanlukka si. Serleg var Humfrey glad med honom og huglagde honom, av di guten so nær hadde mist livet fyr hans skuld.

«Eg trur beint fram at guten vil verta gagnleg fyre oss,» sa Humfrey då han og Edvard var komne utfyre døri, «og eg vil vona at han må visa seg ærleg og trugen. Me lyt fyrst lata han koma til helsa og mod, so skal me sidan sjå kva han duger til.»

«Sanningi er, Humfrey, at me kann ikkje gjera anna. Han er skild frå venerne sine og veit ingen stad å gjera av seg. Det vilde vera hjartelaust å jaga han, sidan me er skuld i vanlukka hans. Men endå kann eg ikkje segja eg kjenner meg sers trygg på at han vil taka seg godt upp og verta til gagn. Eg hev alltid høyrt at desse fantarne er umvankande folk som liver av å stela alt som dei kann få i, og er han fyrst uppfødd på den måten, so er eg rædd det ikkje vil verta lett å få han annleis. Men fyr det fyrste kann me ikkje anna en freista, og vona det beste.»

«Det du segjer der, Edvard, er rett; men det er eit ærlegt drag yver denne guten, endå han er fant, og det gjerer at eg set et slag lit til honom. Når du trur han er upplærd til å gjera rangt, trur du ikkje då at han kunde verta annleis når han fær høyra noko anna, og lata seg yvertelja til å gjera rett?»

«Det er ikkje umoglegt kann du vita,» svara Edvard; «men ver var, Humfrey, og tru han ikkje for vel fyrr me hev lært å kjenna han betre.»

«Det hev eg heller ikkje tenkt på,» sa Humfrey. «Når tenkjer du å ganga yver til skogvaktarhytta, Edvard?»

«Nårdet lid av ein dag eller tvo. Eg er ikkje rett i lag til å vera tyd mot rundhovud, endå den eine som eg hev lova å koma til, er ei dros, og ei framifrå gild og fin liti gjenta på kjøpet.»

«Kva er som hev gjort at du hev meir imot deim no en vanlegt, Edvard?»

«Fyr det eine er det mordet på kongen; eg kann ikkje få det ut or hovudet. Og fyr det andre fekk eg igår noko som eg mest kann kalla ei gåva frå himmelen. Og er det so, må det vera tanken at eg skal bruka det.»

«Kva er so det, Edvard?»

«Sverdet åt den djerve far vår, det som han svinga so gjævt og so godt til verja fyr herren sin, og som eg vonar at son hans ein gong skal føra med same dugleike og kann henda med betre lukka. Ver med meg inn so skal eg syna deg det.»

Edvard og Humfrey gjekk inn i soveromet, og Edvard drog ut sverdet som han hadde lagt med sida si i sengi.

«Sjå Humfrey! dette var sverdet hans far, og,» lagde han til og kyste våpnet, «eg hev ei von um at eg ein gong skal få lov til å draga det og hemna dauden hans, og dauden åt ein som skulde ha vore heilag.»

«Eg vonar og at du vil det, gode bror min,» sa Humfrey. «Du hev sterk arm og god grunn. Gud gjeve at du må hava lukka med båe! Men seg meg korleis du fekk tak i det?»

Edvard fortalde då alt det som hadde hendt i Lymington, og gløymde ikkje å nemna det at Benjamen hadde synt seg, og um den avtala som var gjort um salet av kjøt.

So snart som middagen var yver tok Edvard og Humfrey byrsorne sine; dei skulde ut og veida villfe.

Dei fann bølingen, og Edvard fekk skjota ein ukse; men då sette dei andre inn på deim, so det såg stygt ut. Smoker vart stanga, so han var mest daud. Då det leid på var det tvo uksar som tok på kvarandre.

Medan då uksarne sette horni mot kvarandre og gav på kvarandre av all magt, vart båe byrsorne avskotne, og båe uksarne fall. Dei venta eit lite bil og såg um dei vilde reisa seg upp att, eller um fleire vilde koma. Sidan gjekk dei ned or trei som dei var i, og tok kvarandre hjarteleg i henderne.

TOLVTE STYKKET.

«Jamen var det med harde naudi me slapp, Humfrey,» sa Edvard, han heldt bror sin i handi.

«Ja menn; me lyt takka Vårherre at me vart berga,» svara Humfrey. «Og Smoker, stakkar! Lat os sjå um han er mykje såra.»

«Eg vil vona det ikkje er so vondt,» sa Edvard, han gjekk fram-til hunden som endå låg på same staden og rette ut tunga og bar seg fælt.

Dei såg vel etter og kunde ikkje merka noko sår utanpå; men når Edvard klemde ein stad på sida hans sette hunden i eit lågt hyl.

«Det er der som uksen sette hornet sitt,» sa Humfrey.

«Ja,» sa Edvard, han klembde og kjende mjukt; «og det er tvo sidebein som er av. Finn litt vatn til han, Humfrey; det vil hjelpa meir en noko anna. Uksen hev stanga pusten ut or kroppen hans. Eg tenkjer han snart skal koma seg att, stakars karen.»

Humfrey kom snart med noko vatn i hatten sin, og hunden lapte det, seinvore frå fyrst, men etter kvart mykje fortare, og dilla med rova.»

«Han besnar no,» sa Edvard, «me lyt gjeva han tid til å koma seg. Lat oss no sjå på veidni. Å du, Humfrey, for ei mengd med kjøt me hev her! Det vert tri ferder til Lymington i minsto.»

«Ja, og me hev ikkje mykje tid; det tek longe til å verta varmt i vêret. Korleis skal me no gjera? Vil du vera her med eg gjeng heim etter kjerra?»

«Ja, det er inkje gagn i at me gjeng båe. Eg skal vera her og sjå etter Smoker, stakar, og so skal eg flå uksarne til du kjem att. Lat meg få din kniv so eg hev tvo; for ein vil snart verta skjemd.»

Humfrey gav Edvard kniven. So tok han byrsa si og gjekk heim. Edvard hadde flådd båe uksarne då Humfrey kom attende, og Smoker var på føterne att, endå dei kunde sjå at han hadde mykje vondt. Då dei var ferduge og hadde lema sundt kjøtet, lesste dei upp-i kjerra og køyrde heim. Dei laut fara attende ein gong til, og både hesten og dei var fælt trøytte fyrr dei fekk kveldsmaten. Tatar-guten hadde kome seg mykje og hadde godt mod. Alice sa at han hadde vore til stor moro fyr Edit og henne, med di han hadde kasta tri potetor upp i vêret med ein gong, liksom det var ball. Og so hadde han svinga ein borddisk på ein jarntein og fenge alt til å halda sek stødt på hoka si. Dei gav han noko kveldsmat som han åt i omns-kråi; men han såg upp rett som det var og kika etter Edit som det såg ut til at han longe hadde huglagt.

«Er det godt?» sa Humfrey, han gav guten meir dyre-steik.

«Ja; ikkje hava so god kveldsmat i fallholet,» svara Pablo og lo.

Tidleg um morgonen den andre dagen fór Edvard og Humfrey til Lymington med eitt fullt kjerrelass med kjøt. Edvard synte Humfrey alle gatorne og kram-buderne som dei skulde kjøpa i, og gjorde han kjend med verten i herbyrget. Då dei hadde selt kjøtet fór dei heimi att. Dagen etter fór Humfrey til Lymington og selde resten av kjøtet, og den tredje dagen vart dei tri huderne førde til Lymington og selde.

«Me gjorde eit godt dagsverk, Edvard,» sa Humfrey, han talde upp pengarne som han hadde fenge.

«Det var i minsto med sum vågnad me tente dei,» sa Edvard. «Og no, Humfrey, trur eg det er rettast at eg held lovnaden til Osvald og gjeng yver til intendant-huset, so eg fær gjort frå meg det innstiget til den unge drosi. Eg vilde gjerna få det avgjort fyrr eg tek til.»

«Kva meiner du med det, Edvard?»

«Eg meiner at eg hev hug til å fara ut og skjota nokre dyr; men eg vil ikkje gjera det fyrr eg hev vore hjå henne. Når dette innstiget er gjort er eg tenkt å blåsa i både intendanten og tilsynsmennerne hans.»

«Men kvi skulde dette innstiget halda deg frå å ganga ut når du hadde hug, um det so var i dag?»

«Eg veit ikkje; men ho kann spyrja meg um eg hev gjort det, og eg hev ingen hug til å segja henne at eg hev. Heller ikkje hev eg hug til å ljuga. Difyr vil eg ikkje taka til fyrr eg hev set henne.»

«Når tek du i veg?»

«Imorgon tidleg. Og eg tek byrsa med meg, endå Osvald bad meg ikkje gjera det; men etter den striden me hadde med vill-feet den dagen, tykkjer eg ikkje d’er rett å vera utan våpen. Eg kjenner meg beint fram ikkje trygg når eg ikkje hev byrsa.»

«Eg fær nok å gjera med du er burte. Eg lyt grava upp-um potetorne, og eg skal sjå kva eg kann gjera med Pablo. Han hev kome seg no, og han hev leika lengje nok, so eg skal taka han med i hagen i morgon og få han til å gjera eitkvart. For ei mengd med frukt det ser ut til å verta i alde-garden dette året! Og vert det so at eg kann få nokor hjelp av denne guten, so vil eg tenkja på å taka heile alde-garden inn i hagen og so hegna inn eit jordstykke i staden og sjå um me ikkje kunde avla korn sjølv. Det er den største utloga me no hev, og eg skulde lika at me kunde fara til mylna med vårt eige korn og få det male.»

«Men treng me ikkje plog og hestar når me skulde så korn?» spurde Edvard.

«Nei, me skal hjelpa oss med spading. Tvo av oss vil ikkje trenga lang tid til å spa eit stort stykke, og me fær betre avling etter spading en etter pløging. Me fær so mykje hævd no at me godt kann avsjå noko.»

«Godt, Humfrey, so lyt det gjerast då, og det skulde helst vore gjort fyrr folki på hi sida skogen kjem hit og ser um oss; for då kann dei finna på negta oss å taka inn jordstykket.»

«Skogen høyrer kongen til, veit du, og ikkje parlamentet. Me sit under kongen og hev ingen annan å spyrja um lov,» svara Humfrey. «Men d’er sant som du segjer, og di snarare me kann få det gjort, di betre er det. Eg vil taka på det arbeidet med ein gong.»

«Kor stor vidd hev du tenkt å taka inn?»

«Ikring tvo eller tri tunne-såd.»

«Men so stor vidd kann ikkje du brjota upp på eit år eller tvo.

«Eg veit det; men eg vil hævda det, um det ikkje er upp-brote, og då skal graset veksa so gildt imot som det gjerer utanfyr garden, at dei vil tru det hev vore innhegna lengje.»

«D’er ingen dårleg tanke; men eg vil råd deg til å sjå vel etter den guten, for han er av eit klent slag, og eg er rædd han ikkje er uppfødd med høge tankar um ærlegskap. Ver vár og seg systerne at dei og lyt vera det. Lat han ikkje få vita at me hev pengar i den gamle kista fyrr me veit um han er å lita på.»

«Best er det at han aldri fær vita noko um det,» sa Humfrey. «Det vilde berre freista han til å vera uærleg. Kor mange ting eg skulde få gjort um berre Pablo vilde taka i. No skal eg segja deg ein ting. Eg hev tenkt å grava ei sag-grop og få ei sag; då kann eg saga bord og få gjort sumt som me treng. Fyrste gongen eg kjem til Lymington vil eg kjøpa ei sag; eg kann ikkje vera utan den lenger. Det fyrste eg då vil gjera, er ein hyvlabenk, og sidan skal eg få gjort mange ting når eg fær meir verkty. Veit du, Edvard, kva eg hev tenkt på?»

«Det lyt du fortelja meg ein annan gong, Humfrey,» sa Edvard og lo; «for no lid det langt, og eg lyt leggja meg, sidan eg skal so tidleg upp. Eg veit du hev so mange tankar i hovudet at det tok halve natti fyrr eg fekk høyra alt.»

«Ja ja, eg trur du segjer sant,» svara Humfrey, «og det vil vera best å få frå seg ein ting um gongen, og ikkje tala um å gjera hundrad ting. Me fær leggja oss, som du segjer.»

Då soli rann var både Edvard og Humfrey uppe. Alice kom ut då dei kakka på døri hennar; for ho vilde ikkje lata Edvard ganga utan åbit. Edit kom og inn og dei heldt bøn. Med dei heldt på med det, kom Pablo inn og lydde på. Då dei var ferduge med bøni spurde Humfrey honom um han visste kva dei no hadde gjort.

«Ikkje mykje. Eg kann tenkja de bed um at soli må skina.»

«Nei, Pablo,» sa Edit; «me bed til Gud at han vil gjera oss gode.»

«Er du vond?» sa Pablo. «Meg ikkje vond.»

«Jau, Pablo, alle er vonde,» sa Alice; «men når me prøver å vera gode vil Gud tilgjeva oss.»

Røda vart no slutt. So snart som Edvard var ferdug med maten kyste han systerne sine og bad far vel med Humfrey.

Edvard tok byrsa på armen og ropte på kvelpen sin som han kalla Haldfast. So sa han far vel og tok på vegen gjenom skogen.

Edvard vilde ikkje taka hesten, sidan Humfrey trong han til gards-bruk, og vêret var so fint at han heller vilde ganga, so mykje meir som han då kunde sjå etter sumt villt på heimvegen, og det kunde han ikkje um han reid. Det fine vêret og det myrkt-grøne i skogen isprengt med blomar, og all den konge-stasen som han såg på alle sidor, gjorde Edvard so heppen som folk alltid er når dei ikkje hev noko å syta fyre. Hjarta hans var likso lett som stigi med han gjekk fram og den milde sumar-vinden strauk mot andlitet hans. Han tenkte mest på veiding; men tankarna vende seg brått, og han vart ålvorsam. Det var lengje no han ikkje hadde høyrt politisk nytt som var nemnande, og ingen ting hadde han høyrt um kva folk vilde gjera med kongs-saki. Denne drøyming førde tankarne hans inn på dauden åt far hans og på eigedomen som var brend og kverrsett. Kjakarne hans raudna av harm, og han fekk rukkor kringum augnebryni. So gjekk han og bygde slott fyr framtidi. Han tenkte seg at kongen var ut-løyst frå fengslet og førde ei her mot deim som hadde trælka honom; han drøymde um at han sjølv var i brodden fyr ein riddar-flokk og tok på parlament-riddarane. Sigren var på hans sida. Kongen var komen på trona att, og sjølv hadde han fenge att ættarsætet. Han heldt på å byggja upp att husi, og rett som det var tykte han at Patience stod attmed honom med han sagde bygmeistrarne fyre korleis dei skulde gjera. Best som det var vart han vekt av desse draumarne, med di Haldfast tok til å gøy og springa fram.

Då hadde Edvard gjenge yver halve vegen. Han såg upp og fekk sjå ein sterk mann som kunde vera ikring firti år gamall, klædd som ein skogvaktar; han stod rett framfyre honom. Eit meir utokkelegt og skræmelegt andlit kunde han ikkje minnast at han hadde set.

«Høyr no, unge kar! kva gjerer du her?» sa mannen, han kom fram-åt honom og drog upp hanen på byrsa si med han gjekk.

Edvard drog roleg upp hanen på si byrsa då han såg kor tyd den andre mannen laga seg til, og han svara: «Eg gjeng gjenom skogen som De vel ser.»

«Ja eg ser at du gjeng og at du hev byrsa og hund med deg. Vil du no vera so god og fylgja meg. Dyr-tjuvar hev ikkje lov til å ferdast i skogen no lenger.»

«Eg er ingen dyr-tjuv,» svara Edvard. «Det er tids nok å gjeva meg det namnet, når De finn villt i mitt eige. Og ganga med Dykk det gjerer eg ikkje. Sjå å kom Dykk or vegen eller og vil De verta møtt med harm.»

«Å, du gode vindhank! um du ikkje hev villt so er det ikkje av di du ikkje hadde viljen til å taka det; du er gripen i freistnad på å gjera det, so mykje er greidt. Kom no! det er ein hardbalen kar du her hev med å gjera. Eg hev pålegg um å taka alle tjuv-skyttarar, og taka deg vil eg.»

«Um De kann,» svara Edvard. «Men De lyt fyrst syna at De er god til det. Mi byrsa er likso god som Dykkar, og eg sigtar likso godt, det er eg stød på, kven De so er. Eg segjer Dykk ein gong til at eg er ingen tjuv-skyttar, og ikkje hev eg gjenge ut på den måten at eg vil veida dyr; men eg skulde tvertyver skogen til huset åt intendanten, og no er eg på vegen dit. So mykje kann eg segja Dykk, so De ikkje skal gjera noko De vil trega på. Og når eg hev sagt dette so bed eg Dykk tenkja Dykk um tvo gonger fyrr De gjerer noko. Lat meg fara i fred, eller so misser De Dykkar fred. Og gjerer De ikkje som eg segjer, so kjem De til å missa livet.»

Der var noko so kaldt og traust i den rolege framferdi hans Edvard, at skogvaktaren vart tvihuga. Han kunde skyna at alle freistnader på å taka Edvard vilde vera ein vågnad fyr livet. Han visste at han hadde pålegg til å taka alle tjuv-skyttarar, men ikkje å skjota folk. Vel var det so at når karen sette seg imot med våpen i hand so vilde folk sjå at han berre laut verja seg sjølv; men um han so skulde vinna, og det var ikkje visst, so hadde han ikkje set at Edvard skaut villt, og han hadde inkje vitne på kor det hadde gjenge. Han visste og at intendanten hadde gjeve strengt pålegg um ikkje å løysa blod, so det hadde han ingen hug på, korleis det elles var. Der var noko med Edvard, soleis som han såg ut og førde seg, som var so ulikt vanlege folk at han vart tryllt. Dertil kom at Edvard hadde sagt han var på vegen til huset åt intendanten. Når han tenkte vel yver alt so skyna han at han kom ingen veg med stor-skrøyt; han fann det rådelegt å tala i ein annan tone, og so sa han:

«De fortel meg at De er på veg til huset åt intendanten; De hev ærend dit kann eg tenkja? Tok eg Dykk til fange so var det dit eg skulde føra Dykk. So eg tenkjer, unge mann, at De kann ganga fyre meg.»

«Takk skal De ha!» svara Edvard; «men ganga fyre Dykk vil eg ikkje; men hev De hug til det so kann De taka byrsa i halvspenn, so skal eg gjera det same, og so kann me ganga sida um sida. Det er mine vilkor, anna vil eg ikkje høyra. D’er best De segjer frå fort; for eg hev hast.»

Skogvaktaren såg reint krenkt ut yver dette svaret; men um eit bil sa han: «Lat det vera so då.»

Edvard sette då hanen i halvspenn på si byrsa og sette augo sine på mannen, og skogvaktaren gjorde det same. So gjekk dei sida um sida; men Edvard laga det altid so at han var eit par famnar ifrå den andre, um det skulde vera svik.

Dei tagde nokre minutt, og so sa skogvaktaren:

«De fortel meg at De er på vegen til huset åt intendanten; han er ikkje heime.»

«Men den unge jomfru Patience er vel heime?» sa Edvard.

«Ja,» svara mannen, han fann at Edvard hadde so god greide på folki hjå intendanten at han laut vera tyd. «Ja, ho er heime; eg såg henne i hagen denne morgonen.»

«Enn Osvald, er han heime?» spurde Edvard.

«Ja, han er. De ser ut til å kjenna folki våre, unge mann. Kven er De, um eg må vera so fri?»

«Det kunde vore eit rimelegt spursmål, um De hadde fare rimelegt med meg,» svara Edvard; «men det er noko De ikkje treng bry Dykk med, so no kann De finna det ut sjølv.»

Dette svaret gjorde mannen endå meir tryllt, og no tok han til å tru at han hadde gjort eit mistak, etter den mynduge tone som Edvard tala i, og at han rødde med ein yvermann, endå han var klædd som ein skogmann. Difyr svara han audmjukt at han ikkje hadde gjort meir en som var hans skyldnad.

Edvard gjekk og svara inkje på dette.

Då dei var komne eit halvt hundrad famnar frå huset åt intendanten, sa Edvard:

«No er eg komen dit som eg skal, og eg gjeng inn her, som eg hev sagt. Vil De helst fylgja med meg her, eller vil De ganga til Osvald Partridge og segja honom at De hev vore saman med Edvard Armitage i skogen, og at eg gjerna vilde finna honom? De er vel i tenesta under honom?»

«Ja eg er so,» svara skogvaktaren, «og sidan eg trur at alt er rett, skal eg bera fram bodet.»

Edvard vende seg då frå mannen; han gjekk inn gjenom porten og banka på husdøri. Det var Patience Heatherstein sjølv som kom og let upp. Ho sa:

«Å kor glad eg er at De kjem! Kom inn. Edvard tok av seg hatten og bukka. Patience gjekk fyre inn i romet åt faren, der som Edvard hadde vore ein gong fyrr.

«Og no,» sa Patience og rette handi si til Edvard, «takk, mange takk, fyr De berga meg frå ein fæl daude! De kann ikkje tenkja Dykk kor usæl eg hev vore, at eg ikkje kunde få takka Dykk fyr den mannslege åtferdi.»

Ho heldt Edvard i handi so lengje som ho sa dette.

«Det som eg der gjorde, det verdset De for høgt,» svara Edvard. «Eg hadde gjort det same med kven det var som var i slik naud. Det var min skyldnad som ein – mann» – riddar heldt han på og vilde sagt, men han fekk venda talen.

«Set Dykk ned!» sa Patience og tok ein stol. «Nei, kom ikkje med orsakingar. Eg kann ikkje fara åt som eg skulde vera yver den eg stend i so stor skuld til.»

Edvard smilte og sette seg.

«Far min er likso takksam mot Dykk som eg. Eg veit visst at han er; for eg høyrde då me heldt bøn, han bad at Vårherre vilde senda signing ned yver hovudet Dykkar. Kva kann han gjera fyr Dykk? Eg bad Osvald Partridge få Dykk her hit so eg kunde få greida på det. Å, gode herre, seg meg korleis me kunde syna Dykk takksemd med eitkvart meir en med ord.»

«De hev longe synt meg det, jomfru Patience,» svara Edvard. «Hev De ikkje lønt ein fatig skogmann med å gjeva meg handi i venskap, og jamvel gjeve meg lov til å sitja her framfyre Dykk?»

«Den som hev berga livet mitt med vågnad fyr sitt eige liv, er fyr meg som ein bror; i minsto kjenner eg meg som ei syster imot honom. Ei skuld er endå ei skuld, anten me so skylder til ein konge eller til ein – .»

«Skogmann, jomfru Patience, det er det rette ordet, som De ikkje turvte skjemmast å bruka. Trur De at eg skjemmast av det namnet?»

«Når eg skal segja Dykk sanningi,» svara Patience, «so kann eg ikkje tru at De er det som De gjev Dykk ut fyre. Eg meiner det so, at um De er ein skogmann no, so er De ikkje uppfødd til å vera det. Far min hev og den meining.

«Eg takkar Dykk båe fyr den gode meining De hev um meg; men eg er rædd at eg kann ikkje stiga høgare en til det eg er. Sidan far Dykkar kom her og me fekk den nye tilskiping, so er det ikkje utruleg at eg søkk lægre og vert dyr-stelar og tjuv-skyttar. De skal vita at hadde eg ikkje idag havt byrsa med, so hadde eg vorte teken og skulda fyr sovore då eg var på vegen hit.»

«Men De skaut ikkje dyr? gjorde De vel?» spurde Patience.

«Nei, det gjorde eg ikkje; eg hev ikkje skote noko sidan sisst eg såg Dykk.»

«Eg er glad at eg kann segja det til far,» sa Patience. «Han vil verta sers glad når han høyrer det. Han sa det til meg at han tenkte De kunde duga til mykje høgare tenesta en som dei her hadde å bjoda, og han berre ynskte å vita kva De vilde taka imot. Han hev godhug fyr Dykk og hev mykje å segja hjå deim som styrer, endå no i den striden som skriv seg frå – – – »

«Mordet på kongen, vilde eller skulde De ha sagt, jomfru Patience. Eg hev høyrt han sette seg mykje imot den ugjerdi, og eg vyrder honom fyr det.»

«Kor gild, kor utruleg gild De er som segjer so,» sa Patience, augo hennar var fyllte med tåror. «Kor makalaust gildt det var å høyra at De vilde rosa framferdi åt far min!»

«Sjølvsagt lyt eg rosa honom etter min måte å tenkja på, jomfru Patience. Far Dykkar er i London no, høyrer eg?»

«Ja, han er so, og det minner meg um at De kann trenga noko å liva av etter ferdi. Eg skal ropa på Føbe.» Då ho sa dette gjekk ho ut or romet.

Sanningi var at jomfru Patience kom i hug at ho hadde site eit bil åleine saman med ein ung mann, og det var i den tid ikkje halde fyr reint sømelegt. Då Føbe hadde sett fram den kalde maten, drog ho seg attende so langt at ho ikkje kunde høyra, men vart verande i same romet.

Edvard åt av den maten som var framsett, men sa ingen ting. Patience dreiv på med arbeidet sitt og hadde augo feste på det, anna en når ho kasta eit auga på bordet og såg um det var eitkvart som vanta. Då måltidi var slutt kom Føbe og bar av bordet. Då reiste Edvard seg og vilde segja farvel.

«Nei, ikkje gakk no endå; eg hev mykje å segja fyrst. Lat meg ein gong til få spyrja um det er noko me kann tena Dykk med.»

«Eg kann aldri taka nokor tenesta under deim som no styrer i landet. So det spursmålet nyttar det ikkje å koma med.»

«Eg var rædd at De vilde svara so,» sa Patience ålvorsam. «De må ikkje tru at eg lastar Dykk fyr det; for det er mange som longe no gjerna vilde gjera um att det som dei hev gjort, um det var råd. Dei tenkte ikkje då dei sette seg upp mot kongen, at det skulde enda soleis som no det hev gjort. Kvar er det De bur?»

«På hi sida av skogen i eit hus som no er mitt, men som morfar min hadde ervt.»

«Bur De åleine? Det gjerer De vel ikkje?»

«Nei, det gjerer eg ikkje.»

«De må fortelja meg eitkvart; for eg skal aldri taka upp att det som kunde såra Dykk, eller som De måtte ynskja ikkje skulde verta kjennt.»

«Eg bur saman med bror min og tvo syster; morfar min døydde no fyr eit bil sidan.»

«Er bror Dykkar yngre en De?»

«Ja.»

«Enn systerne, kor gamle er dei?»

«Dei er endå yngre.»

«De fortalde far at De budde på garden Dykkar?»

«Ja, me gjerer so.»

«Er det stor gard?»

«Nei, hand-liten.»

«Kann De so liva av den?»

«I seinare tid hev me skote litt villfe attåt.»

«Ja, og so til seinaste tid skote dyr?»

«De gjeter rett.»

«De voks upp på Arnwood, fortalde De far; var det ikkje so?»

«Jau, eg voks upp der, og var der til overst Beverley døydde.»

«Og De fekk læra sumt der? gjorde De ikkje?»

«Jau; kapellanen lærde meg det vesle eg kann.»

«Når De då vart uppfødd der i huset og fekk lærdom av presten, so hadde vel ikkje overst Beverley etla Dykk til skogmann?»

«Nei. Eg skulde vorte hermann so snart eg var gamall nok til å bera våpen.»

«Kann henda De langt ute var skyld den siste overst Beverley?»

«Nei, eg var ikkje skyld han langt ute.» svara Edvard, han tok til å verta halv-rædd denne strenge kross-spyrjingi; «men hadde overst Beverley fenge liva, og kongen endå hadde tronge tenesta hans, so er det tvillaust at eg no hadde tent under honom. Og no, jomfru Patience, når eg hev svara Dykk på so mange spursmål, so lyt De gjeva meg lov til å spyrja noko um kor det er med Dykk. Hev De nokon bror?»

«Nei, eg er einaste barn.»

«Er det ikkje meir en eitt av foreldri som liver?»

«Berre far.»

«Kva ætter er De knytt saman med?»

Patience såg upp med undring yver det spursmålet.

«Mor mi var ei Cooper; ho var syster til sir Antoni Ashley Cooper som er ein vel kjend mann.»

«Ja so? Då er De av adels-blod?»

«Eg trur det,» svara Patience med undring.

«Takk skal De hava for De var so smålåti, jomfru Patience. Og no vil eg ganga, so framt De gjev meg lov.»

«Fyrr De gjeng lyt eg endå ein gong takka Dykk fyr bergingi av eit verdlaust liv,» sa Patience. «De lyt koma att når far er heime. Han vil verta so glad når han fær høve til å takka ein som hev berga det einaste barnet hans. Hadde De kjendt far min, so er eg viss på De hadde havt likso stor vyrdnad fyr honom som eg hev. Han er ein god mann, endå han ser so streng og tunglyndt ut; men det er sjeldan han hev smilt sidan mor døydde.»

«Um far Dykkar vil eg tenkja so godt som eg kann tenkja um ein mann når han fylgjer eit parti som eg hev stygg til. Eg kann ikkje segja meir.»

«Eg torer ikkje segja alt det som eg veit, elles skulde De kann henda skyna at han ikkje er fullt so mykje vigd til det partiet som De trur. Korkje svogeren hans eller han er gode vener av Cromwell, det kann eg segja, men det lyt vera millom oss.»

«Med det stig han i min vyrdnad. Men korleis kann han då taka tenesta?»

«Han hev aldri søkt um den tenesta. Ho vart gjevi honom, eg trur beint fram det var av di dei ynskte honom or vegen. Og han tok imot tenesta av di han var imot det som gjekk fyre seg, og ynskte seg sjølv or vegen. I minsto hev eg drege eut so mykje av det som eg hev fenge visst. Det er ikkje ei tenesta med magt eller tiltru som skulde binda han fast til det styret som no er.»

«Nei, det er berre ei som set honom imot meg og mitt stræv,» sa Edvard og lo. «Godt, jomfru Patience, De hev vore sers smålåti mot ein fatig skogmann, og eg segjer so mange takk fyr godviljen mot meg. No lyt eg segja farvel.»

«Og når vil De koma å sjå til far?»

«Eg kann ikkje segja det. Eg er rædd at eg vert ikkje god til å sjå inn i det krenkte andlitet hans. Det vil ikkje vera godt fyr ein tjuv-skyttar å koma innåt honom,» svara Edvard. «Men kann henda at eg ein god dag vert teken og førd til dykk som fange, og då veit De han er viss på å sjå meg,»

«Eg vil ikkje telja Dykk til å skjota dyr,» sa Patience; «men um De gjerer det so skal ingen gjera Dykk noko fyr det, elles kjenner eg lite til mi eigi magt og far si. Far vel då, herre, og endå ein gong æra og takk!»

Patience rette ut handi si til Edvard. Då tok han, lik ein sann riddar, og lyfte handi vyrdnadsfullt til munnen, Patience raudna litt, men gjorde ingen freistnad på å draga handi til seg. Edvard bukka djupt og gjekk.

TRETTANDE STYKKET.

So snart som Edvard var ute or huset åt intendanten skunda han seg av til hytta hans Osvald Partridge. Osvald venta på honom, for skogvaktaren hadde ikkje gløymt å bera fram bodet.

«Du hev havt eit langt drøs med jomfru Patience,» sa Osvald etter den fyrste helsingi, «og det er eg glad fyre; for det kann koma vel med å vera til vens med deim. Den rund-hovud-kjeltringen som du støytte på, var huga til å syna at han gjorde skyldnaden sin, og han sa han var stød på at du var ute på leiting etter dyr. Eg stoppa munnen på han med det at eg fortalde kor tidt eg tok deg med meg ut, for du var den beste skyttar i heile skogen, og at intendanten visste um at eg gjorde det. Skulde det henda at du vart teken når du skaut eit dyr so var det best du fortalde at du gjorde det på mi bøn. Eg skal hjelpa deg um dei skulde føra deg til intendanten, og eg er viss på at han vil takka meg når eg gjerer so. Fyr honom kann du skjota alle dei dyr som finst i skogen etter det du hev gjort.»

«Mange takk! Men eg trur ikkje eg kann gjera bruk av tilbodet ditt. Lat deim koma yver meg um dei kann, og når dei det hev gjort, lat deim taka meg um dei kann.»

«Eg skynar at du ikkje vil taka imot nokon godvilje frå rundhovudi,» sa Osvald. «Men no er det so at eg er yver-tilsynsmann, og eg skal syrgja fyre at mennerne mine ikkje legg seg uppi desse saker, so sant som eg kann hindra det. Eg vil ikkje at dei skal gjera deg nokon skade eller syna deg vanvyrdnad.»

«Mange takk, Osvald! Eg lyt taka det som fyre berst.»

So fortalde Edvard um tatarguten som dei hadde fanga i fallgravi, og det lo Osvald godt åt.

«Kva heiter den skogvaktaren eg møtte i skogen?» spurde Edvard.

«James Corbould. Han var ein uttent hermann.» svara Osvald.

«Eg likar ikkje det åleitet hans,» sa Edvard.

«Nei, andlitet vitnar imot honom,» svara Osvald. «Elles veit eg ingen ting um mannen; han hev vore her litt yver fjortan dagar.»

«Kann du lata meg få ei krå til å leggja hovudet inat, Osvald? Eg lyt vera her til i morgon tidleg.»

«Du kann råda yver so mykje eg hev; men eg er rædd det ikkje vert stort meir en eit godt hjarterom.

Eg tvilar elles ikkje på at du fekk vera hjå intendanten um du vilde.»

«Nei, Osvald. Den unge drosi er åleine, og eg hev ingen hug til endå ein gong å taka det som Føbe byd meg. Eg vil vera her, so sant eg fær lov.»

«Ja, velkomen skal du vera. Eg skal setja kvelpen din i hundehuset med ein gong.»

Edvard var hjå Osvald den natti. Han reis upp med dagsljoset, og då han hadde fenge ein kvardagsleg morgonsmat, slengde han byrsa si på aksli og gjekk åt hundehuset etter Haldfast, og tok so på heimvegen.

«Det er rett ei naud-ven liti gjenta,» var dei ordi han togg på med seg sjølv medan han gjekk; «og ho tenkjer so at ho vil vera takksam, elles vilde ho ikkje fare soleis mot ein som ho trur er av medels ætt.» So tenkte han på kva ho hadde sagt um far sin, og han kjende at uviljen mot rundhovudi minka fort, «Det er ikkje truleg at eg ser henne att so snart, utan det skulde vera på den måten at eg vart fanga og førd til intendanten.» Tankarne sveiv soleis frå det eine til det andre til han var komen ikring åtte mil fram på ferdi. Då tenkte han at han var langt nok burte til å sjå etter eitkvart villt. Han kom i hug at der var eit tykke med ein løk inni, og der var det visst ikkje utruleg at der var ein hjort som lauga seg i dette varme vêret; det var no middags bil. Difyr ropte han Haldfast til seg og gjekk varleg fram imot tykket. So snart som han kom til flekken kruka han seg og kraup stillt gjenom småskogen. Til slutt kom han til den skoglause flekken attmed løken. Der var ingen hjort; men James Corbould låg og sov godt på marki. Haldfast var til og vilde gøy, men Edvard fekk stilla han av, og so gjekk han varleg burt-til skogvaktaren der som han låg; for han hadde ingen hund med seg som kunde gjera bråk um det kom nokon. Skogvaktaren låg endå og sov so han raut, med’ soli skein i andlitet hans. Edvard såg at han hadde byrsa liggjande attmed seg; han steig framåt og tok byrsa stillt upp; so opna han låset og slo ut fengkrutet. Då det var gjort lagde han byrsa ned att. Edvard tenkte med seg: «D’er meg den mannen er ute etter, det er eg stød på. Her er ingi vitne, og han er før til å gjera ei misgjerning; for eg hev aldri set ein mann som såg so skarveleg ut. Hadde han vore på dyreveiding so hadde han havt hund med seg; men d’er manna-veiding han er ute på, det er greidt. No drep han ikkje med fyrste skotet, det veit eg visst. Og skulde han setja etter meg so vil eg hava den same kans til å koma meg undan som alle andre ting han skyt etter.» Edvard gjekk ut or tykket og tenkte at so sant det fanst eit andlit som fortalde at mannen var ein mordar, so laut det vera James Corbould sitt. Som han då gjekk fram-yver fekk han høyra hyl av ein hund. Då han so såg seg ikring fekk han sjå at Haldfast ikkje fylgde med. Han gjekk attende og Haldfast kom då springande imot honom. Då hadde hunden kjent ange av kjøt i lumma åt skogvaktaren, og hadde stukke nosi si nedi og vilde sjå kva det var. Dermed hadde han vekt upp Corbould, og han hadde helsa på hunden med eit tungt slag i hovudet. Det var det som gjorde at hunden sette i å hyla; men Corbould treiv byrsa si og fylgde faret åt hunden; for han visste vel at han hadde set den hunden fyrr, saman med Edvard.

Edvard venta ei stutt tid og lagde ikkje merke til at Corbould kom, og han heldt fram på heimvegen; for han hadde slege frå seg all tanke um å skjota noko villt. Han gjekk fort og var ikring seks mil frå heimen; då stadna han og vilde drikka i ein liten bekk. Men då han gjorde det kom han inn på drøyming som vanlege, og gløymde av at tidi gjekk. Då sette hunden i med ei låg knurring, og det vekte Edvard, og då gjekk det med ein gong upp fyr honom at Corbould måtte ha fylgt etter. Han tenkte det var best å vera vel budd; so ladde han byrsa si fort og reiste seg upp til å sjå seg um. Då fekk han sjå Corbould; han stod halvveges løynd attfyre eit tre og sigta på honom med byrsa. Han høyrde hanen slo; men byrsa gjekk ikkje av. Corbould kom då fram og slo etter Haldfast med byrsestokken. Edvard gjekk fram og sa til honom at det var best han let dette vera, elles vilde det verta verre fyr honom.

«Eg trur helst det vert verre fyr Dykk, unge Vigtig-Per,» skreik Corbould.

«Det hadde gjort det um byrsa Dykkar hadde gjenge av,» sa Edvard.

«Eg sigta ikkje på Dykk; eg sigta på hunden og eg vil drepa det udyret, so sant eg kann.»

«Ikkje utan fåre fyr Dykk sjølv. Men det var ikkje hunden De sigta på; De heldt byrsa for høgt til dess, det var meg De vilde skjota, luskande umenne De er! Eg hev berre mi eigi varsemd og Dykkar sove-hjarta å takka at eg slapp ifrå det med livet. Eg skal ærleg fortelja Dykk at det var eg som riste krutet or byrsepipa då De sov som ein stein. Gjorde eg no som De hev fortent, so sette eg mi kula gjenom Dykk; men eg kann ikkje få meg til å skjota ein verjelaus mann, d’er det som no bergar livet Dykkar. Men no lyt De koma Dykk burt, og det litt fort; for fylgjer De etter meg so syner eg ingen miskunn lenger. Kom Dykk burt straks,» sa Edvard og lyfte byrsa åt aksli og rette ho mot honom; «elles so skyt eg.» Corbould gjekk so langt at han trudde han var utanfyr skotmål; då tok han til med banning og kalling so ordi berre rann or honom. Fyrr han gjekk lenger svor han på at han skulde taka Edvard sitt liv fyrr mange dagar var lidne. Dermed riste han knytteneven mot Edvard og gjekk sin veg. Edvard vart standande der han stod til mannen var komen av Ieites; då heldt han fram på ferdi. Det var no utpå ettermiddagen; klokka kunde vera ikring fire. Med han gjekk tenkte han: «Denne mannen må vera reint eit umenne; for eg hev aldri gjort han anna vondt en det at eg ikkje vilde lata meg taka til fange: Er no det so gale at det skulde kosta livet? Han er fårleg, og endå fårlegare vil han vera etter denne dag, sidan eg hev gjort soieis upp-um honom. Eg skal tvila på at han no gjeng heim. Han vil snu og fylgja etter meg so snart han trur at eg ikkje ser han. Og gjerer han det so fær han vita kvar huset vårt er, det er eg mest stød på; og kven veit kva ugjerning han då kunde finna på, og kor han då kunde skræma små-systerne mine? Eg torer ikkje ganga heim fyrr det vert myrkt. Eg gjeng i ei onnor leid so han kjem på villspor.» So gjekk han fram noko meir mot nord, og kvar halve time tok han onnor leid, liksom han etla seg til ein stad langt frå huset deira. Imedan tok det litt um senn til å myrkna, og då myrkret kom snudde han seg attfyre kvart eit stort tre og såg um Corbould fylgde etter. Til sist såg han likt til ein mann som sprang frå tre til tre eit stykke ifrå. «So du er der?» tenkte Edvard; «men no skal du få ein gild dans. Me skal sjå kven som fyrst trøyttnar. Lat meg no sjå kvar eg er.» Edvard såg snart at han var inn-med den høge skogdotten, der som Humfrey hadde laga fallgravi fyr feet, og det var ein skogbar flekk på lag ein fjordung millom fallgravi og den staden som han no var. Han kom snart på kva han skulde gjera, og straks tok han til å ganga yver den skoglause flekken. Det var då mest myrkt; for det var ikkje anna en stjernorne som lyste; men endå var det ljost nok til å sjå vegen. Med’ Edvard gjekk yver moen såg han seg ikring ein gong, og fekk sjå at Corbould fylgde etter og var nærre en fyrr; truleg tenkte han at myrkret skulde løyna honom. «Dette gjeng godt,» tenkte Edvard. «Kom no gode fylgjesvein!» Og Edvard gjekk til han kom åt fallgravi. Der stana han og fekk sjå at Corbould var ikring eit halvt hundrad famnar ifrå. Han tok hunden og heldt han fyr munnen, so han ikkje skulde knurra eller gøy, og svinga so at fallgravi vart midt imillom honom og Corbould. Då han hadde gjort det gjekk han fortare fram. Corbould gjekk og fortare; han lagde ikkje merke til fallgravi, og fyrr han visste ord av fall han hovudstups i ho. Med same han fall gjekk skotet av, og Edvard høyrde samstundes både byrsesmellen og knakingi i greinerne og eit skrik som Corbould sette i. «Det vil hjelpa,» tenkte Edvard; «når du no hev lege der so lengje som tatarguten, tenkjer eg modet hev kolna. Den fallgravi er full av æventyr. Denne gongen hev ho gjort meg ei tenesta. No lyt eg snu og koma meg heim so fort eg kann. Kom Haldfast; me treng kveldsmat båe tvo. Eg kann svara fyr meg, for eg kunde ete åleine heile den posteien som Osvald sette fram i morgos.» Edvard sette i veg med full fart og var reint glad med enden på æventyret. Då han var komen mest til huset fann han Humfrey og Pablo; dei stod der utanfyre og såg etter honom. Alice og Edit hadde vore reint or venten av di han var ute so seint. «Lat meg få kveldsmaten, gode gjentor, so skal de få høyra um alt,» sa Edvard.

So snart Edvard hadde stilla svolten – ein lyt koma i hug at han ikkje hadde smaka matbiten sidan han gjekk frå hytta hans Osvald um morgonen tidleg – tok han på å fortelja um alle hindringarne den dagen. Dei lydde på alle med stor forvitna. Då Edvard var ferdug spratt Pablo upp og sa:

«No er han i gravi. I morgon tidleg eg taka byrsa og skjota han.»

«Nei, Pablo, det må du ikkje gjera,» sa Edvard og lo.

«Gakk og set deg, Pablo,» sa Edit; «du må ikkje skjota folk.»

«Han skyt husbond då,» sa Pablo. «Han vond mann.»

«Men skyt du honom so er du ein vond gut, Pablo,» sa Edit som det såg ut til hadde fenge mykje å segja yver honom. Pablo såg ikkje ut til å skyna dette; men han lydde den vesle gjenta, og sette seg ned att i omnskråi.

«Men kva tenkjer du å gjera, Edvard,» sa Humfrey.»

«Eg veit mest ikkje. Tanken var at han skulde vera der ein dag eller tvo; so vilde eg senda bod til Osvald og lata honom vita kvar karen er.»

«Det einaste galne er at byrsa gjekk av då han datt i,» sa Humfrey. «Det er ikkje utruleg at han vart såra, og då døyr han um ingen hjelper honom.»

«Du hev rett, Humfrey, det kann henda, og eg vilde ikkje hava livet åt ein medskapning på samvitet mitt.»

«Eg tenkjer det vert rettast at eg tek hesten i morgon tidleg og rid til Osvald og fortel kva som hev hendt, og so syner honom fallgravi,» sa Humfrey.

«Eg trur og at det vert det rettaste,» sa Edvard.

«Ja,» sa Alice; «det vilde vera fælt at ein mann skulde umkomast på so skræmeleg måte. Lat honom verta ut-teken, so kunde han kanskje koma seg.»

«Vil ikkje Gud refsa honom, bror?» sa Edit.

«Jau, gode, hemnen frå Vårherre kjem seint eller tidleg yver den som gjerer vondt,» sa Edvard. «Men eg er trøytt etter den lange ferdi. Lat oss halda bøn og koma oss til sengs.»

Den fåren som Edvard hadde vore uppe i um dagen, tykte dei alle var skræmeleg, og når ein tek undan Pablo, var hjarto deira fulle av sers gudelege tankar og takksemd då dei bad.

Humfrey var ute fyrr det grydde av dag, og då klokka var ikring ni kom han til hytta hans Osvald. Osvald vart sers glad yver det uventa møtet, fyrr han fekk vita grunnen; men han vart reint dått ved då han høyrde kva Humfrey hadde å fortelja, og det viste seg at han var ikkje langt ifrå den same tanken som Pablo, at dei skulde lata han vera der han var; men då Humfrey kom med motmæle sette han i veg med tvo andre skogvaktarar. Fyre kvelden kom dei til fallgravi og høyrde Corbould ynka seg der nede.

«Kven er der?» sa Osvald, han såg i gravi.

«Det er meg, Corbould,» svara mannen.

«Er De såra?»

«Ja, stygt,» svara Corbould. «Då eg datt i gjekk byrsa av, og kula hev gjenge gjenom låret mitt. Eg hev blødt meg mest i hel.»

Humfrey gjekk etter stigen, og dei fekk stort stræv alle fire med å få Corbould upp; han ynka seg svært av verk. Eit lummaplagg valt bunde fast kringum låret til å hindra meir bløding. Dei gav honom noko vatn, og det liva honom upp. «Men kva skal me no gjera?» sa Osvald. «Me kann ikkje få mannen heim.»

Humfrey tok Osvald tilsides, og so sa han: «Eg skal segja kva eg trur. Me kann ikkje lata nokon av desse kararne få vita um huset vårt, so dit kann me ikkje fara. Men seg til mennerne at dei lyt vera her hjå mannen med’ du gjeng etter ei kjerra. So gjeng me tvo heim til oss, og når Billy hev fenge noko mat skal me fara attende med kjerra og med noko mat til kararne. So skal eg fylgja med deg og køyra heim att fyre dag. Det vert ei natt å stræva; men eg trur det vil vera det beste.»

«Ja, eg trur og det,» sa Osvald, han sa kararne fyre at dei skulde venta med’ han gjekk av og fekk låna ei kjerra. So gjekk han med Humfrey.

Humfrey let Pablo taka hesten og setja han inn i stallen og gjeva han mat. So fortalde han Edvard korleis det var med Corbould.

«Det er mest ei synd at han ikkje skulde drepe seg radt,» sa Osvald. «Det hadde vore høveleg løn fyr at han freista å taka livet ditt utan grunn. Han er ein blod-girug kjeltring, og eg skulde ynskja honom nord og ned og ikkje der som han er sett. Men intendanten skal få vita um det, so hev eg ingen tvil um at han vert avsett.»

«Du må ingen ting gjera brått,» sa Edvard. «Lat oss no fyrst høyra korleis han legg ut saki; han kann verta fårlegare når han vert avsett en når han er under tilsyn. Sit no ned og få deg kveldsmat. Billy treng ein time til å få sin kveldsmat, so det hastar ikkje fyr deg.»

«Dette er tatar-guten dykkar, Edvard, er det ikkje?» sa Osvald.

«Jau.»

«Eg likar augnekastet åt den guten; men det er eit snodigt folkeferd. De må ikkje tru dykk stort til honom fyrr de er visse på truskapen hans,» heldt Osvald fram mest kviskrande. «Dei er tykne, og kann vera sers trufaste når dei vert godt medfarne. Det veit eg; for eg kom ein gong til å gjera ein tatar ei beina og det vart so at det berga livet mitt sidan.»

«Å, seg oss kor det gjekk til,» sa Alice.

«Det vert for lang soga no, vesle drosi mi, men de skal få høyra det ein annan gong,» sa Osvald. «Men kva han gjerer so må de ikkje slå han; for dei tilgjev aldri eit slag, hev eg høyrt av folk som kjende deim godt, og det er til ingi hjelp. Som eg sa, dei er eit snodigt folkeferd.»

«Han vert ikkje slegen hjå oss,» svara Humfrey, «utan Edit skulde smikka til han; for ho er den som hev mest møda med honom, og eg trur ikkje han bryd seg stort um den vesle handi hennar.»

«Nei,» sa Osvald og lo. «Edit kann fara åt som ho vil. Kva kann han gjera fyr dykk?»

«Ingen ting enno,» svara Humfrey; «det er ikkje meir en so at han hev vunne yver. Han fylgjer Edit og er med og ser etter egg. Siste kvelden sette han snaror på sin måte, og då var han min meistar, for han tok tri kaninar og ein hare, men eg, med alle mine greidor, fekk berre ein kanin.»

«Eg trur det vert best de let han vera åleine um det strævet. Han er upplærd til det, skal eg segja, og det vil vera ein hugnad fyr honom. De må ikkje venta han skal taka hardt i; det er dei ikkje vane med. Likevel kann han verta gagnleg, so framt han vert glad i dykk; for dei er dugande og hendige.

«Eg vil vona at han vert til nytta,» sa Humfrey, «men eg vil ikkje tvinga han til å arbeida med de som han ikkje likar. Han er longe svært glad i hesten og likar å stella den.»

«Tak guten med til meg ein av dagarne, so han veit råd å finna meg. Det kann vera gagnlegt um du ein gong hev eit bod og ikkje kann ganga med det sjølv.»

«Det der er sant,» sa Edvard; «eg skal ikkje gløyma det. Skal eg eller du, Humfrey, fylgja med kjerra?»

«Humfrey lyt gjera det,» sa Osvald. Det vilde vera gale å lata deim vita at eg hadde lånt kjerra av deg, Edvard. Dei kjenner ikkje Humfrey, og han vil vera burte i morgon fyrr dei er uppe.»

«Ja det er sant,» sa Edvard.

«Og no er det tid å koma i veg,» sa Osvald. «Vil no jomfru Alice lata meg få noko mat til kararne so var det vel, for dei hev fasta heile dagen.»

«Ja,» svara Alice. «Eg skal hava det reidugt fyrr hesten er sett fyr kjerra. Kom Edit og ver med meg.»

Humfrey gjekk då og sela hesten, og då alt var reidugt tok han og Osvald av garde.

Då dei kom til fallgravi låg Corbould millom dei tvo andre skogvaktarane. Corbould hadde kome seg mykje sidan såret var feitla. Dei tok og lagde han i høyet som Humfrey hadde teke i kjerra. So tok dei på vegen til hi sida av skogen; den maten som Humfrey kom med, åt skogvaktarane med dei gjekk. Det var ei kveidsam og vond ferd fyr den særde mannen; han skreik når kjerra humpa med kveli ned i eit hjulfar eller eit hol; men det var der ikkje nokor hjelp fyre. Dei rokk ikkje fram fyrr det leid yver midnatt, og då var den særde reint utfaren. Corbould vart teken inn i hytta si og lagd på sengi, og ein annan skogvaktar vart send etter ein sårlækjar. Dei som hadde vore med Osvald, var glade at dei fekk koma i seng; for dei hadde havt ein strævall dag. Humfrey vart verande hjå Osvald tri timar; so tok han ut att. Billy hadde i det siste døgret fare gjenom skogen tri vendor; men endå såg han kvik ut og hadde hug til å koma på heimvegen.

«Eg skal lata dykk vita kor det gjeng med honom, og korleis han fortel at han kom i gravi; men de må ikkje venta meg fyrr det lid av ei fjortan dagar,» sa Osvald.

Humfrey bad farvel med Osvald. Billy hadde slik hug til å koma attende til stallen sin at Humfrey ikkje kunde få han til å ganga smått. Hestar og andre dyr veit godt at d’er ingen stad so gildt som heime. Det er synd at ikkje folk som trur seg mykje visare, skulde tenkja sameleis, tenkte Humfrey då hesten tråva i veg. Humfrey kunde ikkje få or tankarne den fåren som Edvard hadde vore uppe i, og sa med seg sjølv; «Eg trur beint fram at eg skulde kjenna meg tryggare um Edvard var burte. Alltid er eg i uro fyr honom. Eg skulde ynskja at den nye kongen som no held seg i Frankrig, vilde laga seg ei her og koma heim. Det var betre at Edvard var ute og stridde i marki en at han skal vera her og våga seg so langt at han kann verta skoten som ein dyrtjuv; eller setti fange-hol. Garden gjev oss alle fullt nok, og når eg hev teke inn meir jord vil me få meir en nok, um me so ikkje vilde skjota villfeet. Eg er laga til å styra garden, men det er ikkje Edvard. Han er som han skulde vera burtkasta når han skal liva millom desse små tingi her, og han kjenner det so sjølv. Han vil alltid vera i heitt vatn på ein eller annan måte. Kor vondt var det ikkje fyr han å sleppa frå denne skurken? og kva bryd han seg um det? Han er laga til hermann, det er greidt. Og vert han det ein gong so kjem han på si rette hylla og vil verta ein framifrå dugande kar, um Vårherre vil spara livet hans. Eg vil telja han til å vera heime eit lite bil og hjelpa meg til å hegna inn det andre stykket av grunnen, og når det er gjort vil eg grava ei saggrop og sjå um eg kann få lokka Pablo til og vera med å saga. Kunde eg ein gong få trei saga til plankar, å for ei mengd med ting eg skulde laga og kor garden skulde betrast!»

Soleis tenkte Humfrey då han køyrde i veg. Han tenkte berre på garden og på umbøter. Kvar gong han venta ein kalv eller eit nytt lag av grisungar heldt han på å rekna ut kva han kunde tena. Det fyrste han no tenkte på var å få Pablo til å arbeida; men han gløymde ikkje den rådi han hadde fenge frå Osvald. Grundingi hans Humfrey vart avbroti av ei hauking. Han såg seg um og fekk sjå Edvard. So vende han og kom burt-til.

«Du kjem nett til tidar, Humfrey. Eg hev noko til matromet hennar Alice. Eg tok byrsa mi og gjekk ut den vegen som eg visste du måtte koma, og eg hev skote ein ung bukk. Det er godt kjøt, og me treng um maten.»

Humfrey hjelpte Edvard å få kjøtet i kjerra, og so fór dei heim til huset som ikkje var yver tri mil burte. Humfrey fortalde korleis det hadde gjenge på ferdi, og so spurde han um ikkje Edvard kunde vera heime nokre dagar og hjelpa honom med den nye garden. Edvard var med ein gong med på det. So snart som dei var komne heim og Humfrey hadde fenge morgonsmaten tok dei øksarne på nakken og gjekk ut; dei vilde fella ein haug med små-gran ikring ei mil burte.

FJORTANDE STYKKET.

«No, Humfrey, kva er det du vil?»

«No skal du høyra,» svara Humfrey. «Eg hev merkt av ei tri tunnesåd eller so ikring av jord som ligg i ei rett lina attanfyr hagen. Det finst ikkje eit tre på stykket, og det er god beitesmark. Det som eg etlar meg å få gjort, er å gjerda inn dette stykke med dei granestolparne og rekkjorne som me no skal hogga. Innfyre denne tregarden vil eg laga ein låg torvbenk, og uppå den vil eg setja livande gjerde.

Eg veit kvar eg skal finna små-torn i tusundtal, og deim vil eg taka upp um vinteren eller tidleg um våren og setja inn når torvgarden er ferdug.»

«Ja det er godt og vel; men eg er rædd det vil taka lang tid fyrr du fær dette store stykket upp-rudt.»

«Ja, sjølvsagt vil det so; men eg hev mengd med hævd som eg kann vera av med, og eg skal hævda all jordi. So vert det tjukk-eng, og graset vil koma mykje tidlegare en det me fær or skogen.»

«Dette er sant og vel,» svara Edvard; «det vil verta til nytta um du ikkje fær det upp-brote.»

«Ja visst vil det so,» sa Humfrey. «Eg skulde berre ynskja det var seks tunnor i staden fyr tri.»

«Det kann eg ikkje segja at eg gjerer,» sa Edvard og lo. «Du tenkjer altfor stort, Humfrey. Tenk no berre på all den gran me lyt hogga til stolpar og rekkjor. Lat det no vera med tri tunnor fyrst, og når det er inngjerd kann du tala um å taka inn tri tunnor til.»

«Det kann henda du hev rett,» sa Humfrey. «Nei, sjå der kjem Pablo etter oss. Han kjem ikkje og vil arbeida, kann eg skyna; men han tykkjer gildt å sjå på.»

«Eg trur ikkje han er sterk nok til tungt arbeid, endå han ser ut til å vera hendug,» sa Edvard.

«Nei, eg trur det same,» sa Humfrey, «og vil han arbeida so kann du vera trygg på at me ikkje må setja han fyre noko visst. Då vart han leid av det med ein gong. Eg hev tenkt å gjera det annleis.»

«Korleis vil du då gjera, Humfrey?»

«Eg vil ikkje setja han fyre noko arbeid, men lata han liva i den tru at eg tenkjer han ikkje er god til å gjera noko. Det vil eggja honom, og eg tenkjer at eg på den måten skal få han til å gjera meir en du skulde tru, helst når eg rosar honom og undrast på kor mykje han kunde gjera.»

«D’er ikkje so galen tanke det. Du vil bruka byrgskapen hans, som truleg er større en letingskapen.»

«Eg trur ikkje han er lat, men uvant med tungt arbeid. Soleis som han hev livt, umvankande med henderne i lumma, vil det ikkje vera lett å venja han til stødt og jamnt arbeid, anna en litt um senn og på den måten eg nemnde. Her er me,» heldt Humfrey fram, han slengde øksi på marki og tok av seg kufta. «No lyt me ein time eller tvo fullfylla ordet åt dei fyrste foreldri våre: ‘med sveite i andlitet.’»

Edvard tok av seg kufta liksom Humfrey. Dei valde ut dei lange granne tre som var mest laglege til rekkjor, og dreiv hardt på då Pablo kom til deim. Meir en ei tylvt med tre låg det eine uppå det andre fyrr dei stana eit bil til å retta rygg.

«No, Pablo,» sa Humfrey og turka seg i panna; «eg skynar at du tenkjer d’er betre å sjå på en å hogga ned tre. Og det er det.»

«Kva hogga ned tre fyre?»

«Me skal laga pålar og rekstror til å taka inn meir jord. Me skal ikkje hava greinerne på.

«Nei, dei kann me kutta av etter kvart og laga pålar av deim; so leggja pålarne i kjerra og køyra heim.»

So tok Edvard og Humfrey på med arbeidet att; dei hogg ein halv time, so stana dei att til å pusta ut.

«Hardt arbeid, Pablo,» sa Humfrey.

«Ja, fælt hardt arbeid; Pablo ikkje sterk nok.»

«Å, nei, eg veit du er ikkje god til å gjera noko av dette slaget. Det er ikkje arbeid fyr tatargutar. Dei tek fugla-reid og fangar kaninar.»

«Ja,» svara Pablo, «og du et deim.»

«Ja, det hev du rett i, Pablo,» sa Edvard; «so du er gagnleg på din måte. Hadde ikkje han eitkvart å eta so vilde han ikkje vera god til å arbeida. Sterk mann høgg ned tre veik mann fangar kaninar.»

«D’er godt både det eine og det andre,» sa Pablo.

«Ja, men sterk mann er glad i arbeid; usterk mann likar ikkje arbeid. So no lyt du sjå på att, Pablo; me lyt taka ein ny tørn.»

«Sterk mann høgg ned tre, usterk mann høgg av greiner,» sa Pablo, han tok bila og gav seg til å kutta av greinerne, og det gjorde han både fort og med tame.

Edvard og Humfrey såg på kvarandre og smilte. So heldt dei på med arbeidet og tagde stilt til det var middag etter deira meining. Dei hadde ikkje onnor klokka en svolten; men den kann og segja tidi rett til folk som arbeider hardt. Dei tok ikkje i mist; Alice hadde sett borddiskar på bordet og såg ut um dei ikkje kom.

«No, Pablo, hev du vore med på arbeid?» sa Edit.

«Ja, vesle jomfru; arbeidt heile fyremiddagen.»

«D’er sant det,» sa Edvard; «han hev arbeidt godt og vore til stor nytta.»

«Det hev gjeve deg hug på middagsmaten, Pablo; hev det ikkje?» sa Humfrey.

«Hev mathug utan arbeid,» svara guten.

«Du er ein god tatar-gut, du Pablo,» sa Edit, ho klappa honom på hovudet. «Du skal få vera med og bera korgi når eg skal etter egg i kveld etter du er komen heim.»

«Der høyrer du kva løn du fær,» sa Humfrey og lo.

Etter middagen heldt dei på med arbeidet, og um kvelden hadde dei so mykje unge tre ned-hogde at dei vilde køyra heim dagen etter; dei vilde leggja rekstorne etter kvarandre so dei fekk sjå kor mykje meir dei trong. Medan dei køyrde heim rekstrorne heldt Pablo på å kutta av greiner og hogga deim til pålar. Då dei hadde fenge heim so mykje rekstror som dei trong, fann dei upp stuttare tre som dei hogde til pålar. Då Pablo hadde hogt av greinerne saga dei deim av so lange som dei skulde vera og køyrde deim heim. Dette arbeidet tok mest heile den vika. Sidan tok dei til å grava hol til pålarne. So var det å negla rekstrorne til pålarne, og med det heldt dei på tri dagar til. Ialt vart det hardt arbeid i fjortan dagar fyrr dei fekk gard um dei tri tunnesåd.

«Der,» sa Humfrey; «det er godt gjort. Mange takk, Edvard, fyr di hjelp, og takk skal du og hava, Pablo; du hev vore til god hjelp, det er visst, og du er ein god gut som det er mykje nytta i. Torvbenken kann det vera med til eg fær betre stunder; hagen er yvergrodd av ugras, og eg lyt få Edit og Alice til å hjelpa meg med det.»

«Er det so at du ikkje treng meg lenger, so trur eg at eg lyt av og sjå um Osvald, og taka Pablo med meg,» sa Edvard. «Eg vilde gjerna vita korleis det er med den karen Corbould, og kva han hev sagt. So vilde eg gjerna vita um intendanten er komen heim att, – ikkje at eg skal trengja meg inn på honom eller den gilde vesle dotter hans, men eg hadde hug til å ganga likevel, og det vilde vera eit gildt høve til å syna Pablo vegen til hytta hans Osvald.»

«Eg trur og det,» sa Humfrey. «Og når du kjem attende lyt ein av oss fara til Lymington. Eg treng sume reidskap og Pablo er ikkje klædd som han skulde vera. Når han skal ganga med bod treng han betre klæde en dei gamle våre. Trur ikkje du det?»

«Jau, det gjerer eg.»

«Og eg treng tusund ting,» sa Alice.

«Kunde ikkje mindre gjera det?»

«Jau kann henda eg kann hjelpa meg med mindre en tusund; men det er sant at eg treng mykje. Eg skal setja det upp på ei lista. Eg hev ikkje nok mjølke-fat, og eg vantar salt og stampar, og – ja eg skal skriva upp ei lista, og den er eg rædd de vil finna lang.»

«Godt; men so hev du vel sumt å selja?»

«Ja, eg hev mykje smør.»

«Kva hev so du, Edit?»

«Å, kjuklingarne mine er ikkje store nok endå. So snart dei er det lyt Humfrey kjøpa meg nokre ender og gjæser; for eg vilde halda nokre av dei slagi. Når det lid på vil eg hava nokre kalkunar, men ikkje enno. Eg lyt venta til Humfrey hev bygt det nye huset som han hev lova.»

«Eg trur du hev rett med dei enderne og gjæserne, Edit. Dei vil trivast i det vatnet som er attfyre tunet. Eg skal grava ein større damm åt deim.»

«Men, gode Edit, dei små fingrarne dine er nett høvelege til å ryskja ugraset or lauken min, og eg vilde ynskja du gjorde det i morgon tidleg, so sant du hev tid.»

«Ja Humfrey; men dei små fingrarne mine vil ikkje anga godt etterpå.»

«Nei, ikkje fyrr du hev vaska deim; men me hev såpa og vatn, veit du.»

«Ja, det veit eg. Men skal eg luka lauk-sengerne so kann eg ikkje hjelpa Alice til å reida smøret. Kann ho gjera det utan mi hjelp, so skal eg luka.»

«Eg treng sumt fræ, syrgjeleg nok,» sa Humfrey; «og eg skal skriva upp ei lista. Eg lyt visst til Lymington sjølv denne gongen, Edvard; for du vilde verta hovudgalen av alt det me treng.»

«Ikkje når eg visst veit kva det er; men det gjerer eg ikkje og vilde truleg taka i mist, so eg tenkjer d’er best du fer. Men det er sengjatid, for eg skal upp tidleg, so de lyt hava god natt, systerne mine. Vil de lata meg få noko mat fyrr eg gjeng, so skal eg sjå etter noko villt på heimvegen. Eg tek Smoker med meg; han er fullgod no att, og sidebeini so sterke som dei var fyrr.»

«Og når du skyt villt, Edvard,» sa Alice, «so vilde eg gjerna at du skulde taka med heim det som du til vanlegt kastar burt. No, me hev tri hundar, veit eg mest ikkje kva eg skal finna til mat åt deim.»

«Eg skal koma i hug det, Alice,» svara Edvard, og so endå ein gong god natt!»

Tidleg um morgonen dagen etter tok Edvard byrsa si og gjekk; han hadde med seg Smoker og Pablo.

Edvard rødde mykje med Pablo um det fyrre livet hans. Han var fegen då han kunde skyna av svari, at han ikkje var burtskjemd, men ein godtenkt gut. Som dei gjekk fram gjenom tjukke skogen og Edvard endå heldt på å røda, stod Pablo stillt med ein gong og heldt handi fyr munnen hans Edvard. Med same lagde han seg ned og treiv Smoker um halsen, og peika med fingren. Edvard kunde fyrst ikkje sjå nokon ting; men so håtta han horni av eit dyr som kom i leite yver ein haug. Det måtte vera eit dyr av villfeet. Edvard spende hanen på byrsa si, og gjekk so varleg fram-yver, men Pablo vart verande der han var, og heldt Smoker. So snart Edvard var komen so langt at han såg hovudet på dyret, tok han sigte og skaut. Då slepte Pablo Smoker, og han sprang i veg yver haugen. Dei fylgde etter hunden og fekk sjå at han vilde taka ein kalv som stod upp-yver den kviga som Edvard hadde skote. Edvard ropte hunden att og gjekk fram-til dyret; det var ei gild ung kviga, og kalven kunde vera ikring fjortan dagar gamall.

«Me kann ikkje stadna no, Pablo,» sa Edvard. «Humfrey vilde vera glad um han fekk kalven, og me lyt sjå um han held seg attmed môri når me kjem att. Eg tenkjer han vil halda seg her ikring ein dag eller tvo. So lat oss koma i veg att.»

Andre serlege hendingar upplivde dei ikkje. Det var litt yver middag då dei kom til hytta hans Osvald. Han var ikkje heime; kona hans sa at ho trudde han var hjå intendanten, som var komen attende frå London dagen fyrr.

«Men eg skal taka kysa på meg og sjå,» sa den unge kona.

Nokre minuttar etter kom ho attende med Osvald.

«Eg er glad at du kom,» sa Osvald då Edvard rette ut handi. «Eg hev nett vore hjå intendanten, og han spurde mykje etter deg. Han trur ikkje at du er dotterson hans Jakob Armitage, det er eg viss på, og han meiner at eg veit kven du er. Han spurde meg kvar huset dykkar var, og um eg ikkje kunde syna han vegen dit; for han hadde hug til å tala med deg, og han hadde huglagt deg serlega.»

«Kva sa so du til det?»

«Eg sa at huset dykkar var ei god dagsleid herifrå, og eg var ikkje stød på um eg visste den rette vegen; for eg hadde sjeldan vore der; men eg visste å finna huset etter eg hadde set Arnwood-skogarne. Eg fortalde honom um Corbould og det åtaket som han gjorde på deg, og då vart han ov-harm. Eg hev aldri set honom rørd fyrr; og den unge jomfru Patience vart både harm og yvergjevi, og ho bad far sin senda åtakaren burt so snart han kunde.

Heatherstein svara: ‘Det skal du setja til meg, gode’, og so spurde han meg kva Corbould sjølv sa um korleis han kom i gravi. Då fortalde eg kva han hadde sagt, at han fylgde etter eit dyr han hadde såra middags-bil; han kunde ikkje få tak på det, endå han såg på blodvegen at det ikkje kunde gjera det lengje til. Han fylgde etter til det vart myrkt, sa han, og hadde det i sigte tett framfyre seg då han datt ned i gravi.»

«Den soga var ja menn ikkje klent ihopsett,» sa Edvard, «når ein berre vil setja mann i staden fyr ein hjort. Kva sa so intendanten til det?»

«Han sa at han trudde deg, og at soga hans Corbould var meiningslaus; for hadde det vore ein hjort han fylgde etter, so kunde ingen visst at han hadde falle i gravi, og då hadde han vore der enno. Eg gløymde reint å segja at då intendanten sa han hadde hug til å koma til huset dykkar, då sa den unge drosi at ho vilde vera med; for du hadde fortalt henne at du hadde tvo syster som var saman med deg, og ho hadde brennande hug til å sjå deim og verta kjend med deim.»

«Eg er rædd at me ikkje kann hindra det innstiget, Osvald,» sa Edvard. «Han er den som råder her, og skogen er under hans tilsyn. Me lyt koma det i hug. Eg skulde berre ynskja, um det var råd, at me fekk bod når han vill koma, so me kunde vera fyre-budde.»

«De treng ingi fyre-buing um han skulde koma,» svara Osvald.

«Det er sant nok; me hev ingen ting å løyna,» sa Edvard; «og skulde han finna oss i eit skitent stræv, so hadde vel ikkje det noko å segja.»

«Det var snarare det beste,» sa Osvald. «Stod systerne dine i vaske-stampen, og du og bror din køyrde myk, so hadde han større grunn til å tru at du er den som du hev sagt.»

«Hev du høyrt noko nytt frå London, Osvald?»

«Nei, ikkje enno. Eg var burte i går kveld då intendanten kom, og drengen hans hev eg ikkje set i dag. Med’ du no fær middagsmaten skal eg renna inn i kjøken. Er ikkje drengen der, so vil eg allvisst få vita alt det som Føbe hev høyrt.»

«Men ver so gild og ikkje seg at eg er her, Osvald; for eg vil helst ikkje sjå intendanten.»

«Stilt er ordet; men då lyt du halda deg inne, elles kunde andre sjå deg og då kom det fyr øyro hans.»

Kona hans Osvald sette då fram ein stor postei og noko kveitebraud og so eit staup med godt øl. Edvard hjelpte Pablo til ei stor forsyning og fylde so sin eigen borddisk. Imedan hadde Osvald Partridge gjenge ut som sagt var.

«Kva segjer du no, Pablo? Trur du at du kann ganga attende i kveld?»

«Ja. Likar ferding um natti. Folki mine altid det; søv um dagen.»

«Godt Eg trur d’er best me gjeng heim. Osvald hev ikkje meir en ei seng, og eg vil ikkje dei skal vita at eg er her.» Et no godt, Pablo, so vert me fikkje so trøytte. Eg vilde gjerna koma heim so eg kunde senda Humfrey etter kalven.»

«Ei seng her; du vera,» svara Pablo. «Eg ganga heim og fortelja Humfrey.»

«Trur du du var god til å finna vegen, Pablo?»

«Ein gong gjenge ein veg, alltid finna same vegen sidan.»

«Du er ein glup kar, Pablo, og eg hev hug til å prøva deg. Drikk no noko øl. Eg trur, Pablo, du kann ganga heim og segja til Humfrey at eg og Smoker skal vera der som den daude kviga ligg og hava flått ho når klokka er ni på lag i morgon. Kjem han so, skal han finna meg der.»

«Ja, eg gjeng no.»

«Nei ikkje enno; du lyt kvila deg meir fyrst.»

«Pablo ikkje trøytt,» svara tatar-guten og reis upp. «Vera attende fyre kveldsmaten. Med’ eg gjeng, sjå um kalven og daud ku, sjå um kalven stend attmed mor.»

«Godt so. Hev du hug so berre gakk,» sa Edvard.

Pablo bukka og gjekk.

Nokre minuttar etter kom Osvald.

«Er guten gjengen?»

«Ja, han er gjengen heim,» og Edvard fortalde at han hadde skote kviga, og at han hadde hug til å taka kalven.

«Veit du kva? Eg trur beint fram de kjem til å få mykje gagn av den guten, so framt han vert sett i verk på rette måten.»

«Eg trur òg det,» sa Edvard, «og eg er glad at eg ser han longe held av oss alle. Me fer åt med honom nett som me gjerer med kvarandre.»

«Du hev rett. Og so var det alt det nye som eg kann fortelja. Hertugen Hamilton, og jarlen av Holland, og lord Capel hev vorte forhøyrde og dømde og avretta.»

Edvard sukka. «Endå meir mord! Men d’er ikkje anna å venta frå deim som hev myrda kongen. Er dette alt?»

«Nei. Kong Karl den andre hev vorte tillyst i Skotland, og dei hev bede han koma heim.»

«Ja, det må eg segja var nytt,» sa Edvard. «Kvar er han no?»

«I Håg; men det var sagt at han heldt på flytja til Paris.»

«Er det alt som du hev høyrt?»

«Ja; det var det dei visste då Heatherstein var i byen. Eg fekk høyra det av Sampson, tenaren hans, og han lagde til at husbonden hans fór til London av di han vilde hindra at dei tri lordarne vart retta; men det vart til ingi nytta.»

«Godt,» sa Edvard etter ei togn; «so sant kongen kjem so kunde det verta sumt å gjera fyr einkvar av oss. Dette som du fortel, hev sett blodet mitt i kok,» heldt Edvard fram, han tok staupet og drakk ein stor slurk med øl.

«Eg tenkte det,» sa Osvald; «men det er best du held deg so still som råd er, til tidi kjem.»

«Ja, Osvald. Men no kann eg ikkje tala meir. Eg lyt få vera åleine. Eg trur helst eg vil leggja meg; for eg skal av stad tidleg i morgon. Er det vel med han Corbould?»

«Ja; han er uppe og gjeng småstykke med stav; men han haltar endå og vil gjera det lengje.»

«God natt, Osvald! Skulde eg hava eitkvart å segja, so skriv eg og sender guten. Eg hev ingen hug til at dei skal sjå meg her meir.»

«Det vil vera rettast. God natt! Eg skal setja Smoker i hundehuset på høgre sida; for han vil ikkje lika seg hjå dei andre hundarne.»

Edvard gjekk og lagde seg, men kunde ikkje få sova.

Skottarne hadde lyst Karl II til konge og bede honom koma heim. «Han kjem visst,» tenkte Edvard, «og vil hava ei her kringum seg so snart han når landet.» Edvard sette seg fyre at han vilde vera med i heri, so snart han fekk høyra at kongen hadde lenda.

Han tenkte på kva han skulde vera god til å gjera, og bygde slott på det same. Det var lengje fyrr han fekk sova, og då han hadde sovna drøymde han um slag og siger. Han var med i brodden fyr flokken sin og det var fullt av fallne og døyande ikring honom. Sjølv var han såra; men på ein eller annan måte vart han god att liksom med ei trylling. Då såg han det annleis; han heldt på berga Patience Heatherstein frå hennar eigne loglause menner, og verja livet åt far hennar som dei vilde taka. Til sist vakna han og såg at dagen skein inn gjenom vindauga, so han hadde sove lenger en han hadde tenkt. Då stod han upp og klædde seg fort og venta ikkje på morgonsmaten; han gjekk til hundehuset og løyste Smoker og tok på heimvegen.

Fyrr klokka var ni var han på den staden som den daude kviga låg. Kalven stod endå attmed mori; han belja og gjekk rundt og lika seg ikkje. Då Edvard kom med hunden drog kalven seg attende og stod eit stykke ifrå. Edvard tok kniven og gav seg til å flå, og tok ut innvolen som han gav Smoker. Kjøtet var friskt og godt, men ikkje sers feitt. Best som det var tok Smoker til å knurra og lagde i veg som han vilde heim. Edvard tenkte det var Humfrey som kom. Då det leid av nokre minuttar fekk han sjå hesten og kjerra med Humfrey og Pablo uppi, dei kom millom trei, og Smoker sprang upp- etter Billy, den gode venen sin.

«God morgon, Humfrey!» sa Edvard. «No er eg snart ferdug; men det spyrst korleis me skal få tak i kalven. Han er so skjerr som ein hjort.»

«Ja det skulde vel vera um Smoker kunde trøytta han ut,» sa Humfrey.

«Eg taka han med Smoker,» sa Pablo.

«Korleis vil du gjera då, Pablo?»

Pablo gjekk åt kjerra og tok ei lang grann snor som Humfrey hadde teke med seg. Han batt ei lykkja i den eine enden og gjorde tòget upp i ringar i handi si og kasta det ut so langt som det var liksom han vilde gjera ein freistnad. «Denne måten eg taka han, so framt eg kjem næme nok. Denne måten tek dei uksar i Spania, dei kallar han lasso. Kom og ver med meg!» Pablo hadde gjort upp snori att og gjekk rundt so han kom på hi sida av kalven som endå stod og rauta på lag hundrad famnar ifrå.

«Hissa no Smoker!» ropte Pablo. Humfrey hissa Smoker på, og kalven drog seg attlenges ifrå med hovudet bøygd liksom han vilde taka på hunden. På den måten kom han stødt nærre Pablo.

Kalven skulde verja seg mot hunden og lagde ikkje merke til Pablo. So snart han var komen næme nok, kasta Pablo reipet og fek rennesnar kringum halsen åt kalven. Kalven sette i eit laup burt imot Humfrey og drog Pablo etter seg for han var ikkje so sterk at han vann halda han.

Humfrey gjekk og vilde hjelpa og sidan Edvard.

Smoker fór etter kalven og tekk han i ålvett, so vart han teken og låg snart bunden i kjerra.

«Godt gjort, Pablo; du er ein glup kar,» sa Edvard, «og denne kalven skal vera din.»

«Det er ein kvigekalv,» sa Humfrey, «og det er eg glad fyre. Du var god kar, Pablo, og kalven skal vera din, som Edvard segjer.»

Pablo såg vel nøgd ut, men sa ingen ting.

Kjøtet og hudi vart lagt i kjerra, og noko av avfallet til hundarne, som Alice hadde bede um, og dermed tok dei på heimvegen.

Humfrey vilde gjerna koma av stad til Lymington, og det vart ikkje til nokor sorg at han fekk noko kjøt til å taka med seg. Han var tenkt å fara av stad morgonen etter, og Edvard meinte han skulde taka Pablo med seg so han kunde læra vegen; det kunde koma vel med i ei bråvending, og dei hadde båe den tru at dei kunde lita honom til det. Edvard vilde vera heime hjå systerne, sa han; kunde han ikkje gjera noko til hjelp fyr Alice so var der nok å gjera i hagen. Humfrey og Pablo fór i veg morgonen etter straks etter åbiten; dei tok med seg på lasset kjøtet og hudi av kviga. Humfrey hadde med seg ei stor korg med egg og tri tylvter med kjuklinger frå Alice. Han hadde ei lista so lang som halen på ein drake på alt det som ho og Edit skulde hava. Lukka var at der ikkje var noko som var sers dyrt; men kvinnor i dei dagar trong nåler og knappenåler, bomull og band, tråd og ullgarn, og hundrad andre småting sameleis som no. Edvard heldt endå på å byggja slott, og so snart dei var farne, tok han ut sverdet og gav seg til å blenkja det. Då han hadde fenge det som han vilde hava det, kjende han seg meir uhuga en nokor tid til å gjera noko. Etter middag tok han byrsa si og gjekk ut i skogen, so han kunde drøyma fritt. Han gjekk i veg og såg ikkje etter leidi; gong på gong vart han fyre at greiner som han inkje hadde gått til, slo hatten av hovudet hans, og grunnen var den rimelegaste som kann tenkjast: han såg beint ned i marki.

Best som det var høyrde han hestar som kneggja. Han såg upp, og då såg han ei heil drift med skoghestar; det var fyrste gongen han fekk sjå slike.

Då vart han vakande og såg seg ikring. «Kvar er eg no komen av?» tenkte han. «Eg hev aldri møtt skoghestar fyrr og må ha gjenge reint motvendt av som eg er van. Her kjenner eg meg ikkje; alt som eg ser er nytt fyr meg. For ein tosk eg hev vore! Som lukka er, er det berre Humfrey som grev fallgraver, elles hadde eg no truleg lege i ei av deim.» Han såg då heile hestadrifti som ikkje var langt burte. Der var eit par gilde hestar i flokken som såg ut til å styra dei andre. Dei let Edvard koma so næme som hundrad famnar; men då sette dei i veg so man og halar flaug i lufti, og so var dei burte som ein vind.

«No skal eg rett erta Humfrey,» tenkte Edvard. «Han segjer at Billy hev vorte gamall, og han vil gjerna få seg ein annan hest. Eg skal fortelja at her er nøgdi av deim og at han skulde finna på ein måte å taka ein. Det tvert vant fyr honom; men eg er stød på han vil freista, for han er sers på-hitten. Kvar skal eg no venda meg so eg finn vegen heim? Eg trur eg skulde vera nordanfyr; men kvar hev me nord? Her er ingi sol; å sjå, og no ser det helst ut til regn. Eg undrast på kor lengje eg hev gjenge. Det veit eg ikkje.»

Edvard sette i veg som ein vind i den leidi som han trudde skulde bera på heimvegen; men endå ein gong fall han i tankar, og etter gamall vane tok han til å byggja slott og rødde med seg sjølv: «Kongen til-lyst i Skotland; han kjem sjølvsagt; eg vil vera med i heri og då –»

Soleis gjekk han og kunde ikkje gløyma det som han hadde høyrt av Osvald, til dess han ein gong til laut tenkja seg um, og då lagde han merke til at han hadde mist av syne topparne av nokre tre på ein høg haug, som han eit bil hadde teke méd av. Kvar var det? Han snudde seg rundt gong på gong og lagde då merke til at han hadde gjenge burt frå haugen. «Eg må ikkje drøyma meir,» tenkte han; «skal eg halda på med vakne draumar, so vert det vist til det at eg korkje fær sova eller drøyma når natti kjem. Det held longe på verta myrkt no, og eg hev fare villt i skogen, og alt berre fyr min eigen styvingskap. Ikkje so at eg kjærer meg fyr å vera ute i skogen ei natt som denne; men systerne mine og Humfrey vert ottefulle fyr meg når eg ikkje kjem heim att. Det beste som eg no kann gjera, er vel å taka på og ganga etter ei bein lina; då lyt eg ein gong koma ut or skogen, jamvel um eg gjeng tvert igjenom han. Det vert alltid betre en å ganga att og fram eller rundt i ring liksom kvelpen når han spring etter sin eigen hale. Berre stjernorne no vilde skina!» Edvard venta til han kunde skilja Karlsvogni som han vel kjende; då kunde han alltid finna Nordstjerna. So snart han såg desse stjernor vilde han ganga beint i nord. Og so gjorde han. Sumtid gjekk han fort, og sumtid sette han på sprang so langt som ei halv mil utan å stodga. Medan han heldt fram på ferdi lagde han merke til ein eldgneiste som spratt under nokre tre rett framfyre honom. Fyrst tenkte han at det var ei varm glod; men sidan fann han at det likna mest på ein gneiste frå ein flintestein som vart slegen mot stål. Då han hadde set det ein gong til, stadna han og vilde få greida på kva dette var, fyrr han gjekk lenger.

FEMTANDE STYKKET.

Det var no stum-myrkt; for det var ingen måne, og stjernorne var tidt løynde av myrke skyer som dreiv i den stride vinden. Ljoset synte seg atter, og denne gongen høyrde Edvard smellen av flintesteinen mot stålet, so han vart viss på at det var nokon som slo eld. Han drog seg varleg fram og kom til eit stort tre som han stod under og vilde få greida på dette. Folki, kven det no var, var ikkje yver treti meter ifrå honom. Eit ljos sende strålar ut ein augneblink eller tvo, og han kunde skilja eit mannalikjend som låg på kne og heldt hatten fyre ljoset til livd fyr vinden. So brann det klårare og han kunde skyna at ljoset var kveikt i ei lykt; men so vart det med ein gong myrkt att. Edvard var yvertydd um at ei blindlykt var tendra og so yverdregi. Kven det var kunde han sjølvsagt ikkje hava nokon tanke um; men han sette seg fyre at han vilde få greida på dette, um det var råd, fyrr han tala til deim og spurde vegen.

«Dei hev ingen hund,» tenkte Edvard, «elles vilde den ha knurra fyr lengje sidan. Som lukka er hev ikkje eg heller hund.» Han kraup stilt nærre inn-åt. Vinden var strid og bles frå deim til Edvard, so det var lite truleg at dei skulde høyra honom.

Edvard gjekk på kne og olbogar og kravla seg fram gjenom einstapen, so kom han til eit anna tre, ikring ti meter frå deim; frå den staden måtte han kunna høyra kva dei tala. So varleg tok han det; for han hadde høyrt av Osvald at det var mange uttente hermenner som heldt seg i skogen, og dei hadde gjort seg namngjetne med ymse ustykke, ran og røving, på gardarne ikring skogen, og alltid hadde dei skogen til møtestad. Edvard lydde og høyrde ein segja:

«Tidi er ikkje komi endå. Det er minst ein halv time for tidleg. Folki i Lymington som kjøper åt han det han treng, kjem alltid med det um natti, so bustaden hans ikkje skal verta opendaga. Sume tider gjeng dei ikkje frå hytta hans fyrr tvo timar etter det er myrkt; for dei gjeng ikkje frå Lymington fyrr det er myrkt.»

«Er du viss på at han hev pengar?»

«Ja visst er eg so. Eg kika gjenom sprungorne i vindaugs-lemmarne, og då såg eg han greidde ut fyr ting som dei kom til han med. Han hadde pengarne i ein leretts-pung, og det var gull han tok ut.»

«Godt so; men korleis skal me fara åt?»

«Me lyt fyrst kakka på døri og prøva um me kann sleppa inn når me er ferdamenner som natti hev kome yver. Gjeng ikkje det, som eg ræddast det ikkje vil, so lyt du halda på med døri og beda um å få sleppa inn, so han hev sumt å tenkja på; då skal eg freista bakdøri inn frå hagen. Og gjeng det ikkje med døri, skal eg prøva vindauga. Eg hev set vel på båe. Eg hev vore utanfyr når han let upp lemmarne, og eg veit korleis dei er feste. Når eg fær ut ein spegel skal eg opna deim straks.»

«Er der ingen annan en han i hytta?»

«Jau, ein gut som han hev til hjelp; han gjeng til Lymington fyr honom.»

«Inkje kvinnfolk?»

«Ikkje ei.»

«Men trur du at me tvo kann greida det? Hadde det ikkje vore betre at me var fleire? Der er no Broom og. Black, tataren, på samlingsstaden. Eg kann ganga etter deim og vera her attende til tidar. Dei er modige og trugne.»

«Modige nok men ikkje trugne. Nei, eg vil ikkje hava fleire med denne gongen, og du minnest vel kor stygt dei fór åt sist. Eg skal sverja på at dei ikkje kom med meir en helvti av herfanget. Nei eg likar æra millom herremenner og hermenner, og d’er difyr eg hev valt deg. Eg veit eg kann lita på deg, Benjamen. No er det tid; kva meiner du? Me er tvo mot ein; for eg tel ikkje guten fyr nokon ting. Skal me ut då?»

«Eg er med deg. Du segjer at der er ein pung med gullpengar, og det kann vera verdt å strida fyre.»

«Ja, Ben, og eg skal segja deg noko: Når eg fær min lut av pungen attåt det som eg hev nedgrave, so trur eg at eg hev nok til å koma meg av til Holland; for det tek til å verta vel varmt fyr meg i England.»

«Men eg vil ikkje fara enno,» svara Benjamen. «Eg likar ikkje det framande landet; ikkje hev dei godt øl, og ikkje kann eg skyna det som dei segjer. Då vil eg heller vera i det glade gamle England, um reipet er spunne ferdugt åt meg, en eg vil liva saman med slike gap-kjeftar som inkje drikk anna en Skjedam og gjeng med tjuge par brøker. Kom, lat oss ganga! Fær me pengarne so vil du fara til Holland, Will, og eg vil fara nord-yver ein stad som dei ikkje kjenner meg; for eg vil ikkje vera her når du fer.»

Då reis dei tvo menner upp. Han som vart kalla Will, såg fyrst etter um ljoset i blindlykti hans brann godt. So gjekk dei båe sin veg, og Edvard fylgde etter. Han hadde høyrt so mykje at han var stød på dei var tenkte på innbrot, um ikkje på mord. Edvard fylgde og heldt seg so næme at han kunde skrimsla skapet deira, og det greidde han når han var ei ti famnar ifrå. Heppe var det fyr honom at vinden bles so hardt, so dei ikkje kunde høyra stigi hans. So vidt som Edvard kunde skyna hadde han fylgt deim i faret ikring tri mil, då dei stana og såg etter pistolarne sine som dei hadde i livreimi. So gjekk dei fram att og inn i ein liten krull av eiker som var sette der og kunde vera ikring firti år gamle. Trei stod tett, og der var fælt myrkt, fullt av tett underskog. Dei fylgdest gjenom ein smal stig til dei kom åt ein snaudhogd flekk midt inne i tre-krullen, med tett skog på alle sidor so nær som ei treti meter kringum husi. Alt var stillt, og myrkt var det som bek. Edvard stod attfyre trei, og då dei stana att var han ikkje seks fot ifrå deim. Dei rådlagde seg imillom med lågt mæle; men vinden var so strid at han ikkje kunde høyra kva dei sa. Til slutt gjekk dei til hytta. Edvard heldt seg endå attfyre trei, men han flutte stad so han kom midt fyr tverveggen på hytta. Han såg ein mann gjekk til døri på framsida, men den andre gjekk rundt til bak-døri, soleis som dei hadde vorte samde. Edvard løyste panna frå byrselåset og lagde på nytt fengkrut til å vera trygg, og so venta han på kva som vilde koma. Hans høyrde mannen Ben tala ved døri på framsida og bad um hus; han tala med klagande men klår røyst. Straks etter såg han ljos gjenom sprungorne i vindaugslemmen for Edvard flutte seg stødt so han kunde sjå kva dei tok seg fyre både på framsida og attanfyr. Eit bil tenkte han på å bruka byrsa og skjota den eine karen med ein gong; men han kunde ikkje få seg til å gjera det, for noko innbrot var ikkje gjort, endå det var greidt at dei tenkte på sovore. Då mannen på framsida hadde halde på nokre minuttar og tigga um å få døri uppleti, gav han seg til å støyta og banka på døri, liksom han med magt vilde få deim til å lata upp. Elles var dette gjort berre til å venda tankarne deira der inne frå det som vart gjort med bakdøri. Dette lagde Edvard merke til; difyr såg han no helst på det som gjekk fyre seg der bak. Han gjekk næmare; det kunde han våga no, sidan båe mennene hadde sitt å tenkja på. Der bak hadde mannen fenge upp vindauga tett med bakdøri og stod tett attmed med pistolen i neven; det var greidt at han ikkje torde våga seg til å krjupa inn. Edvard smaug inn under ufsi, og mannen stod ikkje seks fot ifrå og snudde halvveges frå honom. Han kunde skyna at mannen ikkje hadde lagt merke til honom; han kruka seg ned og heldt byrsa reidug.

Medan Edvard stod soleis høyrde han noko som rørde seg inne i hytta, og ei kvass røyst ropte: «Dei bryt seg inn bakanfrå!» Mannen som stod att-med honom, rette armen og pistolen inn gjennom vindauga og skaut inn. Edvard høyrde eit skrik, og i det same rette han byrsa mot mannen og skaut; mannen fall med ein gong. Han ladde straks byrsa på nytt, og medan han gjorde det høyrde han at døri på framsida vart sprengd, og straks etter small det frå meir en eit skjote-våpen. So vart alt stillt ein augneblink, anna en sum jamring innanfrå. Då Edvard hadde ladd byrsa si gjekk han ikring til døri på framsida; der fann han den mannen som var kalla Ben, liggjande tvert yver dørstokken i den opne døri. Han steig yver kroppen og såg seg um i romet innanfyr; der såg han ein som låg på golvet, og ein ung gut låg uppyver og gret.

«Ver ikkje rædd; eg er ein ven,» sa Edvard og gjekk inn der som mannen låg. Han tok ljoset som var lenger inne i romet, og sette det på golvet so han kunde sjå korleis det var med mannen. Han låg der og pusta tungt, og det var klårt at han var hardt såra. «Ris upp, guten min, og lat meg få sjå um eg kann vera til nokor hjelp,» sa Edvard. «Å nei,» sutra guten og kasta det lange håret sitt attyver frå augo; «han blør seg i hel.»

«Kom med litt vatn fort,» sa Edvard; «du er god gut, du, so fær eg sjå kvar han er såra.»

Guten rende av stad etter vatn, og Edvard såg at kula hadde gjenge inn i halsen upp-yver kragebeinet, og at blodet kom strøymande ut or munnen og det vilde kjøva mannen. Edvard hadde inkje vit på sårlækjar-kunst; men han tenkte at dette såret måtte vera ulivssår. Likavel var det ikkje nok med at mannen livde, men han sansa seg òg. Han kunde ikkje segja eit ord; men med augo og teikn kunde han tala. Fyrst lytte han handi og peika på seg sjølv og riste på hovudet liksom han vilde segja at med honom var det ute. Sidan snudde han på hovudet og såg etter guten som kom med vatnet. Då guten atter låg attmed sida hans og gret sårt, peika mannen på honom og såg med so naudbedande augo at Edvard straks kunde skyna kva han meinte; han bad um hjelp fyr guten. Det var ikkje råd til å mistyda dette, og kunde so Edvard anna gjera en lova den døyande mannen det han bad um? Han kunde ikkje negta det, og han sa: «Eg skynar kva De vil; De ynskjer at eg skal taka meg av guten Dykkar når De er burte. Er det ikkje so?»

Mannen gjorde teikn at det var so.

«Eg skal lova Dykk å gjera det. Eg skal taka guten heim til folki mine, og han skal aldri skiljast frå oss.»

Mannen lytte handi ein gong til, og ein stråle av gleda gjekk yver andlitet hans då han tok handi åt guten og stakk ho inn i Edvard si. Han sette augo sine på Edvard liksom han vilde finna ut av andlitet kva slag kar han var. Eit par minuttar etter fekk han ei ny rid, blodet kom strøymande, og vilde kjøva den særde mannen, og etter ein stutt strid seig han att-yver og døydde.

«No hev han sloppe,» tenkte Edvard; «kva skal eg so gjera? Fyrst lyt eg sjå etter um dei tvo røvarane er døydde.» Han tok eit ljos og lyste på Ben som låg yver dørstokken. Mannen var daud; kula hadde gjenge gjenom heilen hans. So gjekk han rundt huset utanfyre og vilde sjå korleis det var med den mannen han sjølv hadde skote; men ljoset vilde blåsa ut,-so han laut inn att. Han sette då ljoset på golvet attmed vindauga og tok byrsa med seg og gjekk ut utan ljos; han gjekk på hi sida av hytta, der som han hadde set at den andre røvaren fall. Då han kom innåt mannen høyrde han ei veik røyst som sa:

«Ben, Ben! litt vatn fyr Guds skuld! Eg er dømd, Ben.»

Edvard svara inkje på dette, men gjekk inn att etter vatnet, og heldt det so upp til munnen hans. Han tykte han kunde ikkje mindre gjera mot ein døyande mann, kor stor skurk han var. Det var endå myrkt, men ikkje so stum-myrkt som fyrr; for månen heldt på å koma upp.

Mannen var reint sli etter vatn, og då han hadde drukke sa han: «Eg kann tala no, Ben; men det vert ikkje lengje.» Edvard heldt skåli upp til honom, og då han hadde drukke ein gong til sa han: «Eg kjenner at eg blør meg i hel inni kroppen.» Og eit bil etter: «Du veit den eiki som ljonelden slo ned i, ei mil nordifrå her. Å eg fer snart! Tri alner sunnanfyr den – alle pengarne mine nedgravne, Deim skal du hava. Å, litt drikka til!»

Mannen freista å drikka av skåli som Edvard heldt; men med ein gong seig han att-yver og døydde.

Då gjekk Edvard attende inn i hytta og vilde sjå um guten som hadde sige ned og heldt liket kring halsen. Edvard tenkte på kva han helst skulde gjera. Um eit bil kom han på at han skulde få liket åt «Ben» ut frå dørstokken og få stengja døri. Dette fekk han til med mykje stræv, og sidan gjorde han fast vindauga som var sundbrote på baksida. Guten låg med andlitet ned på liket og såg ut til å vera frå seg. Fyrr Edvard flutte guten såg han vel på liket og tenkte på kva slag mann det kunde vera. Mannen var kvardagsleg klædd; men endå kunde ein sjå at han var finare en ein vanleg bonde. Han var fager i andlitet, og skjegget var fint styvd. Henderne var kvite og fingrarne lange; det såg ut som han aldri hadde vore van med arbeid. Det mest trulege var at han var ein mann av høgare stand, utklædd som bonde, og det kunde han på ein måte skyna av det som dei tvo røvarane hadde sagt. «Å ja!» tenkte Edvard; «folki frå Arnwood er nok ikkje dei einaste utklædde folk her i skogen. Den stakars guten! han må ikkje vera her.» Edvard såg seg ikring og fekk sjå ei seng i romet attmed, for døri stod uppe. So tok han og lyfte gutten upp, han var endå frå seg, og lagde honom i sengi. Sidan fann Edvard noko vatn, og slo noko i andlitet åt guten, og litt drøypte han i munnen hans. Etter kvart livna guten til og kom seg or sanseløysa. Då heldt Edvard vatnet til munnen hans og bad honom drikka. Det gjorde guten, og då med ein gong kom han i hug kva som hadde hendt. Då sette han i eit ulukkeskrik og fekk ei strid gråterid. Det ende i ein krampegråt og ei låg jamring. Edvard tykte ikkje han kunde gjera meir då, og meinte det var best at guten fekk gråta ut med seg sjølv. Han sette seg på ein krakk attmed sengi åt den foreldrelause, og sat eit bil i djupe og tunge tankar.

«Kor underlegt det er,» tenkte han; «her hev eg daude kringum meg og kjenner so liti sorg imot eg gjorde då den gode gamle Jakob Armitage døydde. Då kjende eg det so sårt og hadde ei heilag rædsla fyr dauden. No ræddast eg ikkje lenger. Er det av di at eg elska den gode gamle mannen og kjende at eg hadde mist ein ven? Nei, det kann ikkje vera grunnen; eg kann ha kjendt meir sorg, men ikkje meir rædsla og otte. Eller er det av di det var fyrste gongen eg såg nokon døy? og er det fyrste gongen ein ser dauden at det kjem slik heilag rædsla? Eller er det det at eg hev tenkt so mykje på slag og hev drøymt um at eg hadde fallne og særde kringum meg i hundrad-tal? Eg veit ikkje. Og denne stakars guten! Eg hev lova at eg skal hjelpa honom, og det skal eg. Kunde eg brote lovnaden, so vil eg tru at anden åt far hans (som eg lyt tru det er) vilde sjå ned på meg med vanvyrdnad. Nei, eg vil hjelpa og verja honom. Eg og bror min og systerne hev vorte hjelpte og varde, og det vilde vera skamlege um ikkje eg gjorde mot andre det som hev vore gjort mot meg. Lat meg no tenkja på kva som her er å gjera. Eg lyt taka guten burt og gravleggja liket. Denne mannen hev vener i Lymington, og dei vil koma her. Mordarane hev halde til i skogen; difyr lyt intendanten få vita kva som er hendt. Eg vil senda bod til Osvald; Humfrey lyt ganga. Stakars gut! kor rædd må ikkje han og småsysterne mine vera av di eg ikkje er komen heim att! Det hadde eg reint gløymt; men eg kann ikkje hjelpa det. Eg vil venta til solrenningi og sjå um guten då er komen meir til seg sjølv, og då kann eg kann henda få vita av honom kva kant av skogen eg er i.»

Edvard tok ljoset og gjekk inn i det romet som han hadde lagt guten. Han såg at guten sov godt. «Stakars kar!» sa Edvard; «han hev gløymt ei tid kva ulukka han er komen uppi. For ein fager gut! Eg lengtar etter å få høyra soga hans. Men sov du, gut; eg skal vera tenaren din.»

So gjekk han inn i hitt romet og kom ihug, eller rettare kjende, at han ingen kveldsmat hadde fenge, og no var det ikkje langt til dag. Han såg inn i skåpet og der var det mat nok og nokre flaskor med vin. «Eg er verd kveldsmat,» tenkte Edvard, «so eg tek sjølv det eg treng.» So laga han seg mat og tok ei flaska med vin og fekk seg eit hjarteleg godt mål. «Det er lengje no sidan eg hev smaka vin,» tenkte han, «og det kann verta lengje til og for det. Eg hev elles ikkje stort smak i han no; han er for harsk tykkjer eg. Eg minnest då eg var barn, korleis far tok meg åt bordet og gav meg eit staup med raudvin, so stort at eg mest ikkje vann lyfta det til munns, at eg skulde drikka på helsa åt kongen.» Minnet um kongen drog etter seg andre tankar som førde Edvard uppi den vanlege drøymingi, og den heldt det på med til dess han sovna. Han vakna av di at guten tala i svevne og ropte «far!»

Edvard spratt upp og såg at soli hadde vore uppe ein times tid; han måtte ha sove ei heil rid. Han lét stillt upp døri og såg på liket åt dei tvo menner. So gjekk han og vilde sjå kor det såg ut kringum hytta; for det var lite han hadde set um natti. Det var eit tykke av tre og underskog kringum hytta, so tjukk og tett at han ikkje kunde sjå nokon utgang i nokor leid. «For ein makalaus løyndarstad!» tenkte Edvard, «og endå kunde desse snusande røvarar finna han. Riddarflokkar kunde fara gjenom skogen månad etter månad og ikkje finna staden.» Edvard gjekk rundt og såg etter den smale stigen som røvarane hadde gjenge då han fylgde deim. Til slutt fann han den. Han fylgde stigen gjenom tykket til han hadde kome ut or det og var i skogen; men alt var der framandt og ukjent; han kunde ikkje skyna kva kant av skogen han var i. «Eg lyt spyrja guten,» tenkte Edvard. «Eg fær attende og vekkja honom.» Då han so gjekk inn att i tykket høyrde han ein hund som gav hals liksom han fylgde eit far. Ljodet kom næmare etter kvart, og Edvard stana, vilde sjå kva det kunde vera. Best som det då var fekk han sjå sin eigen hund, Smoker, som kom setjande ut or eit kjørr der attmed, og Humfrey og Pablo fylgde etter. Edvard hauka. Smoker sprang beint til honom, sidan upp etter honom og var so smeikjande som han kunde få det til. Straks etter tok Edvard Humfrey inn i fanget sitt.

«Å Edvard! lat meg fyrst takka Gud,» sa Humfrey, han gret so tårorne hagla og rann ned yver kjakarne. «For ei natt me hev havt! Kva er det som hev vorte deg? Det var Pablo, den gode karen, som kom på at me skulde setja Smoker på faret. Han tok ut kufta di og synte Smoker, og let han anga på ho. So leidde han hunden fram til han hadde funne fari dine. Og hunden fylgde deim, ser det ut til, endå han hev fare rundt ikring i alle leider til dess han no førde oss hit til deg.»

Edvard tok Pablo i hand og takka honom. «Kor langt er me no heimanfrå, Humfrey?»

«På lag åtte mil, vil eg tru. Ikkje meir.»

«Godt! Eg hev mykje å fortelja dykk. No lyt eg segja det i få ord fyrst. Sidan skal de få greida på alt.»

Edvard kom med ei stutt forteljing um det som hadde hendt. Då han so hadde fyrebutt Humfrey og Pablo på kva dei skulde sjå, fylgde han deim gjenom tykket til hytta. Humfrey og Pablo var reint forstøkte då dei såg all drepingi fyr augo. Då dei hadde set liki tok dei til å rådslå um kva dei helst skulde gjera.

Dei var samde um at det var rettast, som Edvard meinte, at Humfrey skulde ganga til Osvald og fortelja honom kor til hadde bore, so han kunde segja frå til intendanten. Pablo skulde ganga heim og fortelja Alice og Edit at alt var vel med Edvard, og so koma attende med hesten og kjerra.

«Men so er det denne guten, Humfrey. Me kann ikkje lata honom etter oss her.»

«Kvar er han?»

«Han søv enno, trur eg. Det spyrst no anten du skal rida, eller du skal ganga og lata Pablo koma att med hesten og kjerra. Eg vil ikkje taka guten herifrå eller sjølv ganga or huset, utan eg fær med meg det som guten eig; eg vil spyrja honom um det når han vaknar. Der skal vera pengar og, etter det som røvarane sa, og dei vil eg og taka med åt honom.»

«Eg trur det vert best at eg gjeng,» sa Humfrey. «Skulde eg rida so vart det seint fyrr eg kom att, so det ikkje vert råd til å flytja noko fyrr næste morgon. Men gjeng eg, so kjem eg alltid tidsnok, so dette vert skipa. Og so vil du få betre tid til å flytja eigedomen åt guten. Far hans hev vel vore eit illmenne og ein som det var sak imot, so dei vil finna det rett å taka eigedomen under landsstyret.»

«Ja, det er sant. So fær du ganga til intendanten. Og du, Pablo, lyt ganga heim etter hesten og kjerra, so skal eg vera her hjå guten og gjera alt reidugt.»

Humfrey og Pablo gjekk iveg båe tvo, og Edvard gjekk inn og vilde vekkja guten som endå låg i sengi.

«Du lyt risa upp no. Du veit at det som er gjort, kann ikkje verta ugjort. Og er du ein god gut og hev lese i bibelen, so veit du at me lyt bøygja oss under Guds vilje; for han er vår gode fader i himmelen.

«Å ja,» sa guten, han vakte då Edvard kom inn til honom; «eg veit at det er min skyldnad, men det er ein hard skyldnad; eg er so nedtyngd av sorg. Eg hev mist far min, og han var den einaste venen eg hadde i verdi. Kven hev eg no til å elska og hjelpa meg? Kva skal det verta av meg?»

«Eg lova far din fyrr han døydde at eg skulde syta fyr deg, stakars guten min. Og fyr meg er ein lovnad heilag, um det so ikkje var til ein døyande mann. Eg skal gjera det so godt eg kann, det kann du lita på; for eg hev sjølv røynt kva det er å vanta ein hjelpar og so finna ein. Du skal bu hjå meg saman med bror min, og systerne mine, og du skal få det i alt som me hev det.»

«Hev De syster då?» sa guten.

«Ja. Eg hev sendt bod etter kjerra til å køyra deg frå denne staden, og i natt skal du vera i vårt hus. Men seg meg no – eg skal ikkje spyrja kven far din var, eller kvi han budde her soleis i løynd, for det fann eg ut av det eg høyrde røvarane tala seg imillom – men kor lengje hev du butt her?»

«Yver eit år.»

«Kven eig dette huset?»

«Far min kjøpte det då han kom, for han tenkte det var tryggare då at han ikkje skulde verta uppdaga eller svikjen; for han hadde rymt or fangeholet då parlamentet hadde dømt han til dauden.»

«Då var han ein mann vel som var trugen mot kongen?»

«Ja, det var han, og anna vondt hadde han ikkje gjort.»

«Då skal du ikkje ottast, guten min. Alle me er kongetru, og vert aldri anna. Eg nemner dette, so du trygt skal tru deg til oss. Når huset var hans, so er vel husbunaden og eigedomen her det og?»

«Ja, alt var hans.»

«Og no er det ditt; er det ikkje so?»

«Eg trur det,» sa guten og loste i gråten.

«Høyr på meg då. Far din er fri fyr all forfylgjing no han er i himmelen, som eg vil vona. Deg kann dei ikkje røva, for du hev ikkje gjort deim noko vondt; men endå vil dei taka til seg all eigedomen som far din hadde, so snart dei fær vita um avferdi hans og finn ut kven han var.

Dette tenkte eg å hindra, fyr di skuld, og ikkje lata deim få taka det, og difyr hev eg sent bod etter kjerra, so me kann flytja alt som er noko verdt, heim til oss; der kann det verta gøymt til deg. Du kann krevja det att kva tid du vil. Mordet vart gjort i skogen, og eg hev vorte eit vitne, og det som meir er, hev skote ein av røvarane, so eg hev funne det rettast å senda bod til intendanten yver skogen, so han kunde få vita kva som hev hendt i rettskrinsen hans.

Eg trur ikkje han er so vond som dei andre; men endå er eg rædd at når han kjem her vil han halda det fyr sin skyldnad å taka til seg alt fyr parlamentet; for eg tvilar ikkje på at so er fyresegni han hev fenge eller vil få derifrå. No er dette ei røving som eg vil hindra på den måten at eg fær burt all eigedomen din fyrr dei kjem hit, og det vil dei gjera i morgon. Og eg meiner at du lyt vera med meg og få med alt som kann takast burt eller som kann koma til nytta, og det i denne kveld.»

«De er framifrå god,» sa guten. «Eg skal gjera alt det som De ynskjer; men eg kjenner meg so veik og sjuk.»

«Du lyt manna deg upp for di eigi skuld, gode guten min. Kom deg no upp og få alle klædi dine i hop. Sanka i hop alt som er i dette romet, so skal eg sjå etter kringum i huset. Og seg meg, hadde ikkje far din nokre pengar? Eg høyrde røvarane sa at dei såg på gjenom sprungorne i vindaugs-lemmarne at han greidde ut ei rekning og tok pengarne i ein pose; det var det som gjorde at dei fann på dette åtaket.»

«Dei stygge pengarne!» sa guten. «Ja eg trur han hadde ikkje so lite pengar; men eg veit ikkje kor mykje det var.»

«Ja kom deg no upp og gjer som eg segjer, gode guten min,» sa Edvard, han tok honom i armarne og reiste han upp. «Når det letnar med sorgi di, kann du endå hava mange lukkelege dagar i vente. Du hev ein fader i himmelen som du lyt setja all di lit til, og han vil hjelpa deg til fred.»

Guten reis upp, og Edvard let att kovedøri, so han ikkje skulde sjå liket åt faren.

«Eg vil lita på Gud, gode herre,» svara guten; «han hev longe sendt meg ein god ven i mi naud. Eg er stød på at De er god; det kann eg sjå på andlitet Dykkar. Å, kor mykje verre hadde det ikkje vore fyr meg um ikkje De so heppeleg hadde kome til hjelp. Visst vart det for seint til å berga livet åt far min, men ikkje for seint til å hjelpa og trøysta barnet hans. Eg vil fylgja med Dykk; for eg kann ikkje vera her.

SEKSTANDE STYKKET.

Edvard tok tæpet av sengi og gjekk inn i det andre romet. Han drog liket stillt burttil eit hyrna og breidde yver det og tok so på å sjå etter i skåpi o. a.

I eit skåp fann han ei heil samling med bøker, i eit anna var det linty av alle slag, ei stor mengd med snodige våpen, tvo riddar-rustningar, ljose, slike som riddarane i dei dagar bruka, pistolar og byrsor og loty.

Nedst i eit av skåpi stod ei jarnkista som var tvo fot lang og atten tumar breid. Ho var læst. Edvard tenkte straks at i denne kista var pengarne åt den uhepne mannen; men kvar var lykjelen? Mest truleg var det at han bar den på seg. Han hadde ingen hug til å uroa den stakars guten og spyrja honom; men han gjekk sjølv og kjende i lummarne. Der fann han ei lyklahonk; den tok han og breidde so yver liket att. Han prøvde ein av lyklarne som såg ut til å vera måta stor, og han høvde. Glad var han; men han lyfte ikkje upp loket, men drog kista fram til midt på golvet. Det var mange verdfulde ting i romet. Ljosestakarne var av sylv, sameleis staupi. Edvard sanka alle desse ting og lagde deim i ei av dei store korgerne som stod i den eine enden av romet, truleg til å hava ved i; der lagde han og ei stoveklokka. Kvar den ting som han tenkte kunde vera til nytta fyr guten, tok han i eit anna lite rom fann han ymse slag kistor og skrin som var attlæste. Deim tok han ut utan å sjå i deim; han tenkte at dei inneheldt verdfulle ting, elles hadde dei ikkje vore attlæste. Då han hadde samla alt såg han at det var meir en dei kunde køyra på kjerra i ei vending. Han vilde gjerna hava med nokre sengjaklæde; for dei hadde ingi seng til avlåts som guten kunde få. Edvard tenkte med seg sjølv at han vilde få burt dei dyraste tingi den same kvelden og koma att med kjerra etter resten morgonen etter. Det var no yver middag. Edvard tok ut or skåpet alle matvarorne han såg; so gjekk han inn i koven, der som guten var, og bad honom eta noko. Den stakars guten sa at han hadde ingen mathug; men Edvard var strid og nøydde innpå han litt braud og eit glas med vin. Dette gjorde godt. Guten stakar skalv då han såg liket med åbreidsla yver; men han sa ingen ting. Edvard heldt på og vilde få han til å eta meir, då Pablo kom fyr døri.

«Hev du no fenge i hop alle ting i sengjar-romet?» sa Edvard.

«Ja eg hev teke alt.»

«So skal me få deim ut. Kom, Pablo, og hjelp oss!»

Pablo gjorde teikn og peika åt døri. Edvard gjekk ut.

«Få fyrst liket burt frå døri.»

«Ja,» svara Edvard; «det lyt me.»

Edvard og Pablo fekk liket av røvaren utfrå, so det vart veg til døri; sidan breidde dei yver eit fang med turr einstape som låg der attmed. So hopa dei kjerra burt åt døri. Jarn-kista vart fyrst sett i, sidan alle dei ting som var tunge, slik som riddar-klæde, byrsor, bøker o. s. t., og med dette vart kjerra meir en halv-full. Edvard gjekk då inn i koven og tok dei bundlar som guten der hadde bunde i hop, og lagde på kjerra, og då vart det haugen på. Dei bar ut nokre kvitlar og breidde yver alt, so det kunde liggja stødt. Då fortalde Edvard guten at alt var reidugt og at det var best dei kom seg i veg.

«Ja, eg er viljug,» sa guten med tåror i augo; «men lat meg få sjå honom ein gong til.»

«Kom då,» sa Edvard. So leidde han honom til liket og tok åbreidsla frå andlitet.

Guten lagde seg på kne; han kyste panna og dei kalde lipporne på liket, so breidde han yver andlitet att og reis upp og gret sårt på aksli hans Edvard.

Edvard freista ikkje å stagga sorgi hans; han tenkte det var best at han fekk gråta ut; men då det leid av eit bil tok han og leidde guten ut or hytta.

«No då,» sa Edvard; «me lyt koma i veg, elles vert me for seine. Dei små systerne mine hev vore rædde av di eg ikkje kom heim att i natt, og eg lengtar etter å taka deim i fanget.»

«Ja De lyt det,» sa guten og turka burt tårorne. «Eg tenkjer for mykje på meg sjølv. Lat oss fara.»

«Inkje rom fyr kjerra å koma fram millom trei.» sa Pablo. «Hardt stræv då kjerra var tom; endå hardare når kjerra er full.»

Og tungt stræv vart det. Det trengst at både Billy og Edvard og Pablo sleit alt det dei vann når dei skulde få kjerra fram i den tronge stigen. På slutten fekk dei det til, og so fór dei raskt av stad. Det gjekk ikkje fullt tvo timar fyrr dei såg husi deira. Der stod Edit på vakt, og då dei var ikring hundrad famnar ifrå kom ho springande; ho flaug beint i fanget åt Edvard og tok på å murkyssa honom.

«Du stygge Edvard som kunde skræma oss so –!»

«Sjå Edit, eg kjem med ein liten leikebror. Bed han velkomen!»

Edit rette ut handi og såg guten inn i andlitet.

«Han er ein fager gut; mykje fagrare en Pablo.»

«Nei jomfru Edit,» sa Pablo; «Pablo meir mann en han.»

«Ja, Pablo, du kann nok vera meir mann, men du er ikkje so fager.»

«Og kvar er Alice?»

«Ho heldt på laga til kveldsmaten. Eg fortalde henne ikkje at eg såg du kom; for eg vilde vera fyrst til å taka imot deg.»

«Du vesle åbry ting! Men her kjem Alice. Gode Alice! Du hev havt det vondt, høyrer eg; men det var ikkje mi skuld,» sa Edvard og kysste henne. «Hadde ikkje eg vore der eg var, so hadde denne stakars guten vore drepen no liksom far hans. Bed honom velkomen, Alice; for han er både farlaus og morlaus no og lyt få bu hjå oss. Me kjem med mange ting i kjerra, og i morgon skal me koma med meir; for me hev ingi seng åt han, og no i natt lyt han liggja med meg.»

«Me skal gjera det so godt som me kann fyr honom. Edvard; og me skal vera systerne hans,» sa Alice og såg på guten; han raudna i andlitet. «Kor gamall er du? Og kva heiter du?»

«Eg vert trettan år yver nyår,» svara guten.

«Og namnet?»

«Eg skal segja det sidan,» sa han handfallen.

Dei kom til hytta, og Edvard og Pablo hadde mykje stræv med å få av lasset. Dei sette alt inn i den innste koven, der som Pablo no låg. Då kom Alice til Edvard; både ho og Edit hadde tala mykje med guten.

«Edvard, det er ei gjenta,» sa Alice.

«Ei gjenta?» sa Edvard undren.

«Ja, so hev ho sagt meg, og ho bad meg segja det til deg.»

«Men kvi gjeng ho då i guteklæde?»

«Det var far hennar som vilde det so; han var tidt nøydd å senda henne til Lymington til ein ven, og han var rædd ho skulde koma uti eitkvar møda. Ho hev elles ikkje fortalt meg soga si enno; men ho vil gjera det i kveld.»

«Godt so,» sa Edvard. «De lyt laga til ei seng åt hende i romet dykkar denne natti. Tak Pablo si seng, so kann han liggja med meg. I morgon tidleg skal eg koma med meir sengjaklæde åt henne frå hytta hennar.»

«Tenk kor undren Humfrey skal verta når han kjem att,» sa Alice og lo.

«Ja, ho kann verta ei ven liti kona åt honom når det lid av nokre år. Og ho kann verta ein erving kann henda; for der er ei jarnkista med pengar i.»

Alice gjekk attende til den nye venen sin; men Edvard og Pablo heldt på lessa or kjerra.

«No Pablo, når du veit at ho er gjenta, so tenkjer eg ikkje du hev noko imot at ho er fagrare en du?»

«Å nei,» sa Pablo, «reint ei fin gjenta, men altfor mykje gjenta til å vera fin gut.»

Til slutt var alt utor kjerra. Jarnkista hadde dei drege inn i romet hans Pablo, og Billy var sett inn i stallen og fekk sin kveldsmat, og det var han vel verd; for lasset hadde vore altfor tungt. So sette dei seg til kveldsmaten, og då sa Edvard til den nye kjenningen:

«Eg høyrer at eg skal få ei ny syster i staden fyr ein ny bror. No vil du vel segja meg kva du heiter?»

«Ja, eg heiter Klara.»

«Kvi sa du ikkje til meg at du var gjenta?»

«Eg kunde ikkje få det til sidan eg gjekk med guteklæde, og eg tykte det var skamlegt. Stakars gode far min!» Og ho sette i å gråta.

Alice og Edit kysste henne og trøysta henne, og so vart ho roleg att. Då dei var ferduge med kveldsmaten hadde dei det ansamt eit bil, med dei laga til seng åt henne i deira rom. Sidan gjekk dei og heldt bøn.

Då sa Edvard: «Me hev mykje å takka fyre. Eg skynar godt at eg hev vore uppi stor fåre, og eg vilde berre ynskja at eg hadde vore til større gagn en eg var. Men det hev vore Guds vilje, og me må ikkje klaga på det han hev laga. Lat oss takka fyr hans store miskunn og bøygja oss lydugt under hans lagnad, og beda at han vil gjeva vesle Klara fred og letta sorgi fyr henne.»

Då Edvard bad lagde vesle Klara seg på kne og snykta; men Alice lagde armen sin kringum livet hennar, og heldt upp ei tid med bøni si og kyssa og trøysta henne. Då dei var ferduge leidde Alice henne inn i soveromet, og ho og Edit fekk henne i seng. Edvard og Pablo gjekk og til sengs; dei var trøytte og utfarne båe tvo av all møda og stræv den dagen.

Morgonen etter var dei uppe so snart det grydde av dag. Dei sette Billy fyr kjerra og kjøyrde av til huset hennar Klara. Der fann dei alt soleis som dei hadde gjenge frå det. Dei lessa på kjerradet som dei ikkje hadde fenge med seg dagen fyrr, m. a. sengjaklæde til tvo senger og sume ting av innbu som Edvard tenkte kunde koma til nytta. Då var det endå noko rom att i kjerra, og Edvard lagde all den vinen som han fann i framskåpet, ned i ei kassa med turr einstape i. Då han so hadde hjelpt til å koma fram den tronge stigen med kjerra, let han Pablo køyra heim; sjølv gjekk han attende og vilde venta på Humfrey og dei andre som intendanten måtte senda i veg. Ikring klokka ti var han utfyre den tjukke skogdotten; då lagde han merke til nokre folk som kom, og han såg snart at Humfrey og intendanten og Osvald var med i flokken. Då dei nådde fram til Edvard helsa han med vyrdnad på intendanten, men Osvald tok han i handi. Sidan gjekk han fyre dei andre gjenom den tronge stigen og fram til hytta. Intendanten reid, men alle dei andre gjekk. Elles steig intendanten av og let ein av skogvaktarane taka hesten; men sjølv gjekk han saman med dei hine gjenom den tronge stigen. Han såg ut til å vera tung og tankefull, og Edvard tykte han var kald imot honom; for me lyt koma i hug at Heatherstein ikkje hadde set Edvard sidan han berga dotter hans. Det var ikkje fritt at Edvard kjende seg litt krenkt; men han lest ikkje ved gå korkje i ord eller med minor.

Då dei var komne fram til huset peika Edvard på den røvaren som dei hadde lagt einstape yver; skogvaktarane tok no einstapen av.

«Kven var det som fellde denne mannen?» sa intendanten.

«Det var den mannen som budde her i huset.»

So gjekk Edvard fyre dei andre kringum novi til baksida av huset, der som den andre røvaren låg.

«Og denne mannen fellde eg,» sa Edvard.

«So hev me eit lik til å sjå,» sa Edvard og førde deim inn i huset og breidde av liket åt far hennar Klara.

Heaterstein såg ut til å verta reint kløkkt. «Breid yver det att!» sa han og snudde seg burt. So sette han seg i ein stol attmed bordet.

«Og korleis vart denne funnen?» sa han.

«Eg såg korkje då denne mannen vart drepen eller den røvaren som de fyrst såg; men eg høyrde smellen av skjote-våpen mest i same augneblinken, og kann ikkje anna tru en at dei skaut kvarandre.»

Intendanten ropte på skrivaren som fylgde med, og bad honom vera reidug med skrivegreidorne. So sa han:

«Edvard Armitage! me vil no skriva upp Dykkar utgreiding um det som her hev hendt.»

Edvard tok til med dette: «Eg var ute i skogen og hadde fare villt og gjekk og leita etter vegen heim.»

«Var De ute i skogen um natti?»

«Ja, herre det var eg.»

«Med byrsa?»

«Eg gjeng alltid med byrsa,» svara Edvard.

«Og leita etter villt?»

«Nei, herre, det gjorde eg inkje. Eg hev aldri i mitt liv vore på leiting etter villt um natti.»

«Kva var De då ute etter? De gjekk vel ikkje ut fyr ingen ting?»

«Eg var ute og tenkte meg um. Eg var so underleg uppskaka, og so fór eg i veg og visste mest ikkje kvar eg gjekk. Det var grunnen til eg fór villt.»

«Seg meg so kva De var uppskaka av?»

«Det kann eg segja. Eg var burte hjå Osvald Partridge dagen fyrr. De var nett komen frå London, og han fortalte meg at skottarne hadde lyst Karl til konge, og det gjorde meg håttalaus.»

«Godt, haldt fram.»

Edvard vart ikkje meir avbroten i forteljingi. Han fortalde greidt alt det som hadde hendt frå den stundi han kom yver røvarane i skogen til den syrgjelege enden.

Skrivaren skreiv upp alt som Edvard hadde greidd ut, og las det so upp fyr honom, so dei kunde vera visse på at han hadde skrive rett. So spurde han Edvard um han kunde lesa og skriva.

«Eg vil vona det,» sa Edvard, han tok pennen og skreiv namnet sitt under.

Då stirde skrivaren og sa: «Folk i Dykkar stoda dregst ikkje tidt med lesnad og skriving, so De må ikke verta tykkjen fyr det spursmålet; eg meinte ikkje noko vondt med det.»

«D’er sant,» svara Edvard. «Må eg so spyrja um det trengst at eg er her lenger?»

«De sa, unge mann, at det var ein gut i huset; kvar hev det vorte av honom?» sa intendanten. «Han er flutt til huset mitt.»

«Kvi gjorde De det?»

«Av di eg lova far hans då han døydde, at eg skulde syta fyr barnet hans. Og eg er meint på å halda ord.»

«Tala De med han då fyrr han døydde?» sa intendanten.

«Ikkje det nett; på hans sida var det berre med teikn; men dei var so skynelege som han skulde ha tala. Og når eg svara so skyna han det godt. Eg trur beint fram at eg lyfte ein tung stein frå bringa hans då eg gav den lovnaden.»

Intendanten tagde eit bil, og so sa han:

«Eg kann skyna at sume ting hev vorte flutte, sengjaklædi t. d.; hev De teke noko burt?»

«Eg hev flutt sengjaklædi, for eg hadde ingi seng til guten, og han sa til meg at huset og alt det som i var, høyrde far hans til. Sjølvsagt må vel det vera hans når far hans hev falle frå, og eg tykte eg hadde rett til å gjera so.»

«Torer eg spyrja um De flutte nokor brev?»

«Det kann eg ikkje segja. Guten halla ihop sine eigne ting. Nokre skrin vart flutte; men dei var att-letne, og eg hev ingen tanke um kva som var inni. Eg kunde ikkje ganga frå guten her millom so mykje daude, og eg kunde ikkje godt lata eigedomarne hans standa her so den fyrste den beste plundrar i skogen kunde taka deim. Eg gjorde det beste eg visste å gjera fyr guten, og i samhøve med den lovnaden som eg hadde gjeve far hans.»

«Endå skulde ikkje eigedomen vore flutt. Den mannen som no ligg lik der, er ein ill-lyndt mann som er vel kjend.»

«Kor kann De vita det, herre?» spurde Edvard. «Kunde De kjenna han då De såg liket?»

«Det vil eg ikkje segja at eg gjorde,» sa intendanten.

«Jau, anten måtte De det, eller og hev De visst um at han heldt seg her i hytta. Anna er her ikkje å velja imillom.»

«De er ubljug, unge mann,» svara intendanten, «og eg kann svara på det De der segjer.

Eg kjende mannen då eg såg andlitet, og eg veit han var ein som var dømt til dauden, og som rymde or fangeholet nokre dagar fyrr han skulde rettast, Eg høyrde dei hadde leita etter honom, men det var fåfengt, og dei trudde han hadde rymt yver havet. – No er det brevi hans som skulde syna parlamentet kven andre som hev vore saman med honom.»

«Og gjera deim føre til nokre fleire mord,» lagde Edvard til.

«Teg stillt, unge mann! Um rådveldet må ikkje talast usømeleg. Veit De at d’er synd å tala soleis?»

«Det kann vera det etter logjerne som parlamentet hev gjeve,» svara Edvard; «men som ein loglydug undermann under kong Karl den andre vil eg negta det.»

«Dykkar loglydnad hev eg ikkje noko med, unge mann; men eg vil ikkje høyra slik tale um den magti som no råder. Og no er det slut med forhøyret; so kann alle ganga ut so nær som Edvard Armitage. Eg lyt tala med honom åleine.»

«Orsaka meg ein augnablink, herre,» sa Edvard; «eg skal snart koma att.»

Edvard gjekk ut med dei andre og ropa Humfrey til sides, og sa: «Sjå um du kann koma burt so ingen ser det. Her er lyklarne. Skunda deg heim so fort du kann og finn alle brev som er i skrini og byltrarne. Sleng deim i jarnkista i hagen eller andre stader so dei ikkje kann finnast.»

Humfrey nikka med hovudet og fór i veg; då gjekk Edvard inn i hytta att.

Der såg han intendanten stod upp-yver liket. Han hadde breidt av yverbreidsla, og såg med sorg på andlitet som var yver-klint med blod. Då han høyrde at Edvard kom tok han sæte ein gong til ved bordet, og etter ei togn sa han:

«Edvard Armitage! Det syner seg at De er upplærd mykje betre en til det yrke De hev i livet. Og at De er trugen og djerv og mannsleg, er likso visst. De hev gjort meg ei beina som eg aldri kann fulltakka Dykk fyre, um De let meg få tøygja meg so langt fyr Dykkar skuld som det var råd. Eg vil nytta dette høve til å segja Dykk det. Og lat meg få lov å segja at De er mykje for god og for bravlyndt fyr desse tider. Dette er ikkje tider fyr folk til å tala beint ut um kjenslor og meiningar. Eg hev og spejarar ikring meg liksolvel som andre, og eg lyt laga meg der-etter. At De med liv og hjarta held på kongs-saki er vel kjend, og det gjerer at eg ikkje kann syna kor glad eg i grunnen er med Dykk, og det er i alle måtar Dykkar eigi skuld.»

«Men eg kann ikkje dylja meiningarne mine, herre. Eg voks upp i huset hjå ein trugen kongs-riddar, og eg vert aldri annleis.»

«Det skynar eg so godt. Kvi skulde De verta annleis? Men kann De ikkje sjølv skyna at De gjerer saki meir skade en gagn når De soleis kjem fram med meiningarne utan det er trongsmål fyr det? Skulde kvar mann i landet gjera so i denne tid då saki er vonlaus, so vilde fangeholi verta fyllde og det vart avretting kvar dag; dermed vilde saki veikna etter måten, med di dei mest vågsame kom burt. Bia til di tid kjem er eit godt ord, og eg vil råda Dykk til å gjera det. De skal vita det at um me kann hava ulike meiningar, so kann aldri mi hand og mi magt so langt ho røkk, verta bruka imot ein som eg hev so mykje å takka. Og sidan eg veit det so nøydest eg til når andre høyrer på, å tala til Dykk i ein hard og kald tone, motvendt – ja beint motvendt av kjenslorne mine mot ein som so mannslegt berga det einaste barnet mitt; De kann tru meg på det når eg segjer det.»

«Mange takk, herre, fyr rådi De gjev meg, eg veit at ho er god, og fyr den gode meining De hev um meg; den set eg pris på.»

«Og eg veit at De er ærleg verd ho. Og eg vil vera open imot Dykk so ung som De er; eg veit at De ikkje vil misbruka det eg no segjer. Eg kjende den mannen som no ligg lik her, og eg visste at han hadde løynt seg i denne hytta. Major Ratcliffe var ein av dei fyrste og beste venerne mine alt til den usæle innalands-ufreden kom. Me var aldri usamde um nokon ting, jamvel etter den dag, um anna en politik; der hadde me kvar si meining. Eg visste fyrr eg vart intendant her, kvar han hadde løynt seg, og eg hev meir en ein gong skolve når eg hev tenkt kor utrygg han var.»

«Orsaka meg, hr. Heatherstein; eg finn kvar dag meir en eg fann dagen fyrr av sovore som eg likar hjå Dykk. Frå fyrst av kjende eg meg som ein fiends-mann; no kann eg berre undrast at De kann høyra til det partiet som De er i.»

«Edvard Armitage! Eg skal svara fyr meg sjølv og fyr tusund andre. De er for ung mann til å vita um grunnen til upprøret, eller rettare motstandet, mot den uhepne kong Karl. Hans vilde gjera seg til einvaldsherre og vilde riva fridomen frå folket i England; det negtar ikkje dei gjævaste fylgjesveinarne hans. – Då eg slo lag med det partiet som sette seg imot honom, då hadde eg aldri tenkt at det skulde drivast so langt som no det er drive. Eg heldt det alltid fyr loglegt å taka våpen fyr fridomen, men på same tid heldt eg mannen som var konge, fullt og heilt heilag.»

«Dette hev eg høyrt.»

«Ja, det er sant. Og aldri hev folk stræva meir ihuga en skyldingen min, Ashley Cooper, og eg gjorde til å hindra mordet på kongen; for mord var det. Det var so mykje at me avla oss ikkje berre mistanke men og ill-vilje frå Cromwell, og no er eg rædd at han stig fort fram mot det einveldet som kongen laut lida fyre; no vil han riva det til seg sjølv. Eg heldt fyre at grunnen vår var rett, og hadde magti kome i henderne på deim som vilde ha bruka ho med varsemd og måtehald, so vilde kongen ha site på kongs-stolen sin den dag i dag, og fridomen åt undersåttarne hans hadde vore trygg; men det er lettare å setja eit stort og sterkt gongverk i gang en å stoppa det, og det same hev det vore i denne usæle ufreden. Tusund på tusund av deim som var med og stridde mot kongen, vil stiga attende når tilhøvet byd seg; men eg trur me hev mykje å lida fyrr det kjem so langt. Og no, Edvard Armitage, hev eg sagt meir til Dykk en eg hev sagt til noko anna livande menne anna mine eigne frendar.»

«Eg takkar Dykk fyr De hev tala so ope, herre. Eg skal ikkje sladra um det, kann De vita, og det skal vera ei varmande rettleiding fyr ferdi mi i framtidi.»

«Det var so eg meinte det. Ver no ikkje lenger so fus og sutalaus til å koma fram med meiningarne Dykkar. De hjelper ikkje saki med det og gjerer Dykk sjølv stor skade. Og no lyt eg spyrja Dykk um ein annan ting; eg kunde ikkje spyrja fyrr for hitt folket. Eg kann ikkje skyna det De hev sagt at major Ratcliffe hadde ein son her. Der lyt vera eit mistak, eller og må det vera ein fosterson. Han hadde ei dotter, ei einaste dotter liksom eg; men son hev han aldri havt.»

«Det er eit mistak, herre, som eg kom ut fyre av di eg fann ein gut her, som eg fortalde på forhøyret. Eg heldt barnet fyr gut til eg kom heim; då fortalde ho syster mi at ho var ei gjenta som var klædd i gute-klæde. Eg gjorde ingi utgreiding um det på forhøyret; for det tykte eg ikkje var naudsynt.»

«Ja, so hev eg rett då. Eg lyt lette Dykk fyr byrdi, Edvard Armitage; ho skal koma til meg og vera som ei dotter. Eg vil vona at De vil halda med meg i det at mitt hus vil vera vel so laglegt som hytta Dykkar til heim fyr henne.»

«No etter det De hev greidt ut og tiltrutt meg, skal eg ikkje setja meg imot at ho kjem til Dykk, so framt ho ynskjer det sjølv.»

«Ein ting til. Mange av desse skogvaktarane hev fyrr vore hermenner, og eg trur dei er spejarar imot meg; difyr lyt eg vera var. De sa at De ikkje hadde kome til å sjå brev av noko slag?»

«Eg såg ingi brev, herre; men det kann vel henda der kann finnast i dei mange læste kuffertar. Eg sende Humfrey, bror min, heim og bad honom lata upp kuffertarne og få or vegen brev som han måtte finna.»

Intendanten smilte.

«Godt so. Då kann me fara til Dykk og leita etter. Me vil ingen ting finna, og eg hev gjort det som er min skyldnad. Eg vart ikkje vár at bror Dykkar var her. Det var vel den ungdomen som fylgdest med Osvald Partridge?»

«Ja det var so.»

«Av utsynet kann eg skyna at han og er uppfødd på Arnwood?»

«Ja det er han, sameleis som eg,» sa Edvard.

«Ja, då hev eg berre eitt ord til å segja. Kom i hug um eg skulde høyrast hard og streng når andre folk er med, so er det berre påteke imot Dykk, og ikkje ålvorsamt meint. Skynar De meg?»

«Ja det gjerer eg, herre, og eg bed Dykk halda fram med varsemdi Dykkar.»

Intendanten gjekk då ut til fylgjet sitt og sa: «Det ser ut til av det som denne Armitage-guten hev sagt, at der er kistor og kassar som han hev teke med seg heim Me lyt fara dit og sjå kva dei inneheld.»

Dei fór fram gjenom skogen. Intendanten steig på hesten og dei sette iveg til hytta; dit kom dei ikring klokka tvo um ettermiddagen.

SYTTANDE STYKKET.

So snart Humfrey såg intendanten og flokken hans koma, gjekk han ut og kviskra til Edvard at no var alt or vegen. Intendanten steig av og sa dei andre fyre at dei skulde venta utanfyre, alle so nær som skrivaren; so fylgde han Edvard inn. Alice og Edit og Pablo var inne. Dei tvo gjentorne raudna og var ikkje lite skræmde då det kom so uvanleg mange framande.

«Dette er systerne mine. Herre,» sa Edvard. «Kvar er Klara, Alice?».

«Ho vart rædd og gjekk inn i soveromet.»

«Men de vert vel ikkje rædde, um eg kjem, vonar eg,» sa intendanten og såg med lange augo på dei tvo gjentorne. «Eg var nøydd til å koma denne gongen; men de hev ingen ting å ræddast. No Edvard Armitage lyt De koma med alle dei kassor og byltrar som De tok frå hytta.»

«Det skal eg,» sa Edvard; «her er lyklarne. Vil du Humfrey og Pablo koma inn med deim?»

Kuffertarne og kassarne vart borne fram og uppletne, og intendanten og skrivaren hans såg deim igjenom; men brev fann dei sjølvsagt ikkje.

«Eg lyt senda inn tvo av folki mine til å sjå etter i huset,» sa intendanten. «Var det ikkje best de gjekk inn til den vesle gjenta, so ho ikkje skulde skræmast?»

«Eg skal ganga inn til henne,» sa Alice.

Tvo av folki kom inn og leita gjenom huset. Dei fann inkjevetta som var stort verdt, anna en våpen og riddarbunadarne som Edvard hadde flutt; han sa til intendanten at han heldt dette fyr verdfulle ting som høyrde den vesle gjenta til.

«Det er nok,» sa intendanten til skrivaren sin; «tvillaust må det vera so at her ingi brev er; men fyrr eg gjeng lyt eg spyrja ut barnet som er flutt burt soleis. Då vert vel ho rædd, so eg ikkje fær noko svar av henne, sidan her er so mange folk. Lat so alle koma ut or huset med’ eg røder med henne.»

Skrivaren og dei andre gjekk ut, og intendanten bad deim få Klara inn frå soveromet. Ho kom saman med Alice og klengde seg fast til henne; for ho var ov-rædd.

«Kom hit, Klara,» sa intendanten blid. «Du veit kann henda ikkje at eg er ein god ven av deg. No, sidan far din hev falle frå, vilde eg helst du skulde koma til oss og vera saman med dotter mi; ho vil verta so glad når ho fær vera saman med deg. Vil du fylgja meg? So skal eg vera som ein far fyr deg.»

«Eg likar ikkje å skiljast med Alice og Edit; dei er so gode med meg og kallar meg syster,» svara Klara og snykta.

«Ja det er eg viss på dei er, og at du longe er glad med deim; men endå er det ingi onnor råd en at du lyt koma til oss. Og kunde far din tala til deg no, so vilde han segja at du skulde gjera det. Eg skal ikkje taka deg med magt; men du lyt koma i hug at du er fødd til ei fin dros, og du lyt veksa upp og verta upplærd som ei fin dros, og det kann du ikkje i denne hytta, kor gilde dei er med deg, og kor fride folk dei elles er. Kann du ikkje minnest meg, Klara, og alle dei gongjer du hev site på fanget mitt, då far din budde i Dorsetshire? Du minnest vel det store valnot-treet attmed vindauga i daglegstova, det som vende ut til hagen? Kann du ikkje minnest det?»

«Jau,» svara Klara med stor undring.

«Ja, eg minnest det og, og at du sat på kneet mitt. Minnest du Jason då, den store hunden, som du hadde til å rida på?»

«Jau, eg minnest den,» svara Klara; «men han døydde fyr lang tid sidan.»

«Han gjorde so, då du var seks år gamall. Og no kann du kanskje segja meg kvar den gamle haga-mannen grov han ned?»

«Under morber-treet,» svara Klara.

«Ja han gjorde so, og eg var der då den stakars Jason vart gravlagd. Du kann ikkje minnest meg. Men eg skal taka av meg hatten; for eg gjekk ikkje då med slike klæde som eg no brukar. Sjå no, Klara, og seg um du minnest meg.»

Klara var ikkje rædd no lenger; ho såg intendanten upp i andlitet og so sa ho: «De kalla far min Filip, og han kalla Dykk Karl.»

«Du hev rett, søte ungen min!» sa intendanten og klemde henne innåt bringa si. «Eg gjorde so, og me var gode vener. Vil du no koma til meg? Eg hev ei liti gjenta som er tri-fire år eldre en du; ho skal vera leikesyster di og elska deg storlege.»

«Fær eg koma og sjå um Alice og Edit sume tider?»

«Ja det skal du, og ho vil vera med deg og gjera seg kjend med deim, so framt bror deira ikkje hev noko imot det. Eg vil ikkje taka deg med meg denne gongen. Du kann vera her nokre dagar, so skal me koma og henta deg. Eg skal senda Osvald Partridge hit og lata dykk vita dagen, Edvard Armitage, når me vil koma etter henne. Farvel, gode Klara; og farvel, smågjentorne mine. Farvel, Humfrey Armitage. Kven er den guten de hev der?»

«Han er ein tatargut som Humfrey hev fanga i fall-gravi si,» svara Edvard. «Me held på å temja han og er snart ferduge med det,»

«Ja so? Farvel, Edvard Armitage,» sa intendanten og rette handi ut; «me lyt finnast snart att.»

So gjekk intendanten ut or hytta og slo lag med deim som fyrr var utanfyre. Edvard gjekk ut etter honom, og med det same intendanten sette seg upp på hesten sa han kaldsleg til Edvard: «Eg skal halda skarpt auga med framferdi Dykkar heretter, herre, det kann De lita på. Og so far vel!»

Med dei ordi sette intendanten spororne i hesten og reid burt.

«Kva var som gjorde at han tala so hardt til deg, Edvard?» sa Humfrey.

«Han meinte det godt, men han vilde ikkje at andre folk skulde vita det,» svara Edvard. «Kom inn, Humfrey; eg hev mykje å fortelja deg, og mykje som du vil undra deg yver.»

«Eg hev undrast lengje,» svara Humfrey. «Korleis kunde dette rundhovudet kjenna far til Klara so godt?»

«Eg skal greida ut alt fyrr me legg oss,» svara Edvard. «Lat oss no koma inn.»

Dei tvo brørne hadde ei lang røda den kvelden. Edvard fortalde alt det som hadde hendt millom honom og intendanten.

«Det er mi tru, Edvard,» sa Humfrey, «at han tykkjer saki er komi for langt, og at han syrgjer yver at han høyrer til parlament-flokken. Han finn no då det er for seint, at han hev slege lag med slike som hev andre kjenslor og andre tankar en han sjølv.»

«Ja. Og då dei skulde berga seg frå eit einvelde, som dei tenkte, so hev dei kome under eit anna som er mykje verre, etter som det no ser ut; for Cromwell vil taka magti her i landet og styra med ein jarnstaur, det kann dei lita på.

Mange andre hev og den same meining, allvisst kjem dei snart til å få det. Og den tidi vil koma, seint eller tidleg, då kongen vil få att si eign. Dei hev lyst honom til konge i Skotland. Kvi kjem han ikkje og syner seg? Berre han var her vilde det mana folk i tusundtal til å fylka seg kringum honom. Eg er viss på det vilde vera so med meg.»

«Eg er svært glad at me er komne på so god fot med intendanten,» sa Humfrey; «for no vert det ikkje naudsynt å vera so váre. Me kann ganga og koma når me hev hug. Eg skulde mest ynskja at du kunde lata deg yvertelja til å taka imot det når han kjem med eit godt tilbod. Mange sit i umbod, det er eg stød på, og tenar det styret me no hev, um dei hev same tenkjemåten som intendanten, eller um dei er likso strenge som du.»

«Eg kann ikkje bera den tanken at eg skulde taka imot noko frå deim eller reidskapi deira. Heller ikkje kunde eg koma frå systerne.»

«I det stykket kann du taka det lett. Pablo og eg greider godt det som her er å gjera. Kann du verta gagnlegare på annan måte, so tarv du ikkje hava sut fyr oss. Var det so at kongen kom og fekk seg ei her, so vilde du sjølvsagt fara frå oss, og eg veit ingen grunn kvifyr du ikkje skulde kunna gjera det no, um du fekk eit tilbod som var verdt noko. Her i skogen er du og gåvorne dine burt-kasta, og fór du ut i verdi og fekk vakta på tidi, so kunde du vera til mykje større gagn fyr kongen og saki hans, en du er um du drep dyri hans.»

«Visst og sant,» svara Edvard og lo; «eg er ikkje til stor hjelp fyr saki hans um eg drep dyri hans. Alt som eg no kann segja, er dette: skulde eg få eit tilbod som eg kunde taka imot utan synd imot kjenslorne mine og æra mi, so skal eg ikkje slå imot det, so sant som eg kunde tena kongssaki um eg tok imot det.»

«Det er alt som eg meiner,» sa Humfrey. «Og no tenkjer eg det var best me lagde oss.»

Dagen etter slo dei upp kassorne og jarnkista som Humfrey hadde lagt brevi ned i. Edvard opna jarnkista og fann ei stor mengd med gull i posar, og mange prydsaker og juvelar; men det visste han ikkje verdet på. Brevi tok han ikkje upp, men sette seg fyre at han vilde gjeva deim til intendanten; for han torde tru på honom so mykje. Dei tok upp andre kassor og fann mange ting som var mykje verdt.

«Eg skulde tenkja at alle desse juvelarne er verd mange pengar» sa Edvard. «Og det er best fyr den stakars vesle Klara. Eg tykkjer det er leidt at ho skal fara frå oss, endå so stutt tid me hev kjent henne. Ho ser ut til å verta slikt eit gildt og godt barn.»

«Det er ho, og den fagraste vesle gjenta som eg nokor tid hev set. For ov-fagre augo! Veit du at det skilde lite på at ho skulde vorte teki av eit tatarfylgje på ein av ferderne sine til Lymington. Pablo trur, etter det han kann skyna, at det var det same fylgjet som han høyrde til.»

«Eg undrast at far hennar gav henne lov til å fara åleine den lange vegen.»

«Far hennar kunde ikkje annleis gjera. Naudi hev ingen rett. Han kunde ikkje tru seg til nokon annan, og so fekk han guteklæde på henne, for det skulde vera mindre vågnad. Vitug må ho ha vore som kunde greida den tenesta.»

«Ho er trettan år gamalt, og liti etter aldren,» sa Edvard. «Og vitug er ho, det kann du sjå på andlitet. Kven skulde tru at systerne våre hadde vorte god til å gjera det som dei no greider? D’er eit gamalt ord som segjer: Me veit aldri kva me duger til fyrr det røyner på. Kva var det elles eg skulde sagt? Eg såg hin dagen ei drift med skoghestar, og då sa eg til meg sjølv: Eg skal undrast um Humfrey er so glup at han kann taka ein av desse. For Billy vert gamalt, og me vantar ein i staden.»

«Me vantar meir en ein attåt Billy; me lyt hava tvo til å hjelpa han. Og eg hev tenkt å taka tvo hestar, so sant eg fær fanga deim.»

«Eg er rædd du aldri fær temja deirn,» sa Edvard og lo.

«Eg skynar kva du meiner,» svara Humfrey; «du vil skræma meg frå åt gjera det. Eg let meg aldri skræma, og det er visst at eg skal prøva å fanga ein skoghest eller tvo; men eg lyt tenkja yver det eit bil. Når eg hev funne ut korleis det skal gjerast, vil eg våga ein freistnad.»

«Når eg ser hesten i tunet skal eg tru på det,» sa Edvard. «Dei er so ville som hjortar og so spræke som vinden, og du kann ikkje fanga deim i fallgrav.»

«Eg veit det, gode bror min. Eg segjer ikkje anna en at eg vil prøva kva eg kann gjera; meir kann eg ikkje. No kann eg ikkje freista heller; eg hev for mykje å gjera.»

Tri dagar etter den røda kom Osvald Partridge. Det var intendanten som hadde sendt honom med den melding til Edvard at han vilde koma dagen etter og henta vesle Klara.

«Korleis skal ho koma fram?» sa Edvard.

«Han vil koma med ein liten øyk, so framt ho kann rida, og kann ho ikkje so lyt ho køyra i kjerra som han sender etter tyet.»

«Kann du rida, Klara?»

«Ja, når ikkje øyken skjek altfor mykje,» svara ho. «Eg reid alltid då me budde i Dorsetshire.»

«Denne skal ikkje skaka mykje, vesle dros,» sa Osvald; «for han er treti år gamall, trur eg, og stødug som ein gamall herremann skal vera.»

«Eg hev havt nokre rødor med hr. Heatherstein,» sa Osvald til Edvard, «og eg kann fortelja at han er sers vel-nøgd med Dykk. Han sa at i slike tider som no trong han å hava unge menner, slike som De, kringum seg. Og når det var so at De ikkje vilde taka eit skogvaktar-umbod, so laut han finna på noko som høvde betre åt Dykk; for i grunnen var De for god til slikt umbod, sa han.»

«Mange takk skal han hava fyr si gode meining,» sa Edvard; «men eg trur ikkje han hev noko umbod å gjeva burt, som eg kann taka imot.»

«So tenkte eg, men eg sa ingen ting. Han spurde meg mange spursmål att um gamle Jakob Armitage, og var hard til å spyrja. So sa han at Humfrey var likso mykje yver si stoda, som det såg ut, som du var; men sidan han hadde vakse upp på Arnwood, hadde han vel fenge same upplæring. «Men voks dei tvo systerne og upp på Arnwood?» spurte han. Eg svara at eg trudde ikkje det; men dei var der tidt og fekk leika med borni i huset. Han såg stivt på meg, liksom han vilde lesa tankarne mine, og so sette han seg til å skriva. Eg kann ikkje hjelpa at eg trur han tvilar på at de er barneborni åt gamle Jakob; men på same tid trur eg ikkje han hev nokon tanke um kven de røynlega er.»

«Du lyt halda på løyndomen, Osvald,» sa Edvard. «Eg hev sers gode tankar um intendanten, kann eg segja; men eg trur meg ikkje til nokon.»

«So visst som eg ventar nåde i framtidi, skal eg aldri fortelja noko um det eg veit, utan du bed meg,» svara Osvald.

«Eg liter på deg, Osvald, og dermed er det slutt på den saki,» sa Edvard. «Men seg meg kva dei segjer um det at han tek denne vesle gjenta til seg?»

«Dei tok til å tala so ymist um det; men so sa han at han hadde bod frå parlamentet um at barnet skulde vera hjå honom til han fekk onnor greida; då torde dei ikkje segja noko, kann du vita. Det ser ut til at eigedomarne etter Ratcliffe er kverrsette, men ikkje løyvde til nokon enno. Det er mest truleg at so snart som gjenta er gamall nok, so vil parlamentet gifta henne burt til ein av deira folk, so han fær eigedomen. Dei hev gjort slike ting fyrr.»

«Eg skynar det,» sa Edvard. «Når fekk du høyra at den vesle gjenta skal koma til honom?»

«Ikkje fyrr i går morgos, og det var fyrst i går-kveld me fekk vita at det var etter bod frå parlamentet.»

Edvard tykte ikkje det var rett å fortelja Osvald kva han visste, sidan intendanten hadde sagt han det i trumål. Difyr sa han berre det: «Eg kunde tenkja at barnet ikkje fekk vera hjå os,» og då vart det ikkje meir tale um den ting.

Som Osvald hadde sagt kom intendanten dagen etter; det var um fyremiddagen. Dotter hans fylgde med og reid jamsides med honom. Ein stallkar reid på ein annan hest og tøymde den som Klara skulde rida attende på. Ei kjerra som dei skulde hava til føringi, kom eit stykke etter. Edvard gjekk ut og vilde hjelpa jomfru Heatherstein ned av hesten, og ho rette hugheil handi til honomll so snart ho var komi på marki. Edvard var både undren og velnøgd, at ho kunde vera so gild mot ein skogvaktar.

«De gjerer meg stor æra jomfru Patience,» sa han og bukka.

«Eg kann ikkje gløyma at eg hev Dykk og takka fyr livet mitt hr. Armitage, og eg kann ikkje vera for takksam,» svara Patience. «Må eg beda um ein annan godvilje frå Dykk?»

«Ja visst, so framt eg er god til å gjera det De bed um.»

«Det er det,» sa ho med lågt mæle, «at De ikkje brått skal slå det frå Dykk, um far min kjem med eit tilbod. Anna er det ikkje. Og no lyt eg inn og sjå systerne Dykkar; far min hev havt so mykje godt å segja um deim, og eg vil gjerna læra å kjenna deim.»

Edvard fylgde henne inn i huset, men intendanten var i fullt drøs med Humfrey. Edvard tedde Patience fyr systerne og Klara; då det var gjort gjekk han ut att til å gjera æra på intendanten; no var dei åleine, og intendanten var sers tyd og open mot både Edvard og Humfrey.

So fortalde Edvard intendanten at der var ei jarn-kista med ikkje lite pengar i og juvelar òg, og mange andre ting av verd i dei andre skrini. «Eg er beint fram rædd at kjerra ikkje vil bera alle tølorne,» sa han.

«Eg hev ikkje tenkt å taka med dei tunge ting og det som ruver mest, slik som våpen o. a. Eg vil berre taka Klara sine eigne bundlar og verdetingi og brevi. Resten kann vera her so lengje til me krev det, for dei tingi vert til ingi nytta hjå oss. Kvar er Osvald Partridge?»

«I stallen hjå hestarne, herre,» svara Humfrey.

«Når kjerra er på-lesst, og det var bedst at De gjorde det medan mennerne er i stallen –, so lyt Osvald sjå etter kjerra og få alle ting heim til husi mine.»

«Her er lyklarne, herre,» sa Edvard og flidde deim frå seg.

«Godt,» sa intendanten. «Og sidan me no er åleine vilde eg gjerna hava ei liti røda med Dykk, Edvard Armitage. De veit at til Dykk kjenner eg meg i skuld fyr tenesta De hev gjort meg, og at eg gjerna vil syna mi takksemd. De er fødd til betre ting en å vera ein ukjend skogvaktar og kann henda ein dyr-veidar. Eg hev no eit tilbod å gjera Dykk, og eg vonar at De ikkje vil slå det frå Dykk når De fær tenkt Dykk um; eg segjer når De hev tenkt Dykk um; for eg krev ikkje at De skal svara fyrr. Eg veit at De ikkje vil taka imot noko under det styret som no er; men ei tenesta hjå ein mann kunde De vel ikkje hava noko imot. Helst når det var so at De ikkje turvte fara frå folki Dykkar, men tvertum vilde hava betre høve til å stydja deim. Eg vantar ein skrivar, og eg vilde gjerna De skulde taka den tenesta. De laut bu i mitt hus, og so skulde De få god løn, og arbeidet trur eg ikkje skulde verta for tungt. De vilde då vera nærme folki Dykkar her, og vera før til å stydja deim og hjelpa deim. Og det som meir er: De vilde koma i hop med verdi og få vita kva som hender; for eg høyrer jamt frå landsstyret. Sjølvsagt hev eg full tiltru til Dykk, elles vilde eg ikkje bjoda Dykk tenesta. De kom elles ikkje til å sitja her alltid. Eg hev vener og folk som eg skifter brev med, og til deim laut eg senda Dykk av og til når det er ærend som krev ein trugen tenar. Eg er viss på at De vilde høva åt meg i alle måtar, og eg vonar at De vil taka den tenesta som eg no byd Dykk. Kom ikkje med noko svar nett no. Samråd Dykk med bror Dykkar og tenk vel yver tilbodet. Når De då hev alt på det reine so kann De lata meg vita det.»

Edvard bukka, og intendanten gjekk inn i huset.

Edvard var då med og hjelpte Humfrey og Pablo å få jarnkista upp i kjerra. Sidan sette dei på skrin og byltrar til dei hadde lasset fullt. So let dei Pablo passa på lasset til Osvald kom or stallen; men Edvard og Humfrey gjekk inn i stova, og der fann dei eit reint koselegt lag: Patience Heatherstein hadde vorte sers godt tilvens med dei tri andre gjentorne, og intendanten, til stor undring fyr Edvard, lo og skjemta med deim. Alice og Edit hadde funne fram mjølk og kjeks og alle dei ber som var mogne, med braud, eit stykke kaldt salt uksekjøt og skinka. Dei åt og rødde best dei kunde.

«Eg hev rost hushaldet åt systerne Dykkar,» sa intendanten. «Garden Dykkar ser ut til å kasta mykje av seg.»

«Det var det, herre, at Alice venta frøken Heatherstein idag og laga til meir en vanleg,» sa Edvard. «De må ikkje tru at me liver på sovoren kost kvar dag.»

«Nei,» svara intendanten turt; «andre dagar hev de vel annan kost. Eg skal mest våga at der er ein postei i skåpet som de ikkje torer syna intendanten i Nyskogen.»

«No, herre, tek De i miss fyr ein gong skuld,» sa Humfrey. «Alice kann godt laga postei, men no hev ho ingen.»

«Ja, ja, eg lyt tru Dykk, Humfrey,» sa intendanten. «Og no, gode borni mine, lyt me vel tenkja på heim-vegen; me hev lang veg, og veslegjenta er ikkje van til å rida.»

«Farvel, jomfru Alice, og mange takk fyr gjestmilda Dykkar! Farvel, gode Edit! No, Klara, er du reidug?»

So gjekk dei ut alle. Intendanten sette Klara upp på hesten då ho hadde kyst Alice og Edit. Edvard hjelpte Patience. Då ho var komi uppå, sa ho: «Eg vonar at De tek imot far sitt tilbod. De vilde gleda meg storlege um De gjorde det.»

«Eg skal rett tenkja på det,» svara Edvard. «Elles stend det mest på bror min, um eg kann taka imot.»

«Bror Dykkar er ein sers vitug ungdom, so då torer eg hava god von,» sa Patience.

«So høgt tenkjer De visst ikkje um meg, jomfru Patience,» sa Edvard.

«Ikkje når byrgskap og hemntankar fær råda,» svara ho.

«De vil kann henda finna at eg ikkje er fullt so storlåten eller ber slik ill-vilje mot far Dykkar, som eg hadde fyrstundes. Og noko vilde De bera yver med når De kom i hug at eg voks upp på Arnwood.»

«D’er sant det, Armitage. Eg skulde ikkje tala so fritt, helst til Dykk som våga livet Dykkar til å berga dotter åt eit rundhovud, etter at dei hadde fare so hjartelaust med folki åt verja Dykkar. De lyt tilgjeva meg. Farvel då.»

Edvard bukka og vende seg so til intendanten som såg ut til å venta medan dei rødde saman. Intendanten baud hjarteleg farvel. Edvard rette handi til Klara, og so tok flokken av stad. Dei vart alle verande utfyre huset so lengje dei godt kunde sjå ferdalaget. Då gjekk Edvard eit stykke saman med Humfrey; han fortalde honom um tilbodet frå intendanten og spurde um hans meining.

«Eg veit godt kva eg meiner,» sa Humfrey; «eg tykkjer du skulde taka imot tilbodet med ein gong. Du vert ikkje nokon tenar under landsstyret. Kvi skulde du vera her når du kunde koma i hop med verdi og få vita um alt som hender? Eg treng ikkje um hjelpi di no sidan me hev Pablo; han vert meir gagnleg fyr kvar dag. Og slikt tilbod må du ikkje tenkja på å slå ifrå deg. Dette er eit høve til å få ein ven fyr deg sjølv og ein verjar fyr oss alle, som eg helst lyt segja. Det er ikkje liti løn berre det at han vil og kann lita på deg. Det vilde vera beint fram dårskap um du slo ifrå deg slikt tilbod.»

«Du hev rett Humfrey, eg vil taka imot tilbodet. Gjeng det ikkje godt, so kann eg koma heim att.»

«Eg er glad for at du vil gjera so, Edvard,» sa Humfrey. «For ei søt gjenta den Patience Heatherstein er! Eg trur snaudt eg hev set slik tauvrande smil.»

Edvard tenkte på den smilen ho gav honom då dei skildest fyr ein time sidan, og hadde same meining som Humfrey; men han svara:

«Ja so då, bror min! hev du beint fram vorte glad i dotter til intendanten?»

«Nei, ikkje soleis, gode kar! men eg er glad i god-leiken hennar og i det gode huglyndet, og det same er Alice og Edit, kann eg fortelja. Ho hev lova å koma hit og sjå um deim og lata deim få blomar til hagen, og eg veit mest ikkje alt. Dette er eg sers glad med. Dei hev vore ned-gravne her so lengje at det vert gildt fyr deim å halda lag med henne av og til. Nei, jomfru Heatherstein skal eg yverlata til deg; eg er heller glad i vesle Klara.»

«Det var ikkje so gale val det, Humfrey. Me stiler høgt båe til å vera tvo skogvaktarar; gjer me ikkje? Men so er det som dei segjer, at kvar hund hev sin dag, og når det vert ende på Cromwell sin, kann mangt verta onnorleis.»

«Kong Karl kann vera komen på kongsstolen att lengje fyrr du hev fanga den skoghesten.»

«Det vonar eg at han vil,» sa Humfrey; «men kom i hug kor lengje du lo åt meg fyr den kui eg tenkte å fanga; du kunde få undrast ein gong til. Der som det er vilje, er det og veg,» segjer dei. «Men no lyt eg hjelpa Alice med kviga; ho er ikkje rolegare enno en det tarvst, og eg ser ho gjeng med mjølke-bytta.»

So skildest brørne. Edvard gjekk ikring og tenkte på hendingarne den dagen. Men gong på gong vart tankarne hans avbrotne, av di at han såg Patience Heatherstein i eit syn. Og det var visst at minnet um henne var den gjævaste og gildaste parten av det som han venta seg av den tenesta som han hadde fenge tilbod um.

«Eg skal bu hjå henne og saman med henne kvar dag,» tenkte han. «Eg trur eg kunde taka ei tenesta som eg lika endå mindre, um det ikkje var anna en det. Ho bad meg taka imot tilbodet fyr hennar skuld, og eg skal so gjera. Kor fort me kann skifta meining! Då eg fyrste gongen såg far hennar kjende eg slik mothug, og no vert eg meir og meir glad i honom di betre eg lærer å kjenna honom, ja det som meir er, eg fær vyrdnad fyr honom, Han sa at kongen vilde vera ein valdsherre og taka fridomen frå folket, og at det var rett gjort og setja seg upp mot honom. Det høyrde eg aldri noko um då eg var på Arnwood. Um det var so, var det då loglegt å gjera det? Eg trur mest det var; men ikkje å myrda kongen; det kann eg aldri få til, og heller ikkje gjer intendanten det. Kor lett hadde det ikkje vore å sett kongen av og sent han yver sjøen! I staden sette dei han fast og drap honom. Refsingi var verre en brotet, og det var vond vilje og hemnhug som var skuld i det. Det var ei djevelsk gjerd, og det vert ein æveleg skamflekk i soga vår.» Soleis tenkte Edvard med han gjekk utanfyr huset, til dess at Pablo kom og ropa han inn til kveldsmaten.

ATTANDE STYKKET.

«Du lyt skjenna på Pablo, Edvard,» sa Edit; «han hev fare stygt åt med katten min. Han er ein hjartelaus gut.»

Pablo lo.

«Sjå no, Edvard, han lær. Set han ned att i fallgravi, og lat han standa der til han tregar.»

«Eg tregar no, Edit; men katten beit meg,» sa Pablo.

«Ja, gjorde pus det, so beit han ikkje vondt. Du kann vel minnast det som eg lærde deg av bibelen i morges, at du skulde tilgjeva deim som gjerer vondt mot deg?»

«Ja, Edit, du sa so til meg, og eg gjerer det. Eg tilgav pus at han beit meg; men eg drog til han fyr det.»

«Det er ikkje tilgjeving, er det vel, Edvard? Du skulde tilgjeve med ein gong og ikkje slege.»

«Men høyr no, Edit. Pus beit meg og det var vondt; so vart eg harm og drog til han. Då kom eg i hug det som du lærde meg, og gjorde etter det. Eg tilgjev pus av alt mitt hjarta.»

«Eg trur helst du lyt tilgjeva Pablo, Edit,» sa Edvard; «um ikkje fyr anna, so til å syna honom kva han skal.»

«Ja ja, eg skal det denne gongen; men slær han pus ein gong til, so lyt han i fallgravi. Kom i hug det, Pablo.»

«Ja, Edit, eg skal i fallgravi, og då skrik du og bed Edvard taka meg upp att. Når du hava meg sett i fallgravi, du ikkje god kristen, for du tilgjev ikkje; men når du skrik og fær meg upp att, då er du det.»

Av denne røda kann ein skyna, at dei hadde halde på å læra Pablo kristendoms-sanningar. Det var helst Edit som hadde det ansamt med dette, endå ho var ung til å vera missjonær. Då hadde Alice og Humfrey vore hepnare; Pablo hadde teke til å skyna det som dei hadde gjeve han inn drope fyr drope.

Edvard heldt seg heime og venta på at han skulde få høyra noko frå intendanten. Det gjekk so og; tridje dagen etter dei hadde vore der, kom Osvald Partridge og sa at intendanten gjerna vilde tala med honom, um han kunde laga det so at han kom der burt. Edvard samtykte og lova at han skulde koma dagen etter. Osvald kom ridande og Edvard laga det so at han tok Billy og fylgde attende. Dei tok ut om morgonen tidleg dagen etter, og Edvard spurde Osvald um han visste kvi intendanten hadde sent bod etter honom.

«Ikkje fullt,» svara Osvald; «men etter noko som eg høyrde av jomfru Patience, kann eg tenkja at det gjeld eit tilbod, um dei kunde få deg til å taka imot det.»

«Ja, det er so,» svara Edvard; «han tilbyd meg å verta skrivarkar hjå honom. Kor tykkjer du um det?»

«Jau, eg trur eg vilde taka imot det, var eg som du. Allvist vilde eg taka det på prøve; det kann ingen skade gjera. Likar du det ikkje so kann du fara heim att. Ein ting er eg stød på, at Heatherstein vil gjera det so godt fyr deg som han kann; for han er som han var eldbrend etter å få tena deg.»

«Ja, det trur eg og,» sa Edvard; «og no hev eg sett meg fyre at eg vil taka imot tilbodet. Det er ei tenesta med tiltru; eg fær vita um alt det som hender, og det kann eg ikkje når eg skal vera innestengd i skogen. Og du kann lita på at det vert merkelege nye ting å få høyra.»

«Du trur vel at kongen vil koma heim?» sa Osvald.

«Eg tykkjest vera viss på det,» sa Edvard; «og det er helst grunnen til at eg gjerna vil vera på ein stad som eg kann få vita kva som hender.»

«Ja mi meining er at kongen vil koma,» sa Osvald; «men eg er rædd at han ikkje vil få stor heppa. Heatherstein trur eg veit meir en nokon annan i dette stykket; men han segjer so lite.»

Røda gjekk då yver til noko anna, og då dei hadde ride åtte timar kom dei til huset åt intendanten. Edvard let Osvald taka hesten, og sjølv banka han på. Føbe kom og let upp døri og synte honom inni daglegstova; der var ingen annan inne en intendanten.

«Det var gildt å sjå Dykk, Edvard Armitage, og endå gildare skal det vera um De er komen til det at De vil ta imot tilbodet mitt. Kva svarar De so?»

«Eg er sers takksam fyr tilbodet Dykkar, herre,» sa Edvard; «og eg vil taka imot, so framt De trur at eg kann greida arbeidet, og so sant eg sjølv finn at eg kann greida det. Eg kann berre taka det til ein freistnad, og ganga ifrå um eg finn det for vandt eller for stridt.»

«For vandt skal det ikkje verta, det skal eg syrgja fyre, og for stridt vonar eg De ikkje vil finna det. Brevi mine er ikkje fleire en at eg måtte kunna greida deim sjølv, var det ikkje det at augo mine hev vorte so veike, og eg vilde helst spara deim so mykje som råd er. De vil difyr helst koma til å skriva det som eg dikterar; men det er ikkje berre fyr dette eg ynskjer ein kar som eg kann lita på. Eg kjem tidt til å senda Dykk til London i staden for å fara dit sjølv, og det vonar eg De ikkje hev noko imot.»

«Nei visst, herre.»

«Godt so. Det er ikkje verdt å segja meir no. De skal få eit kammers her i huset; De lyt bu hjå meg og ganga til mitt bord. Heller ikkje vil eg nemna noko no um løni; eg er viss på at De vil verta nøgd i det stykket. Alt det eg krev no, er å få vita dagen når De kann koma, so me kann hava alle ting reiduge.»

«Eg skynar at eg lyt få meg nye klæde,» sa Edvard og såg på skogvaktar-klædi sine. «Desse vil vel ikkje høva med skrivar-tenesta.»

«Eg held med Dykk i det at desse vil høva best når De hev noko å gjera i skogen,» svara intendanten. «De kann få Dykk ein klædegang i Lymington, og De skal få av meg dei pengarne som De treng til det.»

«Takk skal De ha, herre; men eg hev det eg treng, um eg ikkje hev slik rikdom som det såg ut til at vesle Klara hadde!» svara Edvard.

«Rikdom, ja!» sa intendanten. «Eg hadde ingen tanke um at Ratcliffe, stakar, åtte so mykje reide pengar og juvelar. Godt so; i dag er det onsdag; kann De koma um måndag?»

«Ja herre, eg veit ikkje um noko som skulde vera i vegen,» svara Edvard.

«Godt; so er det avgjort. De hev vel hug til å sjå romet som De skal bu i? Patience og Klara er i romet attmed. De kann finna deim, og De vil gjera dotter mi sæl når De fortel at De skal bu hjå oss. De vil vel vera med oss til middag i dag, og liggja her med natti?»

Heatherstein let upp døri og ropa på dotter si: «No lyt du, Patience, halda Edvard Armitage med lag til det vert middag.» Dermed let han Edvard inn og let att døri. Klara sprang upp til Edvard med same han kom inn; ho kyste honom, og sidan tok han handi som Patience rette fram.

«De hev samtykt då?» spurde Patience.

«Ja eg kunde ikkje slå ifrå meg eit so godt tilbod,» svara Edvard.

«Og når kjem De?»

«Måndag ettermiddag so framt eg vert ferdug til den tid.»

«Kva hev du å gjera deg ferdug med?» sa Klara.

«Eg kann ikkje koma i skogvaktar-klæde, vesle Klara. Deim kann eg bruka når eg gjeng med byrsa i neven, men ikkje når eg skal bruka pen. So lyt eg til Lymington og sjå kva ein skreddar kann hjelpa meg til med.»

«Du vil kjenna deg framand i skrivar-klæde, liksom eg gjorde i gute-klæde,» sa Klara.

«Kann henda det,» sa Edvard; men han tenkte ved seg at han hadde havt mykje finare klæde en slike som skrivarkarar brukar, den tid han var på Arnwood. Med dette kom han til å tenkja på Arnwood, og det gjorde han still og tankefull.

Patience lagde merke til det, og etter ei tid sa ho:

«De vil kunna vaka yver systerne Dykkar, mest likso godt her som um De var heime. De fer vel ikkje attende fyrr i morgon? Korleis kom De hit?»

«Eg reid på Billy, hesten vår, jomfru Patience.»

«Kvi segjer du jomfru Patience til henne?» sa Klara. «Meg kallar du Klara; kvi segjer du ikkje då Patience?»

«Du gløymer at eg er berre ein skogvaktar, Klara,» svara Edvard med ein ålvorsam smil.

«Nei, du er skrivar no,» sa Klara.

«Jomfru Patience er ikkje so få år eldre en du. Deg kallar eg Klara, av di du er berre ei liti gjenta; men eg kann ikkje taka det so fritt med jomfru Heatherstein.»

«Tykkjer du og so, Patience?»

«Eg tykkjer ikkje det vilde vera for fritt um ein som eg var godt kjend med, kalla meg Patience,» svara ho, «helst når det var ein som budde i huset vårt og åt med same bordet liksom ein annan som høyrer huset til; men eg er viss på, Klara, at hr. Armitage vil fylgja sine eigne kjenslor og kalla meg det som han finn rettast.»

«Men når du gjev han lov til det, so er det rett,» sa Klara.

«Ja, når han gav seg sjølv lov,» sa Patience. «Men no, Klara, skal me syna honom det romet han skal hava,» heldt Patience fram; ho vilde gjerna venda talen i ei onnor leid. – «Vil De fylgja oss, herre?» sa ho, og gjordest på segja det med vyrdnad.

Edvard fylgde utan å svara. Dei kom inn i eit stort luftugt rom med ovgilde husgogner.

«Dette er bustaden Dykkar i framtidi,» sa Patience. «Eg vil vona at De skal lika Dykk her.»

«Ja det må han vel; han hev aldri set so gildt rom fyrr,» sa Klara.

«Jau, det hev eg, Klara,» sa Edvard.

«Kvar såg du det?»

«På Arnwood; herregarden der var i mykje større stil.»

«Arnwood? Å ja eg minnest at far min rødde um det,» sa Klara, og tårorne rann frå augo hennar då ho kom faren i hug. «Det vart uppbrendt det, og alle småborni brann inne.»

«So sa dei, Klara; men eg var ikkje der då det brann.»

«Kvar var du då?»

«I den hytta som eg no bur i.» Edvard snudde seg til Patience og lagde merke til at ho sette augo sine stivt på honom, liksom ho vilde lesa tankarne hans. Edvard laut smila, og sa:

«Tvilar De på det eg segjer?»

«Nei, slett ikkje,» sa ho; «eg tvilar ikkje på at De var i hytta på den tid; men eg tenkte på at um herre-garden på Arnwood var finare, so er hytta Dykkar ikkje so gild. De hev havt det både betre og verre, og difyr vonar eg De vil verta nøgd med dette romet.»

«Eg vil vona at eg ikkje hev synt teikn på misnøgje. Eg måtte vera vond å gjera til lags um eg ikkje skulde lika meg i eit rom som dette. Lat meg attåt få lov til å segja at um romi på Arnwood var i større stil, so hev eg aldri sagt at eg nokor tid hev ått slikt eit rom.»

Patience smilte og svara inkje.

«No veit De då vegen til romet Dykkar, hr. Armitage,» sa ho, «og soframt De ikkje hev noko imot det, so vil me ganga attende åt daglegstova.» Då dei so var på vegen dit sa ho: «Når De kjem um måndag lyt De vel taka kjerra og køyra klædi Dykkar. Eg vilde so gjerna få senda til systerne Dykkar nokre blomar og andre ting som eg lova deim, og då kunde dei taka deim attende i kjerra.»

«De er sers god som vil tenkja på deim, jomfru Patience,» svara Edvard. «Dei er glade i blomar og vil verta tegne når dei fær deim.»

«De ligg vel her i natt? Eg skyna far so,» sa Patience.

«Han vilde hava det so, og eg vil med gleda taka imot tilbodet, so eg kann sleppa denne gongen å tru meg til Føbe og hennar tankar um hugnad,» sa Edvard og smilte.

«Ja Føbe var tverr den gongen, og eg kann fortelja Dykk at ho skjemmest alltid siden kvar gong ho ser Dykk i andlitet. Men kor heppe var det ikkje fyr meg at ho var so tverr og sende Dykk ut på den måten! De lyt tilgjeva henne; for hadde ikkje ho vore soleis so hadde ikkje De fenge høve til å gjera slik ei god gjerning. Og eg lyt tilgjeva henne; for ho vart skuld i at livet mitt vart berga.»

«Eg hev inkje anna en godt å segja på Føbe,» sa Edvard. «Eg skulde helst vera takksam mot henne; for hadde ikkje ho gjeve meg so klen ei seng den natti, so hadde eg vel aldri fenge so gild bustad som det no ser ut til at eg fær.»

«Eg vonar du er svolten, Edvard,» sa Klara. «Middagsmaten er snart ferdug.»

«Eg trur nok eg skal eta meir en du, Klara.»

«Det skulde du gjera, ein stor før mann som du er. Kor gamall er du, Edvard?» sa Klara. «Eg er trettan, Patience er yver sekstan. Enn du?»

«Eg er ikkje fullt attan, Klara, so d’er ikkje for vel rett å kalla meg ein mann.»

«Men du er so høg som Heatherstein.»

«Ja, eg trur eg er det.»

«Og kann ikkje du gjera alt som ein mann kann?»

«Det veit eg ikkje rett; men eg skal alltid prøva å gjera det.»

«Ja då lyt du vera ein mann.»

«Godt Klara, kann det gleda deg, so skal eg vera ein mann.»

«Her kjem Heatherstein, so eg ser at middagsmaten er ferdug. Er han ikkje, herre?»

«Jau, barnet mitt,» sa Heatherstein og kyste Klara. «Lat oss alle ganga inn.»

Heatherstein heldt ei lang bøn fyre maten, som det alltid var visi den tid hjå dei folki som han gav seg ut fyr å høyra til, og so sette dei seg åt bordet. So snart måltidi var gjort, gjekk Heatherstein inn i sitt rom, og Edvard gjekk og vilde finna Osvald Partridge. Hjå honom vart han største-parten av ettermiddagen. Dei var i hundehuset og såg på hundarne og rødde um mange ting som kom veidingi ved.

«Eg hev ikkje tvo karar som kann veida eit dyr,» sa Osvald. «Dei som er sette her til skogvaktarar og tilsynsmenner, er ikkje uppfødde til det yrket. Største-parten er menner som hev vore i heri, og eg trur dei vart sette her av di dei vilde verta av med deim; for dei var ustyrlege kroppar, og dei er alt anna enn gode menner. Ja so vert det til dess at me skyt berre få dyr; for eg hev so mykje å sjå etter her, sidan ingen av deim kann det dei skulde, so det vert sjeldan eg kan ganga ut med byrsa. Eg sa dette til intendanten, og då svara han at so sant du tok imot eit tilbod som han hadde gjort deg, og kom her hit, so skulde det ikkje verta vant på villt. Det er greidt at han ventar ikkje du skal sitja med pennen heile dagen.»

«Eg er glad å høyra det,» svara Edvard. «Du kann lita på at hans eige bord, i minsto, skal få det som trengst. Er ikkje dette Corbould som stend og støder seg upp til muren?»

«Jau. Han held på å få avskil, for han kann ikkje ganga skikkeleg, og sårlækjaren segjer at han alltid vil halta. Han hev lagt deg i hat, og eg er glad at han kjem burt, for han er ein fårleg kar. Men soli held på å siga, og kveldsmaten vil snart vera reidug, so det var vel rettast du gjekk attende til huset.»

Edvard bad farvel med Osvald og gjekk attende til intendanten; der heldt dei på å setja maten på bordet.

Straks etter kveldsmaten vart Føbe og drengjerne ropa inn, og intendanten heldt bøn. Sidan gjekk Patience og Klara; men Edvard vart sitjande og rødde med intendanten på lag ein time. Då fylgde intendanten sjølv med inn i det romet som Edvard fyrr hadde set.

Edvard sov ikkje stort den natti. Han låg vakjen mest til morgonen og tenkte på det nye i hans stoda og på alt det nye som han hadde i vente. Likevel var han uppe i god tid. Han var med då dei heldt morgon-bøn og fekk seg so ein god morgonsmat. Sidan sa han farvel med intendanten og dei tvo gjentorne, og so gav han seg på vegen til huset sitt; men då hadde han teke upp-att lovnaden at han skulde koma måndagen etter og taka romet sitt hjå deim. Billy var kåt og sprang lystugt i veg. Det var tidleg på ettermiddagen at folki hans baud han velkomen heim. Han fortalde Humfrey um alt som hadde hendt, og Humfrey vart fegen. Alice og Edit var ikkje fullt so glade; det var ikkje fritt at det rann nokre tåror då dei tenkte på at Edvard skulde burt frå huset.

Dagen etter fór Edvard og Humfrey til Lymington med Billy og kjerra.

«Kann du gjeta Edvard, kva eg er tenkt å kjøpa?» sa Humfrey. «Eg vil kjøpa so mange kjed som eg kann, eller geiter med kjed, det kvittar meg eitt.»

«Men hev du ikkje buskap nok fyrr? Dette året vil du hava fire mjølkekyr, og du hev tvo kvigekalvar som du føder upp.»

«Det er sant; men det er ikkje fyr mjølki eg hev tenkt å halda geiter, men beint fram til å eta i staden fyr lambakjøt. Sauder kann me ikkje føda; men geiter skal liva godt når dei fær litt høy um vinteren; dei vil finna mat i skogen året rundt. Dei fyrste par år vil eg ikkje slagta noko. Sidan trur eg me skal hava so stor flokk at me fær det me treng.»

«Det er ikkje so klen tanke det, Humfrey; dei vil alt alltid koma heim når du hev høy åt deim um vinteren.»

«Ja, og so ein stor skut som dei kann vera i når det ligg snø på marki.»

Edvard tinga seg klæde, og Humfrey kjøpte mange ting, m. a. nokre geiter. Desse skulde mannen koma med dagen etter til den staden som vegen gjekk inn i skogen. Der skulde Humfrey taka imot deim og greida ut pengarne.

«Skreddaren hev lova klædi ferduge til laurdag; då lyt anten du eller eg til byen etter deim,» sa Edvard.

«Det skal eg gjera,» sa Humfrey. «Systerne våre vil gjerna at du skal vera heime no sidan du skal burt so snart. Eg vil taka Pablo med meg, so han kann læra vegen, og eg skal syna honom kvar han skal handla, um han skulde koma der åleine.»

«Eg trur det var ein sers heppeleg ting, at du fekk fanga Pablo; eg veit ikkje korleis eg skulde kome heiman frå um ikkje det hadde hendt.»

«I alle høve kann eg hjelpa meg mykje betre utan deg, en eg elles hadde gjort,» svara Humfrey. «Endå eg trur at eg no skulde greidt meg åleine; men du veit det at me kann ikkje vita kva som kunde henda; eg kunde verta sjuk, eller sumt anna kunde gjera at eg ikkje ffekk sjå etter noko; då vilde alt ganga den galne vegen, um me ikkje hadde deg eller Pablo. Når me tenkjer på korleis det var fyr oss då gamle Jakob døydde, so kann me takka Gud at det hev gjenge so godt.»

«Eg er samd med deg, og Herren hev vore god med oss, at me alle hev havt god helsa. Elles vert eg næme ved um de skulde trenga meg, og Osvald vil tidt koma til dykk og høyra kor det gjeng.»

«Eg vonar at du fær det so til at han kann koma ein gong um vika.»

«So framt eg kann, Humfrey; for eg vert likso forviten som de på korleis alt gjeng. Elles skal eg sjå um eg kann få koma kvar fjortandags-dag, og eg trur ikkje at intendanten vil negta meg det, ja, eg er viss på han ikkje vil.»

«Det same er eg,» sa Humfrey. «Eg veit visst at han vil oss alle vel, og han hev på ein måte teke oss under si vern; men kom i hug, Edvard, at eg skal aldri skjota villt etter denne dag, og det kann du segja til intendanten.»

«Det skal eg, og det vert ein grunn fyr honom til å senda einkvar hit. No veit eg at eg fær lov til å ganga ut med Osvald, og det vilde vera hardt um ikkje ein villfarande bukk skulde finna vegen her hit.»

Soleis heldt dei på å røda um ymse ting til dei kom heim. Då kom Alice ut og sa til Humfrey: «Er du komen med gjæser og ender til meg?»

Humfrey hadde gløymt dette; men han svara:

«Du lyt venta til laurdag; då fer eg til byen at og trur at eg skal få deim med meg. Sjå no kor stort lass Billy hev. Kvar er Pablo?»

«I hagen. Han hev arbeidt heile dagen, og Edit er med honom.»

«Ja so vil me få av lasset med du finn oss eitkvart å eta. Me er svoltne kann eg fortelja.»

«Eg hev noko kanin-stuving på elden ferdug åt dykk, og den vil de lika.»

«D’er det beste eg veit. Pablo vil ikkje takka meg for eg kjem heim med denne,» heldt Humfrey fram, han tok ei lang sag ut or kjerra. «No lyt han på botnen av gropi att so snart ho er gravi.»

Kjerra var snart tømd og Billy beitt ifrå og slept på beite i skogen. So gjekk dei inn til kveldsmaten.

Dagen etter var Humfrey tidleg uppe og fór i veg med Pablo til å møta bonden som han hadde kjøpt geiter og kid av. Han fann deim på den staden som var avtala. Han var vel nøgd med det han fekk, og greidde ut pengarne. So dreiv dei geiterne heim gjenom skogen; det var ikring 3 mil dei hadde å fara.

«Geit sers god, kid endå betre; alltid eta kid i Spania,» sa Pablo.

«Er du fødd i Spania, Pablo?»

«Ikkje viss, men trur det. Fyrst eg minnest var eg i det landet.»

«Kann du minnest far din?»

«Nei, aldri set honom.»

«Rødde mor di aldri um honom?»

«Kalla henne mor, men trur slett ingi mor. Visi hjå tatarne.»

«Kvi kalla du henne mor då?»

«Av di ho fødde meg då liten, slo meg då eg vart stor.»

«Alle møder gjerne so. Korleis bar det til at du kom til England?»

«Eg veit ikkje; men eg høyrer folk segja: nøgdi av pengar i England, nøgdi av etande, nøgdi av drikkande. Koma til Spania med mykje pengar.»

«Kor lengje hev du vore i England?»

«Eit, tvo, tri år; ja, tri år og litt til.»

«Kva likar du best, anten England eller Spania?»

«Når med mine folk, lika Spania best; varm sol, varm natt. England lite sol, kald natt, mykje snø og regn, og lufti alltid kald; men no eg bur hjå dykk, hev varm seng, nøgdi av mat, lika England best.» «Men då du fylgde tatarne, stal du vel alle ting?» «Ikkje stela alle ting,» svara Pablo og lo. «Sume tider taka utan pengar når ingen var der; bonden ser godt etter, hev stor hund.»

«Gjekk du nokor tid ut på steling?»

«Fekk meg til ganga ut. Kom att med inkjevetta, slo meg fælt hardt. Fekk bonden fanga meg, slo hardt han og. Ingen ting anna slag, slag, slag.»

«So nøydde dei deg til å stela?»

«Kom att med inkje, so fyrst slag, sidan ingen mat ein, tvo, tri dagar. Kor vilde du lika det, Humfrey? Eg tenkjer du og stal når livde tri dagar utan mat.»

«Eg vil vona eg ikkje gjorde det,» sa Humfrey, «endå eg aldri hev vore so hardt freista; men no vonar eg, Pablo, du aldri vil stela meir,»

«Kvi skulde eg stela no?» svara Pablo. «Eg likar ikkje steling; men av di svolten eg stal. No aldri svolten, alltid nøgdi av mat; ingen slær meg no; søv varmt heile natti. Kvi skulde eg då stela? Nei, Humfrey, eg stel ikkje meir, for eg hev ingen grunn til det, og av di jomfru Alice og jomfru Edit fortel meg korleis den gode Gud uppe der segjer: må ikkje stela.»

«Eg er glad å høyra at du nemner det til grunn, Pablo,» sa Humfrey; «for det syner at systerne mine ikkje hev lært deg fåfengt.»

«Likar å høyra jomfru Alice tala; ho talar ålvorsamt. Jomfru Edit talar og; men ho lær so mykje. Sers glad i Edit, sers heppi liti gjenta. Hoppar ikring liksom eit av desse kidi me no driv heim; alltid glad. Å, ser huset no. Snart heime, Humfrey. Edit lika sers godt sjå kid. Kvar skal me gjera av deim?»

NITTANDE STYKKET.

«Me skal sleppa deim i tunet fyr det fyrste. Eg tenkte at Haldfast skulde taka vare på deim når det lid på. Eg skal snart læra han.»

«Ja, han tek vare på klæde og andre ting som eg syner han; kvi skulde han ikkje taka vare på geiter? Glup hund Haldfast. Trur du at Edvard tek med seg båe hundarne sine, Smoker og Vakt? Eg segja betre ikkje taka kvelpen. Taka Smoker, og lata kvelpen vera.»

«Eg er samd med deg, Pablo. Me skulde hava tvo hundar her. Eg skal tala med bror min. Spring no fram fyre og lat upp grindi til huset, og kasta til deim noko høy medan eg gjeng og ropar systerne mine.»

Dei tykte alle gjævt um geiteflokken. Morgonen etter vert han driven ut i skogen på beite; Pablo og Haldfast fylgde med. Då det leid til middag jaga Pablo flokken mest til huset og sette Haldfast til å gjæta. Det vituge dyret heldt seg attmed geiterne til Pablo kom att frå middagen, og me kann likso godt fortelja det her, at då det leid av nokre dagar var Haldfast åleine um gjætingi. Han dreiv deim heim i tunet kvar kveld, og so snart geiterne var komne i tunet fekk hunden kveldsmaten sin. Difyr syrgde han alltid fyre at dei ikkje kom for seint.

Laurdag fór Humfrey og Pablo til Lymington etter klædi hans Edvard. Humfrey gjorde Pablo kjend med alt det han trong um å vita, um det skulde verta naudsynt å senda guten til byen åleine.

Edvard var heime hjå systerne sine, sidan han skulde fara frå deim um måndagen.

Sundagen gjekk som vanleg. Dei las bøni ved gravi hans gamle Armitage, og sidan gjekk dei og reika i skogen; for sundagen var den einaste dag som Alice kunde vera fri fyr strævet i huset. Dei var tyngre i hugen en vanleg av tanken um at Edvard skulde flytja frå deim; men dei manna seg upp, og dei skyna at det var til nytta fyr deim alle.

Um måndags morgonen tok Edvard på seg dei nye klædi, so systerne hans kunde få sjå deim. Skogvaktarklædi batt han inn i den same byltren som han hadde underklædi i. Alice og Edit tykte han såg godt ut i dei nye, og dei laut koma i hug den tid dei var på Arnwood. Sanningi var at Edvard synte seg soleis som han var, ein fødd herremann. Det kunde ikkje vel løynast under skogvaktarklædi, og i dei nye klædi kunde det ikkje vera tvo meiningar um det. Etter morgonsmaten lagde dei selen på Billy og køyrde fram til døri. Klædebyltren hans Edvard vart lagd i kjerra og han tok med seg Smoker, men let kvelpen vera att, soleis som han hadde avtala med Humfrey: Pablo fylgde med honom og skulde køyra heim att. Edvard kyste systerne og tok handi til Humfrey; systerne gret då dei tenkte på at han skulde fara frå deim. So tok han i veg og skulde fara tvert igjenom skogen.

«Kven skulde trutt dette?» tenkte Edvard der han fór. «At eg skulde koma under taket til eit rundhovud og få ein slik til stydjar, allvisst ein som ser ut til det, og som verdi trur det um i minsto, um han ikkje er det i meiningar. Det må visst vera eitkvart trollskap yver meg, og eg kjenner det mest som eg skulde vera ein svikar mot mine eigne meiningar. Eg veit ikkje kvifyre, men eg hev slik vyrdnad fyr den mannen, og tiltru. Og kvi skulde eg ikkje det? Han veit kva eg meiner og kva eg tykkjer um partiet hans, og han vyrder mine tankar. Det er ikkje råd at han kann ynskja å få meg yver på sitt parti. – det vilde vera so løgje at kattarne kunde læ, ein ung skogvaktar, ein ukjend ungdom. Nei, han vilde ikkje vinna noko med det; for eg er inkjevetta. Det må vera godvilje og ingi andre kjenslor som gjerer det. Han er glad i meg for den tenesta eg gjorde dotter hans, og han er takksam.» Vilde Edvard spurt seg sjølv: «Hadde eg vorte so til vens med intendanten, og hadde eg teke imot tilbodet hans, um der ikkje hadde vore nokor Patience Heatherstein?» so vilde han kann henda funne ut kva det var fyr «trollskap som var yver honom» og hadde gjort han so mjuk; men det hadde han ikkje nokon tanke um. Han meinte berre at det skulde verta meir hugnadlegt når han fekk liva i lag med ei gild og fager gjenta, og lenger tenkte han ikkje.

No vart drøymingi hans broti; det var Pablo som fann det trøyttande å halda munnen so lengje, og no sa han: «Du likar visst ikkje å fara heimanfrå, Edvard, du hev so mange tankar. Kvi skulde du fara burt soleis?»

«Nei vist likar eg ikkje å fara heimanfrå, Pablo; for eg er sers glad i bror min og systerne. Men me kann ikkje alltid gjera det me helst ynskjer her i verdi, og det er meir fyr deira skuld en fyr mi eigi at eg hev gjort so.»

«Kann ikkje skyna kva godt det skulde vera fyr Alice og Edit at du fer burt. Korleis er det mogleg gjera godt og ikkje vera hjå deim? Tenk um eitkvart skulde henda, og du burte, korleis gjorde du då godt? Tenk um eitkvart skulde henda, og du i huset, då gjera godt. Eg trur, Edvard, reint toskutt.»

Edvard lo åt denne keivelege merknad frå Pablo, og svara: «Det er sant, Pablo, at eg kann ikkje vaka yver systerne og stridast fyr deim på den måten når eg er burte; men endå er det grunnar fyr at eg skal fara ut, og eg kann vera til større nytta fyr deim når eg fer, en um eg vert verande heime. Tenkte eg ikkje soleis vilde eg aldri fara frå deim. Dei hev ikkje lært noko og hev ingi vener i verdi. Tenk um eitkvart skulde hendast meg. Tenk um både Humfrey og eg skulde døy – for du veit at me aldri kann vita kor snart slikt kunde henda – kven skulde då hjelpa dei stakars systerne mine? og kva skulde det verta av deim? Er det ikkje då klokt at eg ser og vinn deim vener, som kunde sjå etter deim og hjelpa deim? Og det er mi von, at når eg no fer frå deim, so skal eg med det skapa deim vener, slike som hev magt til å gjera noko. Skynar du meg?»

«Ja eg skynar no: du tenkja meir en meg, Edvard. Eg sa at du var toskutt; no segjer eg: Pablo stor tosk.»

«So skal du vita, Pablo, at eg aldri vilde fara frå deim so lengje det var berre Humfrey og eg til å sjå etter deim, av di eitkvart kunde henda den eine av oss. Men då du kom til å bu hjå oss og eg såg kor god og glup kar du var, og at du var glad i oss alle, då sa eg: No kann eg fara burt frå systerne; for Pablo er i staden min til å hjelpa Humfrey med alt som trengst, og til å verja deim. Hev eg rett, Pablo?»

«Ja, Edvard,» svara Pablo og tok tak kringum uvleden hans Edvard, «du fullt rett. Pablo elskar Alice og Edit, Humfrey og deg; det er sant han elskar dykk alle sers mykje; han elskar dykk so mykje at han kunde døy fyr dykk. Kann ikkje meir.»

«Det tenkte eg um deg, Pablo, og endå er eg glad at eg høyrer deg segja det. Hadde ikkje du kome til å liva saman med oss, og synt at du var trufast kar, so kunde eg ikkje fare burt frå systerne mine; men du hev hjelpt meg so eg torde våga det, og vert eg god til å gjera ei tenesta fyr deim, so hev dei deg å takka.»

«Godt, Edvard, gakk du. Bry deg aldri um oss; me hev mykje å gjera. Gjera allting sameleis som du.»

«Det trur eg du vil, Pablo, og det er grunnen til at eg hev sett meg fyre å fara burt. Men, Pablo, Billy held på verta gamall, og de vil trenga nokre hestar til.»

«Ja, Edvard, Humfrey rødde med meg siste kvelden og sa mengd med hestar i skogen. Spyrr meg um eg trur me er god til å fanga deim. Eg segjer ja, fanga ein, tvo, tjuge, um me treng deim.»

«Og, korleis vil du gjera det, Pablo?»

«Edvard, du sagt Humfrey inkje moglegt, so eg vil ikkje segja deg korleis,» svara Pablo og lo. «Ein dag du koma og sjå oss, sjå fem skoghestar i stallen. Humfrey og eg me talast ved, finn ut korleis; du sjå.»

«Godt eg skal ikkje spyrja etter meir, Pablo; og når eg ser skoghestarne i stallen, då skal eg tru det, men ikkje fyrr.»

«Treng du stor hest til å rida på, då fanga stor hest. Du sjå. Humfrey sers glup; han fangar ku.»

«Fangar tatar,» sa Edvard.

«Ja,» sa Pablo og lo; «fangar ku, fangar tatar, og når det lid på fanga hest.»

Då Edvard korn til intendanten sitt hus, vart han vel motteken av både intendanten sjølv og dei tvo gjentorne. Då han hadde lagt frå seg klædi sine i soveromet sitt gjekk han ut til Osvald og sette Smoker frå seg i hundehuset, og då han kom attende fann han Pablo på golv-tæpet i daglegstova; der sat han og rødde med Patience og Klara, og det såg so ut at dei hadde det reint gildt alle tri. Då både Pablo og Billy hadde metta seg godt upp vart kjerra fylld med blomsterkrukkor og andre ting som skulde vera gåvor frå Patience Heatherstein. Sidan tok Pablo på heimvegen.

«Edvard, De ser ut som ein –,» sa Klara, men so sa ho ikkje meir.

«Som ein skrivar, vil eg vona,» lagde Edvard til.

«Ja, De ser ikkje ut som ein skog-vaktar. Gjerer han vel, Patience?» heldt Klara fram.

«Du må ikkje døma folk etter klædi. Klara.»

«Eg gjerer ikkje det heller,» svara Klara. «Slike klæde vilde ikkje høva åt Osvald eller dei andre mennerne; for dei vilde ikkje klæ deim; men dei klær Dykk; gjerer dei ikkje Patience?»

Men Patience Heaterstein gav ikkje noko svar på dette spursmålet.

«Kvi svarar du meg ikkje, Patience?» sa Klara.

«Gode Klara, det er ikkje visi åt unge droser at dei segjer noko um klædnaden åt folk. Smågjentor som du kann gjera det.»

«Men fortalde ikkje du Pablo at han så godt ut i sine nye klæde?»

«Jau, men Pablo er ikkje hr. Armitage, Klara. – Det er stor skilnad.»

«Det kann vera det; men endå må du svara på eit spursmål når du vert spurd, Patience. Og eg spyrr ein gong til: Ser ikkje Edvard mykje betre ut i den klædnaden han no hev, en i den som han vanleg hev gjenge med?»

«Eg trur det er høveleg klædnad, sidan du plent vil hava eit svar.»

«Fine fjører skaper fine fuglar, veit du, Klara,» sa Edvard og lo; «det er alt me kann segja um dette.»

Då vende Edvard røda burt på noko anna. Snart etter vart dei ropa til middags, og då sa Klara til Edvard:

«Kvi kallar De alltid Patience fyr jomfru Heatherstein? Skulde han ikkje heller kalla henne Patience, herre?» sa ho og vende seg til intendanten.

«Det må han gjera som han sjølv finn høvelegt, mi gode Klara,» svara hr. Heatherstein. «Eg brukar helst å vingla med høgtids-seden so mykje som råd er. Edvard Armitage er komen hit og skal bu hjå oss, som han høyrer huset til, og eg vil tala til honom som til ein av dei andre. Difor vil eg heretter berre segja Edvard når eg talar til honom, og han skal hava mitt fulle lov til å tala til oss alle på same heimelege måten, ja eg må segja at det er helst det eg ynskjer. Når Edvard hev hug til å nemna dotter mi på same måten som han nemner deg, med døypenamnet hennar, so vil han gjera det no, sidan han hev høyrt mi meining. So kann han gøyma «jomfru Heatherstein» til ein gong når det vert trætta millom deim.»

«Då vil eg vona at han aldri meir vil bruka det namnet,» sa Patience; «eg hev altfor mykje å takka honom fyre til at eg skulde kunna tenkja på å segja eit vondt ord til honom.»

«Høyrer du det, Edvard?» sa Klara.

«Ja, eg høyrer det, Klara, og når ho segjer det, so kann du vera stød på at eg aldri meir skal kalla henne jomfru Heatherstein.»

På nokre få dagar vart Edvard so kjend at det var som han skulde vera heime. Um fyremiddagen sa Heatherstein fyre eit eller tvo brev som han skreiv, og når det var gjort kunde han gjera som han sjølv vilde. Tidi gjekk då mest i sellskap med Patience og Klara. Med Patience var han komen på god fot; dei umgjekkst kvarandre hjarteleg mest som bror og syster, og når dei tala til kvarandre var «Patience» og «Edvard» det einaste som dei nytta. Ein gong spurde Heatherstein um ikkje Edvard hadde hug til å fylgja Osvald ut og skjota eit dyr. Det gjorde han; men veidetidi var snaudt komi endå. I stallen stod det ein gild hest som Edvard rådde yver, og han reid tidt ut med Patience og Klara.

Tidi gjekk so fort at han beint fram trudde at fjortan dagar ikkje kunde vera lidne då han bad um ov til å ganga heim og sjå um systerne.

Med lov frå intendanten fylgde Patience og Klara med honom. Det vart stor gleda på Alice og Edit då dei kom. Osvald hadde vore der ein dag eller tvo i fyrevegen og sagt frå at dei skulde koma, so dei kunde vera fyre-budde. Difyr var det helg heime i hytta. Alice hadde koka den beste middagsmaten som ho kunde laga, og Humfrey og Pablo heldt seg heime til å taka imot deim.

«Kor gildt det skulde vera um me fekk sjå deg og Klara kvar gong me ser Edvard,» sa Alice til Patience. «Då skulde eg ikkje syta um Edvard er burte; eg skulde heller gledja meg yver det.»

«Eg vatnar blomarne kvar dag,» sa Edit, «og du kann tru det no er hugnadlegt i hagen.»

«Eg skal senda mykje meir blomar til hausten, Edit; men no er det ikkje rette tidi til å flytja blomar,» svara Patience. «Og no, Alice, lyt eg få sjå garden dykkar. Sist eg var her, fekk eg ikkje tid til å sjå noko. Kom no fylg meg og syn meg alle ting.»

«Men eg kann ikkje ganga frå middagsmaten, Patience; då vert den ut-skjemd. Anten lyt du ganga ut med Edit, eller venta til yver middag, når eg kann sleppa frå.»

«Ja då kann me venta til yver middag, so skal me hjelpa deg å setja fram på bordet.»

«Takk skal du hava! Det gjerer elles Pablo; for Edit røkk ikkje å taka ned alle ting. Eg veit ikkje kvar han er no.»

«Han gjekk av med Edvard og Humfrey, trur eg,» sa Edit. «Eg skal skjenna på han når han kjem att, for han ikkje er til svars.»

«Aldri bry deg, Edit; eg kann nå borddiskarne,» sa Patience; «so kann du og Klara taka deim og setja deim på bordet.»

Patience gjorde som ho sa, og maten stod snart på bordet. Der var skinka og tvo koka fuglar, eit stykke salt uksekjøt og noko steikt gjeitekjøt, umframt potetor og grøne erter. Når ein kjem ihug kor unge folk det var som baud slik ein middag, og at dei hadde lært seg sjølve alt og berre hadde seg sjølve å lita på, so lyt ein segja at det var til æra fyr både deim og garden deira.

Imedan gjekk Edvard og Humfrey og rødde saman med’ Pablo sette hestarne inn i stallen.

«No, Humfrey, kor gjeng det?»

«Godt,» svara Humfrey. «Eg hev nett fenge frå meg eit hardt tak. Eg hev grave ei sag-grop, og skore hun og klædd sidorne med, so gropi er trygg. Det store fure-treet som hadde blåse ned, ligg no yver gropi, so me kann skjera det upp i plankar, og Pablo og eg tenkjer på å taka til i morgon. Fyrst gjekk det berre keivelegt då me skar huni; men fyrr me var ferduge med det, gjekk det godt. Pablo likar det ikkje, og ikkje eg heller når eg skal segja sanningi; det er slikt eit keidsamt arbeid og trøyttande; men han klagar inkje. Eg vil ikkje krevja at han skal saga meir en tvo dagar um vika. Me skal ikkje turva meir.»

«Det er rett, Humfrey; d’er eit gamalt ord som segjer at du ikkje skal driva ein viljug hest til dauden. Pablo er viljug nok, men han er ikkje van med tung-arbeid.»

«No lyt du koma og sjå på geiteflokken min; dei er ikkje langt burte. Eg hev lært upp Haldfast so han gjæter deim no heile dagen, og kjem heim med deim um kvelden. Vakt fylgjer alltid med meg og er ein framifrå hund, svært viljug.»

«Du hev ein gild flokk her, Humfrey,» sa Edvard.

«Ja og dei hev kome seg, å sjå til, sidan dei kom hit. Alice hev fenge gjæserne og enderne sine. Eg hev gjort eit hol som dei kann lauga seg i; når eg fær betre stunder skal eg grava ein damm åt deim.»

«Eg tenkte me hadde samla meir høy en det trongst; men når alt dette kjem til, vert det vel inkje att til våren.»

«Nei, det skil mykje på det. Eg hev slege mykje meir, og det er snart inn-takande. Billy, stakar, hev havt mykje å gjera sidan han kom att, både med det eine og det andre.»

«Stakkars krypen! Men det varer vel ikkje lengje,» sa Edvard og smilte; «dei andre hestarne kjem vel snart.»

«Eg vil vona det,» sa Humfrey; «i minsto til næste vår. Eg torer ikkje tenkja på det fyrr.»

«Frå det eine til det andre, Humfrey. Kann du minnast det som eg sa at den eine røvaren fortalde meg fyrr han døydde?»

«Ja eg minnest det no,» svara Humfrey; «men eg hadde reint gløymt det til du minde meg, endå eg skreiv det upp so eg ikkje skulde gløyma det.»

«Eg hev tenkt mykje på det, Humfrey. Røvaren sa at pengarne skulde vera mine, men han tok meg fyr ein annan kar. Difyr kann eg ikkje halda fyre at eg fekk deim, og heller ikkje trur eg han hadde rett til å gjeva deim burt. Eg veit mest ikkje kva eg skal gjera med det, eller kven ein kann segja eig pengarne.»

«Eg trur eg kann svara på det spursmålet. Eigedomen åt alle brotsmenner høyrer kongen til, og difor er det han som eig pengarne. Me kann taka deim til kongen eller bruka deim til hans tenesta.»

«Ja det hadde høyrt kongen til um mannen hadde vorte teken og dømd og hengd som han hadde fortent; men det vart han ikkje so eg snaudt trur at kongen hev rett på deim.»

«Då høyrer dei til den som finn deim og tek deim til seg til dess det kjem krav på deim, og det gjerer det aldri.»

«Eg trur eg lyt tala til intendanten um det,» sa Edvard. «Då vilde eg vera meir hugheil.»

«Ja so gjer det då,» svara Humfrey. «Eg trur du hev rett i det at du ikkje held det løynt fyr honom.»

«Men, Humfrey,» sa Edvard og lo; «me er toskutte karar. Me veit ikkje enno um me kann finna noko. Fyrst lyt me sjå um me finn noko, og då kann det vera tid å tenkja på kva meir me skal gjera. Eg kjem heim att, um alt gjeng vel, når det lid av fjortan dagar, og til den tid skulde du sjå um du kann finna staden og leita etter um det er sant som røvaren sa:

«Det skal eg gjera,» svara Humfrey. Eg skal avstad i morgon-dag med Billy og kjerra. «Ein spade og eit grev tek eg med. Det kann verta eit narra-ærend, endå dei segjer at ordi frå ein døyande er dei som mest sæter. Det var visst rettast me gjekk heim att no; for eg trur middagsmaten er ferdug.»

Sidan dei no hadde vorte so godt kjende med Patience Heatherstein, og eg kann legja til so glade i henne, var det ikkje lenger noko atterhald, og dei hadde eit lystugt middagslag. Etter måltidi gjekk Patience ut med Alice og Edit og såg på hagen og garden. Ho vilde gjerna sjå um det var nokon ting dei trong; men ho kunde ikkje sjå noko som vanta, anna en nokre få småting. Ho lagde alt på minnet, og nokre dagar etter sende ho deim. Men timen kom då dei skulde skiljast; for dei hadde lang veg, og dei kunde ikkje vera lenger når dei skulde koma heim med dags-ljos, som Heatherstein hadde sagt til Edvard at dei skulde. So vart hestarne tekne ut; dei bad farvel og tok i veg att. Vesle Edit stod og ropte etter deim: «Kom att snart! Patience! du lyt koma att snart!»

TJUGANDE STYKKET.

Sumaren var ut-liden då Osvald ein dag sa til Edvard: «Hev De høyrt det nyaste nytt, herre?»

«Ikkje noko sers,» svara Edvard. «Eg veit at general Cromwell er i Irland, og dei segjer han hev lukka med seg; men eg hev ikkje brytt meg stort um honom.»

«Dei fortel noko meir, herre,» sa Osvald. «Kongen skal vera i Skotland, og skottarne hev laga til ei her åt honom.»

«Er det sant?» sa Edvard. «Ja det var nytt. Intendanten hev aldri nemnt det til meg.»

«Nei det hev han vel ikke, herre. Han veit um korleis De tenkjer, og han vil ikkje gjerna missa Dykk.»

«Eg skal beint fram spyrja honom um det, um han so vil verta tykkjen fyr det,» sa Edvard. «Og i heri vil eg, so framt det er som De segjer. Eg vilde halda det stakarslegt um eg skulde vera her med’ kongen strider fyr si eign, og eg ikkje skulde vera med sida hans.»

«Ja, eg trur det er sant; for eg høyrde at parlamentet hadde sendt bod etter general Cromwell og bede honom fara frå Irland og føra heri mot skotteheri.»

«De gjerer meg galen, Osvald. Eg gjeng til intendanten med ein gong.»

Edvard gjekk inn i det romet som han vanleg sat saman med intendanten; han var reint upp-øst av det han hadde høyrt. Intendanten sat med bordet sitt; han skyngde upp og såg at Edvard var blømande raud i andlitet. So sa han logn:

«Edvard, De er uppøst, kann eg skyna, av at De hev høyrt det nye som hev hendt?»

«Ja, herre, det er ikkje betre en som so, og eg tykkjer det er rart at eg skulde vera den siste som fær høyra um sovore merkelegt nytt.»

«Det er merkelegt nytt, som De segjer,» svara intendanten; «men vil De sitja ned so skal me røda eit bil um dette.»

Edvard tok ein stol, og intendanten sa:

«Eg tvilar ikkje på at det som De no tenkjer på, er å fara til Skotland og koma inn i heri med ein gong.»

«Ja, det er tanken min, det gjeng eg ope ved, herre. Det er min skyldnad.»

«Kann henda kunde De verta yvertydd um at det er annleis, fyrr me skilst,» sa intendanten. «Den fyrste skyldnad De hev, er mot folket Dykkar, soleis som dei no er stedde. Dei hev Dykk, å lita på, og eit rangt stig frå Dykkar sida vilde vera til øydeleggjing fyr deim. Korleis skulde De koma frå deim, og koma ut or tenesta hjå meg, utan det vart kjent kva De fór fyre? Det er rådlaust. Eg laut sjølv melda um det, og jamvel då vilde det verta halde fyr stor urett av meg, berre det at eg hadde ein av Dykkar parti i mi tenesta. Det er mange som mistenkjer meg fyrr fyr skuld det eg hev lagt meg ut til å hindra mordet på den fyrre kongen og so dei tri lordarne som sidan taut lida. Elles hadde eg mange grunnar til ikkje å lata Dykk få vita um dette. Eg visste at um De fór, so vart det leidt både fyr Dykk og meg, og ikkje til det minste gagn fyr kongen. No skal eg syna at eg set full lit til Dykk. Vil De lesa desse brevi, so skal De ikkje tvila på at det er rett som eg hev sagt.»

Intendanten rette tri brev til Edvard, og der var det synbert at alle kongsvennerne i England hadde den meining at tidi enno ikkje var komi til nokon uppreist, og at det vilde verta til nedslagting av folk og inkje anna, um ein no skulde rota upp i den saki. Det var dei største fiendsmenner til kongen som hadde funne på å reisa skotteheri, og det beste fyr kongs-saki som no kunde henda, vilde vera at Cromwell fekk gjera ende på heri. Det var rådlaust fyr kongsvenerne i England å vera med i skotteheri, og skottarne sjølv ynskte ikkje at dei skulde gjera det.

«De er ingen politikar, Edvard,» sa intendanten og smilte då Edvard lagde brevi ned på bordet. «De lyt skyna at når eg syner Dykk desse brevi, so hev eg vist Dykk den allra største tillit.»

«Ja det hev De, herre, og eg takkar fyr at De hev gjort det,» sa Edvard; «eg treng vel ikkje um å leggja attåt at tiltrui Dykkar ikkje skal verta misbruka.»

«Det veit eg visst. Og no trur eg De vil vera samd med meg og venerne mine i det, at det beste De no kann gjera er å halda Dykk i ro.»

«Ja, eg trur det, herre, og heretter vil eg lata meg leida av Dykk.»

«Ja det er alt som eg bed Dykk um. Og etter denne lovnaden skal eg lata Dykk få greida på alt nytt so snart som det kjem. Det er tusund på tusund som ynskjer likso varmt som De å sjå kongen på stolen sin att, og no veit De at eg er ein av deim; men tidi er enno ikkje komi, og me lyt venta til tidi vår kjem. De kann lita på at Cromwell vil spreida skotteheri som agner. Han marsjerar fram no. Etter det som i dag hev vore tala millom oss, skal eg tala fritt til Dykk um alt det som hender.»

«Eg takkar Dykk, herre, og eg lovar trufast at eg skal lata meg leida av rådi Dykkar, og at eg skal halda spuns tett med alle løynde ting som De vil tru til meg.»

«Eg hev tiltru til Dykk, Edvard Armitage. Og no skal me sleppa dette emnet so lengje. Patience og Klara vil gjerne hava Dykk med på ein tur. Farvel då so lengje!»

Edvard gjekk frå intendanten og var storglad yver møtet. Intendanten heldt ord og løynde aldri sidan noko fyr Edvard. Alt gjekk soleis som intendanten hadde spått. Cromwell øydelagde heile heri og kongen drog seg attende til Høglandet. Edvard var no viss på at det beste han kunde gjera i framtidi, var å lata seg leida av intendanten i alt det som han tok seg fyre.

No lyt me springa yver nokor tid med nokre få ord. Edvard heldt på der han var, og intendanten var sers vel nøgd med honom. Det var ei hugnadsfull tid fyr Edvard. Sumtid var han med Osvald ute og skaut dyr, og lidt kunde han lata broren og få sumt villt. Då hausten kom gjorde Patience tidt ferder til hytta, og ein og annan gong var Heatherstein sjølv der på innstig; men då det vart vinter, kom Edvard åleine, og når han då gjekk skaut han det som han kom yver. Når han so kom fram fekk Billy ein tur etter villtet som Edvard hadde lagt etter i skogen. Patience sende Alice mange småting som ho og Edit skulde bruka, og nokre gode bøker som dei kunde lesa i. Um kveldarne las Humfrey med deim so dei fekk greida på det som han kunde læra deim.

Pablo lærde og å lesa og skriva. Humfrey og Pablo hadde stræva i sag-gropi og skore ei stor mengd med bord og timber til bygning; men bygnaden vart sett ut til våren.

Me veit at Edvard hadde bede Humfrey sjå etter um det var sant det som røvaren hadde sagt fyrr han døydde, at han hadde grave ned tjuvegodset sitt under eit tre. Ein dag tok Humfrey seg ålvor fyre og køyrde til hytta hennar Klara og vilde leita derifrå etter det treet som røvaren hadde nemnt. Då han kom til det tykket som var kringum hytta, vilde han ganga igjenom det og sjå um hytta var i same standet som då dei fór derifrå; for då intendanten var der hadde han sagt karane sine fyre at dei skulde vera etter og grava ned liki; sidan skulde dei stengja dørerne og koma til honom med lyklarne, og det var gjort. Humfrey batt Billy med kjerra i eit tre og gjekk gjenom tykket. Då han var komen mest til hytta høyrde han nokon tala. Det gjorde at han gjekk fram med stor varsemd; for han hadde ikkje teke byrsa med seg. Han bøygde seg ned då han nådde den opne flekken framfyre hytta. Dørerne stod uppe, og det sat tvo menner utanfyr og reinska byrsorne sine. Den eine kunde Humfrey kjenna att; det var Corbould som intendanten hadde gjeve avskil so snart såret hans var att-grott, og som dei trudde hadde fare til London. Humfrey kunde ikkje høyra kva dei sa; dertil var han for langt burte. Han vart der nokor tid og tri menner til kom ut or hytta. Nøgd med det han hadde set drog han seg attende. Då han kom ut-fyre rykket leidde han Billy med kjerra yver marki, so ingen skulde høyra kveli.

«Dette spår ikkje godt,» tenkte Humfrey då han gjekk fram, han snudde seg kvar stundi og såg attende, um mennerne hadde kome ut og set honom. «Den Corbould veit me hev lova hemn yver Edvard og oss alle, og han hev visst slege lag med røvarane, so han kann halda lovnaden. Det var godt at eg fekk sjå deim, og eg skal senda bod til intendanten straks.» So snart som ein dott med tre var millom tykket og honom, var han ikkje lenger rædd at mennerne skulde sjå honom, og fór fram i den leidi som røvaren hadde nemnt. Han såg snart ei eik som tora hadde slege ned i; ho stod fyr seg sjølv på ein grøn flekk som kunde vera ikring 50 mælingar. Det hadde vore eit gildt tre fyrr det var øydt; no rette det ut lange nakne greiner yver ei stor vidd; men der beid ikkje teikn til liv. Leggen var mange fot i kringmål og såg ut til å vera full-frisk, endå treet var daudt. Humfrey slepte Billy på beite tett attmed; so såg han på soli og rekna etter kor den staden var som han skulde grava. Fyrst såg han seg ikring um nokon skulde sjå på, og so tok han spade og grev ut or kjerra. Der var ein flekk som ikkje var fullt so grøn som det andre, og der tenkte Humfrey han skulde grava; for det var truleg at moldi hadde vore flutt. Han tok til med denne flekken, og då han hadde grave nokre minuttar kjende han at grevet støytte mot noko hardt. Då han hadde grave burt moldi såg han at det var loket på ei trekassa. Han var glad at han hadde funne rette staden, og tok til å stræva hardt, og då han hadde grave eit bil til var han god til å lyfta kassa upp og setja ho på marki. Han skulde nett til å sjå kva som var uppi, då han fekk auga på tri menner som kom ikring halvtridje hundrad famnar ifrå og stemde beint på honom. «Dei hev set meg,» tenkte Humfrey; «eg lyt koma meg or vegen so fort det er råd.» Han sprang etter Billy som gjekk tett attmed, og fekk kjerra burt-åt kassa. So tok han og lyfte kassa uppi. Då han var komen oppi sjølv og hadde taumarne i henderne, fekk han sjå at dei tri mennerne sette i eit sprang og kom beint på honom so fort som dei orka, og alle gjekk med byrsa i henderne. Dei var ikkje yver åtti famnar ifrå då Humfrey tok til å køyra; han fekk Billy i fullt tråv.

Då dei tri mennerne lagde merke til dette, ropa dei at han skulde stoppa, elles vilde dei skjota. Humfrey svara ikkje, men slo på Billy og køyrde i tansprang. Då skaut mennerne straks; kulorne susa etter Humfrey men gjorde ingen skade. Humfrey såg seg ikring, og då han såg at han var komen lenger ifrå deim, heldt han Billy og køyrde tolugare. «De skal ikkje fanga meg,» tenkte Humfrey, «og no er byrsorne dykkar ikkje ladde, so eg vil ertar dykk eit grand.» Han let Billy ganga smått og snudde seg, so han kunde sjå kva dei tok seg fyre. Dei var komne til den staden som han hadde grave ut kassa. Dei stod kringum holet, so det var greidt at dei heldt det gagnlaust å fylgja etter lenger. Han køyrde då fram fortare og tenkte med seg: «Desse kararne undrast vel på kva eg hev grave etter. Skarvarne tenkjer lite på at eg veit kvar dei er å finna; men dei hev skote på meg og dermed synt kva slag folk dei er. Kva skal eg no gjera? Dei kann fylgja etter meg til huset; for eg er stød på dei veit kvar me bur, og at Edvard er hjå intendanten. Dei kan koma og taka på oss, og eg vågar ikkje ganga frå huset i natt, heller ikkje senda Pablo burt; men i morgon tidleg skal eg gjera det.» Humfrey grunda på korleis alt kunde ganga, og sette seg fyre at han vilde gjera som han fyrst hadde tenkt. Um ein time var han attmed huset. Det var yver vanleg middags-tid; Alice kom med mat til honom, og då fortalde han kva som hadde hendt.

«Kvar er Pablo?»

«Han og Edit hev stræva i hagen heile dagen,» svara Alice.

«Godt Eg vonar at røvarane ikkje vil koma i natt; i morgon skal eg hava deim gøymde. Men um dei skulde koma lyt me gjera kva me kann til å halda deim frå oss. Det er ei lukka at Edvard hev lete etter seg dei byrsorne og pistolarne som han fann i hytta hennar Klara; me kann koma til å turva skjote-våpen. Me skal stengja fast dørerne og glasi, so dei ikkje kann koma inn brått. Men eg lyt hava Pablo til å hjelpa meg; her er ingi tid å hefta burt.»

«Men kann ikkje eg hjelpa deg?» sa Alice; «du veit eg kann gjera sumt.»

«Me fær no sjå, Alice; men eg trur eg kann hjelpa meg utan deg. Endå hev me godt dagsljos. Eg vil taka kassa inn i ditt rom.»

Humfrey hadde berre teke kassa or kjerra og sett ho på dørstokken; no tok han ho inn i soveromet åt systerne. So gjekk han ut og ropte på Pablo; han kom springande med ein gong.

«Me lyt få inn i huset nokre av dei store raftarne me skar,» sa Humfrey; «det skulde ikkje undra meg um dei vil taka på huset i natt.» So fortalde han Pablo korleis det hadde gjenge. «Du skynar, Pablo, eg vågar ikkje å senda bod til intendanten i natt, um røvarane skulde finna på å koma.»

«Nei ikkje senda i natt,» sa Pablo. «Vera her og stridast med deim. Fyrst gjera døri fast, so hogga hol og skjota igjenom.»

«Ja, det var min tanke. Du er ikkje rædd å stridast med deim?»

«Nei; strida hardt fyr Alice og Edit,» sa Pablo; «strida fyr deg og, Humfrey, og strida fyr meg sjølv,» lagde han til og lo.

So gjekk dei åt sag-gropi etter nokre stokkar med firskore timber og bar deim inn i huset, og det var snart gjort å få deim høvelege til å stengja dører og vindaugo, so det vart rådlaust fyr nokon mann å brjota seg inn med magt.

«Det vil hjelpa,» sa Humfrey. «Lat meg no få den vesle sagi, Pablo, so skal eg saga eit hol eller tvo til å skjota igjenom.»

Det var myrkt fyrr dei var ferduge, og då gjorde dei alt fast. So gjekk dei åt romet hans Pablo etter byrsor og pistolar som dei gjorde istand og ladde.

«No er me ferduge med alt, Alice; lat oss no få kveldsmaten,» sa Humfrey. «Me skal våga ein strid fyr den, og dei skal ikkje koma inn so lett som dei tenkjer.»

Etter kveldsmaten las Humfrey bøni og sa til systerne at dei kunde leggja seg.

«Ja, me skal leggja oss, Humfrey; men me vil ikkje klæda av oss; for skulde dei koma lyt eg vera uppe og hjelpa dykk. Eg kann la ei byrsa, veit de, og Edit kann ganga til dykk med deim so fort som dei vert ladde. Vil du ikkje det, Edit?»

«Jau, eg skal koma til deg med byrsa, Humfrey, og du skal skjota,» sa Edit.

Humfrey kyste systerne sine, og dei gjekk inn i romet sitt. So sette han ljos i peisen so han ikkje skulde hava det å bala med, um røvarane kom. So bad han Pablo leggja seg på si seng, og det gjorde han. Humfrey heldt seg vakjen til klokka var yver tri um morgonen; men ingen røvarar kom. Pablo snarka høgt, og til sist sovna Humfrey sjølv og vakna ikkje fyrr dagen skein klårt. Då reis han upp og fann Alice og Edit i daglegstova, dei heldt på kveikja eld.

«Eg vilde ikkje vekkja deg, Humfrey, sidan du hadde site so lengje uppe. Røvarane hev ikkje synt seg, er det likt til. Skal me no taka stengsli frå døri og vindaugs-lemmarne?»

«Ja, eg trur me kann. – Her, Pablo!»

«Ja, svara Pablo, han kom med svevnen i augo. «Kva er det? Tjuvarne komne?»

«Nei,» svara Edit; «men soli skin, og late Pablo er ikkje komen upp.»

«Uppe no, Edit.»

«Ja, men ikkje vakjen endå.»

«Jau, Edit, full-vaken.»

«Godt so. Hjelp meg, Pablo, å få stengsli frå døri.»

Dei tok frå stengsli, og Humfrey let upp døri varleg og såg ut.

«Eg kann ikkje tenkja dei vil koma no,» sa Humfrey; «men det er ingen ting å lita på; dei kann fara snakande ikring og tenkja det er lettare å koma inn um dagen en um natti. Gakk ut, Pablo, og sjå deg ikring, alle stader. Tak ein pistol med deg og skjot um du ser nokon fåre, og kom so attende so fort du kann.»

Pablo tok pistolen, og då gjekk Humfrey ut or døri og såg seg vel um på framsida av huset; men han vilde ikkje burt frå døri fyrr han var stød på at ingen var der. Pablo kom snart att og fortalde at han hadde set vel etter alle stader rundt ikring og i fjoset og tunet; men ingen var å sjå. Då var Humfrey nøgd og gjekk inn att i huset.

«No, Pablo, lyt du få deg morgonsmat med’ eg skriv eit brev til intendanten,» sa Humfrey. «So lyt du sâla Billy og rida til honom med brevet so fort du kann. Alt det eg ikkje hev sagt i brevet, kann du fortelja. Eg ventar deg heim att til kvelden, og sume folk med deg.»

Pablo tok straks til å eta noko kaldt kjøt som Alice sette fram. Han hadde gjort ifrå seg morgons-maten og fenge Billy framfyr døri, fyrr Humfrey var ferdug med brevet. So snart det var skrive og ihop-lagt reid Pablo avstad so fort som Billy vann springa.

Humfrey gjekk på vakt heile dagen med byrsa på armen og dei tvo hundarne med sida. Hundarne visste han vilde segja frå når einkvar kom, lengje fyrr han var god til å sjå deim. Men dagen gjekk og ingen ting var å sjå. Um kvelden sette han same velduge stengsla fyr dører og vindaugo. Han heldt på å vakta med dei tvo hundarne, og venta på at røvarane skulde koma, eller og den flokken som han trudde at intendanten vilde senda til å taka røvarane. Nett då det vart myrkt kom Pablo att med ein brev-lapp frå Edvard, og der stod det at han skulde koma til huset ikring klokka ti, og hava ein stor flokk med seg. I brevet til intendanten hadde Humfrey skrive, at det ikkje var verdt den flokken som vart send, kom fyrr etter det hadde vorte myrkt; for elles kunde røvarane vera der attmed og få sjå deim og so taka ryming. Difyr venta han ikkje deim fyrr eit bil etter det hadde vorte myrkt. Humfrey fann ei bok og las i, Pablo sat og dusa i omnskråi, dei tvo gjentorne hadde gjenge inn i soveromet og lagt seg runde på sengi; då tok båe hundarne til å knurra.

«Kjem nokon,» sa Pablo og spratt upp.

Hundarne knurra på nytt, og Humfrey gjorde teikn til Pablo at han skulde halda munn. So var det stillt eit bil, og dei var utrygge, for det var rådlaust å vita anten det var vener eller fiendar som kom. Hundarne sprang då upp att og gøydde fælt med døri. Humfrey tala deim i logn, og då var det ei røyst som tala utanfyre og bad um at døri måtte verta uppleti fyr ein stakars ferdamann som natti hadde falle yver. Det var nok; dette kunde ikkje vera flokken frå intendanten, men røvarane som vilde lokka deim til å lata upp døri. Pablo stakk ei byrsa i handi åt Humfrey, og tok sjølv ei onnor; so flutte han ljoset inn i peisen. Han der utanfyre tok upp att bøni, og då svara Humfrey: «Eg let aldri upp døri på ei sovori tid; det nyttar ingen ting å venta på det.»

Det kom inkje svar og ingi ny bøn; men då Humfrey og Pablo hadde flutt seg inn-åt gruva vart det skote med ei byrsa beint inn i døralåset, so låset spratt langt inn på golvet. Hadde ikkje stengslorne vore, so vilde døri floge på vid vegg. Det såg ut til at røvarane vart forundra at det ikkje gjekk so, og ein av deim stakk armen inn gjennom holet og kjende etter kva som var i vegen. Då smatt Pablo burt frå Humfrey og kom seg burt åt døri, og der skaut han av byrsa under den armen som tøygde seg inn gjenom holet. Mannen, kven det no kunde vera, sette i eit høgt skrik og fall attmed dørstokken.

«Eg trur det vil hjelpa,» sa Humfrey; «me skal ikkje taka fleire liv en naudsynt. Eg hadde heller skote gjenom armen; då hadde han vorte ufør, og det hadde vore nok.»

«Drepa mykje betre,» sa Pablo. «Corbould skaut seg i låret, kom att på røving; trur skoten i hel, aldri røva meir.»

Hundarne flaug no til bakdøri; det var klårt at dei trudde røvarne tok på frå den kanten. Humfrey rette byrsa gjenom holet i døri og skaut.

«Kvi gjerer du det, Humfrey? Ingen der.»

«Eg veit det, Pablo; men skulde flokken frå intendanten koma, so vil dei sjå glimet frå byrsa og kann henda høyra smellen, og då veit dei korleis det er her.»

«Der er ei byrsa til ladd, Humfrey,» sa Alice; både ho og Edit hadde kome inn so Humfrey ikkje gådde det.

«Takk, gode! men du og Edit må ikkje vera her. Set dykk i peisen, då hev de livd fyr kulor som kann verta skotne inn i huset. Eg er ikkje rædd at dei skal sleppa inn, og no fær me straks hjelp, det er eg stød på. No, Pablo, skal eg skjota gjenom bakdøri; dei må vera der, for hundarne snusar under døri og er so galne. Skjot no du med ei onnor byrsa gjenom holet i døri på framsida til eit signal.»

Humfrey stod eit par alner frå bakdøri og skaut upp-yver den staden som hundarne snusa og gøydde. Pablo skaut og som sagt var, og gjekk so inn att til å la’ byrsa. Hundarne var då rolegare; det såg ut til at røvarane hadde drege seg attende frå bakdøri. Pablo bles ut ljoset; det hadde vorte sett meir midt på golvet då Alice og Edit sette seg i peisen.

«Ikkje rædd, Edit; eg veit kvar finna alle ting,» sa Pablo, han gjekk og kika gjenom holet i døri på framsida, og vilde sjå um røvarane var komne att. Men ei heil rid kunde han ingen ting sjå eller høyra.

Til sist vart åtaket upp-att-nya. Hundarne flaug att og fram, eit bil med den eine døri, og eit bil med den hine, som det var åtakarar båe stader. Då høyrde dei ein knett i soveromet hennar Alice; det var greidt at røvarane hadde slege inn eit lite glas som var i det romet. Humfrey hadde aldri tenkt på det vindauga; for det var so lite at ein mann snaudt kunde trengja seg inn gjenom det. Humfrey ropte straks på Haldfast og let upp døri til romet; for han tenkte at um ein mann vilde freista å trengja seg inn der, so vilde hunden driva han attende eller halda han, og han og Pablo våga seg ikkje til å ganga frå dørerne. Vakt fylgde Haldfast inn i soveromet; og dei høyrde eidar og banning og villt hundehyl so dei kunde skyna i det var strid. Båe dørerne var no stengde med tunge timber-stokkar. Då sa Pablo: «Stor mengd røvarar her.»

So gjekk det eit bil, og både Humfrey og Pablo hadde skote gjenom døri. Då høyrde dei brått ein annan ljod: skòt på utsida og høgt skrik, harme eidar og klagerop.

«No hev me folki frå intendanten,» sa Humfrey.

Stutt etter høyrde Humfrey Edvard ropa honom på namnet. Humfrey svara; han gjekk til døri og løyste bandi på stengslet.

«Få i eit ljos, Alice; me er berga alle no,» sa Humfrey. «Eg skal lata upp døri straks, Edvard; men eg kann ikkje sjå bandi i myrkret.»

«Er det vel med dykk alle, Humfrey?»

«Ja, Edvard. Venta til Alice kjem med ljos.»

Alice kom snart med ljoset, og då tok dei stengsli frå døri. Edvard steig yver ein kropp som låg att-med dørstokken, og sa: «De hev lagt ned einkvar der, ser eg.» So tok han Edit og Alice i fanget.

Osvald og dei andre karane kom etter og leidde inn fangarne.

«Bitt den karen fast, Osvald,» sa Edvard. «Få i eit ljos til, Pablo, so me kann få sjå kven det er som ligg her utanfyr.»

«Sjå fyrst kven som er i soveromet mitt, Edvard; for hundarne er der enno,» sa Alice.

«I soveromet ditt, gode? Lat oss sjå der fyrst.»

Edvard gjekk inn med Humfrey, og fann ein mann som låg halvveges i vindauga og halvveges utanfyr; han var truleg kvævd av hundarne; for dei hadde teke fast tak i barken hans. Han tok hundarne frå og bad mennerne agta på røvaren og sjå etter anten han livde eller ikkje. Sidan gjekk han inn i daglegstova og skulde sjå etter kroppen utfyre døri.

«Corbould so visst som eg liver,» sette Osvald i.

«Ja,» sa Edvard; «han er gjengen og skal gjera upp rekneskapen. Gud tilgjeve honom!»

Røvarane var ti i talet, og då dei såg etter var det ingen som hadde sloppe burt. Åtte fangar hadde dei teke. Med Corbould og den mannen som hundarne hadde teke (det viste seg at han var stein-daud), vart talet fullt. Røvarane vart bundne alle, og Osvald og fem andre vart sette til vakt yver deim. Då tok Edvard med seg Humfrey og sju av kararne og fór avstad til hytta hennar Klara og vilde sjå um der var fleire. Dei kom dit ikring klokka tvo um natti og banka på nokre vendor. Då vart døri upp-leti, og dei fekk taka ein mann til, den einaste som var i hytta. So fór dei attende til huset deira med fangen, og då dei kom fram var det ljos dag. Heile flokken som intendanten hadde sendt, fekk morgonsmat. Då det var gjort baud Edvard farvel med Humfrey og systerne; han laut av stad og gjeva frå seg fangarne. Pablo fylgde med og skulde køyra heim att med kjerra som dei trong til dei tvo liki. Denne ferdi reinska skogen fyr røvarar som so lengje hadde halde seg der. Dei vart aldri plåga av slike etter den dag.

Det var den kassa som Humfrey hadde grave fram under eiki, som var skuld i all denne fåren; for ein av røvarane sa til Edvard, at dei hadde set Humfrey grava upp denne kassa, og kunde skyna at der var pengar eller pengsverd i ho. Hadde dei ikkje set det so vilde dei aldri teke på huset, endå Corbould tidt hadde bede deim gjera det. Dei visste at Corbould berre vilde taka hemn; men dei let seg ikkje lokka utan der var pengar å tena. Difyr hadde dei negta; for dei kunde ikkje tenkja at der var so mykje i huset deira at det var vågnaden verdt, og dei visste at folki der hadde skjotegreidor og vilde verja seg. Då dei såg etter i kassa fann dei firti pund i gull, ein pose med sylvpengar og sumt anna pengsverd i sylvskeier, ljosestakar og prydsaker fyr kvende. Edvard skreiv upp ei lista yver innhaldet. Då han kom fram til intendanten fortalde han um alt korleis det hadde bore til, og spurde kva dei skulde gjera med pengarne og dei andre tingi som Humfrey hadde funne.

«Eg skulde ynskt at De ikkje hadde sagt noko til meg um dette,» sa intendanten, «endå eg er glad med den opne og ærlege framferdi. Eg kann ikkje segja anna en at det hadde vore best at Humfrey hadde halde på det til det kom krav, og det vil sjølvsagt aldri koma. Men, Edvard, Humfrey lyt koma yver hertil og gjera greida fyr ferdi, for eg lyt melda um at desse røvarane er tekne, og senda deim på forhøyr. Det var visst best at De fekk klerken med Dykk og tok upp forhøyr yver Pablo og systerne Dykkar. So kann De vera heime til bror Dykkar kjem att. Deira utgreiding hev ikkje so mykje å segja som Humfrey si; for dei kann berre vitna um åtaket; men Humfrey lyt eg taka i forhøyr sjølv.»

Då Patience og Klara fekk høyra at Edvard skulde heim, bad dei um lov til å fylgja og sjå um Alice og Edit, og so fylgja med Humfrey attende. Dette samtykte intendanten i, og det vart eit lystugt ferdalag. Humfrey vart tvo dagar hjå intendanten. Då fór han heim att til huset deira; der hadde Edvard vore i staden hans med han var burte.

EIN OG TJUGANDE STYKKET.

Vinteren kom med sterkt frost, og snøen lagdest ned tjukt og jamt.

Det var ei lukka at Humfrey hadde vore framtenkt og samla so mykje høy; elles hadde buskapen kome til å starva. Geiteflokken greidde seg mest med borken på trei og med mose; um kvelden fekk dei litt høy og treivst sers godt. Det var mest ingi råd fyr Edvard å koma heim og sjå um bror sin og systerne; for snøen låg so djup at det vart for stort stræv fyr ein hest å koma den lange vegen. Tvo eller tri gonger freista han å koma fram etter snøen hadde lagt seg; men sidan visste dei det var rådlaust, og venta ikkje på honom. Humfrey og Pablo hadde ikkje stort å gjera anna en å sjå etter buskapen og hogga ved til elding, og ved trong dei mengdi av i denne tid. Snøen låg mange fot høg rundt huset deira; for vinden hadde føykt snø i hop der. Dei hadde halde ein veg open til tunet, og sjølve tunet hadde dei halde so reint fyr snø som det var råd. Meir kunde dei ikkje gjera. Stridt frost og klår vinter hadde fylgt etter snøstormen, og det såg ikkje ut til vêrbrigde so snøen skulde tina. Næterne var myrke og lange, og olja til lamporne deira hadde minka stygt. Humfrey vilde gjerna koma til Lymington, for det var mange ting dei trong; men det var rådlaust å koma nokon stad anna en til fots, og det var eit reint mødesamt stræv å ganga i den djupe snøen.

Ein ting var det likevel som Humfrey ikkje hadde gløymt, og det var det han hadde sagt til Edvard at han vilde freista å fanga nokre skoghestar. Heile tidi sidan den store snømengdi kom, hadde han maka på råd til å få det gjort. I den tjukke snøen var det rådlaust fyr hestarne å få i gras, og dei kunde ikkje finna noko til å liva av anna kvister og greiner som dei kunde nå på trei; dei heldt mest på å starva. Humfrey fekk Pablo med seg og gjekk ut, og dei fann hesta-drifti ikkje langt frå hytta hennar Klara. Han og Pablo tok med seg so mykje høy som dei kunde bera, og strådde det rundt, so dei kunde få draga hestarne næmare til seg, og då leita han etter ein stad som kunde vera høveleg til augnemålet. Ikring tri mil frå heimen fann han ein stad som han trudde vilde vera høveleg. Der var eit slag tre-geil millom tvo skog-tykke, ikring eit halvt hundrad famnar breid, og då snøstormen var hadde vinden blåse gjenom denne geilen og føykt snøen av åt den eine enden og lagt ned ei fonn midt fyr geilen mange fot høg. Dei strådde høydottar og fekk hesta-drifti inn ei geilen og der lagde dei då so mykje høy at hestarne hadde noko å eta kvar natt, og fekk det so til at dei snart gjekk der kvar morgon.

«No, Pablo, lyt me gjera ein freistnad,» sa Humfrey. «Du lyt hava lassoerne reiduge, um dei skulde turvast. Me lyt ganga til geilen fyre dag med dei tvo hundarne og binda ein på kvar sida av geilen; der kann dei gøy og møta hestarne, so dei ikkje freistar på å ryma burt gjenom tykket. So lyt me få hestarne millom oss og snøfonni og prøva um me ikkje kann få deim uppi fonni. Fær me det til vil dei søkkja so djupt ned i snøen at nokre av deim ikkje vil vera god til å koma seg or fyrr me hev slengt reipet kringum halsen deira.»

«Eg skynar,» sa Pablo; «sers godt; snart fanga deim.»

Fyre dag gjekk dei av stad med hundarne og ei stor høy-byrd. Dei stråde høyet næmare innåt snø-fonni, og so batt dei hundarne som dei hadde tenkt, og sa deim fyre å leggja seg ned og vera kyrre. So gjekk dei gjenom tykket so hestarne ikkje skulde sjå deim, til dess dei trudde dei var snøfonni næme nok. I dagningi kom hestarne og vilde taka høyet som vanleg, og då dei hadde fare framum fylgde Humfrey og Pablo etter inne i tykket; for dei vilde ikkje syna seg fyrr i den siste augneblinken. Medan hestarne heldt på med høyet, sprang gutarne brått inn i geilen og skildest frå kvarandre, so dei kunde møta hestarne og hindra deim å springa ut på den kanten, og skreik høgast dei vann, og sprang etter hestarne. Med same ropa dei på hundarne, og dei tok til å gøy på kvar si sida. Hestarne vart rædde då dei såg Humfrey og Pablo og høyrde all denne låten, og dei sette i veg i den einaste leidi som ingen møtte, upp yver snøfonni, med halarne symjande ut i vêret, snarkande og snusande, og sokk ned i snøen etter kvart som dei fór fram. Men so snart som dei kom i snøfonni, sokk dei ned-i, fyrst til buken, og etter kvart som dei freista med magt å koma lenger fram vart snøen djupare; då sokk dei endå lenger ned-i og stod radt fast; det var fåfengt fyr deim å freista på koma lenger. Humfrey og Pablo fylgde etter so fort som dei vann, og kom snart fram-til deim og fekk kasta lasso um halsen åt ein, sidan eit reip med rennesnar um tvo andre som låg og flaut i snøen. Resten av drifti strævde hardt lengje, men fekk snu seg og sette i tansprang ut gjenom geilen på den berre sida. Dei tri hestarne som var fanga, sparka og bar seg som dei var galne; men so drog dei reipi hardare til og då laut dei gjeva seg; snart var dei ikkje god til å røra seg. So batt dei framføterne i hop og løyste på bandet kringum halsen, so dei kunde få att pusten.

«No fenge deim,» sa Pablo.

«Ja. Men enno er ikkje verket gjort, Pablo; me lyt få deim heim. Med stort stræv fekk dei ein av hestarne heim den dagen; det var ein jarngrå hest og framifrå ven. Billy vart teken ut or stallen, so det vart rom åt den nye. Han vart bunden fast til krubba, og dei gjekk ifrå han utan mat. Morgonen etter gjekk det mykje lettare å få heim dei tvo andre. Dei vart sette inn i stallen og bundne sida um sida med den fyrste. Den eine var ei raudbrun merr med svarte føter, og den andre ein brun hest. Alice og Edit var glade med dei nye hestarne, og Humfrey var vel nøgd. Då dei hadde stade tvo dagar utan mat, var dei so tame at dei tok mat or handi hans Pablo, og let folk få klappa og kjæla med seg. Fyrr fjortan dagar var gjengne kunde Alice og Edit ganga upp til dei utan fåre. Det var ikkje lengje fyrr dei vart køyrde inn. Garden låg full av myk. Dit tok Pablo deim og sette seg uppå. Dei spende og bar seg fyrstundes og prøvde på alle vis å kasta han av; men dei sokk djupt ned i myki og vart snart uttrøytta. Etter ein månad var dei so gode å rida på at ingen kunde klaga stort.

Snøen låg so høg yver all marki, at det var lite samkvæme med hovudstaden. Brevi til intendanten fortalde at kong Karl heldt på å reisa ei ny her i Skotland og at venerne hans i England var reiduge til å slå lag so snart som han kom sudyver.

«No tenkjer eg, Edvard, at det ser likare ut fyr kongen og strævet hans,» sa intendanten; «men det er god tid enno. Eg veit kor brennande huga De er til å tena kongen, og eg kann ikkje segja noko um det. Eg skal ikkje hindra Dykk frå å fara, endå eg sjølvsagt ikkje må vita noko um kva De gjer. Når det vert slutt på vinteren skal eg senda Dykk til London. Då kann De få so god greida at De betre kann døma um det som vert gjort. Då er det ingen som kann undrast på at De er burte; men De må lata meg leida Dykk.»

«Ja visst vil eg so,» svara Edvard. «Eg vilde gjerna vera med og slå eit slag fyr kongen; det fær ganga som det vil.»

«Det spyrst ikkje um anna en um saki vert laga godt tilrettes i Skotland; men der er so mykje av mistankar og byrgskap og svik, er eg rædd, so det ikkje er godt å segja korleis det vil enda.»

Det var ikkje lengje etter denne røda fyrr ein sendemann kom frå London med brev som fortalde at kong Karl hadde vorte krynt i Skotland med stor høgtid og stas.

«Ja menn vert knuten sterkare,» sa intendanten. «Her ser eg i brev frå Ashley Cooper at kongsheri er godt utreidd. David Lesley er lytnant-general; Middleton er hovding yver hestfolki, og Wemyss yver kanon-greidorne. Denne Wemyss er visst ein god hovding; men han var ikkje trugen mot den fyrre kongen. Berre han no vert likare mot den som no er! No Edvard skal eg senda Dykk til London, og De skal få brev med til slike som kann gjeva gode råd um korleis De skal fara åt. De kann taka den svarte hesten; han vil halda best ut. De vil sjølvsagt skriva til meg, for Sampson skal fylgja Dykk, og De kann senda honom heim att når De trur at De ikkje hev bruk for honom lenger. Her er ingi tid å kasta burt; for De kann lita på at Cromwell – han er enno i Edinburg – vil taka ut på herferd so snart han kann. Er De reidug til å fara i morgon tidleg?»

«Ja, herre, eg er fullt reidug.»

«Eg er rædd De ikkje kann koma heim og beda farvel med systerne; men kann henda er det rettast at De ikkje gjerer det.»

«Det trur eg og, herre,» svara Edvard. «No, sidan snøen mest er gjengen av, hadde eg tenkt å ganga dit; for d’er lengje sidan eg var der; men eg lyt senda Osvald i staden.»

«Det er godt. No lyt De ganga frå meg, so eg fær skriva brevi, so kann De gjera i stand klyvi. Patience og Klara vil hjelpa Dykk. Bed Sampson koma inn til meg.»

Edvard gjekk til Patience og Klara og sa at han skulde til London morgonen etter, og at han no skulde laga seg til ferdi.

«Kor lengje vert De verande der, Edvard?» spurde Patience.

«Eg veit ikkje visst. Sampson skal fylgja meg, og eg lyt sjølvsagt gjera frå meg dei ærendi som far Dykkar sender meg i. Veit De kvar klyv-sekkjerne er, Patience?»

«Ja, Føbe skal koma inn i romet Dykkar med deim.»

«Og De og Klara lyt gjeva meg ei hand.»

«Ja det skal me visst når De bed um det; men eg trudde ikkje at klædi Dykkar var so mange.»

«De veit dei er alt anna en mange, Patience; men det er grunnen til at eg endå meir treng Dykkar hjelp. Når det er lite klæde, so skulde dei helst vera godt i stand. Og no var det det, at De laut, fara yver under-klædi og sjå etter um dei treng nokor bøting, og um so er, vera litt miskunsam med deim.»

«Det skal me gjera,» sa Patience. «Finn nål og tråd, Klara, og lat oss senda honom til London med heile skjurtor. Me skal koma so snart me er reiduge, herre.»

«Eg likar på ingen måte at han skal til London,» sa Klara; «det vert so audslegt når han er burte.»

Edvard hadde gjenge ut or romet. Då Føbe hadde vore der med klyv-sekkjerne gjekk han upp på sitt eige rom. Det fyrste som han der tok hand i, var sverdet etter faren. Han tok det ned, og då han hadde blenkt det vel, kyste han det og sa: «Gud gjeve at eg må gjera æra på det og syna meg verdug til å føra det so godt som den gjæve far min gjorde!» Dette sa han høgt. So tok han sverdet att og lagde det på sengi, snudde seg so rundt og fekk sjå at Patience var komi inn i romet, men so stilt at han ikkje hadde gått til det. Ho stod no tett attmed honom. Edvard visste ikkje at han hadde tala høgt med seg sjølv, og difyr sa han berre: «Eg gådde ikkje til at De var her, Patience. Foten Dykkar er so lett.»

«Kven sitt sverd er det, Edvard?»

«Det er mitt. Eg hev kjøpt det i Lymington.»

«Men kva er det som gjerer at De hev sovoren elsk til det sverdet?»

«Elsk til det?»

«Ja. Då eg kom inn kyste De det so hjarteleg som –»

«Som ein elskar vilde kyssa kjærasten, vilde De vel sagt?»

«Nei eg meinte ikkje å bruka so fåfengde ord. Eg vilde sagt: som ein katolik vilde kyssa ein relekvi. Eg spyrr Dykk uppatt: kvi gjerer De det? Eit sverd er då ikkje anna en eit sverd. De skal burt herifrå i ærend fyr far min. De er ikkje ein hermann som skal ut i strid og ufred, og um so var, kvi kyssa sverdet Dykkar?»

«Eg skal segja Dykk det. Eg elskar dette sverdet. Eg kjøpte det i Lymington, som eg sa, og dei sa meg at det hadde høyrt til overst Beverley. Det er difyr eg elskar det.

De kjenner til kva skyldnad våre folk stend i til honom.»

«Hev overst Beverley, den namngjetne kongsriddaren, ført dette sverdet?» sa Patience, ho tok det upp frå sengi og såg vel på det.

«Ja Og her, ser De, stend fyrste bokstavarne av namnet hans på skjeftet.»

«Og kvi tek De det med Dykk til London? Det er ikkje eit våpen som ein skrivarkar skulde bera. Det er altfor stort og tungt og høver ikkje til standet.»

«Kom i hug at eg til dei seinste fem månader hev vore skogmann og ikkje skrivarkar. Eg kjenner det beint fram so, at eg er meir laga til strævalt liv en til det som eg fører i den stoda som den gode far Dykkar hev trutt på meg. Eg vart uppfødd til å vera med i ufred, og det hadde eg vore, um velgjerdsmannen min hadde livt.»

Patience gav ikkje noko svar. Klara var no komi inn. So tok dei på å fara yver klædi hans; men Edvard gjekk ut or romet, for han skulde tala med Osvald. Dei fann ikkje kvarandre fyrr ved middagsbordet. Då var det liksom ei tung sky hadde lagt seg yver alle, av di at Edvard so brått skulde fara; jamvel intendanten var kyrr og full av tankar. Um kvelden gav han Edvard dei brevi han hadde skrive, og ei mengd med pengar, og sa han fyre kvar han skulde venda seg, um han trong meir. Intendanten talde fyr honom korleis han skulde stella seg i mange måtar med’ han var i hovudstaden, og sa korleis han skulde klæda seg og seda seg saman med folk.

«Skulde De fara burt frå London, so vert det vel inkje høve til å skriva brev; det kunde jamvel vera fårlegt. De kann lata Sampson fylgja Dykk til De skal fara frå London; når då han kjem hit att, so veit eg De hev teke nord-yver. So vil eg ikkje uppehalda Dykk lenger, Edvard. Herren vere med Dykk og halde handi si yver Dykk!»

Då intendanten hadde sagt dette gjekk han inn i sitt eige rom.

«God og gjæv mann!» tenkte Edvard. «Å, kor eg tok i mist på honom det fyrste me fannst.»

Edvard tok brevi og pengeposen som endå låg på bordet, og gjekk inn i sitt rom. Der lagde han både brevi og pengarne ned i klyv-sekken. So gav han seg yver til bergaren i himmelen og lagde seg til å sova.

Fyrr det var ljost vakna han av di at han høyrde dei tunge ferda-styvlarne åt Sampson nedanunder, og han var snart klædd. Han tok klyvsekkjerne på armen og gjekk stillt ned troppi, so han ikkje skulde vekkja folki i huset. Men då han gjekk fram-um daglegstova, såg han at det var ljos der inne, og då han kika inn, såg han at Patience var der inne, uppe og klædd. Edvard vart undren og vilde til å spyrja; men Patience sa:

«Eg stod tidleg upp, Edvard, av di eg gløymde ein ting då eg sa farvel igårkveld; det var noko som eg vilde gjeva Dykk fyrr De fór. Det treng ikkje stort rom, og det kann driva tidi i ei tung stund. Det er ei liti bok med fynd-ord. Vil De taka imot den, og lova meg å lesa i ho når De hev stunder?»

«Ja visst vil eg, mi gode Patience – um eg torer bruka eit slikt ord –; eg skal lesa ho og tenkja på Dykk.»

«Nei, De skal lesa ho og tenkja på det som stend der,» svara Patience.

«Eg skal det då. Eg treng ikkje um nokor bok til å minna meg um Patience Heatherstein, må De tru.»

«Og so, Edvard; eg vil ikkje segja at eg kann gjeta kvifor De fer avstad, og ikkje vilde det vera høvelegt fyr meg å freista få greida på ein ting som far min held det rettast å tegja med; men eg lyt beda Dykk lova meg ein ting.»

«Nemn det, gode Patience,» svara Edvard, hjarta er so fullt av den tanken at eg skal burt frå Dykk, at eg kjenner det på meg, eg kann ikkje negta noko.»

«Eg tykkjest kjenna det på meg – eg veit ikkje kva det kjem av – at De held på å ganga til møtes med fåre. Er det so, då må De vera vár, – ver vár fyr dei gode systerne Dykkar si skuld, – ver var fyr alle venerne si skuld som vilde syrgja Dykk! Lov meg det.»

«Eg skal truge og ærlegt lova Dykk, Patience, at eg alltid skal hava systerne mine og Dykk i tankar og aldri vera skøytalaus, kor det elles gjeng.»

«Takk, Edvard, Gud signe Dykk og vare Dykk!»

Edvard kysste fyrst handi hennar som han heldt i si hand; men då lagde han merke til at augo hennar var fulle av tåror; so kysste han deim burt og ho meinka han ikkje. Dermed gjekk han.

Stutt etter hadde han stige uppå den gilde og sterke svarte hesten og reid i fylgje med Sampson fram vegen til London.

Me skal springa yver ferdi; for det hende ikkje noko som er verdt å nemna. Frå fyrste stund hadde Edvard fenge Sampson til å rida attmed sida hans, so han kunde svara på alt det han hadde å spyrja um.

Sampson var ein ovsterk mann, halv kald av seg og stillvoren. Han visste ikkje so lite, og var elles ein truverdug kar. Lengje hadde han vore fylgjesvein åt intendanten, og hadde vore i kongens tenesta. Han var ein sers god mann, og jamnast sat han og mulla på salmar når ingen tala til honom.

Um kvelden den andre dagen var dei tett innmed hovudstaden. Då peika Sampson på St. Paulskyrkja og Westminster klosterkyrkja og andre ting som kunde vera verd å merka seg.

«Og kvar skal me so få hus?» spurde Edvard.

«Det beste herbyrge fyr mann og hest, som eg veit um, er Svana med tri skard i Holborn. Det er ikkje yverfyllt med skrøytarar, og der kann De få ro og, um De helst vil det so, liva usedd.»

«Det vil høva åt meg, Sampson; eg vil helst sjå, men ikkje verta sedd med’ eg er i London.»

Fyrr det vart myrkt var dei komne til dette herbyrget og hadde fenge hestarne inn i stallen. Edvard hadde fenge eit rom som han var nøgd med; han kjende seg trøytt etter ei ferd på tvo dagar og hadde lagt seg.

Morgonen etter såg han på brevi som intendanten hadde gjeve honom, og spurde Sampson um han kunde syna honom vegen. Sampson var godt kjend i London. Edvard tok ut til ‘Vårhagarne’ med eit brev som intendanten hadde sagt var eit venebrev; det skulde til ein mann som heitte Langton. Edvard banka på og vart innleten. Sampson sette seg i halli; men Edvard synte dei inn i ein fin boksal, og der fann han ein høg tunn mann med klæde som var etter moden hjå rundhovudi i den tid. Edvard rette fram brevet. Langton tok det og bukka og bad Edvard setja seg. Då so Edvard hadde teke seg ein stol, sette mannen seg sjølv og las brevet.

«De er hjarteleg velkomen, hr. Armitage,» sa Langton. «So ung som De ser ut til å vera, so ser eg at De er ein fulltru ven til den sams venen vår Heatherstein. Han slær på at De kann henda vert nøydd til å gjera ei ferd nord-etter, og at De vilde vera fegen um De fekk taka med nokre brev som eg kunde hava å senda den vegen. Eg skal snart gjera deim ferduge åt Dykk. Eg skal skriva deim so at dei kann vera til hjelp på ferdi når De ikkje vil nemna kva det er De fer etter. Kor liver den gode venen vår, Heatherstein og dotter hans?»

«Sers godt, herre.»

«Og han fortalde meg ein gong i eit brev at han hadde hjå seg dotter til den stakars venen vår Ratcliffe. Er det ikkje so?»

«Jau, hr. Langton, og det er so fin og fager ei gjenta som De kann ynskja å sjå.»

«Når var det De kom til London?»

«I gårkveld, herre.»

«Hev De tenkt å vera her ei tid?»

«Det kann eg ikkje segja, herre. I det stykket lyt eg laga meg etter Dykkar råd. Eg hev ingen ting å gjera her anna en å fli ifrå meg tri-fire brev som eg hev med frå hr. Heatherstein.»

«Det er mi meining, hr. Armitage, at di mindre De vert sedd her i byen, di betre er det. Der er i hundradtal av deim som ser etter nykomingar, og fær greida på kva ærend dei hev; for De må vita at det er fårlege tider, og at hugen åt folk er skiftande. Me skulde freista å berga oss ut or det som me heldt fyr hardstyre, og dermed skapte me til åt oss eit verre hardstyre, eit som er endå meir utolande. Ein fær vona at det som hev hendt, vil gjera både kongen og folket klokare en dei var. Kva meiner De um å koma frå byen straks?»

«Ja visst vil eg det, når De held det rådelegt.»

«Mi råd er då at De skal koma frå London med ein gong. De skal få brev med til nokre av venerne mine i Lancashire og Yorkshire. Båe desse staderne vil ingen leggja merke til at De er der, og der kann De gjera istand alt som De finn naudsynt. Men forhasta Dykk ikkje; tenk Dykk vel um, og lat Dykk leida av deim som vil vera med på det same som De, um dei held det rådelegt og trygt. Eg treng ikkje segja meir. Kom til meg i morgon ein time fyre middag, so skal brevi liggja ferduge.»

Edvard reis upp og vilde ganga, og han takka Langton for godleiken.

«Far vel, hr. Armitage,» sa Langton. «I morgon når klokka er elleve.»

Edvard fekk frå seg dei andre fyremælings-brevi. Det einaste som hadde noko og segja, var eit um pengehjelp. Dei andre var til ymse parlaments-menner med bøn um å taka imot hr. Armitage som ein fulltru ven av intendanten og gjera kva dei kunde til hjelp fyr honom, um han skulde koma i naud. Brevet um pengehjelp var til ein kjøpmann i Hamburg, som spurde Edvard um han trong pengar. Edvard svara at det trengst ikkje no, men han hadde sumt å gjera fyr husbonden sin nord-på, og han kunde koma til å turva sumt der, um det var råd å få det sendt so langt.

«Kva tid fer De, og kva by skal De til?»

«Det kann eg ikkje svara på fyrr i morgon.»

«Sjå innum fyrr De fer herifrå, so skal eg finna på ein måte.»

So gjekk Edvard attende til herbyrget. Fyrr han lagde seg sa han til Sampson, at han laut fara frå London i ærend som han hadde frå hr. Heatherstein, og at han kom til å vera burte nokor tid. Han sa til slutt at han ikkje heldt det naudsynt å taka honom med seg; for han kunde greida seg utan hans hjelp, og Heatherstein vilde lika best at han kom attende.

«Som De ynskjer, herre,» svara Sampson. «Når skal eg taka på heimvegen?»

«Du kann fara i morgon so snart som du vil. Eg hev inkje brev å senda. Du lyt fortelja deim at eg liver vel, og at eg skal skriva so snart som eg hev noko visst å fortelja.»

Edvard gav Sampson ei gåva, og ynskte honom ei god ferd.

Dagen etter, den stundi som var sett, kom Edvard attende til Langton, og vart venleg motteken.

«Eg hev gjort det eg skulde fyr Dykk, Armitage. Her er eit brev til tvo katholske droser i Lancashire, dei vil taka vel imot Dykk. Og her er eit brev til ein av venerne mine i Yorkshire. Droserne bur ikring fire mil frå Bolton, og Yorkshire-venerne bur i York. De kann tru Dykk til kven som helst av deim. Og so far vel! Er det råd so kom Dykk burt frå London fyre kvelden, di snarere di betre. Kvar er tenaren Dykkar?»

«Han hev teke attende til Heatherstein denne morgonen.»

«Det gjorde De rett i. Sjå no å koma burt med tidi er god. Ver ikkje for brå med det som De hev i tankar. De skynar meg. Skulde det vera nokon som talar til Dykk på vegen, so må De ikkje tru på kva han segjer. De er sjølvsagt på ferd til skyldfolki Dykkar der nord. Hev De pistolar?»

«Ja, herre; eg hev tvo som hev tilhøyrt den uhepne major Ratcliffe.»

«Då skal eg våga dei er gode. Ingen kunde vera meir grannvar med våpni sine en han var, og ingen var betre til å bruka deim. Far vel, hr. Armitage! Gjev at lukka må fylgja Dykk!»

Langton rette ut handi, og Edvard sa vyrdeleg farvel.

TO OG TJUGANDE STYKKET.

Edvard var viss på at Langton ikkje vilde ha talt han til å koma seg burt frå London, um han ikkje hadde tenkt at det var fårlegt å vera. Difyr gjekk han fyrst til Hamburg-kjøpmannen og fekk etter ei utgreiding brev um pengehjelp til ein mann som budde i York. So fór han attende til herbyrget og laga til klyvsekkjerne sine, greidde ut rekningi og sette seg på hesten og tok i veg nord-yver. Det var seint på ettermiddagen fyrr han kom ut or hovudstaden, so han kom ikkje lenger en til Barnet; der tok han inn til gjestgjevaren. So snart han hadde fenge hesten sin i god varveitsla, tok han klyvsekkjerne på armen og gjekk inn i skjenkjestova, der som ferdamennerne samla seg. Då han hadde tinga ei seng og fenge gjestgjevarkona til å gøyma klyvsekkjerne, sette han seg ned framfyre peisen; det brann eld der, endå det var varmt i vêret.

Edvard hadde ikkje fenge brigda noko på dei klædi som han hadde gjenge med alt sidan han kom i huset til Heatherstein. Dei var einfelde, endå dei var av godt ty. Han gjekk med ein høg hatt og i det heile med sovorne klæde at når ein skulde døma etter deim, so vilde alle folk taka han fyr ein av rundhovudi. Sverdet og akselbeltet såg nok finare ut en dei som rundhovudi jamnast bruka; men dette var og den einaste skilnaden.

So snart han hadde fenge kveldsmaten bad han gjestgjevarkona um klyvsekkjerne; so gjekk han på romet sitt og lagde seg.

Um morgonen var han tidleg uppe, og gjekk åt stallen og såg um hesten hadde mat. So bad han um morgonsmat, og då han hadde gjort den ifrå seg tok han pistolarne og lagde på nytt fengkrut. Då han hadde lagt pistolarne på sin stad greidde han ut rekningi og gjekk åt stallen og bad stall-drengen sâla hesten og binda på klyvsekkjerne. So snart det var gjort steig han uppå og reid av stad. Han hadde ride ikring femtan mil då han kom til ei heid; der reid han fram i raskt tråv, og då lagde han merke til tri veg-røvarar på lag ein fjordung framfyre. Dei fór ned ein haug som var imillom deim og det var ikkje lengje fyrr han miste synet av deim. Edvard heldt hesten og lét han få pusta ut, og leidde han so stillt upp-yver haugen. Han hadde mest nått toppen då han høyrde skot, og straks etter såg han ein mann koma ridande i fullt firsprang; han reid yver haugen imot Edvard. Mannen hadde pistol i handi og såg seg attende. Det var ikkje lengje å bia fyrr han såg kva grunnen var; for straks etter mannen kom dei tri røvarane ridande. Ein av deim skaut med pistol etter mannen som flydde, men råma ikkje. Mannen skaut attende; han hadde sigta godt og ein av røvarane fall. Alt dette gjekk so snøgt at Edvard mest ikkje fekk stunder til å draga upp pistolen og setja spororne i hesten fyrr dei var tett innpå honom og fór framum. Edvard tok sigte på den andre røvaren med same han fór framum, og mannen fall. Då den tridje røvaren såg dette tok han ut av vegen; der let han hesten hoppa yver ei veita og reid i firsprang burt yver heidi. Mannen som hadde vorte etter-sett heldt hesten sin då Edvard kom honom til hjelp. No reid han til honom og sa:

«Eg lyt takka Dykk fyr hjelpi; ho kom i rette tid; desse skurkarne var for mange fyr meg.»

«De er vel ikkje såra vil eg vona, herre?» sa Edvard.

«Nei ikkje det minste; men karen svidde håret mitt litt som De kann sjå. Dei tok på meg ikring ei halv mil herifrå. Eg heldt på å fara nordyver, og so høyrde eg tramping av hovar attanfyr meg. Eg såg meg i kring og med ein gong kunde eg skyna kva karer dei var. Då vikte eg hesten ut av vegen, og kom inn i eit tykke tett med vegen, so dei ikkje skulde få ringa meg inn. Ein av dei tri reid framanfyre og vilde stengja vegen fyr meg, og dei andre tvo reid rundt um skogsnaret og vilde koma attanfyr meg. Då såg eg at eg kunde få ein fyremun når eg reid attende, og det gjorde eg so fort som det var råd, og dei fylgte etter meg straks. Korleis det gjekk, det såg De. Me tvo hev gjort ende på eit pakk; for båe desse kararne ser ut til å vera daude eller inkje langt ifrå det.»

«Kva skal me gjera med deim?»

«Lata deim vera der dei er,» svara framandkaren. «Det gjeld fyr meg å koma fort fram. Eg hev sumt å gjera i York, og det ihastar det med, so eg kann ikkje kasta burt tidi med forhøyr og vitnemål og slikt tull. Det er ikkje anna en tvo skarvar mindre i verdi og dermed er den saki slutt.»

Edvard hadde likso stor hug til å koma fram, og so var han samd med framandkaren at det var best å gjera som han hadde sagt.

«Eg etlar meg og nord-yver,» sa Edvard, «og vilde gjerna koma fram snart.»

«So rid me i fylgje, um De ikkje hev noko imot det,» sa framandkaren.

Denne framandkaren såg so fin og frihuga ut og dertil so godsleg, at Edvard med ein gong samtykte i at dei skulde fylgjast og hjelpa kvarandre. Han var ein sterk mann og godt bygd og såg ut til å vera eit par og tjuge år, ein sers fager mann, fint klædd, men ikkje spjåkutt, etter den moden som kongsriddarane bruka; han hadde hatt med fjør i. Medan dei reid fram tok dei til å røda um ymse ting; men ingen av deim freista å finna ut kva parti den andre høyrde til.

Meir en ein gong når det gjekk dauvlegare med røda, hadde Edvard tenkt på korleis han skulde svara um felagen vilde spyrja kva han fór etter, og til slutt vart han samd med seg sjølv kor han då skulde fara åt.

Litt fyre middag stana dei ved ein liten landsby, so hestarne kunde få beita. Då sa framandkaren at han skydde St. Albans og andre store byar; for han hadde ingen hug til å stetta folk som var forvitne, og ikkje vilde han at nokon skulde vakta på kvar han fór. Difyr vilde han leggja vegen annleis, um Edvard ikkje hadde noko imot det; han var so kjend der i bygdi at dei kunde spara tid um han fekk styra. Edvard hadde ingen ting imot dette, som alle kann skyna, og på heile ferdi kom dei aldri inn i nokon by, utan det var myrkt. Dei fann seg eit kvardagslegt herbyrge attmed vegen, og um dei ikkje hadde det fullt so gildt som på store gjestgjevarstader, so var dei då frie fyr at folk lagde merke til deim.

Men det vart rådlaust at dei i lengdi kunde vera so váre um ærendi; for dei vart meir og meir god-vener kvar dag som gjekk. Til slutt sa framandkaren.:

«Hr. Armitage! No hev me fylgst saman på ferdi ei heil tid og høyrt mykje av tankarne og kjenslorne åt kvarandre; men med sømeleg varsemd hev me tagt med kva me sjølve hev tenkt å gjera. Er no dette til å halda ut? Um so er kann De berre segja frå; men skulde De hava hug til å tru Dykk til meg, so kann eg segja at eg gjerna vilde det same. Av klædi dykkar skulde eg helst tru at De høyrer til eit parti som ikkje eg likar; men målet og åtferdi Dykkar ser ikkje ut til å samstava med klædnaden. Og eg tenkjer at ein hatt med fjører vilde pryda det hovudet betre en den tårnhøge tingest som no er tak på det. Det kann vera at klædi berre er påtekne til ei utklæding; det må De vita. Korleis det er so hev eg tiltru til Dykk, det er det same kva parti De høyrer til, og eg lyt prisa Dykk at De kann vera so vyrk og vár i desse uro-tider. Eg er litt eldre en De og kunde gjeva Dykk råd. Eg stend elles i skuld til Dykk og kann difyr ikkje svika; i minsto vonar eg at De trur so.»

«Ja eg trur det,» svara Edvard; «og so mykje kann eg segja Dykk, hr. Chaloner, at desse klædi mine ikkje er dei eg helst vilde bruka, um eg hadde fritt val.»

«Det tenkte eg,» sa Chaloner; «og eg kann ikkje hjelpa fyr den tanken eg hev fenge, at De stemner nord-etter i same ærend som eg. Og no vågar eg fritt å segja at fyr meg gjeld det å slå eit slag fyr kongen. Er no De ute i same ærend, so hev eg tvo gamle skyldingar i Lancashire som er trugne mot den same sak. No vil eg til huset deira og vert verande der til eg kann koma saman med heri. Ynskjer De det so kann De fylgja med meg, og eg skal lova at De fær god medferd og trygg kvild under deira tak.»

«Og kva heiter dei skyldingarne Dykkar, hr. Chaloner?» spurde Edvard.

«Jau, det skal De få vita; for når eg fyrst liter på ein, so gjerer eg det fullt. Namnet deira er Conynghame.»

Edvard tok brevi sine upp or lumma, og flidde felagen sin det eine. Påskrifti var: «Til dei vyrde jomfruerne Conynghame i Portlake, ved Bolton, Lancashire.»

«Det er den same adressa eg fer etter,» sa Edvard og smilte. «Um det er partiet De høyrer til, må De sjølv vita.»

Då sette Chaloner ut i ein høg lått.

«Nei dette er makalaust!» sa han. «Tvo karar møter kvarandre; båe stemner fram i same ærend, og båe skal til same staden; men i tri dagar vågar dei ikkje å tru seg til kvarandre. No er då all varsemd yver, i minsto frå mi sida.»

«Frå mi og,» svara Edvard.

Chaloner tok då til å tala um korleis det såg ut fyr kongssaki. Han fortalde at heri åt kong Karl stod seg godt med tugt og age, og var vel budd i alle måtar. Det var folk i hundradtal i England som vilde vera med i heri so snart ho kom langt nok inn i England. Alle ting såg lovande ut.

«Far min fall i slaget ved Naseby i brodden fyr mennerne sine,» sa Chaloner etter ei togn. «Dei hev halde på å gjera ende på eigedomen, so han hev tverra i hop frå nokre tusund til likso mange hundrad. Hadde eg ikkje havt dei gamle mostrarne, so hadde eg berre vore ein fatig herremann; men dei hev lova meg eigedomen sin, og dei let meg no få rikeleg det eg treng.»

«Fall far dykkar ved Naseby?» sa Edvard. «Var De med der?»

«Ja det var eg,» svara Chaloner.

«Min far fall og ved Naseby,» sa Edvard.

«Gjorde far Dykkar?» sa Chaloner. «Eg kann ikkje minnast namnet Armitage; han hadde vel ingen førarskap då?»

«Jau, det hadde han,» svara Edvard.

«Det var ingen med det namnet, det eg kann minnast, unge herre,» sa Chaloner noko vantruen. «De må visst taka i mist.»

«Eg hev sagt sanningi,» svara Edvard; «og no hev eg sagt so mykje at eg lyt segja meir en eg kann henda skulde gjera, so eg kann rugga mistanken Dykkar. Namnet mitt er ikkje Armitage, endå eg hev bore det no ei tid. De hev sett meg på faret, og eg vil syna tiltru liksom De. Far min var overst Beverley i heri åt prins Rupert.»

Chaloner skvatt upp av undring.

«Eg er stød på det er sant som De der segjer,» sa han um ei stund. «Eg hev tenkt på kven det er De minner meg um. De er sjølve bilætet av far Dykkar. Eg var berre ein gut den tid; men eg kjende honom godt, og ein djervare riddar hev aldri drege sverd. Me lyt sverja kvarandre truskap i liv og daude, Beverley,» heldt Chaloner fram, og rette ut handi. Edvard treiv handi hans ihuga, og so fortalde han Chaloner si livs-soga.

Då han var ferdug sa Chaloner:

«Me hev alle høyrt um branden på Arnwood, og folk trur til denne augneblinken at alle borni brann inne. Det er ei av dei forteljingarne som barnfostrarne våre tek upp-att fyr borni, og mange born hev grete yver dauden Dykkar som dei trudde på. Men seg meg no, når ikkje De hadde kome ihop med meg, hadde De då tenkt å ganga inn i heri med det på-tekne namnet Armitage?»

«Eg veit mest ikkje kva eg hadde gjort. Eg vanta ein ven som kunde gjeva meg råd.»

«Og no hev De funne ein, Beverley. Eg skylder Dykk livet mitt og eg vil greida ut skuldi so langt som det stend i mi magt. De må ikkje løyna namnet Dykkar fyr kongen. Berre det namnet Beverley er so godt som eit pass; og ein son etter overst Beverley vil verta varmt motteken. Sjølve namnet vil verta teke som eit varsl, eit fyrebod um god lukka. Far Dykkar var den beste og trugnaste hermann som nokor tid hev drege sverd, og minnet hans stend utan sidestykke, fyr truskap og sjølvgløyming. Me er no snart kome til enden på ferdi vår; der burte ser me tårnet på kyrkja i Bolton. Dei gamle droserne vil verta reint frå seg av gleda når dei fær ein Beverley i huset.

Edvard var sers fegen med at so mykje skulde verta ofra til minne um far hans. Tårorne stod i augo meir en ein gong når Chaloner tok uppatt lov-ord um honom.

Seint um kvelden kom dei til Portlake. Det var ein stor gamall herregard som låg i ein lund med gilde gamle timber-tre. Ein uppsynsmann hadde kjent Chaloner då dei reid upp lauv-geilen, og han sprang fyre deim inn og fortalde at han kom. Tenarane let upp døri åt deim fyrr dei nådde ho. I halli stod dei gamle droserne og tok imot og var sers glade at dei fekk sjå systersonen; dei hadde havt stor otte at eitkvart vondt skulde ha hendt honom.

«Det var lite som skilde at det hadde hendt noko med meg,» svara Chaloner. «Hadde eg ikkje fenge so god hjelp i rette tid, so hadde det vore ute med meg. D’er denne venen min her eg kann takka fyr bergingi. De må ikkje sjå på puritan-klædi; han hev gjeve seg til den gode saki, det treng eg vel snaudt å nemna når de høyrer at han er son etter overst Beverley som fall ved Naseby saman med den gode far min.»

«Ingen kann vera meir velkomen,» svara dei gamle droserne og rette henderne til Edvard. So gjekk dei inn i daglegstova; der hadde droserne tinga kveldsmaten.

«Hestarne våre vert vel stjorna her, Edvard,» sa Chaloner; «me tarv ikkje sjå etter deim sjølv. Og so, mostrarne mine! er det kome brev til meg?»

«Jau her er nokre; men d’er best å eta fyrst.»

«Nei, lat meg få brevi, so kann me lesa deim fyre maten og røda um deim ved bordet.»

Ei av droserne kom med brevi. Chaloner las deim og rette deim etter kvart til Edvard, so han kunde sjå igjenom deim. Dei var frå general Middleton og nokre andre vener til Chaloner, og fortalde um kva som vart gjort, og korleis det såg ut til å ganga.

TRI OG TJUGANDE STYKKET.

Morgonen etter fyrr dei hadde rise upp kom ein sendemann med brev frå general Middleton. Der fekk dei vita at kongsheri hadde legra seg um kvelden ikkje fullt seks mil frå Portlake. Dei klædde på seg so fort som det var råd, og imedan sa Chaloner til Edvard at det var naudsynt å gjera noko brigde med klædnaden hans. Han tok honom med seg til eit klædekott; der hadde han hengt frå seg sume klæde som han hadde bruka då han var yngre og tunnare, og so baud han Edvard ein klædegang av deim. Edvard skyna at Chaloner hadde rett; han valde ut tvo klædnader som han lika. Han hadde på seg den eine og bytte hatten burt i ein som høvde betre til desse klædi. Då såg han ut som ein fager kongs-riddar. So snart dei var ferduge med maten, sa dei farvel til dei gamle droserne; so steig dei på hestarne og sette av til legret. Då dei hadde ride ein time var dei komne til forpostarne. Dei rødde med hovdingarne som var på tenesta, og ein ordonans fylgde deim til tjeldet åt general Middleton. Generalen tok godt imot Chaloner som ein gamall ven, og han var sers tyd imot Edvard då han høyrde at han var son etter overst Beverley.

«Eg hev sakna Dykk, Chaloner,» sa Middleton; «me lagar til ei her av hestfolk. Hertugen av Buckingham er hovding fyr ho; men Massy vert den rette styraren. De hev sumt å segja her i fylket, og eg tvilar ikkje på at De kann finna oss mange gode hjelparar.»

«Kvar er jarlen av Derby?»

«Kom saman med oss denne morgonen. Me hev fare so fort at me kunde ikkje taka med oss venerne våre. Kongen må vera å få i tale på denne tid. Er de reiduge, so skal eg fylgja Dykk inn til honom. Når det er gjort, kann me røda um andre ting.»

General Middleton gjekk då med deim til det huset som kongen heldt seg i den natti. Og då dei hadde venta nokre minuttar i forstova vart dei inn-letne til honom.

«Lat meg få lov, herre konge, å te Dykk major Chaloner,» sa general Middleton etter dei fyrste helsingarne; «namnet åt far hans er ikkje ukjent fyr kongen.»

«Tvertum vel kjent fyr oss,» svara kongen; «han var ein trugen og trufast mann, og me syrgjer yver tapet. Eg hev ingen tvil um at sonen hev ervt modet og tru-skapen hans.»

Chaloner bøygde kneet sitt og kysste handi som kongen rette ut.

«Og so, herre konge, vil De verta undren at eg kann te fram ein frå eit hus som me tenkte var burtdøydd – den eldste sonen etter overst Beverley.»

«Er det sant?» svara kongen. – «Eg høyrde at alle i huset umkomst i den øgjelege branden på Arnwood. Eg tykkjest vera ein heppen konge, når eg veit at ein son åt slik ein trugen og dugande hermann som overst Beverley hev kome seg undan. De skal vera velkomen, unge herre, hjarteleg velkomen til oss. De lyt vera næme oss. Berre det namnet Beverley vil vera hugnadlegt fyr øyro våre, anten det er natt eller dag.»

Edvard lagde seg på kne og kysste handi åt kongen. Då sa kongen:

«Kva kann me gjera fyr ein Beverley? Seg oss det, – so kjenslorne våre imot minnet um faren kann koma til syne.»

«Eg hev ikkje anna å beda um en at eg må få vera næme kongen når det er fåre,» svara Edvard.

«Det var eit egta Beverley-svar,» sa kongen, «og me skal sjå på det, Middleton.»

Etter nokre få venlege ord til frå kongen gjekk dei ut, men general Middleton vart kalla attende ein minutt eller tvo, so kongen kunde segja’n fyre. Då han nådde att Edvard og Chaloner, sa han til Edvard:

«Det er meg fyresagt at eg skal senda inn til underskrift Dykkar brev på å vera rittmeistar og tenar ved kongens eigen stab. Det er ein høg heider til minne um far Dykkar og – eg kann leggja til – fyr Dykkar eigi framferd. Chaloner vil hjelpa Dykk til å få herklæde og den prydnad som til skal. De hev vel hest kann eg tenkja? De hev ingi tid til å hefta burt, for me tek ut i morgon til Warrington i Cheshire.»

«Er det ikkje spurt noko til parlament-heri?»

«Jau dei gjeng framyver til London etter Yorkshire-vegen. Det er tanken å stengja oss um dei kann. Og so far vel, herremenner! Eg hev ingi tid å kasta burt, må De tru.»

Edvard hadde snart fenge herklædi og kom i fylgjet åt kongen. Då dei kom til Warrington fann dei ei mengd med hestar dregne i hop til å hindre frammarsjen deira. Desse vart påtekne og flydde med lite tap. Det var kjent at det var Lambert, ein av dei beste generalarne under Cromwell, som var føraren deira, og det vart stort glederop i kongsheri. Men sanningi var at Lambert gjorde etter fyresegn frå Cromwell; det galdt um å trøytta ut og uppehalda kongsheri so mykje som råd var; men med den vesle magti skulde han ikkje våga noko slag strid. Etter denne vesle striden vart det halde rettast å senda jarlen av Derby og mange andre av dei fremste hovdingarne attende til Lancashire til å samla kongsvenerne i bygderne der og i Cheshire. Etter det gjekk jarlen frå heri med ikring tvo hundrad hovdingar og herremenner i dette ærend. Dei meinte då at det vilde vera rådelegst at heri gjekk beinast til London; men folki var so utmødde av den raske marsjen, og veret so varmt at det vart ingen ting avgjort. Det vart so at dei skulde fara til Worcester og leggja seg til å venta på meir hjelp frå dei engelske bygder; for Worcester var ein by som heldt med kongen, og bygderne ikring hadde flust med matvaror. Dette vart då gjort. Byen opna portarne sine med alle merke på gleda, og kongsheri fekk alt det ho trong. Den fyrste utidend dei fekk spyrja, var at heile flokken til jarlen av Derby var spreidd og øydelagd. Det var eit hermanns-regiment som hadde kome yver deim ved Wigan, um natti medan alle låg å sov og ingen drøymde um at det var fiendar der ikring. Dei vart påtekne då dei var lite budde til å verja seg, men endå varde dei seg til dess ein stor part av flokken hadde falle og resten vart tekne til fangar. Størsteparten av fangarne vart sidan uvyrdsleg retta. Jarlen av Derby vart teken til fange men ikkje retta saman med dei andre.

«Dette var leidt nytt, Chaloner,» sa Edvard.

«Ja, det er meir en leidt,» sa Chaloner. «Me hev mist dei beste hovdingarne våre; dei skulde aldri gjenge ut or heri. Etter dette tapet vert det so at ingen vil koma etter og slå lag med oss. Den parten som vinn, er den som hev rett her i verdi. Og der er meir vondt en dette. Hertugen av Buckingham hev kravt at han vil styra heri, og det hev kongen negta; me tek til å strida oss sjølve imillom. General Leslie ser det ut til hev mist modet og trur låkt um saki. Middleton er den einaste som gjerer sin skyldnad. No kann De lita på at me fær Cromwell yver oss fyrr me veit ord av. Og her er det syrgjeleg ugreida; hovdingarne trættast, men lyder ikkje, talar mykje, men gjerer lite. No hev me lege her fem dagar; men det som hev vore på tale at me skulde gjera til å verja oss, er enno ikkje i-teke.»

«Eg lyt sjå med undring på kongen, kor tolmodug han er, når det er so mykje som plågar og gjerer det leidt fyr honom.»

«Han er nøydd til å vera tolmodug,» svara Chaloner; «han strider fyr ei kruna, og det er høgt spel. Men um han kann styra yver folk, so kann han ikkje styra hugen deira. Eg er ingi grinbikkja, Beverley; men det kann eg segja, at kann me vinna med denne heri, so ustelt som her i alle måtar er, so vert det eit under.»

«Me lyt vona det beste,» sa Edvard. «Sams fåre kann lima i hop det som elles er sundt. Når dei hev heri hans Cromwell framfyre seg, kann dei verta nøydde til å gløyma ovund og trættor seg sjølve imillom og einast um den gode saki.»

«Eg skulde ynskja eg kunde hava den meiningi,» sa Chaloner; «men eg hev vore saman med verdi lenger en De, og lyt tenkja annleis.»

Nokre dagar til gjekk. Endå vart ingen ting upp-sett til vern. Ugreida og striden i heri voks. Til sist fekk dei høyra nytt, at Cromwell var berre ei halv dags-leid ifrå deim, og at han hadde samla alt det som fanst av herfolk i bygderne han hadde fare igjenom; no hadde han ein gong til so mange folk som det var i kongs-heri. Alt var ugreida og rædsla; ingen ting hadde vorte gjort; ingi fyrebuing, og Chaloner fortalde Edvard at alt var tapt, so sant dei ikkje gjorde noko straks.

Den 3dje oktober fekk dei sjå heri åt Cromwell. Edvard hadde site på hesten og fylgt kongen største-parten av natti. Heri var sett so godt som det let seg gjera. Cromwells-heri heldt seg i ro, og so trudde dei at det ikkje vart noko åtak den dagen. Middagsbil drog kongen seg attende til herbyrget sitt og vilde få seg noko å liva av etter all møda. Edvard var med honom; men fyrr ein time var liden vart det alarm; heri var i strid. Kongen sette seg på hesten som stod sâla og reidug utanfyr døri; men fyrr han fekk rida ut or byen vart han møtt og mest slegen i ålvelt av ei heil mengd – mest av hans eigne hestfolk; dei kom farande so fort at han kunde ikkje få stoppa deim. Kongen ropte sume av hovdingarne på namn; men dei håtta det ikkje. So vitskræmde var folki at både kongen og staben hans nær på vart ned-trødde og trampa under føter.

Cromwell hadde lete ein stor part av heri si fara yver elvi utan at motmennerne visste det, og då åtaket vart gjort i ei so uventa stund, vart folk vitskræmde. På den staden som general Middleton og hertugen av Hamilton styrde, vart det gjort eit djervt motstand; men Middleton vart såra, og hertug Hamilton fekk den eine foten avskoten, og mange hermenner var fallne; då tok flokken til å ryma, sidan resten av heri hadde fare frå deim, og då vart det ryming alle stader. Fotfolki kasta byrsorne frå seg fyrr dei hadde skote.

Kongen reid attende inn i byen. Då fann han ein flokk med hestfolk som Chaloner hadde yvertalt til å gjera motstand. «Fylg meg,» sa kongen; «me vil sjå kva fienden tek seg fyre. Eg trur ikkje at dei forfylgjer, og då kann me enno få folk til å samla seg etter denne vitskræmingi.»

Kongen fylgd av Edvard og Chaloner og sume av hans eigen stab sette då ut og vilde sjå etter. Men då såg han at folki ikkje hadde fylgt med; dei hadde gjenge ut or byen gjenom den andre porten, og hest-folki åt fienden hadde rent etter heri og var komne inn i byen. På denne måten visste kongen ingen annan ting å gjera en å fylgja rådi som han fekk frå Chaloner og Edvard, og freista å koma seg burt. Han snudde hesten og fór burt frå Worcester so fort som det var råd. Då han hadde ride nokre timar var han komen i hop med ikring 4000 av dei hestfolki som hadde rymt so skamlege; men dei var endå so vitskræmde at det var som dei var draugslegne, og han kunde ikkje tru seg til deim. Han samrådde seg med deim som fylgde honom og gjorde upp med seg sjølv at han vilde koma frå deim. Dette gjorde han utan å nemna kva han tenkte på, til nokon av staben sin, ikkje til Chaloner eller Edvard dess meir, han flydde um natti med tvo av tenarane sine, og so snart det vart dag skilde han seg med deim og; for han tenkte at han hadde større kans til å koma seg burt når han var mo åleine.

Det var ikkje fyrr morgonen etter dei fekk greida på at kongen hadde kome seg frå deim. Då vart dei samde um at dei skulde skiljast. Storparten av deim var frå Skotland, og dei skunda seg heim so fort dei kunde. Då tok Chaloner og Edvard til å rådleggja um kva dei skulde gjera.

«Eg kann ikkje skyna anna en at den største fåren med denne herferdi vår vert å koma heim att kvar til seg,» sa Edvard og lo. «Eg kann trygt segja, eg fyr min part, at eg enno ikkje hev slege eit slag fyr kongen.»

«Det er sant nok det, Beverley,» sa Chaloner. «Når hev De tenkt å koma attende til Nyskogen? Eg trur beint fram eg vil fylgja med dit, um eg fær lov. Den stridaste etterrøking kjem til å verta på nordkanten; dei vil stengja fyr deim som skal attende til Skotland, og fanga deim. Difyr kann eg ikkje fara til Lancashire, og det verste er at dei vil leita etter meg alle stader, sidan dei veit eg hev vore med.»

«Kom og fylg meg då,» sa Edvard. «Eg skal finna livd fyr Dykk til dess De kann finna på noko anna. Lat oss skunda oss herifrå, so kann me tala meir um dette på ferdi; men det kann De lita på at di snarare me kann koma sud-yver, di tryggare er det; men endå er me ikkje trygge utan me kann få oss andre klæde. Det vert ei hard leiting etter kongen der sud; for dei tenkjer helst han vil freista å koma seg til Frankrike. Høyr! kva var det? Eg høyrde skot. Lat oss rida upp på haugen og sjå kva dei bræler med.»

Dei gjorde so, og fekk sjå at der var ein strid millom ein flokk av kongs-riddarar og nokre av parlament-hestfolki ikring ein fjordung ifrå.

«Kom, Chaloner, lat oss i alle høve få eit slag,» sa Edvard.

«Lat gå!» svara Chaloner. Dei jaga på hestarne og sette nedyver i fullt tansprang, og um ein minutt var dei uppe i striden og kom i ryggen på parlament-folki.

Dette bråe ågripet attanfrå gjorde ende på striden. Parlament-folki trudde det var meir en tvo som kom yver deim attanfrå, og so fór dei sin veg; men fem eller seks av mennerne deira låg att på marki.

«Takk, Chaloner! og takk, Beverley!» sa ei røyst som dei kjende att med ein gong. Det var Grenville, ein av kongens sveinar. «Desse kararne skulde nett til å leggja i veg og koma frå meg; men so kom de til hjelp. Eg vil ikkje fylgjast med deim no lenger, men gjeva meg i fylgje med dykk, so framt eg fær lov.»

«I alle høve lyt De vera her til dei andre er gjengne. Eg skal få deim burt,» sa Chaloner.

«Gutar!» sa Chaloner; «de lyt skiljast frå kvarandre, elles vert det ingi råd å koma burt. Fleire en tvo skulde ikkje rida saman. De kann lita på at det snart kjem fleire av desse hermenner.»

Mennerne som hadde havt sellskap med Grenville, var ikring femtan i talet. Dei fann at det var ei god råd som Chaloner kom med. Med ein gong vende dei hestarne, og utan noko krus sette dei i veg nord-etter; og Chaloner og Edvard og Grenville stod att åleine på slagmarki. Det låg ikring ei tylvt med menner på marki, nokre var fallne og nokre hardt såra. Sju av deim høyrde til kongs-heri og dei andre fem var av parlament-heri.

«No skal de høyra,» sa Edvard, «kva eg trur me skulde gjera. Fyrst lyt me gjera alt det me kann fyr deim som er såra. Sidan skal me draga klædi og pryd-sakerne av desse parlament-dragonarne som er døydde; so hev me på oss dei klædi med dragon-prydnaden og alt. Då kann me fara gjenom landet i fred; for alle folk vil tru at me høyrer til dei flokkarne som er ute og leitar etter kongen.»

«Det er ein god tanke,» sa Chaloner, «og di snarare me kann setja han i verk, di betre er det.»

«Godt,» sa Edvard, han turka sverdet som han heldt nake endå, og sidan stakk han det i slira; «so vil eg taka klædi av denne karen som eg sjølv fellde; eg hev rett på det herfanget etter alle logjer fyr ufred og riddar-leik; men lat oss fyrst stiga av hestarne og sjå kva me kann gjera fyr dei særde.»

Dei batt hestarne i eit tre og gjorde kva dei kunde fyr dei særde mennerne. Då det var gjort drog dei klædi av tri av dei fallne parlaments-hermennerne. Sidan drog dei av sine eigne herklæde og hadde på seg her-klædi åt fienden. So steig dei på hestarne og skunda seg burt.

Då dei hadde ride ikring tolv mil heldt dei hestarne og tok det meir maklege. Klokka var då ikring åtte um kvelden, men endå var det ikkje vondt myrkt. Dei heldt fram fem mil til. Då var dei med ein liten landsby. Der steig dei av utanfyr eit ølhus og sette hestarne inn i stallen.

«Me lyt vera skamdjerve og uvyrdne, elles mistenkjer dei oss.»

«Det er sandt,» sa Grenville, han gav mannen eit slag og lét han vita at no fekk han gjera kva han kunde, elles skulde han få øyro sine avskorne.

Dei gjekk inn i ølhuset, og snart såg dei at folk vart liv-rædde. Dei kravde alle ting av det beste som fanst i huset, og truga med at fekk dei det ikkje so vilde dei kveikja eld på huset. Dei jaga mannen og kona ut or sengi, og alle tri lagde seg upp-i til å sova. Dei fór, stutt sagt, so sjølvråduge åt at ingen hadde tvil um at dei høyrde til hestfolki åt Cromwell. Um morgonen tok dei ut att, og då gjorde dei som Chaloner rådde til: dei gav ingen ting fyr alt det dei hadde fenge, endå dei alle hadde flust med pengar. No reid dei fort, og kvar dei kom spurde dei um dei hadde set rymlingar. Kom dei til ein by, so spurde dei alltid fyrr dei fór inn, um der var parlament-hermenner fyrr.

So godt gjekk det med reidi deira, at då fire dagar var lidne, var dei komne i utkanten av Nyskogen. Dei løynde seg i den tjukke skogen til det vart kveld; for Edvard hadde tenkt å føra felagarne sine til hytta; der vilde han løyna deim til han hadde fenge gjort det som han hadde i tankar.

Edvard var no fullt på det reine med korleis han vilde gjera. Det som det mest galdt um, var at ingen skulde få mistankar um kvar han hadde vore, og, sjølvsakt, ingen tanke um at intendanten hadde noko med det som var gjort. Det heppelege byte av klæde gjorde so mykje at han hadde von um å få det til. Han hadde sett seg fyre å fylgja dei tvo venerne sine heim den kvelden, og so vilde han morgonen etter rida til intendanten i parlament-herklædi sine og fortelja nytt, at Cromwell hadde sigra og teke Worcester. På den måten vilde det sjå ut som han hadde vore i parlament-heri og ikkje i kongsheri.

Med dei fór fram hadde dei fenge vita at ingen endå visste um sigren åt Cromwell. Dei hadde ikkje slike greidor til å få alt nytt fort fram som no dei hev. Edvard trudde mest at han skulde verta den fyrste som kunde fortelja det til intendanten og folki kringum honom.

So snart det skymra tok dei tri ferdamenner ut frå gøymslet sitt. Edvard synte vegen, og dei kom snart til hytta. Der vart dei ikkje lite rædde då dei fyrst vart vise med deim. Det bar so til at Humfrey og Pablo heldt seg i tunet, og der høyrde dei klasking av sverd og riddarbunad. Då ridarane kom næme nok fekk dei sjå i myrkningi at det var ein flokk med hermenner. Fyrst tenkte Humfrey at han skulde springa og stengja att døri; men då han hadde tenkt seg um kom han på at det var det fårlegste han kunde finna på, um det skulde vera fåre. Difyr vart han samd med seg sjølv at han fyrst vilde segja det til systerne, og so stella seg sjølvi døri og møta flokken når dei kom. Då ropa Edvard honom på namnet, og dermed kvarv all rædsla. Ein augneblink etter tok Edvard broren og systerne i fanget.

«Lat oss fyrst få hestarne våre inn i stallen, Humfrey,» sa Edvard då dei hadde gjort ifrå seg dei fyrste helsingarne. «Sidan lyt me få koma inn og få noko som Alice kann laga til åt oss; me hev ikkje livt altfor vel dei tri siste dagarne.»

Med Humfrey og Pablo i fylgje gjekk dei alle åt stallen. Der tok dei ut skog-hestarne, so det vart rom åt dei tri som kom. So snart hestarne hadde fenge mat og tilsyn gjekk kararne inn i huset, og Chaloner og Grenville vart namngjevne. Kveldsmaten var snart på bordet, og dei var so svoltne at dei ikkje kunde tala med’ dei åt, so det var lite dei fekk vita frå deim den kvelden. Likevel kunde Humfrey skyna at alt var tapt og at dei hadde rymt frå slagmarki. Fyr det fyrste fekk dei Alice og Edit til å flytja ut or deira rom, so nykomingarne kunde få ein stad til å liggja. Då sengjerne var tillaga var Edvard ein halv times tid uppe med Humfrey og fortalde kva som hadde hendt. Han kunde sjølvsagt ikkje nemna alt, men meir kunde han få vita av dei nye gjesterne når han var faren, og fara laut han tidleg um morgonen.

«Og no, Humfrey, skal du høyra mi råd. Dei tvo venerne mine kann ikkje vera her i huset av mange grunnar; men me hev lykelen til hytta hennar Klara, so dei kann taka bustad der. Dei lyt få mat og alt det dei treng, frå oss, til dess dei kann sjå seg råd til å koma ut or landet, som dei er tenkte på. Eg lyt yver til intendanten i morgon, og dagen etter skal eg koma att her. Imedan kann gjesterne vera her, so fær du og Pablo laga til i hytta åt deim. Når so eg kjem att kann alt vera reidugt, og då skal me fylgja deim dit. Eg trur ikkje det er stor fåre at nokon skal finna deim der; i minsto er fåren mykje mindre en han vilde vera her; for me kann venta hermanns-flokkar i alle leider no, liksom det var då far åt kongen hadde rymt frå Hampton-slottet. Og no til sengs, gode bror min, og vekk meg tidleg; for eg er rædd eg ikkje vaknar sjølv.»

Brøderne skildest då fyr natti.

Morgonen etter, lengje fyrr framandkararne hadde vakna, hadde Humfrey ropt Edvard, og då stod Pablo utfyre døri med hesten hans. Edvard bad snøgt farvel; han hadde teke på seg parlaments-herklædi og reid av stad tvert yver skogen til husi åt intendanten. Dit kom han fyrr dei hadde gjenge or sengjaromi. Den fyrste han fann var, som lukka var, Osvald; han var attmed døri til si hytta. Edvard vitta til honom då han var langt burte; men han kunde ikkje kjenna att Edvard med same; difyr kom han stigande reint i make og vilde vita kva hermannen hadde å segja. Då ropte Edvard på Osvald, og det var nok. Med få ord fortalde Edvard at alt var tapt, og at han hadde rymt på den måten at han hadde teke klædi av ein fallen fiendsmann.

«No er eg her og vil fortelja alt til intendanten. Skynar du meg, Osvald?»

«Ja visst skynar eg,» sa Osvald, «og eg skal syrgja fyre at det vert vel kjent at du hev kjempa på Cromwell si sida i all denne tid. Eg rår deg til å syna deg i desse klædi heile denne dagen; då vil alle verta nøgde. Skal eg ganga fyre deg til intendanten?»

«Nei Osvald, intendanten treng ikkje um at nokon fører meg inn. No lyt eg sprengrida upp til huset og melda meg sjølv. Farvel so lengje! Eg ser deg vel seinare i dag.» Edvard bruka spororne på hesten og kom til intendanten sitt hus i fullt tansprang; det var ikkje lite klasking der nede då han reid inn. Sampson kom farande og skulde sjå kva det var, og han vart uppi stor undring då han fekk sjå Edvard som hoppa av hesten og bad Sampson taka den og setja han inn i stallen. Dermed rende han inn i kjøken og skræmde mest av Føbe som heldt på laga morgonsmaten. Han sa ikkje eit ord til henne, men fór framum burt til døri åt intendanten; der banka han på.

«Kven er det?» sa intendanten.

«Edvard Armitage,» var svaret, og døri vart uppleti. Intendanten stokk attende då han fekk sjå Edvard i parlament-herklæde.

«Min gode Edvard! eg er fegen at eg fær sjå Dykk, kva klæde De so gjeng i; men dette treng ei utgreiding. Set Dykk ned og fortel meg alt.»

«Det er snart gjort, herre,» svara Edvard, han tok av seg jarn-hjelmen, so håret hans fekk leggja seg ut-yver akslerne.

So fortalde han med fåe ord kva som hadde hendt, og korleis han hadde kome seg burt, og korleis han hadde fenge desse herklædi på seg.

«De hev fare sers varleg fram,» sa intendanten, «og truleg hev De berga meg; i minsto hev De vendt av all mistanke, og desse som fer og njosnar etter meg, vil ingen ting have å melda, anna en slikt som kann vera til bate fyr meg. Der er dei som hev gruna yver frå-vera Dykkar og tala um det på slike stader som hev mykje å segja, og mistankar hev reist seg av det same. Når De no kjem att som ein av parlaments-stridsmennerne, so vil det gjera ende på alle illtenkte merknader. De hev gjort meg ei tenesta, min gode Edvard. De er min skrivar, og det hev vore sagt at De var i fylgje med Beverley-folk, og difyr fann dei fråvera Dykkar underleg. Det hev vore slege på, at De var faren og vilde vera med i kongs-heri, og det med mitt vitende og samtykke. Dette hev eg frå Langton, og det hev vore til skade fyr meg, og det ikkje so lite. De kjem att i slik ein bunad, at alt vert godt att. No skal me fyrst halda bøn og so få morgonsmaten. Sidan vil me få betre greida på alt som hev hendt frå De fór. Patience og Klara tenkjer eg vil ikkje syrgja når dei fær att lagsbror sin. Korleis dei vil lika Dykk i denne klædnaden, kann eg ikkje hava nokor meining um. Men korleis det er, so takkar eg Gud at De er komen til oss att og er frisk. Og eg skal verta endå meir glad når eg fær sjå Dykk att i klæde som er meir fredelege fyr ein skrivar-kar.»

«Eg vil med Dykkar lov ikkje taka av meg desse klædi denne dagen; for det kunde henda at einkvar fekk sjå meg i dei.»

«De hev rett, Edvard. Denne dagen kann De bruka deim; men i morgon lyt De taka att dei vanlege klæde.

Gakk ned i salen; der vil De finna båe gjentorne; dei ventar hardt på Dykk, det er eg stød på. Eg skal koma etter um ti minutt.»

Edvard gjekk ut or romet og ned troppi. Me treng vel ikkje segja at dei tok hjarteleg imot honom. Elles synte Patience si gleda med gråt, men Klara med vill kjæta.

Me skal springa yver dei utgreidingarne som Edvard kom med til Heatherstein i hans eige rom.

Då han var ferdug sa intendanten:

«No lyt De skyna, Edvard, at som det no er kann det ikkje nytta å gjera meir. Er det Guds vilje so vil kongen ein gong koma att på kongsstolen sin. Me lyt bøygja oss fyr den magti som er, so lengje. Og eg kann segja det beint ut at etter mi meining sigtar Cromwell på kongedøme og vil få det. Kann henda er det best at me fær lida under refsingi eit bil. So kann kongen verta meir upp-skula og høva betre til å styra en han no er, etter som det ser ut av det De hev fortalt.»

«Kann henda det, herre,» sa Edvard. «Eg må segja at den stutte tidi eg hev vore med i striden, hev eg fenge augo mine uppletne ikkje lite. Eg hev set lite til egte riddar-kjenslor hjå deim som hev slege seg til kongs-heri; men syrging fyr eigen bate var det nok av. Heile heri var sanka i hop av reint ulike emne; der var misnøgje og fullt av åbryskap og ill-vilje, so eg undrast ikkje på at det gjekk som det gjekk. Ein ting er viss, at det må koma mykje betre kjenslor millom alle deim som er med, fyrr ein slik mann som Cromwell kann verta flutt ned frå sitt sæte. Som det no er lyt me segja at saki er tapt.»

«De hev rett, Edvard,» sa intendanten. «Eg skulde ynskja at det såg betre ut; men som det er lyt me gjera det beste me kann ut av det. De hev set nok til å døyva den brennheite ihugen fyr kongssaki som fyrr tok alle tankarne Dykkar. Lat oss no bruka vit, og prøva um me ikkje då kann verta hepne.»

FIRE OG TJUGANDE STYKKET.

Edvard hadde ikkje fortalt um alt det som hadde hendt, til nokon anna en Osvald; for honom torde han lita på. Dagen etter hadde han teke att dei gamle skogvaktar-klædi so lengje til han fekk seg en ny klædnad, og gjekk so heim til hytta. i Der hadde han tenkt å verta verande nokre dagar med samtykke frå intendanten.

Han hadde sjølvsagt ikkje forsømt å segja det til intendanten korleis han hadde tenkt å gjera med Chaloner og Grenville, og fenge hans samtykke, og med same den rådi at dei skulde sjå å koma seg yver på hi sida kanalen so snart dei såg seg mogleg råd. Heime i hytta lengta dei alle sårt etter honom. Humfrey og Pablo hadde vore i hytta hennar Klara og gjort alt reidugt til å taka imot dei tvo riddarar. Hytta var elles urørd etter den tid dei tok røvarane. På den fyrste ferdi hadde dei teke med seg eit kjerrelass med slikt som dei visste naudsynleg trongst. Chaloner og Grenville såg longe ut til å vera som dei var heime og hadde ingen hug til å byta bustad. Dei gjekk sjølvsagt endå med parlament-herklædi sine; for andre hadde dei ikkje fyrr dei fekk kjøpt frå Lymington; men, som fyrr nemnt, traut dei ikkje pengar. Dei hadde gjeve ei utgreiding um alt som hadde hendt på herferdi, til hugnad fyr gjentorne og Humfrey, so Edvard fann at han ikkje turvte fortelja stort; for Chaloner hadde fortalt um det fyrste møte millom deim, den gongen han vart påteken av røvarane. So snart Edvard kunde sleppa ifrå gjekk han ut med Humfrey, so dei tvo kunde få ei røda saman.

«No, Humfrey; eg høyrer du hev fenge god greida på alle mine æventyr sidan me skildest; lat meg no få høyra kva du hev drive med.»

«Eg hev ikkje slike skakande hendingar å røda um som dei Chaloner hev fortalt oss,» svara Humfrey. «Alt eg kann segja er at ingen hev set inn-um til oss, at me hev venta på deg og lengta etter deg, og at me ikkje hev vore late med’ du var burte.

«Kva var det fyr hestar som var i stallen då me kom?» spurde Edvard.

Humfrey lo. So fortalde han Edvard korleis dei hadde fare åt då dei fanga deim,

«Du er makalaus, Humfrey, og er ikkje fødd til å liva innestengd her i skogen.»

«Eg hev heller tenkt at eg var fødd til det,» svara Humfrey, «endå eg lyt segja at sidan du fór ifrå oss hev eg ikkje kjent meg fullt so nøgd her som fyrr. Du kann aldri tru kor fælt det hev vore å tenkja på deg sidan du kom ut i verdi og var med i alt det som hende.»

«Kann henda det,» sa Edvard. «Men endå skal du høyra at so brennande som eg ynskte å koma saman med folk og få vera med i utreden, so er eg alt anna en nøgd med det eg hev set. Og det er so langt ifrå at seg kjenner nokon hug til å koma ut att, at eg mykje heller vilde vera her og liva i ro og fred. Eg hev vore misnøgd, det er sanningi. D’er stor skilnad på verdi soleis som me tenkjer oss ho når me lengtar ut, og verdi soleis som me lærer ho å kjenna når me kjem ut i ringstraumen og ser dei løynde uppkomor til åtferdi åt folk. Eg hev fenge ein lærdom, men ikkje ein som eg er nøgd med, det kann eg segja med reine ord.

Det er ei svikfull og løynsk verd me liver i, det er det heile med få ord.»

«Det er sers tekkjelege og gilde ungdomar, desse Chaloner og Grenville,» sa Humfrey.

«Chaloner kjenner eg godt,» svara Edvard. «Han er ein som me kann lita på, og han er den einaste eg hev møtt som eg torer tru meg til. Det var ei stor lukka at eg kom saman med honom soleis som eg gjorde då eg tok ut i verdi. Grenville kjenner eg mindre til. Me var tidt saman, det er sant, men då var altid kongen attmed, for me høyrde båe til staben hans. På same tid lyt eg segja at eg aldri hev røynt noko leidt av honom. Og mannsleg veit eg at han er.»

Edvard fortalde kva som hadde gjenge fyre seg millom imendanten og honom sidan han kom attende, og kor vel nøgd intendanten hadde vore med meinsløgdi hans, at han kom attende i parlament-herklæde.

«Sidan du talar um det: tykkjer du det er trulegst at me fær hermenner her til som vil leita etter kongen?»

«Eg undrast på at dei ikkje longe hev vore her,» svara Edvard.

«Og kva skal me gjera um dei kjem?»

«Alt er syrgt fyr det,» svara Edvard, «endå eg hadde reint gløymt det av til dess du spurde. Intendanten rødde med meg um den ting i gårkveld, og her hev du eit brev på at du er sett til skogvaktar; det er underskrive av honom, og du kann syna det fram når du finn det naudsynt. So er her eit anna brev som legg på deg å taka imot tvo hermenner som kann verta sende her hit; du skal taka deim og lata deim få hus og mat; men meir skal dei ikkje hava rett til å krevja. Til det er slutt med leitingi lyt Chaloner og Grenville hava hermanns-bunaden på seg og verta verande hjå oss. Og, Humfrey, hev du ikkje gjort anna bruk av dei klædi som eg lét etter meg her – eg meiner dei fyrste klædi eg fekk gjort då eg var sett til skrivarkar, og som eg tenkte hadde urgast so mykje at eg ikkje kunde bruka deim lenger –, so vil eg taka dei i bruk no; for skulde hermenner koma her på njosning, so kann eg då hava litt å segja yver deim.»

«Dei ligg i kista di, der som du lagde deim. Gjentorne tenkte på å gjera seg tvo ridebunader av deim til vinterbruk; men dei hev aldri nemnt det sidan; truleg hev dei havt for liti tid. Men, kva var det no eg skulde sagt? du hev aldri nemnt eit ord um Alice og Edit etter du hev vore so lengje burte.»

«Jau, eg tykkjer dei hev både vakse og kome seg i andre måtar,» svara Edvard; «men til deg kann eg segja at eg trur det er høgt på tidi at dei vert flutte or denne uvande heimen um det var råd, og upplærde soleis som unge droser skal lærast.»

«Men korleis skal me få det til, Edvard?»

«Det kann eg ikkje segja, og det gjerer meg vondt; men endå ser eg kor naudsynt det vilde vera um me skulde koma attende til vår rette stoda i samfundet.»

«Og kann me tenkja nokor tid å gjera det?»

«Det veit eg ikkje. Eg tenkte lite på det fyrr eg var av og kom saman med folk; men etter eg hev vore ute i verdi, hev eg vore meir nøydd til å kjenna at dei gode systerne mine ikkje er i det laget dei skulde vera, og eg hev sett meg fyre å freista um eg ikkje kunde finna på ein måte so dei fekk det som det betre kunde høva. Hadde me vunne i ufreden so skulde det ingen vande ha vore, men no veit eg mest ikkje korleis me skal få det til. Men no ser eg at Chaloner kjem. Me lyt segja honom kva som er gjort til å greida oss fyr mennerne.»

«Det er eit makalaust påfund,» sa Chaloner då Edvard hadde fortalt kva som var gjort. «Det var ein heppen dag då det bar so til at eg kom i lag med deg, Beverley.»

«Ikkje Beverley, lyt De koma i hug. Det namnet lyt me gløyma; det var att-teke berre fyr den stundi.»

«Ja, det er sant. Ja ja, hr. skrivarkar Armitage! Eg tykkjer det er godt på-kome. Det einaste er at me skulde visst kva hermenner som vert sende på desse kantar, for me lyt høyra til andre her-deilder og hev vorte drivne burt frå slagmarki. Eg skulde tru at Lamberts-regimentet ikkje vil koma denne vegen.»

«Det skal me snart få greida på. Lat hestarne vera upp-sâla og reiduge, so dei kann vera fyr døri um nokon skulde koma. Det er mi meining at me fær deim her ein gong i dag.»

«Eg er rædd det vil verta mest umoglegt fyr kongen å koma seg burt,» sa Chaloner. «Eg veit mest ikkje kva eg skal segja um at han fór ifrå oss på den måten.»

«Eg hev tenkt på det,» svara Edvard, «og eg må segja eg trur mest det var klokt. Sume var til å lita på, og sume ikkje; det var rådlaust og vita kven han kunde lita på, og difyr trudde han seg til ingen. Attåt er det greidt at det var større kans til å koma seg burt når han var åleine, en det hadde vore um han hadde havt fylgje. Og endå tykkjer eg det var litt sårt at han ikkje skulde tru seg til meg,» heldt Edvard fram; livet mitt var til hans tenesta.»

«Han kunde kje meir lesa i Dykkar hjarta en han kunde i mitt eller andre sitt. Og det hadde vorte ille uppteke når han hadde valt ut nokon. I det heile tenkjer eg han gjorde rett, og eg vonar at det no skal visa seg,» sa Chaloner. «Eitt er visst, at det er slutt no fyr ei lang rid, og me kann lata sverdi våre kvila i slirorne. Det er beint fram so at eg vert sjuk av det eg hev set. Eg skulde gladeleg bu her hjå dykk, og hjelpa til å dyrka landet, burte frå verdi og all hennar uro. Kva segjer De, Edvard? vil De og bror Dykkar taka meg til arbeidsmann når alt er rolegt att?»

«De vilde snart trøyttna av det, Chaloner; De er skapt til onnugt stræv og til strid i verdi.»

«Og lell trur eg at eg skulde lika meg her, under tvo hustruor, so gilde og fagre; det er mest som eit Arkadian. Men endå er det sjølvkjært av meg å tala soleis; når det kjem til stykket, er kjenslorne mine beint motvende av ordi.»

«Kva meiner De med det, Chaloner?»

«Når eg skal segja beint som eg meiner, Edvard, so tenkte eg på kor synd det er fyr tvo slike søte gjentor at dei er hefte her med slikt grovt husstell, og at dei skal verta verandre her i slikt u-dyrke – um eg fær lov til å tala so fritt; men eg gjerer det lell, av di eg er yvertydd um at når dei kom i rette hender, so kunde dei verta til prydnad i ein kongsgard; og De lyt skyna at eg hev rett.»

«Trur De ikkje, Chaloner, at dei same tankarne hev svive meg i hugen? Humfrey kann vitna at me hev tala um det same fyr mindre en ein time sidan. Men endå lyt De sjå kor vandt det vil falla. Hadde eg Arnwood og alt det som ligg til, so skulde det ingi naud vera; men no er ikkje det meir å tenkja på. Me kann her sjå skogen som høyrer min eigedom til; men eg tenkjer det vert ikkje lengje fyrr eit eller anna rundhovud fær det alt til løn fyr tenesta som han hev gjort i striden mot kongs-riddarane ved Worcester.»

«Eg hev då det å segja til Dykk, Edvard, og eg vågar å gjera det av di eg skylder Dykk takk fyr livet, og det veit De er ei skuld som aldri kann verta utkvitta, – ja, det var det eg hadde å segja: Skulde De nokor tid koma på at De vilde senda systerne Dykkar herifrå, so lyt De koma i hug mostrarne mine i Portlake. Systerne Dykkar kunde aldri koma i betre hender, og aldri til nokon som meir trurøkje vilde gjera sin skyldnad imot deim, og dei vilde vera tegne til at de vilde lita so mykje på deim. Eg trur beint fram at ingen ting kunde vera gildare fyr deim, en at dei fekk taka seg av tvo syster til Edvard Beverley; det kann De lita på. Endå meir stød på dette vilde eg verta, um De kunde finna upp ein måte til å senda deim eit brev som eg skal skriva. Eg kann segja Dykk det at de beint fram vilde gjera deim ei tenesta, og vil De ikkje gjera so stort offer, so kjem De til å ofra velferdi åt systerne Dykkar fyr Dykkar eige ovmod, og det veit eg De ikkje hev hug ti!»

«Nei, det skal vera visst at det vil eg ikkje,» svara Edvard, «og eg skynar på at De vil gjera vel. Meir kann eg ikkje segja fyrr eg fær høyra kva dei gode morsysterne Dykkar hev å segja. De tek storleg i mist, Chaloner, um De trur at eg ikkje vilde taka imot nokor beinsemd, og at det skulde halda meg frå å få systerne mine flutte frå dette u-dyrke, som De segjer, so uhøvelegt som det er fyr deim; det er tilhøvi som hev drive deim ut i det. At me er fatigfolk kann ikkje motsegjast; men endå skal eg aldri gløyma at systerne mine er døtter til overst Beverley.»

«Eg er glad at De svarer soleis, Edvard, og eg hev ingen otte fyr det svaret som eg ventar frå dei gode morsysterne mine. Det skal vera ein ovfagnad fyr meg når eg fer ikring i framande land, at eg kann vita systerne Dykkar under deira tak, og at dei vert uppfødde soleis som det er høvelegt fyr deim.»

«Kva er det, Pablo?» sa Humfrey, Pablo kom springande med anden i halsen.

«Hermenner,» sa Pablo; «mengd av deim; spreng-rid denne vegen; sprengrid alle vegjer.»

«No, Chaloner; me lyt berga oss ut or denne knipa, so vonar eg det skal ganga godt sidan,» sa Edvard.

«Få hestarne ut-fyre døri, og De og Grenville lyt halda Dykk innanfyr. Tak ut min hest og, so det ser ut som eg nett var komen hit. Eg lyt inn og byta klæde. Haldt auga med deim, Humfrey, og lat oss vita når dei kjem.» Chaloner og Edvard gjekk inn, og Edvard fekk på seg skrivarklædi. Straks etter såg dei ein flokk med hestfolk som kom ridande beint åt hytta. Dei var snart fram-komne og heldt hestarne sine. Ein hovding tala til Humfrey i ein ovmodig tone, og spurde kven han var.

«Eg er ein av skogvaktarane her i skogen, herre,» sa Humfrey vyrdnadsfull.

«Kven eig dette huset, og kven hev De der?»

«Huset er mitt, og tvo av hestarne høyrer til tvo hermenner som er komne og leitar etter deim som flydde frå Worcester. Den tridje hesten høyrer til skrivarkaren hjå intendanten her i skogen, hr. Heatherstein. Han kom her med bod frå intendanten um å setja fast upprørarne.»

I denne augneblinken kom Edvard ut og helsa på hovdingen.

«Dette er skrivarkaren, herre, hr. Armitage,» sa Humfrey og flutte seg attende.

Edvard sa: «Hr. Heatherstein, intendanten, hev sendt meg her til med bod um korleis dei skal setja fast upprørarane. Denne mannen hev pålegg um å halda tvo hermenner i huset so lengje dei finn det naudsynt å vera. Og eg skulde fortelja kvar offiseren som eg møtte, at hr. Heatherstein og skogvaktarane hans vil syrgja fyr at ingen av upprørarane fær halda seg her ikring, og at det vilde vera best at hermennerne søkte etter på sudkanten av skogen; for det er visst at rymlingarne vil freista å koma seg på skip til Frankrike.»

«Kva regiment høyrer desse hermennerne til som De hev her?»

«Eg trur det er Lamberts, herre; men dei kann koma ut og svara fyr seg sjølv. Seg til mennerne at dei lyt koma ut,» sa Edvard til Humfrey.

«Ja, herre; men dei søv so tungt at det vert ikkje lett å få deim upp; for dei hev ride alt frå Worcester; men eg skal prøva.»

«Nei, eg kann ikkje venta,» sa hovdingen. «Eg kjenner ingen som høyrer til Lamberts regimente, og dei kann ingi rettleidung gjeva.»

«Kunde De ikkje taka deim med Dykk, herre, og lata oss få tvo av mennerne Dykkar i staden? for dei er brydsame og et upp alle ting,» sa Humfrey audmjukt.

Då lo hovdingen og sa: «Nei, nei. Me kjenner alle Lamberts-folki. D’er det same fyr deim anten det er ven eller fiend. Eg hev ingi magt yver deim; De lyt greida Dykk so godt De kann. Fram, karar!» sa han og helsa Edvard med same han fór. Eit par minuttar etter var dei langt burte.

«Det er vel yver,» sa Edvard. «Chaloner og Grenville ser for unge og for gode ut til å høyra til kjeltringarne hans Lambert; hadde dei set deim so vilde dei fenge mistankar. Me kann elles venta fleire på gjesting. Sjå godt etter, Pablo.»

Edvard og Humfrey gjekk no inn til dei andre; dei der inne var sers forvitne på røda utanfyre.

«Kva er det, Alice? Du ser reint bleik ut,» sa Edvard då han kom inn.

«Eg ræddast fyr gjesterne våre. Eg er viss på at Chaloner og Grenville aldri hadde vorte tekne fyr hermenner, um desse kararne hadde kome inn.

«Me takkar fyr god-ordi, jomfru Alice,» sa Chaloner; «men eg tenkjer nok, at når det galdt på so skulde eg briska meg og sverja so godt som dei beste, eller rettare dei verste, av deim. Me gjekk fyr gode hermenner då me var på vegen hit.»

«Ja men De møtte ikkje andre hermenner.»

«Det er sant, og det syner at De er gløgg. Eg skal medgjeva at det hadde vore verre når me hadde havt hermenner å gjera med; men endå må det vera mange slag millom so mange tusund, og det vilde vera ein vond ting fyr ein hovding å setja fast på mistanke ein mann som høyrde til ein annan her-deild. Eg trur eg vil skapa meg full når dei kjem ein annan gong. – Det vil ikkje vera mykje mistenkjelegt.»

«Nei, ikkje på nokor av sidorne,» sa Edvard.

«No, Alice, lyt me få middagsmaten soleis som du hev han.»

I tri-fire dagar var parlament-magti ute og fór igjenom skogen, og eit par gonger til var dei på innstig i hytta; men nokon mistanke fekk dei ikkje, av di Edvard var heime og greidde ut fyr deim. Flokkarne vart alltid sende i ei onnor leid.

Edvard skreiv til intendanten og fortalde kva som hadde hendt, og bad um lov til å vera heime endå nokre dagar. Pablo gjekk med brevet og kom att med eit frå intendanten. Han fortalde at kongen endå ikkje var teken, og at Edvard laut gjera alt det han kunde til å få sett honom fast; han fekk taka med seg dei hermennorne som dei hadde i huset og leita etter i ymse leider. Vilde han ikkje ganga or huset so fekk han syna brevet til formennerne fyr dei leitande flokkar, og få deim til å gjera etter som der stod. Eit par gonger fekk Edvard høve til å bruka dette brevet. Han gjekk ut til flokken som var på veg til huset, og synte brevet fram til hovdingen, og på den måten fekk han deim til å fara lenger utan å stoppa.

Då det leid av ei fjortan dags tid, var det ingen flokkar att i skogen. Alle hadde fare ned til strandi og vilde sjå etter rymlingarne. Sume rymlingar vart tekne.

Humfrey fór til Lymington og kjøpte klæde åt Chaloner og Grenville; det var avgjort at dei skulde stella seg som dei var skogvaktarar. På den måten kunde dei få bera byrsa. So snart Humfrey hadde fenge det han fór etter, fylgde dei deim til hytta hennar Klara, og der gav dei seg til. Sjølvsagt synte dei seg aldri utanfyr den tjukke skogen som voks rundt um hytta. Humfrey let deim få låna Haldfast til ei vakt. Dei tok avskil med Alice og Edit med stor sorg. Humfrey og Edvard fylgde deim til bustaden deira. Det var avgjort at hestarne skulde vera der dei var, og Humfrey skulde hava tilsyn med deim; for det var ingen stall attmed hytta hennar Klara.

Då dei skildest tok Chaloner det brevet han hadde skrive til morsysterne, og gav det til Edvard. So gjekk Edvard endå ein gong til husi åt intendanten, og der kom han i lag med Patience og Klara.

Edvard fortalde intendanten um alt som hadde hendt, og intendanten hadde inkje imot det som var gjort. Han rådde sterkt til at Chaloner og Grenville ikkje skulde freista og koma seg av til fastlandet fyrr det var slutt med all etterrøking.

«Her er eit brev som eg hev fenge frå lands-styret, Edvard. Dei rosar i høge tonar den vaksemd og verksemd som eg hev synt med etterfylging av rymlingarne. Det syner seg at dei hovdingarne som De hev vore burt-i, hev skrive og sagt frå um dei gode råderne me hev funne på. Det er synd at me skal vera nøydde til å narra folk soleis i verdi, er det ikkje, Edvard? D’er inkje anna en tiderne og ynskjet um å gjera godt som kann orsaka det. Me møter dei vonde og slær deim med deira eigne våpen. Me fer med deim soleis som dei ærleg hev fortjent; men endå segjer samvitet oss at det ikkje er rett.

«Å berga livet åt folk som inkje anna gale hev gjort en vore trugne mot sin konge, det vil visst gjera det rett; i minsto vonar eg det,» sa Edvard.

«Med dei brevi er eg rædd det ikkje vil; men det er eit spursmål som er vondt fyr oss å svara på. Lat vårt eige samvit få leida oss. Når ikkje det klagar på oss, so kann me ikkje vera langt frå det rette.»

So kom Edvard med det brevet han hadde fenge frå Chaloner, og spurde um intendanten vilde vera gild og senda det.

«Eg skal freista,» sa intendanten. «Eg kann senda det gjenom Langton. Det er vel pengar det gjeld um å få, kann eg tenkja. Det vert sendt um torsdag.»

Med dette vart det ende på røda. Edvard gjekk og vilde lydast um Osvald.

FEM OG TJUGANDE STYKKET.

Edvard vart verande heime nokre dagar, han venta sterkt på å høyra nytt som kom. Kvar tid venta han det skulde verta ut-lyst at kongen var sett fast, og han var storglad då han fann at dei til dessar ikkje hadde fenge det til, kor mykje dei hadde bala. So var det eit spursmål som kom upp i hugen hans, og det gjekk han og tenkte på lengje. Sidan dei hadde teke til å tenkja på at systerne skulde verta senda burt, fann han det sers ulaglegt at han endå skulde møta fram fyr intendanten og kalla seg dotterson til Armitage. Um systerne hans skulde verta sende til droserne i Portlake, måtte det gjerast so at intendanten ikkje visste um det, og då vilde det snart koma upp at dei var burte; for Patience Heaterstein vilde ganga til hytta i eino. No kom det spursmålet upp fyr honom um det var rett lenger, etter alt det gode og all den tiltru som intendanten hadde gjort og synt honom, å løyna fyr honom det rette namnet sitt og kva folk han var komen av. Han kjende at han gjorde urett mot intendanten og ikkje synte honom den tillit som han fortente.

At han hadde gjort so frå fyrst av, det fann han var rett; men sidan han hadde vore med i kongs-heri og i alt det som etter fylgde, kjende han det so at han fór stygt åt mot intendanten, og no sette han seg fyre at han skulde fortelja sanningi fyrst det baud seg eit høve. Men å koma beint med det når han ikkje hadde noko høve til det, det tykte han var staurvore. Til slutt tenkte han at han vilde segja det til Patience når ho lova å tegja med det. Når han gjorde dette med ein gong so kunde ikkje intendanten klaga på for liti tiltru. Han hadde tenkt yver kjenslorne fyr Patience, og han visste vel kor mykje han elska henne. I den tid han var med i heri var det sjeldan at ho hadde vore ute or tankarne hans. Tidt hadde han vore saman med velseda kvinnor; men aldri hadde han set nokon som etter hans meining kunde liknast med Patience Heaterstein. Men kva utsyn hadde so han til å føda ei kona? No, i nittanårs-alderen, vilde det vera meiningslaust.

Tankar som desse rann igjenom hugen hans; den eine jaga den andre som dei var uvisse og liti truande. Enden vart at Edvard visste han ikkje åtte ein penny, og fekk dei vita at han var erving etter Beverley so vilde det vera til skade fyr honom. Han elska Patience Heatherstein, men det var ingen tanke um å få henne som no det var. Han hadde gjort rett til denne tid med det han hadde løynt rette namnet sitt; for intendanten kunde trygt segja at han ingen ting visste um at han heldt hand yver son til ein so namngjeten kongs-riddar. No vilde han fortelja til Patience kven han var, og segja at grunnen til at han ikkje hadde sagt det til far hennar, var at han ikkje hadde vilja tyngja honom med vitskapen um kven han heldt handi yver. Kor langt lesaren vil vera nøgd med dei grunnar som Edvard var nøgd med, det vågar me oss ikkje til å segja; men Edvard var ung og visste snaudt korleis han skulde berga seg ut or den kåpa som han ein gong hadde vore nøydd til å taka på seg. Han var yvertydd um at Patience Heatherstein ikkje såg likesæl på honom; men han var ikkje viss på um det ikkje berre var ei takksam kjensla som ho bar på mot honom meir en mot nokon annan. At ho heldt honom under seg i stand kjende han seg viss på, og difyr kunde ho ikkje hava nokon tanke um at han var Edvard Beverley. Fyrst nokre dagar etter at han hadde gjort upp dette med seg sjølv fekk han høve til å vera saman med henne åleine; for Klara Ratcliffe skulde alltid fylgja med deim. So var det ein kveld Klara var ute og stod lengje stillt; ho var skøytalaus påklædd og fekk seg ei strid krim-rid. Kvelden etter heldt ho seg inne, og då gjekk Edvard og Patience åleine den vanlege turen. Dei hadde gjenge eit bil og tagt stillt. Då sa Patience:

«De er so tung, Edvard», og hev vore tung og ålvorsam alt sidan De kom heim att. Er det noko som plågar Dykk sidan det gjekk so gale med herferdi?»

«Ja, det er det, Patience. Eg hev mykje på samvitet mitt, og veit ikkje korleis eg skal gjera.»

«Eg vantar ein rådgjevar og ven, og veit ikkje kvar eg skal finna em.»

«Men far min er ein god ven av Dykk og ikkje so klen rådgjevar.»

«Eg veit det; men no gjeld det eit spursmål millom far Dykkar og meg, so eg kann ikkje søkja rådhjå honom.»

«So tak råd av meg, so sant det ikkje er ein løyndom so stor at det ikkje er å tru på eit kvende. I alle høve vert det ei råd frå ein sers god ven, so framt De vil tiltru meg det.»

«Ja, både det og mykje meir. Eg trur eg vil få ei god råd og vil taka imot tilbodet. Eg ber på ein løyndom som ikkje hev lite å segja, og det gjerer meg vondt at eg ikkje hev sagt frå um det til far Dykkar. Eg var utan skuld fyrstundes me vart kjende; men no hev han tiltrutt meg so mange vande ting, at eg beint fram held det fyr urett at eg ikkje hev sagt honom løyndomen min; for eg held fyre han hev rett til å vita alt. Endå kjenner eg det so at det vilde vera tryggast at han ikkje fekk vita alt, for han kunde koma i ei leid stoda til deim som han slær lag med. Ein løyndom kann sume tider vera fårleg. Når far Dykkar ikkje på æra kunde vitna at han ikkje visste noko um det, kunde det verta leidt fyr honom um løyndomen seinare skulde verta kjend. Skynar De meg?»

«Eg veit mest ikkje kva eg gjerer. De hev ein løyndom som De ynskjer å fortelja far, og De trur det vilde vera leidt fyr honom å få greida på løyndomen. Eg kann ikkje skyna kva slag løyndom det kann vera.»

«Lat meg få nemna eit tilfelle. Tenk no um eg visste at kong Karl var løynd på stalltrevet dykkar. So kunde det vera vel um far Dykkar ikkje visste um det; då vilde det verta trutt, um han sa at han ikkje visste det. Men vilde so eg fortelja far Dykkar at kongen var der, og dette seinare kom upp, kann De ikkje skyna at det kunde verta leidt av? Eg kunde føra han uppi vande med di at eg hadde nemnt løyndomen.»

«Eg skynar no. Er det so De vil segja at De veit kvar kongen held seg? Veit De det so vil eg beda at De ikkje segjer nokon ting um det. Det vilde gjera det vandt fyr honom og kunde som De segjer, verta til stor skade. Det er stor skilnad på å ynskja godt yver ei sak og å stydja ein mann som er bunden til den same saki. Far ynskjer kongen alt godt, trur eg; men på same tid vil han ikkje vera med og gjera noko for saki hans, som De sjølv hev set. Eg trur aldri han vilde forråda kongen um han visste kvar han var. Difyr segjer eg: er det det som er løyndomen, so lat ikkje far få vita um det, fyr hans skuld og fyr mi skuld, um De set meg so høgt.»

«De veit ikkje kor høgt eg set Dykk, Patience. Eg såg mange høgborne kvende med’ eg var ute; men ingen såg eg som etter mi meining kunde koma upp mot Patience Heatherstein. Og Patience var alltid i tankarne mine so lengje eg var ute.»

«Eg takkar Dykk fyr dei gode kjenslor mot meg; men hr. Armitage! det var løyndomen Dykkar me rødde um,» svara Patience.

«Hr. Armitage!» hermde Edvard. «Kor godt De kann koma på det og med dei ordi minna meg um den løynde fødsla mi og um federne, når eg er før til å gløyma den store skilnaden som eg skulde ha kome i hug.

«De tek i mist,» sa Patience; «men De høler so fælt fyr meg at eg lyt kalla Dykk hr. Armitage og syna at eg mislikar høling frå deim som stend høgare en meg likso vel som dei som stend under meg, og eg vilde ha gjort det same med alle andre, anten dei so stend høgare eller lågare. Men gløym no det eg sa; eg vilde ikkje krenkja Dykk med det; eg vilde berre refsa Dykk for De kunde tenkja so låkt um meg at eg skulde tru på slikt tøv.»

«So smålåti er De at De kan gjera til høling det som eg sa til meg sjølv i fullt ålvor; det kann ikkje eg hjelpa,» svara Edvard. «Eg skulde lagt mykje meir til og endå meint det i fullt ålvor. Hadde ikkje De minnt meg um at eg var komen av småfolk, so skulde eg vore so djerv at eg hadde vilde fortalt Dykk mykje meir; men so vart eg hindra.»

Edvard heldt upp å tala, og Patience sa heller ikkje noko. Dei gjekk ei heil rid og tagde. Til slutt sa Patience:

«Eg skal ikkje segja kven som tek i mist, Edvard; men det veit eg at den som fyrst ofrar oljekvisten etter eit mistak, kann ikkje hava rett åleine. No ofrar eg han og spyrr Dykk um me skal trætta um det eine ordet. Lat meg få spyrja Dykk: Hev eg nokor tid vore so låk at eg hev fare åt som ein yvermann mot ein som eg hev so mykje å takka? Svara meg ærleg på det.»

«Det er eg som tek i mist, Patience,» svara Edvard. «Ei lang tid hev eg halde på å drøyma og hugga meg ved draumarne mine, og gløymt av at det var draum og ikkje slikt som kunde verta til noko. No lyt eg tala klagande. Eg elskar Dykk, Patience! eg elskar Dykk so mykje at det vilde vera usæla å ljota skiljast fra Dykk; å vita at elsken min fekk avslag vil vera beiskt som dauden. Dette er sanningi, og eg kann ikkja dylja ho lenger. No, Patience, skal eg segja De hev rett til å verta harm.»

«Eg kann ikkje skyna at det skulde vera grunn til harm, Edvard,» svara Patience. «Eg hev ikkje tenkt på Dykk anna en som ein ven og velgjerdsmann. Det hadde vore urett å gjort annleis. Eg er berre ei ung gjenta og lyt lata far min leida meg. Ikkje vilde eg krenkja honom med ulydugskap. Eg takkar fyr den gode meining De hev um meg, endå eg helst vilde at det som De no hev sagt, skulde vore usagt.»

«Skal eg taka svaret so, at um far Dykkar ikkje hev noko imot det, so skal mi låge ætt ikkje vera nokor hindring frå Dykkar sida?

«Ætti Dykkar hev eg aldri tenkt på utan når De sjølv minner meg på det.» «Lat meg då få koma attende til det som eg hadde å tiltru Dykk. Eg var –» «Men der kjem far,» sa Patience. «Eg må visst ha fare gale åt; eg er mest rædd å møta honom.»

Hr. Heatherstein kom no til deim. Han sa til Edvard:

«Eg hev set etter Dykk; for eg hev fenge nytt frå London som eg er sers glad fyre. Til sist hev eg vunne det som eg hev trådd etter ei lang tid. Og eg kann segja at Dykkar djervskap og varsemd, at De kom heim att som ein parlaments-riddar, og Dykkar framferd i skogen attåt, hev storleg hjelpt til, at eg til sist hev fenge det eg søkte um. Der var sumt i vegen fyrr; men De hev rudt det burt. No skal me få nok å gjera.»

Dei gjekk til huset, og so snart intendanten var komen inn i sitt eige rom, sa han:

«Der er eit løyvebrev på ein eigedom som eg lengje hev søkt um fyr tenesta mi. Les det.»

Edvard tok upp brevet, og der gjorde parlamentet kunnugt at hr. Heatherstein hadde fenge samtykke på søknaden sin um å få Arnwood, underskrive av fullmegtarne, og at han kunde taka eigedomen i bruk straks. Edvard bleikna då han lagde brevet ned att på bordet.

«Me skal rida ut imorgon, Edvard, og sjå på eigedomen. Eg tenkjer på å byggja upp att husi.»

Edvard svara ingen ting.

«Er De ikkje frisk?» sa intendanten og vart undren.

«Jau, eg er frisk, trur eg,» svara Edvard; «men eg vedgjeng fyr Dykk, herre, at eg er vonfallen. Eg trudde ikkje at De vilde taka imot ein eigedom frå slik ei kjelda, so urettvis som eigedomen er kverrsett.»

«Det gjerer meg vondt, Edvard, at Dykkar gode meining um meg hev falle; men lat meg få lov til å segja at De ikkje på nokon måte hev rett. Eg vilde aldri hava teke imot eigedomen når der var kravsmenner som livde; men her er det ei onnor sak. Rattdiffe-eigedomen til dømes høyrer til vesle Klara, og er kverrsett. Trur De eg vilde taka imot den? Aldri. Men her er det ein eigedom utan nokon erving. Alle folki umkomst i branden på Arnwood. Der er ingen livande erving. Eigedomen lyt gjevast til einkvar, eller verta regjerings-jord. Difyr valde eg den av alle dei som var kverrsette, og ingen annan, for eg hadde det so, at når eg fekk den so var det ingen eg gjorde urett. Dei baud meg andre, men eg vilde ikkje taka imot deim. Denne vilde eg taka imot, og berre denne eine, og det er grunnen til at søknaden min til dessar ikkje hev fenge noko samtykke. Eg vonar De trur meg, Edvard, i det som eg her hev sagt?»

«Svara meg fyrst på eit spursmål, hr. Heatherstein. Tenk no um det vart prova at ikkje alle folki i huset hadde umkomest i branden på Arnwood, som dei hev meint. Tenk um ein rett erving nokor tid kom fyr dagen, vilde De då lata honom få eigedomen?»

«Det vilde eg so visst som eg vonar å koma i himmelen, Edvard,» svara intendanten og vende augo ålvorsamt upp-yver medan han sa det. «Då vilde eg tru at eg hadde vore reidskap til å halda eigedomen burte frå andre hender som var mindre hårsåre, og då let eg han ifrå meg som ein ting dei hadde trutt på meg berre fyr den tidi.»

«Når De tenkjer soleis, so kann eg ynskja Dykk til lukka med det, at De hev fenge rett på eigedomen,» sa Edvard.

«Og endå er eg ikkje verd so mykje tiltru; for det er svært lite truleg at eg nokor tid vil verta ålvorsamt sett på prøve, Edvard. Der er ingen tvil um at alle i huset umkomst i branden. Arnwood vert ei høveleg heimanfylgja åt Patience Heatherstein.

Hjarta hans Edvard slo fort. Han tenkte ein augneblink og då såg han korleis det stod. Han hadde vorte hindra frå å segja til Patience korleis det var, med di at Heatherstein var komen imillom, og no kunde han ikkje fortelja det til nokon utan han kom i uvenskap med intendanten, eller det vart ei semja på den måten at han bad um det som han so hjarteleg ynskte: handi til Patience. Heatherstein lagde merke til at han ikkje såg frisk ut; han sa at kveldsmaten stod på bordet, og det var best dei gjekk inn i hitt romet. Edvard fylgde viljelaus. Ved kveldsbordet vart han plåga av at Klara i eino spurde kva som var i vegen med honom. Han våga seg ikkje til å sjå på Patience. Sidan gjekk han brått til sengs, og klaga; at han hadde vondt i hovudet. Og det var ingi lygn.

Edvard kasta seg på sengi; men det var rådlaust å få sova. Han låg og tenkte på hendingarne den dagen, upp att og upp att. Hadde han nokon grunn til å tru at Patience elska honom? Nei på ingen måte; svaret hennar var altfor stillvore, altfor godt ihop-sett til at han kunde venta det. Og no kom ho til å verta ein rik erving, so det vart vel belarar nok, og han kom til å missa både henne og eigedomen sin samstundes. Det var sant at intendanten hadde sagt han vilde gjeva frå seg eigedomen so framt det kom ein rett erving; men det var minst fyre å segja det når han var stød på at ingen erving vilde koma. Og um so han gav frå seg eigedomen, so vilde vel parlamentet taka han atter, heller en at ein Beverley skulde få han.

«Hadde eg berre halde meg i hytta alltid!» tenkte han. «Då hadde eg i minsto slege meg til tols og vore nøgd med luten min. No er eg ulukkeleg, og kor eg vender meg, ser eg ingen utveg til å få det annleis. Berre ein ting kann eg få greidt avgjort, og det er at eg ikkje vil verta verande her under dette taket lenger en eg er nøydd til.

Eg lyt heim og samrå meg med Humfrey. Fær eg systerne mine inn der som eg no ynskjer, so lyt me tvo slå lag og finna lukka på ein annan stad.»

Edvard reis upp då det grydde av dag. Han klædde på seg og gjekk ned og sala hesten. So bad han Sampson segja frå til intendanten at han hadde teke heim, men vilde koma att um kvelden; Dermed reid han tvert-yver skogen og kom heim då dei sat med morgonsmaten. Han freista å sjå glad ut fyr systerne, men fekk det ikkje til, og det gjorde deim vondt å sjå kor bleik og skrinn han såg ut. So snart dei hadde gjort maten ifrå seg gjorde han teikn til Humfrey, og dei tvo gjekk ut.

«Kva er som vantar deg, gode bror?» sa Humfrey.

«Eg skal segja deg alt. Høyr no,» sa Edvard. Og so fortalde han stuv og stake um det som hadde hendt, frå den stundi han fylgde Patience Heatherstein ut til han gjekk og lagde seg. «No veit du alt, Humfrey. Kva skal eg so gjera? Vera der lenger kann eg ikkje.»

«Hadde Patience Heatherstein sagt at ho elska deg, då hadde det vore greidt,» svara Humfrey. «Far hennar kunde ikkje havt noko imot det, og han kunde letta samvitet sitt på den måten at han gav frå seg eigedomen; men du segjer at det såg ikkje soleis ut.»

«Ho sa meg reint kaldslegt at det gjorde henne vondt at eg hadde sagt dette til henne.»

«Men meiner kvinnfolk alltid det dei segjer soleis?» sa Humfrey.

«Ho meiner det, det er eg viss på,» svara Edvard. «Ho er sanningi sjølv. Nei, eg kann ikkje natta meg. Ho kjenner seg djupt i skuld av takksemd fyr den hjelpi eg gav henne, og det gjorde at ho ikkje gav meg beiskare svar.»

«Men um ho no visste at du var Edvard Beverley, trur du ikkje då ho vilde tenkja annleis?»

«Um ho gjorde det, so vilde det vera altfor hug-mykjande å tenkja at ho gifte seg berre fyr standet og rangen.»

«Men når ho heldt deg fyr ein av lågt stand, kann ho ikkje då ha lagt band på dei kjenslor som ho hadde fenge når ho tenkte annleis.?»

«Der som det er so mykje tanke um eigedom, kann det ikkje vera stor kjærleik.»

«Eg skynar meg ingen ting på slikt, Edvard,» sa Humfrey; «men eg hev høyrt at eit kvendehjarta ikkje skal vera lett å skyna. Kann henda eg ikkje hev høyrt det, men lese det eller drøymt det. Kva tenkjer du å gjera?»

«Eg er rædd du ikkje vil vera med på det. Eg vilde helst me skulde koma burt frå denne staden. Fær me godt svar frå droserne Conynghame, so sender me systerne til deim, det var me samde um fyrr. Fyr min part tenkjer eg å fara ut or landet; eg vil taka att namnet mitt og få meg ei tenesta einkvar staden. Eg vil vona at kongen skal hjelpa meg til med det.»

«Det er det verste,» sa Humfrey; «men kann du ikkje få fred på annan måte, skal eg ikkje setja meg imot det.»

«Du Humfrey kann fylgja meg, so skal me skifta lukka, eller du kann gjera det som du likar betre.»

«Eg trur då, Edvard, at eg ikkje vil gjera det av brått. Eg hadde tenkt å vera her med Pablo um systerne hadde kome til droserne Conynghame og du hadde vorte veranda hjå intendanten. Eg skal då vera her til eg høyrer frå deg. Då vert eg god til å sjå kva som her gjeng fyre seg og kann gjeva deg greida på det.»

«Lat det vera so då.» sa Edvard. «Fær eg berre sjå systerne godt tilkomne, so skal eg vera burte dagen etter. Det er ei ulukka fyr meg å vera der no.»

Då dei hadde rødt sumt meir, reid Edvard attende til intendanten. Det var seint då han nådde fram; kveldsmaten stod på bordet.

Intendanten gav honom eit brev til Chaloner; han hadde fenge det inni eit anna frå Langton. Elles fortalde han Edvard noko nytt som var kome: Kongen hadde kome seg yver til Frankrike.

«Gud vere takk fyr det!» ropte Edvard. «Med Dykkar lov vil eg i morgon få dette brevet frå meg til han som skal hava det; for eg veit det er um noko som hev hast.»

Intendanten gav sitt lov og Edvard fór av stad og hadde ikkje tala med Patience eller Klara anna en vanleg ærugskap med bordet.

Um morgonen stod han upp og hadde ikkje fenge blund på augo sine den natti; han sette iveg til hytta hennar Klara og fann Chaloner og Grenville; dei låg endå i sengi. Då dei høyrde røysti hans, vart døri unga-let, og han gav Chaloner brevet. Chaloner las det og flidde det til Edvard. Droserne Conynghame var glade at dei kunde taka imot dei tvo døtterne til overst Beverley; dei vilde stella med deim som dei var deira born. Dei vilde helst at dei straks skulde verta sende til London; der skulde dei verta møtte med ei vogn som dei kunde køyra i til Lancashire. Dei bad honom helsa venleg til kaptein Beverley og segja honom at han kunde lita på at systerne hans skulde verta godt fyresytte.

«Eg er sers takksam mot Dykk, Chaloner,» sa Edvard. «Eg skal senda bror min av med systerne so snart det er råd. De vil vel snart tenkja på å koma av til Frankrike. Hadde De ikkje noko imot det, so trur eg mest eg vilde fylgja.»

«De, Edvard! Det skulde vera fælande gildt; men De hadde ikkje tankar um slikt då me sist var i hop. Kva er det som hev fenge hugen Dykkar til å venda seg?»

«Det skal eg fortelja etter kvart. No trur eg ikkje eg kjem att hit fyrr det lid av nokre dagar. Eg lyt vera heime den meste tidi med’ Humfrey er burte; for Pablo fær mykje å bala med; der er både mjølkestova og hestarne og ale-geiterne og mange andre ting; det er meir en han kann vinnast på. Men so snart Humfrey er komen heim att, skal eg koma til dykk og me skal laga oss til ferdi. Farvel so lengje, båe tvo. Me lyt senda dykk mat fyr tri-fire vikor fyrr Humfrey fer.

Edvard bad deim hjarteleg farvel, og reid so heim til hytta.

Alice og Edit hadde vorte noko fyrebudde på at dei skulde burt frå huset; men tidi var so uviss, og no kom det som eit tungt slag yver deim. Dei skulde burt frå brøderne som dei var so glade i, og koma til framande. Og då dei høyrde at dei skulde fara um tvo dagar og at dei ikkje fekk sjå Edvard att, vart det stor sorg; men Edvard rødde med Alice og fekk stagga henne; men med Edit vart det mykje verre. Det var ikkje berre brøderne ho klaga seg yver, men kui hennar og hesten og kidi. Alle dyri var venerne og kjenningarne hennar, og jamvel den tanken at ho skulde skiljast med Pablo, gjorde at ho fekk seg ei ny gråte-rid.

Då Edvard hadde gjort av alt med Humfrey, sa han farvel endå ein gong, og lova at han skulde koma og vera til hjelp fyr Pablo so snart som han kunde.

Dagen etter heldt Humfrey på å bu seg til ferdi. Dei fekk maten fram til hytta henner Klara. Pablo køyrde av stad med kjerra; men Humfrey reid til Lymington og tinga føring til London den fylgjande dag. So kann me med ein gong segja frå at dei fór i veg den tid som var sett, og kom godt og vel til London på tri dagar. Der såg dei etter ei adressa som var uppskrivi i brevet, og fann vogni som venta. Ei aldrande stove-gjenta som hadda fylgt med vogni, tok seg av gjentorne, og Humfrey skildest frå deim med mykje sut. So laut han skunda seg attende til Nyskogen.

Då han kom heim fekk han til si store undring vita at Edvard ikkje hadde vore heime, som han hadde lova. Han ræddast vondt, og tok ein hest og reid tvert yver skogen, og vilde få greida på kva som var i vegen. Då han var komen mest til intendanten sine hus møtte han Osvald, og han kunde fortelja at Edvard hadde vorte liggjande i ei hard sott, og det såg reint fårleg ut; han hadde legje i feber-ørska tri-fire dagar.

Humfrey skunda seg av hesten og banka på døri. Sampson let upp og Humfrey spurde etter romet åt broderen. Han fann Edvard soleis som Osvald hadde i sagt, og reint ifrå seg. Føbe sat fram-fyre sengi.

«De kann ganga,» sa Humfrey heller brått. «Eg er bror hans.»

Føbe gjekk, og Humfrey vart åleine med bror sin.

«Det var i sanning ein uheppen dag då du kom til dette huset,» sa Humfrey, tårorne rann ned yver kjakarne hans. «Stakars, stakars Edvard!»

Edvard tok no til å tala i ørska; han freista å risa upp or sengi, men fekk det ikkje til; krefterne var for små. Han rabba um Patience Heatherstein, og kalla seg sjølv Edvard Beverley meir en ein gong, og rødde um far sin og um Arnwood.

«Hev han rabba på denne måten, so hev han visst ikkje mange løyndomar att å gøyma på,» tenkte Humfrey. «Eg vil ikkje ganga frå honom, og skal halda andre burte so godt eg kann.»

Humfrey hadde site ein time attmed sengi, då lækjaren kom. Han kjende på pulsen og spurde Humfrey um han sat vakt yver den sjuke.

«Eg er bror hans,» svara Humfrey.

«No. Skulde De sjå teikn til sveite – eg trur ikkje det er fritt – so haldt klædi godt på honom, so han fær sveita godt. Fær han det, so stend det til liv.»

Lækjaren gjekk, men sa at han vilde koma att um kvelden.

Humfrey vart sitjande tvo timar til, og då kjende han at der var teikn til sveite. Han gjorde då som lækjaren hadde sagt, og heldt klædi godt på honom, kor mykje Edvard stræva med å slå av seg. Han sveita so det rann av honom eit bil, so fekk han sovna og sov godt.

«Gud vere lov, so er det von,» sa Humfrey.

«Sa De at det er von?» spurde ei røyst attfyre honom.

Humfrey snudde seg og såg Patience og Klara attanfyr; dei hadde kome inn so Humfrey ikkje gådde det.

«Ja,» svara Humfrey og såg hådleg på Patience. «Etter det som lækjaren sa meg er det von um at han enno kann verta god til å koma seg ut or dette huset som han var so usæl å koma inn i.»

Dette var hard og rå tale av Humfrey; men han hadde det so fyre seg at Patience Heatherstein var skuld i at bror hans var komen upp-i slik ein fåre, og at ho ikkje hadde fare fint med honom.

Patience svara inkje; men ho lagde seg på kne attmed sengi og bad stilt. Då vart Humfrey rørd i hjarta og træga på det han hadde sagt. «Ho kann ikkje vera so vond,» tenkte Humfrey; men Patience og Klara gjekk utan eit ord.

Stutt etter kom intendanten sjølv upp. Han rette handi til Humfrey; men han letst ikkje sjå det og tok ikkje imot.

«Han hev lenge Arnwood, det er nok åt honom,» tenkte Humfrey; «men handi mi til venskap skal han ikkje få.»

Intendanten stakk handi inn under klædi og kjende kor sveiten rann av Edvard, og so sa han:

«Takk til deg, Herre, fyr all din miskunn, og at du vil spara det verdfulle livet hans! – Kor liver systerne Dykkar, Humfrey? Dotter mi bad meg spyrja. Eg skal senda bod til deim og lata deim vita at bror Dykkar besnar, um ikkje De kann koma herifrå når lækjaren hev vore her att.»

«Systerne mine er ikkje i hytta lenger, hr. Heatherstein,» svara Humfrey. «Dei er hjå nokre gode vener som hev teke deim til seg. Eg fylgde deim sjølv til London, elles hadde eg visst um sjukdomen åt bror min, og hadde vore her fyrr.»

«Nei no fortel De meg nytt, Humfrey. Må eg spyrja kven dei er hjå og kva dei er sette til?» sa intendanten.

Desse ordi minde Humfrey um noko han sjølv hadde tenkt på, at sidan folk trudde dei var døtter åt ein skogvaktar, so var det ikkje truleg at dei var sende av på læring. Difyr svara han:

«Dei rykte det var audslegt i skogen og vilde gjerna sjå London. So var det nokon der som lova å taka imot deim og hjelpa deim til eit godt rom, og me sende deim dit.»

Intendanten såg ut til å verta både forfjamsa og undren; men han sa ingen ting, og snart etter gjekk han. Men mest straks kom han attende saman med lækjaren. So snart som lækjaren hadde kjent på pulsen, sa han at no var uridi yverstadi, og at Edvard vilde sansa seg når han no vakna. Han sa kva dei skulde gjeva den sjuke å drikka og gav deim noko som han skulde taka inn. No kom han ikkje att fyrr det vart kveld den andre dagen, utan dei sende bod, sa han; for han trudde ikkje det var nokon fåre lenger.

Edvard sov godt største-parten av natti. Det heldt på å ljosna då han vakna. Humfrey gav honom noko drikka; det var han sli etter, og so sa han:

«Å, Humfrey, eg hadde reint gløymt kvar eg var. Å, eg er so svevnug!» Med desse ordi seig hovudet ned på høgjendet, og so sov han att.

Då det var fullt dagsljos kom Osvald inn.

«Dei segjer at den sjuke hev vunne yver no, men at du Humfrey hev vakt heile natti. No skal eg løysa deg av, um du vil. Gakk ut ein tur og få deg litt frisk luft. Det vil liva deg upp.»

«Takk skal du hava, Osvald; eg vil gjera det. Bror min hev vore vak ein gong, og han sansa seg, Gud vere takk! Han vil kjenna deg når han no vaknar att, og då lyt du senda bod etter meg.»

Dermed gjekk Humfrey. Han hadde vore innestengd i sjukeromet heile natti, so det gjorde godt å kjenna den kalde morgon-vinden blåsa på kjakarne. Han hadde ikkje vore lengje ute fyrr han såg at Klara kom.

«Kor liver du, Humfrey? og korleis er det med bror din idag?»

«Han er betre, so eg trur ikkje det er nokon fåre lenger.»

«Men korleis kunde du tala soleis, Humfrey, då me var inne i går kveld?»

«Eg kann ikkje minnast at eg sa nokon ting.»

«Jau, det gjorde du. Du sa at det var von no han kunde koma ut or dette huset som han hadde vore so uheppen å koma inn i. Du minnest vel det?»

«Hev eg sagt so, Klara, so må eg ha tala høgt mine eigne tankar,» sa Humfrey.

«Men kvi tenkjer du so, Humfrey? Kvi hev Edvard vore uheppen då han kom inn i dette huset? Det er det eg ynskjer å vita. Patience gret so lengje då ho kom ut, for du hadde sagt soleis. Kvi sa du so? Du tenkte ikkje soleis fyr ei tid sidan.»

«Nei, mi gode Klara, det gjorde eg ikkje; men no gjerer eg det, og eg kann ikkje nemna grunnar. So du må ikkje spyrja meir etter det.»

Klara tagde eit bil, og so sa ho:

«Patience fortel meg at systerne dine er farne burt. Du hadde sagt so til far hennar.»

«Det er sant, dei er farne.»

«Men kvi hev dei gjort det? Kva hev dei fare fyr? Kven skal no sjå etter kyrne og geiterne og fuglarne? Kven skal koka maten åt deg, Humfrey? Kva kann du gjera når du ikkje hev deim? Og kvi sende du deim burt utan å lata meg og Patience vita det, so me i minsto kunde sagt deim farvel?»

«Gode Klara,» svara Humfrey, han kjende det var vandt å svara på alle desse spursmål, og han vilde skapa seg harm og få ende på røda. «Du veit at du er dotter til ein herremann, og det same er Patience Heatherstein. De er båe av adel; men systerne mine, veit du, er berre døtter åt ein skogvaktar, og Edvard, bror min, og eg er ikkje likare. Det høver ikkje fyr jomfru Patience og deg å vera kjende med slike som oss, helst no når jomfru Patience hev vorte ein rik erving; for eg høyrer at far hennar hev fenge den store eigedomen Arnwood, og den vil ho få når han døyr. Det sømer seg ikkje at slik ei jordagjenta skulde koma saman med borni åt ein skogvaktar. So hadde me nokre vener attmed Lymington, og dei baud seg til å hjelpa oss og taka systerne våre under si vern, og so tenkte me det var best at dei slapp av stad. Kva skulde det elles vorte av deim um noko skulde henda med Edvard eller meg? No er ikkje det fårlegt. Når dei hev lært det dei skal, vil dei verta gilde modehandlarar åt sume fine droser,» lagde Humfrey til med eit vanvyrdsleg hyrp. «Trur ikkje du dei vert det, mi fagre Klara?»

Då loste Klara i gråt.

«Du er svart uvenleg, Humfrey,» snykta ho. «Du hadde ingen rett til å senda systerne dine burt. Eg trur deg ikkje; det er meir, det.» Og Klara sprang inn i huset.

SEKSOGTJUGANDE STYKKET.

So kvass var Humfrey av di han ikkje hadde hug på noko forhøyr av Klara; for til det måtte ho vera utsend. Elles var det so at sidan Heatherstein hadde fenge rett på Arnwood hadde dette ete seg inn i båe brørne på ein sovoren måte at dei såg alt det han eller folki hans gjorde, i eit rangt ljos. Men kjenslorne våre kann me ikkje alltid halda age på. Edvard var brå av seg, og Humfrey var glad i Edvard og no so skræmd av den fåren bror hans var komen upp i, at han helst var i eit endå verre føre. Slaget fall ein gong til so tungt, avdi Patience hadde vraka bror hans og fenge rett på den eigedomen som ætti deira hadde havt nokre hundrad år. Den utgreidingi at det ikkje kunde koma nokon kravsmann, gjorde det endå verre.

Då Humfrey kom inn att var Edvard vaken og rødde med Osvald. Han tok bror sin hjarteleg i handi og sa:

«Gode Humfrey! no skal eg snart verta frisk og før til å koma ut or dette huset. Det som eg ræddast mest, er at intendanten vil koma med spursmål etter utgreidingar både um at systerne mine er burtfarne og um andre ting. Dette vilde eg gjerna sleppa utan å krenkja nokon. Eg trur ikkje at intendanten er so mykje å lasta um han hev teke rett yver min eigedom; for han visste ikkje at ein Beverley var til; men eg kann ikkje tola å høyra meir frå honom, helst etter det som hev hendt millom meg og dotter hans. Det eg no vil beda um, er at du aldri må ganga ut or romet so lengje eg er her, utan Osvald er her i staden din. Då kann ikkje intendanten eller nokon annan få høve til å trengja seg innpå meg med spursmål, eller tvinga meg til å høyra på sine utlegg. Eg sa det same til Osvald fyrr du kom inn.»

«Du kann lita på me skal laga det so,» sa Humfrey; «eg tenkjer og sameleis som du. No hadde eg nett Klara yver meg, og det gav meg mykje vase. Eg vart harm, fyrr eg slapp hennar tråeltingi; eg kunde ikkje få det til annleis.»

Då lækjaren kom, sa han at Edvard var utan all fåre; det var ikkje naudsynt at han kom fleire gonger, sa han. Edvard kjende at dette var sant. Alt det han no trong, var styrkje, og det hadde han von um å få når det leid av nokre dagar.

Osvald vart send til hytta og skulde sjå korleis Pablo stulla åleine. Han fann at alt gjekk som det skulde. Pablo var byrg av at alt låg på honom; elles lengta han etter at Humfrey skulde koma att; for det var so einslegt. Medan Osvald var burte denne dagen kom Humfrey aldri ut or romet. Intendanten kom upp ymse gonger, men fekk aldri høve til å røda med Edvard, som han visst hadde tenkt.

Når det vart spurt korleis Edvard hadde det, klaga han alltid at han var so veik. Grunnen til dette vil me skyna seinare. Det gjekk nokre dagar, og Edvard hadde tidt vore ute or sengi um næterne; då trong dei ikkje ræddast at nokon kom inn. Han var no so god at han meinte han kunde flytja. Tanken hans var å koma seg burt or huset so intendanten ikkje visste um det; då slapp han alle utgreidingar.

Ein kveld kom Pablo med hestarne, etter det var myrkt. Osvald sette deim inn i stallen. Um morgonen var vêret godt, og litt fyrr det grydde av dag gjekk. Edvard stilt ned tropperne med Humfrey. Dei tok hestarne og reid heim, og ikkje ein i huset åt intendanten visste um at dei fór.

Me kann elles vita at Edvard ikkje gjorde dette utan å tenkja noko på kjenslorne åt intendanten. Han hadde skrive eit brev som han gav til Osvald, so intendanten skulde få det når han var faren. Der takka han intendanten hjarteleg fyr alt godt og fyr all den medhug som var synt honom. Han var full av taksemd og gode kjenslor mot honom og dotter hans. Men – skreiv han – det hadde hendt sumt som han ikkje her kunde greida ut utan stor pina fyr alle partar, og det gjorde at han laut fara åt som han gjorde frå huset utan å beda farvel med nokon. Han skulde straks skipa seg inn til fastlandet og prøva lukka i ufreden. Han vilde ynskja all mogleg heppa yver husfolket, som alltid skulde hava hans beste ynskje og vera i hans minne.

Då dei hadde ride ikring tvo mil gjenom skogen og soli rann upp på den skylause himmelen, sa Edvard: «Humfrey, eg kjenner meg som ein fange som hev sloppe laus. Gud vere takk! sjukdomen hev lækt meg fyr all klaga, og no ynskjer eg berre å koma i arbeid. No er Chaloner og Grenville leide nok av å vera innestengde i hytta, og eg hev likso stor hug som dei til å koma burt. Kva vil no du gjera? Vil du vera med oss, eller vil du vera heime?»

«Eg hev tenkt på det, Edvard, og eg hev kome til det at eg helst lyt vera heime. Du vil finna det dyrt nok å halda ein kar der som du no gjeng, og du lyt syna deg soleis som ein Beverley skal. Me hev pengar nok sparde til å reida deg ut og halda deg godt eit år eller so; Når det lid yver den tid kann du krevja meir. Lat meg vera her. Eg kann tena pengar no sidan me hev so gild buskap på garden, og eg tvilar ikkje på at eg skal kunna senda deg litt kvart år til å halda uppe æra åt huset. So hev eg ingen hug til å fara herifrå av ein annan grunn. Eg ynskjer å vita kva intendanten tek seg fyre, og jorda-gjenta på Arnwood. Heller ikkje hev eg hug til å fara or landet fyrr eg fær vita korleis det gjeng systerne våre hjå droserne Conynghame; det er min skyldnad å vaka yver deim. Eg hev gjort det upp med meg sjølv, so du må ikkje freista få meg på andre tankar.»

«Det skal eg ikkje, Humfrey; eg trur helst det er rett som du segjer. Men du må ikkje tenkja på at eg skal taka dei pengar som er sparde; eg skal ikkje turva mykje.»

«Jau visst skal du taka imot; det lyt du og det skal du, so sant eg kann hjelpa deg; for du skal syna deg som ein av dei likaste; Du vert betre motteken når du gjerer det; for um fatigdom ingi synd er som ordet segjer, vil dei ropa han ut fyr synd medan dei vittar til syndi. Du veit eg treng inkje pengar, og difyr lyt du og skal du taka alt.»

«Som du vil då,» sa Edvard. «Lat oss no rida fort; for er det råd vil me gjerna koma or skogen i morgon tidleg.»

Dei hadde slutta med å røkja etter rymlingarne frå Worcester, og det var ingen vande å koma seg um bord på eit skip. Edvard og Humfrey, Chaloner og Grenville og so Pablo tok dagen etter tidleg um morgonen på veg til Southampton. Ein av hestarne bar den vesle føringi som dei hadde med seg. Edvard var vel utreidd med pengar; fyrst hadde han det han sjølv hadde spara, so det som låg i huset, og det hadde vakse munarleg sidan gamle Jakob døydde. Um kvelden gjekk dei um bord i eit lite skip, med hestarne sine. Dei fekk god vind og kom til ei liti hamn i Frankrike dagen etter. Humfrey og Pablo fór heim att til hytta, og me treng ikkje nemna at dei var reint modlause etter skilnaden.

«Å, Humfrey,» sa Pablo med dei reid fram-yver,

«Jomfru Alice og jomfru Edit gjeng burt, eg ynskjer fylgja med deim. Edvard gjeng; eg ynskjer fylgja med honom. Du vert i huset; eg ynskjer vera med deg. Pablo kann ikkje vera tri stader.»

«Nei, Pablo; alt du kann gjera, er å vera der som du kann gjera mest gagn.»

«Ja, eg veit det. Du treng meg i huset sers mykje. Alice og Edit og Edvard treng meg ikkje no, so eg vera i huset.»

– Me lyt no attende til intendanten. Osvald flidde brevet frå seg; intendanten las det og vart reint forfurda.

«Gjengen? Er han gjengen for godt?» sa hr. Heatherstein.

«Ja, herre, denne morgonen fyrr det vart ljost.»

«Og kvi fekk ikkje eg vita um det?» sa Heatherstein; «kvi tagde De med at dette gjekk fyre seg, De som er min tenar? Må eg spyrja um det?»

«Eg kjende Edvard fyrr eg kjende Dykk, herre,» svara Osvald.

«Då var det best at De fylgde honom,» sa intendanten i ein harm tone.

«Godt herre!» svara Osvald og gjekk.

«Gud i himmelen! kor alt det eg stræva med, gjeng den galne vegen!» klaga intendanten då han var åleine. So las han brevet ein gong til med mykje større ettertanke en han hadde bruka fyrste gongen. «Det var kome høve til som ikkje han kunde greida meir ut um. Eg kann ikkje skyna det. Eg lyt få tala med Patience.»

Heatherstein glytte på døri og ropte på dotter si.

«Du Patience!» sa han. «Edvard hev fare or huset denne morgonen. Her er eit brev han hev skrive til meg. Les det og seg meg um du kann greida ut noko um dette; fyr meg er det uskynelegt. Set deg, og les det med ettertanke.»

Patience var svært uppskaka og var fegi til at ho fekk setja seg; ho såg igjenom brevet frå Edvard. Då ho det hadde gjort sleppte ho det ned på fanget sitt og heldt fyr andlitet med’ tårorne rann ut millom fingrane. Um eit bil sa intendanten:

«Hev nokon ting hendt millom deg og Edvard Armitage, Patience?»

Ho svara ikkje, men snykta høgt. Ho skulde ikkje hava synt so mykje hugrørsla; men ein lyt koma i hug at i dei tri vikorne sidan Edvard tala til henne, og sidan med’ han var sjuk, hadde Patience havt det vondt. Sidan Humfrey tok det so vart hadde ho ikkje set Edvard med’ han låg, no kom det attåt at Edvard so brått og uventa hadde fare sin veg utan eit ord til henne, alt dette hadde gjort ende på modet hennar, og ho sokk ned under byrdi av sorg.

Intendanten let henne få tid til å koma seg att fyrr han sa meir til henne. Då det var ende på snyktingi tala han til henne sers blidlåten, og bad henne at ho ikkje måtte dylja noko fyr honom; for det var av stor vegt fyr honom at han fekk vita rette sanningi.

«Fortel meg no, barnet mitt, kva som gjekk fyre seg millom Edvard og deg.»

«Han sa meg, straks fyrr du kom til oss den kvelden, at han elska meg.»

«Og kva svara so du?»

«Eg veit mest ikkje, gode far, kva det var eg sa. Eg tenkte ikkje eg kunde vera ublid mot ein som hadde berga livet mitt, og eg hadde ingen hug til å segja soleis som eg tenkte, av di – av di – av di han var av so låg ætt. Og kor kunde eg gjeva ein noko å halda seg til når han var son til ein skogvaktar, og det ikkje var med ditt samtykke?»

«Og so gav du han avslag?»

«Eg trur eg gjorde det; i minsto tok han det so. Han bar på ein løyndom som hadde mykje å segja, sa han, og den vilde han trutt til meg; men so kom du og forstyrra oss.»

«Og so, Patience, lyt eg få eit ærlegt svar på eitt spursmål til. Eg kann ikkje lasta deg fyr framferdi di; det var rett gjort soleis som høvet var. Eg hadde og ein løyndom som eg kann henda skulde ha tiltrutt honom; men og meinte at den tiltru og den fader-kjærleik som eg viste Edvard, skulde vore nok til å syna deg at ikkje eg hadde havt mykje imot det, um det hadde vorte eit par av dykk; eg tykkjer beint fram den fridom som eg gav dykk til å røda saman, skulde sagt deg nok; men den kjensla du hadde av skyldnad og av sømd, hev fenge deg til å gjera soleis som du skulde, det lyt eg segja, endå det er imot det som eg vilde ha ynskt.»

«Du ynskt, far?» sa Patience.

«Ja visst; der er ingen ting som eg ynskjer so brennande som at det skulde verta eit par av deg og Edvard; men eg vilde du skulde elska honom fyr hans eigen verdleike.»

«Det hev eg gjort og, far,» svara Patience og tok; til å snykta att; «men det fortalde eg ikkje honom.»

Intendanten tagde stillt eit bil, og so sa han:

«Der er ingen grunn til å fara med dulsmål no lenger, Patience. Eg hev berre det å klaga at eg ikkje skulde sagt klårare ifrå fyrr. Lengje hev eg havt ein mistanke og sidan hev eg fenge vita det visst at Edvard Armitage er det same som Edvard Beverley; dei hev trutt at både han og bror hans og systerne deira brann inne på Arnwood.»

Patience tok lummaplagget frå andlitet og såg på faren med stor undring.

«Eg kann segja deg at eg hadde ein sterk mistanke um det, fyrst av di han såg ut som ein adelsmann, det kunde ingen skogvaktar-klædnad løyna; men det som gav meg meir vissa, var at i Lymington råka eg på ein som heitte Benjamen; han hadde tent på Arnwood, og eg spurde honom vel ut. Han trudde fullt og fast at borni hadde brunne inne. Det er sant at eg helst spurde etter korleis borni såg ut, kor mange gutar og kor mange gjentor der var, og um alderen deira o. s. b.; men det vissaste provet var at namni på dei fire borni samstava med namni på borni i skogen; sameleis med alderen deira. Eg gjekk og såg etter i kyrkjeboki og skreiv upp det eg der kunde finna. No må eg segja at dette var mest so godt som prov; for det var lite truleg at fire born der i skogen skulde hava same alder og same namn som dei på Arnwood. Då eg hadde funne ut dette var det at eg leigde Edvard, som du veit; for eg vilde trygda honom; eg var ein gong kjend med far hans, og allvisst kjende eg vel til kva overst Beverley hadde gjort. Då kom de til å bu saman i huset, og det var stor hugnad fyr meg å sjå kor glade de vart med kvarandre. Då var det eg gjorde kva eg kunde til å få Arnwood; eg vilde setja det i stand åt honom. Eg kunde ikkje beda um å få det til honom; men når eg kravde det fyr meg sjølv, var det so mykje at eg hindra andre å få det. Hadde Edvard vorte verande hjå oss so hadde alt gjenge fram som eg vilde; men so kom det uheppelege upprøret; då vilde han vera med, og eg visste det var rådlaust å hindra han, so eg let han fara. Eg hev høyrt at han tok namnet Beverley då han var ute i kongsheri. Då eg sist var i byen fortalde fullmegtarne dette, og dei undra seg på kvar han var komen ifrå. Men då var det rådlaust fyr meg å krevja godset åt honom, som eg elles hadde vilja. Han hadde tent i kongsheri og då kunde ikkje eg gjera noko. Difyr laut eg krevja det fyr meg sjølv, og eg fekk det. Eg hadde gjort meg upp den meiningi at han var glad i deg og at du var likso glad i honom. So snart eg hadde fenge løyvebrevet til meg, det var den kvelden han tala til deg, fortalde eg det til honom at eigedomen var gjeven til meg. Han kom med nokre turre spursmål um korleis det skulde ganga um det synte seg at der var ein rett erving til godset, og då lagde eg til at det var ingi utsyn til dess, og at du vilde verta husfrua på Arnwood. Eg slengde det ut som ein vitt til honom; for eg drøymde um at alt skulde ganga vel, so langt som du var part i saki, og eg vilde fortelja honom at eg hadde god greida på kven han var, og det vilde eg gjera når han hadde sagt si meining til deg.»

«Ja no skynar eg alt,» sa Patience; «i den eine timen fær han avslag frå meg, og i den andre fær han vita at eg hev fenge rett på eigedomen hans. Ein kann ikkje undrast på at han vart harm, og at han ser på oss med vanvyrdnad. Og no er han burte frå oss; me hev drive han ut i fåre, og me kjem kann henda aldri meir til å få sjå honom. Å far! eg er so reint – so reint ulukkeleg!»

«Me lyt vona det beste, Patience. Han hev fare ut i ufreden, det er sant; men dermed er det ikkje sagt at han skal verta drepen. De er unge båe tvo, mykje for unge til å gifta dykk, og alt kann verta uppklåra. Eg lyt av til Humfrey og fortelja alt ærlegt til honom.»

«Men Alice og Edit, kvar hev det vorte av deim far?»

«Det kann eg og svara på. Eg fekk eit brev frå Langton um den ting; for eg hadde bede honom finna det ut. Han segjer at det er tvo unge droser med namnet Beverley ein stad, og det er venerne hans, droserne Conynghame, som hev tilsyn med deim. Men no lyt eg skriva nokre brev, mi gode Patience. Ein av dei fyrste dagarne skal eg rida av til hytta og røda med Humfrey, so sant som eg liver og er frisk.»

Intendanten kysste dotter si, og ho gjekk ut or romet.

Stakars Patience! Ho var glad at ho fekk vera åleine og tenkja på alt det merkelege ho hadde fenge vita. I mange dagar hadde ho kjent kor ov-glad ho var i Edvard; det var mykje meir en ho hadde tenkt at ho nokor tid kunde verta. «Og no,» tenkte ho; «er det so at han elskar meg og fær høyra utgreidingi frå far, so vil han koma attende.» Litt um senn kom ho seg og fekk fred og tok på att og gjorde det ho skulde med husstellet.

Heatherstein reid av til hytta ein dags tid etter. Der fann han Humfrey, han stræva idugt som vanleg, men var – det som ikkje var vanleg – merkeleg tung. Det var ikkje hugnadlegt arbeid fyr Heatherstein å greida ut framferdi si fyr slik ein skir ungdom som Humfrey; men han kjende på seg at det kunde ikkje verta godt att millom deim fyrr han hadde fenge burt ill-tokken imot seg, og han visste at Humfrey hadde framifrå godt vit. Han vart kaldt motteken; men då han vart ferdug med utgreidingi, då var Humfrey meir en nøgd; for det synte seg at intendanten hadde vore den beste venen deira, og at mistaket hadde kome av ei finkjensla frå Patience si sida meir en av andre orsaker. Humfrey spurde um han fekk lov til å fortelja bror sin innhaldet av røda, og Heatherstein svara at det var nett det han ynskte, og når han tiltrudde Humfrey alt dette, so var det gjort i den tanken. So kann ein vita at Humfrey skreiv til Edvard det fyrste han kunde få det til. Utanpåskrifti skreiv han etter ei uppskrift som Chaloner hadde lete etter seg.

SJU OG TJUGANDE STYKKET.

Men no lyt me fylgja Edvard ei tid. Då han kom til Paris vart han vel motteken av kong Karl; kongen lova at han skulde hjelpa han til å koma inn i heri.

Fyrr Edvard fór frå Paris, fekk han brevet frå Humfrey som greidde ut um framferdi åt intendanten.

Innhaldet letta ei tung byrd frå hugen hans Edvard; men no tenkte han ikkje på anna en ufred. Han skreiv eit brev til intendanten og takka fyr dei gode kjenslor og meiningar mot honom; han hadde ei von um at han ein gong skulde få sjå honom att. Men han fann det ikkje rådelegt å nemna namnet på dotter hans, anna han spurde etter kor ho livde og sende helsingar. «Det kann ganga år fyrr eg fær sjå henne att,» tenkte Edvard, «og kven veit kva som kann henda til den tid?»

Edvard og venerne hans kom inn i heri åt prinsen av Condé; dei vann god-viljen hans og steig fort upp.

Tidi flaug i veg. I året 1654 gjorde det franske hoffet ei avtala med Cromwell og stengde kong Karl ute frå dei franske landemerki. Ufreden heldt endå på.

Under denne ufreden hadde Cromwell fenge titelen protektor; snart etter døydde han.

Då freden kom, vart dei tri æventyr-karane frie. Dei sa farvel med prinsen, og han takka deim fyr den lange og verdfulle tenesta. Sidan skunda dei seg til kong Karl; han var då i Holland. På den tid dei kom til kongen, hadde Rikard, son til Cromwell, som var sett til protektor, teke avskil, og då var alt reidugt fyr restaurationen.

Den 15de mai 1660 fekk dei vita at Karl den 8de mai var utropa til konge, og ei stor mengd av stor-menner vart sende i veg til å beda honom koma heim att. Kongen sigla ut frå Schavening. Ved Dover møtte general Monk og fylgde honom til London; dit kom han den 29de mai. Folket tok imot honom med glederop.

Alle kann skyna at Edvard og Chaloner og Grenville var millom dei fremste i fylgjet åt kongen. Medan fest-fylgjet drog seg seint fram gjenom ei uteljande mengd med folk, var vindaugo i alle hus fyllde med fint klædde kvinnor, dei veifta med kvite lummeplagg til kongen og fylgjet hans. Chaloner og Edvard og Grenville reid sida um sida tett innved kongen.

«Sjå, Edvard, på dei tvo fagre gjentorne i det vindauga der,» sa Chaloner; «kann du kjenna deim att?» «Nei, eg kjenner deim ikkje. Er det av dei fagre droserne frå Paris?»

«Å, du er eit naut, kjenslelaus og ukjærleg. Det er systerne dine, Alice og Edit, og att-fyre deim stend dei gode droserne Conynghame, mostrarne mine; du kjenner vel ikkje deim heller?»

«Ja menn er det so, trur eg,» sa Edvard. «Jau, no ser eg at Edit smiler; no er eg viss på at det er dei.»

«Ja,» sa Grenville; «der er ingen tvil um det; men trur de dei kann kjenna oss?»

«Me skal sjå,» svara Edvard, då var dei komne inn-åt vindauga, so det var berre tvo-tri famnar ifrå; for medan dei tala hadde festfylgjet stâna.

«Er det mogleg,» tenkte Edvard, «at dette kann vera dei tvo gjentor i grove kjolar som eg skildest med ved hytta i skogen? Jau visst må det vera dei. Godt, Chaloner! det ser ut til at dei gode morsysterne dine hev skilt seg godt med tilsynet.»

«Naturi hev gjort meir, Edvard. Eg hadde aldri tenkt at dei hadde vakse seg so fagre, endå eg alltid hev tykt dei såg godt ut.»

Då dei fór framum fekk Edvard eit augnakast frå Edit og smilte.

«Alice! der er Edvard!» sa Edit, so høgt at kongen høyrde det og dei som var næmast inn-med.

Alice og Edit bøygde seg og veifta med lumma-plaggi; men dei var nøydde til å halda upp og bruka plaggi på augo sine.

«Er dette Dykkar syster, Edvard?» sa kongen.

«Ja, det er det, herre konge!»

Kongen reiste seg i stigbyglarne og gjorde eim djup bukk til det vindauga som dei stod i.

«Me kjem til å få nokre fagre hoff-droser, Beverley,» sa kongen og såg på honom yver aksli.

So snart fest-gonga var slutt, gjekk Edvard og dei tvo venerne hans til det huset som droserne Conynghame og systerne hans budde i.

Det vart gleda då dei fann kvarandre att sidan dei hadde vore skilde so lengje, og ein hugnad vart det fyr Edvard å sjå at systerne hans hadde vakse upp til velseda droser. At venerne hans som me veit var gamle kjenningar av Alice og Edit, vart godt mottekne, tarv me snaudt nemna.

«No, Edvard! kann du gjeta kven som var her i dag? Ei som no er soli i landet og den fagraste dros i heile London?» sa Edit.

«Hev slik ei vore her, so lyt eg vel agta hjarta mitt. Seg meg kven det er!» svara Edvard.

«Det er ei som du fyrr var godt kjend med – Patience Heatherstein.»

«Patience Heatherstein! er ho fager-drosi i London?» skreik Edvard.

«Ja, og det med rette, kann eg segja deg. Og ho er likso god som ho er fager. Alle ungdomar flokkar seg um henne; men ho er like sæl mot alle. Ho bur no hjå morbror sin, Ashley Cooper. Far hennar er og i byen; han var med henne her på innstig i dag.»

«Kva tid hev du høyrt frå Humfrey, Edit?»

«Fyr nokre dagar sidan. Han bur ikkje i skogen no lenger.»

«Ja so? Kvar bur han då?»

«På Arnwood. Huset er upp-att-bygt, og etter det eg skynar, må det vera ein herregard, som kunde høva åt ein prins. Humfrey hev tilsyn med godset til det vert avgjort kven som skal eiga det.»

«D’er vel Heatherstein som eig det; er det ikkje?» sa Edvard.

«Kor kann du tala so, Edvard? Du hev vel fenge brevet frå Humfrey fyr lang tid sidan?»

«Jau, eg fekk det; men lat oss tala um eitkvart anna, gode Edit. Dette gjeng rundt i hovudet mitt.»

«Nei, lat oss tala um dette,» gode bror,» sa Alice; ho var komi til og hadde høyrt siste parten av røda. «Kva er det no som gjerer at det gjeng rundt i hovudet?»

«Godt,» svara Edvard; «skal det so vera, so lat oss setja oss og tala um den saki. Eg kann ikkje anna segja en at Heatherstein er ein god mann, og eg kjenner det på meg at alt det than hev sett i Humfrey er sant; men endå kann eg ikkje lika at eg skulde vera i skuld til honom fyr ein eigedom som er min, og som eg held fyre at han ikkje hev nokon rett til å gjeva burt. Eg kann ikkje anna segja en at han syner seg raust; men eg held fyre han hev ingen rett til å eiga. Nei, so høgt som eg set, og eg kann segja so glad som eg er i dotter hans (for tidi hev ikkje døyvt den kjensla), so tykkjer eg endå, um det ikkje vert sagt so ligg det under, at ho skal fylgja med i handelen, og på slike vilkor vil ikkje eg taka imot ei kona.»

«Det er so at sidan alt det du ynskjer deg, eigedomen din og ei kvinna som du elskar, vert deg tilbodne under eitt, so vil ikkje du taka imot. Dei lyt skiljast frå kvarandre, so du fær em ting um gongen,» sa Alice og smilte.

«Der tek du i mist, gode; eg er ikkje galen; men eg hev ein byrgskap som du ikkje kann lasta. Tek eg imot eigedomen frå Heatherstein, so er det hans godvilje, liksom det var heimanfylgje med dotter hans, og eg skynar ikkje kvi eg skulde taka imot em godvilje når eg kann krevja det same med rett. Det er mi meining å søkja til kongen og få eigedomen min att-gjeven. Han kann ikkje negta meg det.»

«Du skal aldri lita på prinsar, bror,» svara Alice.

«Eg skal tvila på um kongen eller rådet hans vil finna det klokt å gjeva attende eigedomar som so lengje hev vore på andre hender, og på den måten skapa seg ei heil her av fiendsmenner. Kom og i hug at Heatherstein og svogeren Ashley Cooper hev gjort kongen mykje større tenesta en du hev gjort eller nokor tid kann gjera. Dei hev vore dei beste millom-menner han hadde, og hjelpt til at me fekk att kongedømet, so kongen hev mykje meir band på seg fyr deira skuld en fyr di. Korleis dette er, Edvard, so lyt du koma i hug at du ikkje veit kva Heatherstein hev i tankar. Bia til du ser kva han byd.»

«Men, gode syster mi, fyr meg ser det ut som det er klårt kva han hev i tankar. Kvi hev han bygt upp-att Arnwood? Det kann ikkje vera det at han vil gjeva ifrå seg min eigedom og gjera husi til ei gåva.»

«Når han bygde upp herregarden var tanken god. Du var ute i ufred; det kunde henda du kom att, og det kunde henda du ikkje kom. Han sa det til Humfrey, og eg trur at Humfrey veit meir um korleis Heatherstein tenkjer en han hev sagt til oss. Eg segjer deg difyr ein gong til, gode bror min, tenk ikkje på nokon søknad fyrr du veit kva Heatherstein vil krevja.»

«Det er ei god råd du der kjem med, gode Alice, og eg skal fylgja den,» sa Edvard.

«Og no skal eg koma med ei råd som vedkjem venerne dine, Chaloner og Grenville. Eg veit at mykje av deira eigedomar er teke frå deim og gjeve til andre, og dei ventar kann henda at det skal verta gjort um att når dei søkjer til kongen um det. Dei som hev eigedomarne, tenkjer det same, og so langt er alt vel. No; av folk som skynar seg på desse ting betre en eg, hev eg høyrt at dei trur ikkje slike søknader vert samtykte; men um dei no med ein gong fyrkunde verta samde med deim som hev eigedomen, fyrr nokon veit kva kongen vil gjera, so kunde dei få eigedomarne sine fyr tridjeparten eller fjordeparten av verdet. No er det deira tid; når det lid av nokre dagar kann det verta annleis. Med penge-utlaget er det lett for deim å få utsetjing. Seg det til deim, gode Edvard, og få deim til å fara av stad til godsi sine i morgon dag, um det er råd, og få alt avgjort.»

«Det er råd som dei lyt fylgja,» svara Edvard. «No lyt me ganga, og eg skal ikkje spara å segja det til deim denne kvelden.»

Her kann me med ein gong fortelja, at dei gjorde etter denne rådi, og at Chaloner og Grenville fekk att eigedomarne sine fyr ikring fem års-avgifter.

Edvard vart verande ved hoffet nokre dagar. Han hadde skrive til Humfrey og hadde sendt brevet med ein ærendssvein; men denne var endå ikkje attkomen.

På kongsgarden var det no stødt festar og gledskap. Dagen etter var det mottaking av folk som vilde te seg fyr kongen, og der skulde systerne hans Edvard vera med. Edvard stod saman med mange andre kongs-sveinar attfyre stolen til kongen, og det var gaman fyr honom å sjå på framsyningi, med’ han venta på at systerne hans skulde koma. Chaloner og Grenville var ikkje med; dei hadde fenge lov til å fara ut på landet i sine eigne ærend, som fyrr hev vore nemnde.

Best som Edvard stod der fekk han auga på hr. Heatherstein, han kom vandrande fram-åt til kongen, og leidde på Patience, dotteri. Edvard kunde sjå at dei ikkje lagde merke til honom. Ho gjekk beint fram og såg ned, so bljug var den unge kvinna i denne konge-stasen. Edvard løynde seg halvveges attfyre ein av dei andre, so han fritt kunde glana på henne. Det var ingi tvil um at ho var ei staut ung gjenta. Ho var elles som ho hadde vore, anna ho hadde vakse, so ho var høgare og hadde lagt ut; ho var framifrå ven på laget. Når ho gjekk i festklæde so synte skapet hennar mykje betre en det hadde gjort i dei uvande klædi ho gjekk med i Nyskogen, eller kann henda var det det at ho var meir fullvaksi. Den bljuge søte bragdi i andlitet hennar var ikkje stort annleis en fyrr. Edvard kunde godt skyna at ho måtte vera dagsens fagerdros.

Heatherstein skreid framyver og helsa på kongen, og so vart dotteri leidd fram; ei dros som Edvard ikkje kjende, sa frå kven ho var. Då ho hadde helsa, sat kongen so høgt at Edvard kunde høyra det:

«Eg hev sers mykje å takka far Dykkar fyre. Eg vil vona at dotteri tidt vil æra kongsgarden med si nærvera.»

Til dette svara Patience ingen ting, men gjekk fram. Snart kom ho burt fyr Edvard i folke-slundren.

Hadde det nokor tid vore ei kurla på kjensletråden hans Edvard imot Patience – tidi og fråvera kann gjera mange kurlor, jamvel på den mest brennande elskar –, då han fekk sjå henne att so strålande fager, var det som det tok honom likt ein trolldom. Han kjende ei uro på seg til stasen var yver, so han kunde koma til systerne sine.

Då han kom inn til deim fekk han helsa på Humfrey som var komen saman med brevberaren. Etter dei fyrste helsingar sa Edvard:

«Alice, no hev eg set Patience, og eg er rædd eg lyt gjeva meg. Heather-stein kann setja vilkori som han vil; heller en å missa henne lyt eg kasta frå meg all byrgskap. Eg trudde eg skulde rådt betre med meg sjølv; men no eg hev set henne, skynar eg at all mi lukka i framtidi stend på um eg kann få henne til kona. Vil faren gjeva meg henne so vert Arnwood berre ein liten ting på kjøpet.»

«Eg kann fortelja deg kva vilkor du fær Arnwood på,» sa Humfrey. «Du lyt greida ut i terminor det, som han hev lagt ut fyr husi. Det hev eg fullmagt til å segja deg, og eg tenkjer du lyt ganga ved at Heatherstein hev gjort det so som han sa at tanken hans var då han fekk løyvebrev på eigedomen.»

«Ja det skal vera visst,» sa Edvard.

«Og med dotter hans er det so, Edvard, at du lyt få henne og fagna henne, som dei segjer. Eigedomen din fær du av far hennar med retten; men dotter hans hev du ingen eigedomsrett i; so eg er rædd det ikkje vert fullt so lett fyr deg å få tak i henne.»

«Men kor kann du tala so, Humfrey? Hev me ikkje vore glade i kvarandre frå me var små?»

«Jau, det var ein ungdoms-elsk, det gjeng eg ved; men du lyt koma i hug at det vart ikkje noko av den, og sidan hev det gjenge mange år. Det er no sju år sidan du fór frå skogen, og når du hev skrive til Heatherstein, hev du aldri nemnt eit ord um det som hadde vore millom deg og Patience. Sidan hev du aldri skrive brev eller sendt noko bod, og du kann ikkje godt venta at ei gjenta på fire og tjuge år skal hava same hugen som då ho var sjutton, helst når det gjeld ein som hev vore so likesæl um henne – eg skal ikkje segja noko verre –. Det er mitt syn på saki; men det kann vera gale.»

«Og det kann vera rett,» sa Edvard sturen.

«Men eg hev eit anna syn på saki,» sa Edit. «Du veit, Humfrey, kor mange tilbod Patience hev havt, og hev kvar dag kann eg segja. Kvi slær ho alle frå seg? Etter mi tru av di ho hev vore trufast mot bror min, som er so byrg at han ikkje er verd henne.»

«Det kann so vera Edit,» sa Humfrey; «kvinnor er ikkje gode å skyna.»

«Du skynar deg på kvende, du Humfrey,» sa Edit. «Du hev no ikkje funne mange av deim i Nyskogen, der som du hev livt all di tid.»

«Sant nok, syster. Kann henda er det det som gjerer at eg likar meg so godt der.»

«Ja då var det vel rettast du såg og kom deg attende til Nyskogen so snart du kunde,» svara Edit.

Men Edvard tok Humfrey til sides og sa:

«Hev du vore hjå intendanten?»

«Nei. Eg tenkte på å ganga til han; men eg vilde helst finna deg fyrst.»

«Då vil eg fylgja med deg. Eg hev ikkje fare rett åt mot honom,» sa Edvard. «Men eg veit mest ikkje korleis eg skal greida det ut fyr honom.»

«Du skal ingen ting segja, men møta honom hjarteleg; det vil vera utgreiding nok.»

Heatherstein tok imot Edvard på det mest hjartelege. Han tok upp-att vilkori som han vilde gjeva frå seg Arnwood på, og Edvard sa at det var herremanns åtferd, og so lagde han til:

«De må vel tenkja at eg er bråhuga, herre; men eg er sers takksam og.»

Patience raudna og skalv då Edvard fyrst såg henne. Edvard sa ikkje noko til henne fyrr ei tid etter dei hadde uppattnya kjennskapen. Då fridde han på nytt og fekk henne. Og då var alt greidt.

Ikring eit år etter restaurationen var det ein fest på Hampton kongsgard; for det var tri par brudfolk på same dagen. Det var Edvard Beverley og Patience Heatherstein, Chaloner og Alice og so Grenville og Edit. Kongen sjølv gav burt bruderne, og i det same sa han: «Kunde truskap få betre løn?»

Men dei unge lesarane vil vera misnøgde um dei ikkje fær vita noko meir um dei folki som det hev vore tale um i denne vesle soga. Då lyt me fyrst høyra um Humfrey. Hans elsk til jordbruk var like stor. Edvard gav honom ein gild gard fri fyr avgift. På nokre år lagde han upp so mykje at han kunde kjøpa seg ein eigedom sjølv. Då gifte han seg med Klara Ratcliffe; ho hev ikkje vore på tale i det seinste, av di ho eit par år fyre restaurationen kom til ein skylding som budde på landet og var so låk til helsa at han ikkje kunde koma or huset. Han gav eigedomen sin til Klara eit års tid etter ho var gift med Humfrey. Hytta i skogen heldt dei på og let til slutt Pablo få henne; han vart ein traust kar, og då det leid av ei tid gifte han seg med ei gjenta frå Arnwood, og fekk huset fullt av fantungar. Osvald slutta skogvaktar-tenesta med same Edvard kom til Arnwood; han kom dit og vart råds-drengen hans. Føbe kom og til Arnwood og styrde huset. Huglyndet hennar versna og ikkje besna, etter kvart som ho vart eldre.

Dette er alt som me hev vore god til å samla um desse folki.

Og her endar denne soga.

Innhold

FYRSTE STYKKET.

ANDRE STYKKET.

TRIDJE STYKKET.

FJERDE STYKKE.

FEMTE STYKKET.

SETTE STYKKET.

SJUANDE STYKKET.

OTTENDE STYKKET.

NIANDE STYKKET.

TIANDE STYKKET.

ELLEVTE STYKKET.

TOLVTE STYKKET.

TRETTANDE STYKKET.

FJORTANDE STYKKET.

FEMTANDE STYKKET.

SEKSTANDE STYKKET.

SYTTANDE STYKKET.

ATTANDE STYKKET.

NITTANDE STYKKET.

TJUGANDE STYKKET.

EIN OG TJUGANDE STYKKET.

TO OG TJUGANDE STYKKET.

TRI OG TJUGANDE STYKKET.

FIRE OG TJUGANDE STYKKET.

FEM OG TJUGANDE STYKKET.

SEKSOGTJUGANDE STYKKET.

SJU OG TJUGANDE STYKKET.